অন্তৰপেয্যাল কতিপুচ্ছাৱাৰৱণ্ণনা

২৭১. ইদানি ৱুত্তোতি সম্বন্ধো. ‘‘ইদানী’’তি পদেন সম্বন্ধত্তা ৱুত্তোতি এত্থ তপচ্চযো পচ্চুপ্পন্নকালিকোতি দট্ঠব্বো.

তত্থাতি মাতিকাযং, পুচ্ছাসু ৱা. আগতাপত্তিপুচ্ছাতি আগতাপত্তিযা পুচ্ছা. হীতি ৱিসেসজোতকো, হি ৱিসেসং ৱক্খামীতি অত্থো. এত্থাতি ‘‘কতি আপত্তিক্খন্ধা’’তি দুতিযপদে. ‘‘ৰাসিৱসেনা’’তি ইমিনা খন্ধসদ্দস্স ৰাসত্থং দস্সেতি. ৱিনীতৱত্থূনীতি এত্থ ৱিনীতসদ্দো ৱিনযপৰিযাযোতি আহ ‘‘ৱিনযপুচ্ছা’’তি. ননু ৱিনীতৱিনযসদ্দানং সদ্দতো নানত্তা অত্থতোপি নানং, কস্মা পন ‘‘ৱিনযপুচ্ছা’’তি ৱুত্তন্তি আহ ‘‘ৱিনীতং…পে… এক’’ন্তি. ইদন্তি পদত্তযং. অত্থতো একন্তি অত্থতোযেৱ একং, ন সদ্দতো. ৱিনীতৱত্থূনীতি আপত্তিৱিনযকাৰণত্তা ৱিনীতৱত্থূনি. যেসূতি অগাৰৱেসু. সতীতি সন্তেসু. এত্থ চ যেসু সতি আপত্তিযো ন হোন্তি, অসতি হোন্তীতি ৱাক্যম্পি অৱুত্তসিদ্ধিনযেন গহেতব্বং. যেসূতি গাৰৱেসু. তেতি অগাৰৱগাৰৱে. যস্মা পন নত্থীতি সম্বন্ধো. ৱিপত্তিভাৱপুচ্ছাতি ৱিপত্তিভাৱস্স পুচ্ছা. পুচ্ছিযতি ইমাযাতি পুচ্ছা. ৱিৱাদমূলানি অনুৱাদমূলানীতি ইমা পুচ্ছাযো মূলপুচ্ছাতি সম্বন্ধো. পোত্থকেসু ‘‘ইমানী’’তি নিকাৰেন সহ পাঠো অত্থি, সো অপাঠোযেৱ. মূলপুচ্ছাতি পুচ্ছিযন্তি ইমাহীতি পুচ্ছা, মূলানং পুচ্ছা মূলপুচ্ছা. ‘‘অধিকৰণ’’ন্তিআদীসু ‘‘ৱুত্তং’’ ইতি সম্বন্ধো. তেসংযেৱাতি অধিকৰণানংযেৱ. অযমেত্থ মাতিকা.

নিদ্দেসে মাতিকাযাতি পাতিমোক্খে. ৱিভঙ্গেতি পদভাজনিযং, আগতৱসেন ৱুত্তাতি যোজনা. অযমেত্থ নিদ্দেসো.

