দুতিযগাথাসঙ্গণিকং

চোদনাদিপুচ্ছাৱিস্সজ্জনাৱণ্ণনা

৩৫৯. দুতিযগাথাসঙ্গণিযং চোদনা নাম কিং দস্সেত্ৱা চোদনাতি আহ ‘‘ৱত্থুঞ্চ আপত্তিঞ্চ দস্সেত্ৱা চোদনা’’তি. দোসং সৰাপেতীতি দোসসাৰণা. সঙ্ঘসন্নিপাতোতি সঙ্ঘস্স সন্নিপতনং. ইমিনা সঙ্ঘোতি এত্থ উত্তৰপদলোপং দস্সেতি. মতিকম্মন্তি এত্থ মতিসদ্দো ইচ্ছত্থোতি আহ ‘‘ৱুচ্চতি মন্তগ্গহণ’’ন্তি. তন্তি মতিকম্মং.

‘‘তেন চুদিতকপুগ্গলেনা’’তি পদং ‘‘সাৰণত্থাযা’’তি পদে কাৰিতকম্মং. তস্স পুগ্গলস্সাতি তস্স চুদিতকস্স পুগ্গলস্স, ইমিনা ‘‘নিগ্গহত্থাযা’’তি পদস্স কম্মং দস্সেতি. তত্থাতি তস্মিং অধিকৰণৱিনিচ্ছযট্ঠানে. পৰিগ্গহণত্থাযাতি পৰি ৱীমংসিত্ৱা গহণত্থায. ধম্মা-ধম্মন্তি ভূতাভূতং. ‘‘ৱিনিচ্ছযসন্নিট্ঠাপনত্থ’’ন্তি ইমিনা পাড়িযং পাঠসেসং দস্সেতি.

মা খো পটিঘন্তি এত্থ পটিঘসদ্দো কোপপৰিযাযোতি আহ ‘‘কোপং মা জনযী’’তি. ‘‘চুদিতকে ৱা চোদকে ৱা’’তি ইমিনা ‘‘সঙ্ঘে’’তি আধাৰং পটিক্খিপতি. সচে অনুৱিজ্জকো তুৱন্তি এত্থ অনুৱিজ্জকসদ্দো ৱিনযধৰপৰিযাযোতি আহ ‘‘ৱিনযধৰো’’তি. ৱিনযধৰো হি যস্মা চোদকচুদিতকানং ৱচনং অনুমিনিত্ৱা ৱত্থুআপত্তাদিৱসেন ৱিদতি, তস্মা অনুৱিজ্জকোতি ৱুচ্চতি.

ৱিৰুদ্ধং গাহং সংৱত্তেতীতি ৱিগ্গাহিকং. ‘‘ন ত্ৱ’’ন্তিআদিনা ণিকপচ্চযস্স সৰূপং দস্সেতি. যাযাতি কথায. সুত্তাদীনং সৰূপং দস্সেন্তো আহ ‘‘সুত্তং নামা’’তিআদি.

অনুযুঞ্জনৱত্তন্তি অনুযুঞ্জনস্স, অনুযুঞ্জনে ৱা ৱত্তং. কুসলেন বুদ্ধিমতাতি এত্থ কুসলসদ্দো ছেকপৰিযাযো, বুদ্ধিমন্তুসদ্দো পণ্ডিতপৰিযাযোতি আহ ‘‘ছেকেন পণ্ডিতেনা’’তি. ‘‘ঞাণপাৰমিপ্পত্তেনা’’তি ইমিনা বুদ্ধিমতাতি এত্থ ন কেৱলং ঞাণসামঞ্ঞং, অথ খো সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণন্তি দস্সেতি. অযন্তি এসো যথাৱুত্তো অত্থো. অযং পনাতি এসো ৱক্খমানো পন. এত্থাতি ইমাসু গাথাসু. সচে ত্ৱং অনুৱিজ্জকো হোসীতি যোজনা. যং পন অনুযোগৱত্তং কতং সুপঞ্ঞত্তং সব্বসিক্খাপদানং অনুলোমন্তি যোজনা. তন্তি অনুযোগৱত্তং. ইতীতি অযং সাধিপ্পাযসঙ্খেপৱণ্ণনা. অত্তনোতি অনুৱিজ্জকস্স. সম্পৰাযেতি পৰলোকে. যোতি অনুৱিজ্জকো. তন্তি অনুযোগৱত্তং. গতিন্তি সুগতিং. হিতন্তি চোদকচুদিতকানং হিতং. গৱেসন্তোতি ঞাণেন এসন্তো. ইমিনা হিতং এসন্তোতি হিতেসীতি ৱচনত্থং দস্সেতি. মেত্তঞ্চাতি অপ্পনাপত্তং মেত্তঞ্চ. মেত্তাপুব্বভাগঞ্চাতি অপ্পনামেত্তায পুব্বভাগে পৱত্তং পৰিকম্মউপচাৰমেত্তঞ্চ. তৱ ভাৰে সঙ্ঘেন কতে এৱাতি যোজনা.

