অধিকৰণভেদং
উক্কোটনভেদাদিৱণ্ণনা
৩৪০. অধিকৰণভেদে এৱমত্থো ৱেদিতব্বোতি যোজনা. দস্সেতুং আহাতি সম্বন্ধো. দ্ৱে সমথেতি এত্থ দ্ৱিন্নং সমথানং সৰূপং দস্সেন্তো আহ ‘‘সম্মুখাৱিনযঞ্চ যেভুয্যসিকঞ্চা’’তি. ‘‘পটিসেধেতী’’তি ইমিনা উক্কোটেতীতি এত্থ কুটধাতুযা ছেদনত্থং অত্থতো দস্সেতি. ছেদনং নাম অত্থতো সমথপটিসেধনন্তি অত্থো.
৩৪১. দ্ৱাদসসু উক্কোটেসূতি নিদ্ধাৰণে ভুম্মং. অকতং কম্মন্তিআদযোতি এত্থ আদিসদ্দেন ‘‘দুক্কটং কম্মং, পুন কাতব্বং কম্ম’’ন্তি দ্ৱে উক্কোটা সঙ্গহেতব্বা. অনিহতং কম্মন্তিআদযোতি এত্থ আদিসদ্দেন ‘‘দুন্নিহতং, পুন নিহনিতব্ব’’ন্তি দ্ৱে উক্কোটা সঙ্গহেতব্বা. অৱিনিচ্ছিতন্তিআদযোতি এত্থ আদিসদ্দেন ‘‘দুৱিনিচ্ছিতং, পুন ৱিনিচ্ছিতব্ব’’ন্তি দ্ৱে উক্কোটা সঙ্গহেতব্বা. অৱূপসন্তন্তিআদযোতি এত্থ আদিসদ্দেন ‘‘দুৱূপসন্তং, পুন ৱূপসমেতব্ব’’ন্তি দ্ৱে উক্কোটা সঙ্গহেতব্বা. অপিচাতি সামঞ্ঞতো পন.
তত্থ জাতকন্তি এত্থ তসদ্দস্স ৱিসযং দস্সেন্তো আহ ‘‘যস্মিংৱিহাৰে’’তি. যস্মিংৱিহাৰে উপ্পন্নং হোতীতি সম্বন্ধো. অঞ্ঞমঞ্ঞস্স অত্তেসু, অত্তানং ৱা পটিপক্খং অত্থযন্তি ইচ্ছন্তীতি অত্তপচ্চত্থিকা. পাড়িমুত্তকৱিনিচ্ছযেনেৱাতি পাড়িযং আগতেহি সমথেহি মুত্তকেন ধম্মদেসনামত্তৱিনিচ্ছযেনেৱ. ইদন্তি অধিকৰণং. যেনাপি ৱিনিচ্ছযেনাতি পাড়িমুত্তকেন যেনাপি ৱিনিচ্ছযেন.
অঞ্ঞোতি নেৱাসিকেহি অঞ্ঞো ৱিনযধৰো পুচ্ছতীতি সম্বন্ধো. তেহি চাতি নেৱাসিকেহি চ.
এতস্সাতি ৱিনযধৰস্স. অযন্তি ৱিনযধৰো. তত্থাতি তং গামং. অঞ্ঞমঞ্ঞং ৱা সঞ্ঞাপেন্তীতি অত্তপচ্চত্থিকা অঞ্ঞমঞ্ঞং ৱা সঞ্ঞাপেন্তি. তে ভিক্খূতি তে অত্তপচ্চত্থিকা ভিক্খূ. নিজ্ঝাপেন্তীতি সঞ্ঞাপেন্তি. উক্কোটেতি যোতি যো উক্কোটেতি. এতেতি অত্তপচ্চত্থিকে ভিক্খূ, দিস্ৱাতি সম্বন্ধো. তত্থাতি গামং. তত্থেৱাতি অন্তৰামগ্গে এৱ.
তত্থেৱাতি গামমেৱ. তত্থেৱাতি তস্মিংযেৱ ঠানে. তত্থ গতন্তি তং গামং গতং.
‘‘এসেৱ নযো’’তি ইমিনা পাচিত্তিযমেৱ অতিদিসতি.