যোতি অনুৱিজ্জকো. এতেসন্তি চোদকচুদিতকানং. ‘‘ভাসিত’’ন্তি ইমিনা ৱোহাৰসদ্দো ভাসিতপৰিযাযোতি দস্সেতি. তন্তি সহসা ৱোহাৰং.

অনুসন্ধিতন্তি এত্থ ৱিনিচ্ছযানুসন্ধিং পটিক্খিপন্তো আহ ‘‘কথানুসন্ধি ৱুচ্চতী’’তি. কথায অনুৰূপং সন্দহনং কথানুসন্ধি. পটিঞ্ঞানুসন্ধিতেনাতি এত্থ পটিঞ্ঞাসদ্দঅনুসন্ধিসদ্দানং তুল্যাধিকৰণতো অঞ্ঞং ভিন্নাধিকৰণং দস্সেন্তো আহ ‘‘অথৱা’’তিআদি. লজ্জিং পুগ্গলন্তি সম্বন্ধো. তত্থাতি গাথাযং. ৱত্তানুসন্ধিনাতি আচাৰসঙ্খাতেন ৱত্তেন অনুসন্ধিনা অস্স অলজ্জীস্স ৱত্তেন সদ্ধিং যা পটিঞ্ঞা সন্ধিযতীতি যোজনা.

জানন্তো আপজ্জতীতি জানন্তো হুত্ৱা আপজ্জতি. ইমিনা সঞ্চিচ্চাতি পদস্স সঞ্চেতেত্ৱাতি অত্থং দস্সেতি. ৱীতিক্কমচেতনায সদ্ধিং চেতেত্ৱাতি অত্থো. ‘‘ন দেসেতি ন ৱুট্ঠাতী’’তি ইমিনা পৰিগূহতীতি এত্থ পৰিগূহনং নাম অত্থতো ন দেসনং ন ৱুট্ঠানন্তি দস্সেতি.

যন্তি ‘‘সঞ্চিচ্চ আপত্তিং আপজ্জতী’’তি ৱচনং. তুম্হেহীতি পৰিহাৰকাৰকেহি. সচ্চন্তি তথং অৱিতথং. অহম্পীতি চোদকোপি. পিসদ্দেন পৰিহাৰকং সম্পিণ্ডেতি. নন্তি ‘‘সঞ্চিচ্চা’’তিআদিৱচনং. তন্তি তুৱং, ত্ৱং ৱা.

পুব্বাপৰন্তি এত্থ পুব্বে কথেতব্বং পুব্বং, অপৰম্হি কথেতব্বং অপৰং, পুব্বঞ্চ অপৰঞ্চ পুব্বাপৰন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘পুৰে’’তিআদি. ‘‘তস্মিং পুব্বাপৰে’’তি ইমিনা পাড়িযং পুব্বপৰস্সাতি এত্থ ভুম্মত্থে সামিৱচনন্তি দস্সেতি.

দ্ৱীহীতি পাৰাজিকসঙ্ঘাদিসেসৱসেন দ্ৱীহি. পঞ্চহীতি থুল্লচ্চযাদিৱসেন পঞ্চহি. মিচ্ছাদিট্ঠিযাতি ‘‘নত্থি দিন্ন’’ন্তিআদিনা (ধ. স. ১২২১) দসৱত্থুকায মিচ্ছাদিট্ঠিযা. অন্তগ্গাহিকদিট্ঠিযাতি ‘‘সস্সতো লোকো’’তিআদিনা (দী. নি. ১.৩১; ম. নি. ১.২৬৯) দসৱত্থুকায অন্তগ্গাহিকদিট্ঠিযা. সব্বত্থাতি সব্বেসু দুতিযগাথাসঙ্গণিকেসু.

ইতি দুতিযগাথাসঙ্গণিকৱণ্ণনায যোজনা সমত্তা.