সঙ্ঘেন…পে… অধিকৰণে ৱদন্তোপীতি সম্বন্ধো. যং পনেতং আপত্তিৱুট্ঠানং নাম হোতীতি যোজনা. এতন্তি আপত্তিৱুট্ঠানং. ৱদন্তোপীতি পিসদ্দো ন কেৱলং তিণৱত্থাৰকং উক্কোটেন্তোযেৱ উক্কোটেতি নাম, অথ খো ৱদন্তোপীতি দস্সেতি.
ছন্দাগতিং গচ্ছন্তোতিআদীসু অগতিগমনাকাৰং দস্সেন্তো আহ ‘‘ৱিনযধৰো হুত্ৱা’’তিআদি. অত্থায উক্কোটেন্তোতি সম্বন্ধো. তস্সাতি অনত্থং চৰন্তস্স. মন্দো পন উক্কোটেতি নামাতি সম্বন্ধো. একো বলৱনিস্সিতো চ হোতীতি সম্বন্ধো. গহনমিচ্ছাদিট্ঠিন্তি গহনসদিসং মিচ্ছাদিট্ঠিং পৱনসদিসং মিচ্ছাদিট্ঠিন্তি অত্থো. বলৱন্তে চাতি এত্থ চসদ্দো সব্বকম্মেসু যোজেতব্বো. নিস্সিতত্তাতি একস্স নিস্সিতত্তা. বলৱনিস্সিতো চাতি এত্থাপি চ সদ্দো সব্বকত্তূসু যোজেতব্বো. তস্সাতি ৱিসমাদিনিস্সিতস্স.
সোতি সামণেৰো. মঙ্কুভূতাত্থাতি মঙ্কূ হুত্ৱা ভূতা, মঙ্কুং ৱা পত্তা অত্থ ভৱথাতি অত্থো. তেতি পৰাজযভিক্খূ. তস্সাতি সামণেৰস্স. সোতি সামণেৰো. তেতি পৰাজযভিক্খূ. তন্তি সামণেৰং. সোতি দহৰো. ততোতি সন্নিপাতকাৰণা. হিয্যোতি অনন্তৰাতীতাহে. ইতীতি এৱং ৱদেতি. সোতি দহৰো. ইদং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তন্তি যোজনা. গচ্ছাতি গচ্ছাহি. ইতীতি এৱং ৱত্তব্বোতি যোজনা.
সঙ্ঘেন সদ্ধিং অধিকৰণং ৱিনিচ্ছিনিত্ৱা পৰিৱেণগতং একং ভিক্খুন্তি যোজনা. কিস্সাতি কেন কাৰণেন. এৱং ইমিনাকাৰেন ৱিনিচ্ছিতব্বং ননূতি যোজনা. সোতি ৱিনিচ্ছযকাৰকো ভিক্খু. ছন্দদাযকো সুৱিঞ্ঞেয্যোযেৱ.
অধিকৰণনিদানাদিৱণ্ণনা
৩৪২. কিংনিদানন্তিআদীসু ছসু পদেসু সমাসভাৱং দস্সেন্তো আহ ‘‘কিংনিদানমস্সা’’তিআদি. অস্সাতি ৱিৱাদাধিকৰণস্স. ‘‘কিংনিদান’’ন্তি পদানং সতিপি সমাসভাৱে ব্যঞ্জনন্তপকতিকত্তা ‘‘কি’’ন্তি নিগ্গহিতন্তভাৱেন উচ্চাৰণং কাতব্বং. সব্বানেতানীতি সব্বানি নিদানন্তিআদীনি এতানি পদানি. ৱেৱচনানীতি একস্মিংযেৱ ‘‘কাৰণ’’ন্তি অত্থে ৱিৱিধানি ৱচনানি ৱিৱচনানি, তানিযেৱ ৱেৱচনানি. অথ ৱা ৱিৱিধং ৱচনমেতস্সত্থস্সাতি ৱিৱচনং, কাৰণসঙ্খাতো অত্থো, অভিধেয্যঅভিধানভাৱেন সম্বন্ধত্তা ৱিৱচনস্স এতানি ৱেৱচনানি, পদানি.
‘‘অট্ঠাৰসভেদকৰৱত্থুসঙ্খাতো’’তি ইমিনা ৱিৱাদসৰূপং দস্সেতি. ৱিৱাদন্তি অট্ঠাৰসভেদকৰৱত্থুসঙ্খাতং ৱিৱাদং. এতন্তি ‘‘ৱিৱাদনিদান’’ন্তি এতং ৱচনং. অস্সাতি অনুৱাদাধিকৰণস্স. ইদম্পীতি ‘‘অনুৱাদনিদান’’ন্তি ৱচনম্পি. অস্সাতি আপত্তাধিকৰণস্স. এতন্তি ‘‘আপত্তিনিদান’’ন্তি ৱচনং. কিচ্চমেৱ ব্যঞ্জনৱড্ঢনৱসেন কিচ্চযন্তি ৱুত্তং. অস্সাতি কিচ্চাধিকৰণস্স. সমনুভাসনাদীনং উপ্পজ্জনককিচ্চানন্তি সম্বন্ধো. এতন্তি ‘‘কিচ্চযনিদান’’ন্তি ৱচনং. একপদযোজনাতি একেন ‘‘নিদান’’ন্তি পদেন যোজনা. সব্বপদানীতি সব্বানি সমুদযাদীনি পদানি.
নৱন্নন্তি জাতিৱসেন ছন্নং হেতূনং নৱসু অন্তোগধত্তা তিকৱসেনেতং ৱুত্তং. ব্যঞ্জনমত্তন্তি হেতুপচ্চযৱসেন ব্যঞ্জনমেৱ. হীতি সচ্চং, যস্মা ৱা. এত্থাতি ততিযপুচ্ছাৱিস্সজ্জনে.
৩৪৩. দ্ৱাদস মূলানীতি এত্থ দ্ৱাদসন্নং মূলানং সৰূপং দস্সেন্তো আহ ‘‘কোধউপনাহযুগড়কাদীনী’’তিআদি. এত্থ (ৱিভ. ৮৩৩, ৯৪৪) আদিসদ্দেন মক্খপড়াসযুগড় ইস্সামচ্ছৰিযযুগড় মাযাসাঠেয্যযুগড় পাপিচ্ছমিচ্ছাদিট্ঠিযুগড় সন্দিট্ঠিপৰামাসিআধানগ্গাহিদুপ্পটিনিস্সগ্গিযুগড়ৱসেন পঞ্চ যুগড়ানি সঙ্গণ্হাতি. অজ্ঝত্তসন্তানপ্পৱত্তানীতি নিযকজ্ঝত্তসন্তানে পৱত্তানি.
অট্ঠাৰসভেদকৰৱত্থূনং সমুট্ঠানভাৱং নিব্বচনেন পকাসেন্তো আহ ‘‘তং হী’’তিআদি. তন্তি অনুৱাদাধিকৰণং, সমুট্ঠাতীতি সম্বন্ধো. এত্থ চ ‘‘এতেসূ’’তি ইমিনা অধিকৰণভাৱং দস্সেতি. ‘‘এতেহী’’তি ইমিনা কৰণভাৱং দস্সেতি. তেনাতি কাৰণেন. অস্সাতি ৱিৱাদাধিকৰণস্স. এতানীতি অট্ঠাৰসভেদকৰৱত্থূনি. সব্বত্থাতি সব্বেসং অধিকৰণানং সব্বেসু সমুট্ঠানেসু.
৩৪৪. একেন অধিকৰণেন কিচ্চাধিকৰণেনাতি ইদং ৱুত্তন্তি সম্বন্ধো. এতানীতি অধিকৰণানি. একংসতোতি একংসেন, এককোট্ঠাসেনাতি অত্থো. হীতি সচ্চং, যস্মা ৱা.
সাৱসেসাপত্তি সম্মতি ৱিয অনৱসেসাপত্তি ন সম্মতীতি যোজনা. কস্মা ন সম্মতীতি আহ ‘‘ন হী’’তিআদি. হীতি যস্মা. সাতি অনৱসেসা আপত্তি. ততোতি অনৱসেসাপত্তিতো. এত্থ চ ‘‘ন সক্কা দেসেতু’’ন্তি ইমিনা দেসনাগামিনিযা অভাৱং দীপেতি. ‘‘ন সক্কা…পে… পতিট্ঠাতু’’ন্তি ইমিনা ৱুট্ঠানগামিনিযা অভাৱং দীপেতি.
৩৪৯. ততোতি নযতো. যত্থ সতিৱিনযোতিআদিকা ছ যমকপুচ্ছাতি সম্বন্ধো. তাসন্তি পুচ্ছানং. পকাসিতোতি পাকটো.
৩৫১. দ্ৱিন্নম্পি সমথানন্তি সম্মুখাৱিনযসতিৱিনযৱসেন দ্ৱিন্নম্পি সমথানং. যস্মাতি যেন কাৰণেন ন সক্কাতি সম্বন্ধো. পত্তৱট্টীনং নানাকৰণন্তি সম্বন্ধো. তেসন্তি সম্মুখাৱিনযসতিৱিনযানং নানাকৰণন্তি সম্বন্ধো. অযং পনেত্থ যোজনা – যস্মা কদলিক্খন্ধে পত্তৱট্টীনং নানাকৰণং ৱিনিব্ভুজ্জিত্ৱা দস্সেতুং ন সক্কা ৱিয তেসং নানাকৰণং ৱিনিব্ভুজ্জিত্ৱা দস্সেতুং ন সক্কাতি. তেনাতি কাৰণেন. সব্বত্থাতি সব্বেসু ৱিস্সজ্জনেসু.
সত্তসমথনিদানৱণ্ণনা
৩৫২. অস্সাতি সম্মুখাৱিনযস্স. তত্থাতি ‘‘নিদাননিদানো’’তি পাঠে. ইদন্তি সম্মুখাচতুক্কং. লদ্ধুপৱাদোতি লদ্ধো পৰেসং উপৱাদো যেনাতি লদ্ধুপৱাদো, খীণাসৱো. যস্স চাতি যস্স চ সন্তিকেতি সম্বন্ধো. উভিন্নন্তি দেসকপটিগ্গাহকানং দ্ৱিন্নং.
৩৫৩. ননু পুচ্ছাযং ‘‘সত্তন্নং সমথান’’ন্তি ৱুত্তং, কস্মা পন ৱিস্সজ্জনাযং সম্মুখাৱিনযস্স সমুট্ঠানং ন ৱুত্তন্তি আহ ‘‘কিঞ্চাপী’’তিআদি. তত্থ কিঞ্চাপি ৱুত্তন্তি যোজনা. এত্থ কিঞ্চাপিসদ্দো সম্ভাৱনত্থো, পনসদ্দো গৰহত্থো. তথা ৱুত্তম্পীতি যোজনা. কম্মসঙ্গহাভাৱেনাতি কম্মে সঙ্গহস্স অভাৱেন. তত্থাতি তস্মিং ‘‘কম্মস্স কিৰিযা’’তিআদিপাঠে. কম্মং কৰীযতি ইমাযাতি কিৰিযা, ঞত্তি. তেন ৱুত্তং ‘‘কম্মস্স কিৰিযাতি ঞত্তি ৱেদিতব্বা’’তি. কৰিযতে ঠপিযতে কৰণং. সযং উপগমিযতে উপগমনং. অজ্ঝেসনেন পৰং উপগমাপিযতে অজ্ঝুপগমনং. অধিৱাসিযতে অধিৱাসনা. অপ্পটিক্কোসিযতে অপটিক্কোসনা. ইতি ইমমত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘কৰণন্তি তস্সাযেৱা’’তিআদি. এতন্তি কম্মং. মেতি ময্হং. খমুধাতুপযোগে সম্পদানত্থে সম্পদানৱচনং. অথ ৱা মেতি মযা. কত্ৱত্থে কৰণৱচনং, সামিৱচনং ৱা. খমতীতি কত্তুৰূপসদিসং কম্মৰূপং. ৰূপঞ্হি কত্তুৰূপসদিসং কম্মৰূপং ‘‘খমতি সঙ্ঘস্সা’’তিআদীসু (মহাৱ. ১২৭) ৱিয. কম্মৰূপসদিসং কত্তুৰূপং ‘‘উপাসকো সীলং সমাদিযতী’’তিআদীসু (পট্ঠা. ১.১.৪২৩) ৱিয. এত্থ কম্মত্থে পৱত্তো যপচ্চযো লোপোতি দট্ঠব্বং.
সত্তসমথনানাত্থাদিৱণ্ণনা
৩৫৪. মাতাপুত্তাদীনং অযং ৱিৱাদোতি যোজনা. ‘‘ৱিৰুদ্ধৱাদত্তা’’তি ইমিনা ৱদনং ৱাদো, ৱিৰুদ্ধো ৱাদো ৱিৱাদোতি নিব্বচনং দস্সেতি. অধিকৰণীযতাযাতি ৱূপসমিততায. ইমিনা অধিকৰিযতি সমথেহি ৱূপসমিযতীতি অধিকৰণন্তি ৱচনত্থং দস্সেতি. সব্বত্থাতি সব্বেসু অধিকৰণভেদেসু.
ইতি অধিকৰণভেদৱণ্ণনায যোজনা সমত্তা.