পটিনিদ্দেসে আৰতীতিআদিপদানং ৱচনত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘আৰকা’’তিআদি. তত্থ ‘‘আৰকা’’তি ইমিনা আৰতীতি এত্থ আউপসগ্গস্স অত্থং দস্সেতি. এতেহীতি আপত্তিক্খন্ধেহি, আৰকাতি সম্বন্ধো. ‘‘ৰমতী’’তি ইমিনা তিপচ্চযো কত্ৱত্থে হোতীতি দস্সেতি. ৰতীতি ৰমনং. ইমিনা তিপচ্চযো ভাৱত্থেপি হোতীতি দস্সেতি. ৱিনাতি এতেহি আপত্তিক্খন্ধেহি ৱিনা. ইমিনা ৱিৰতীতি এত্থ ৱিত্যূপসগ্গস্স অত্থং দস্সেতি. পচ্চেকন্তি পতি একং, পটিসদ্দো ৱিচ্ছত্থজোতকো, ৱিসুং ৱিসুন্তি অত্থো. ইমিনা পটিৱিৰতীতি এত্থ পটিত্যূপসগ্গস্স অত্থং দস্সেতি. ৱিৰতি পটিৱিৰতীতি এত্থাপি তিপচ্চযো ভাৱত্থেপি ৱেদিতব্বো. ৱেৰন্তি অনত্থকৰত্তা ৱিৰমিতব্বন্তি ৱিৰং, তদেৱ ৱেৰং, ৰাগাদিঅকুসলধম্মা. তে হি ৱেৰহেতুত্তা ৱেৰন্তি ৱুচ্চন্তি. এতাযাতি ৱিৰতিযা. ইমিনা অকিৰিযাতি এত্থ ৰিৰিযপচ্চযো কৰণত্থে হোতীতি দস্সেতি. যং আপত্তিক্খন্ধকৰণন্তি যোজনা. তস্সাতি আপত্তিক্খন্ধকৰণস্স. পটিপক্খতোতি ৱিৰুদ্ধভাৱতো. ইমিনা অকৰণন্তি এত্থ অকাৰো ৱিৰুদ্ধত্থোতি দস্সেতি. আপত্তিক্খন্ধঅজ্ঝাপত্তিযাতি আপত্তিক্খন্ধানং অতিক্কমিত্ৱা আপজ্জনস্স. ‘‘ৱেলনতো’’তি ইমিনা ৱেলতীতি ৱেলা, ৱেলনং ৱা ৱেলাতি ৱচনত্থে দস্সেতি. নিয্যানন্তি মগ্গং. মগ্গো হি নিব্বানং আৰম্মণকৰণৱসেন যাতি গচ্ছতীতি নিয্যানন্তি ৱুচ্চতি. ‘‘বন্ধতী’’তি ইমিনা সিধাতুযা বন্ধনত্থং দস্সেতি. ‘‘নিৱাৰেতী’’তি ইমিনা বন্ধধাতুযা অধিপ্পাযত্থং. এতন্তি ‘‘সেতূ’’তি নামং. তং সেতুন্তি আপত্তিক্খন্ধসঙ্খাতং তং সেতুং. এত্থ কেসুচি পোত্থকেসু ‘‘সো সেতূ’’তি চ ‘‘এতায পঞ্ঞত্তিযা’’তি চ পাঠো অত্থি, সো অপাঠোযেৱ.

বুদ্ধে অগাৰৱাদীসু এৱং ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বোতি যোজনা. যোতি যো কোচি, ন গচ্ছতীতিআদীসু সম্বন্ধো. ধৰমানেতি তিট্ঠমানে, সংৱিজ্জমানেতি অত্থো. উপট্ঠানন্তি উপট্ঠানট্ঠানং, উপট্ঠানত্থং ৱা. এতস্সাতি যস্স কস্সচি গহট্ঠস্স ৱা পব্বজিতস্স ৱা. ধম্মস্সৱনন্তি ধম্মস্সৱনট্ঠানং, ধম্মস্সৱনত্থং ৱা. ধম্মস্সৱনগ্গন্তি ধম্মস্সৱনং গণ্হন্তি এত্থাতি ধম্মস্সৱনগ্গো, ধম্মসৱনমণ্ডপো. অথ ৱা ধম্মস্সৱনং গণ্হাতীতি ধম্মস্সৱনগ্গো, ধম্মস্সৱনট্ঠানে সমাগমজনো, তং ধম্মস্সৱনগ্গং. চিত্তীকাৰন্তি অপচাযনাকাৰং. ৱিক্খিত্তো ৱা অনাদৰো ৱা হুত্ৱা নিসীদতীতি যোজনা. কাযপাগব্বিযন্তি ভুসং গৰতি অঞ্ঞে পীড়েতি অনেনাতি পগব্বো, অতিমানো, ওট্ঠজো ততিযক্খৰো. পগব্বস্স ভাৱো পাগব্বিযং, কাযেন পাগব্বিযং কাযপাগব্বিযং (ৱজিৰ. টী. পৰিৱাৰ ২৭১; সাৰত্থ. টী. পৰিৱাৰ ৩.২৭১; ৱি. ৱি. টী. পৰিৱাৰ ২.২৭১ সং. নি. অট্ঠ. ২.২.১৪৬; অ. নি. অট্ঠ. ৩.৬.৮২-৮৪; সু. নি. অট্ঠ. ১.১৪৪), কাযানাচাৰং. তিস্সো সিক্খাতি অধিসীলসিক্খাদিকা তিস্সো সিক্খা. পমজ্জনং পমাদো, সতিৱিপ্পৱাসোতি আহ ‘‘পমাদে চ সতিৱিপ্পৱাসে’’তি. আমিসপটিসন্ধাৰন্তি আমিসেন অত্তনো, পৰেসঞ্চ অন্তৰস্স পটিসন্দহনং আমিসপটিসন্ধাৰো, তথা ধম্মপটিসন্ধাৰো.

২৭২. সত্থৰিপি অগাৰৱোতিআদীনং অত্থোতি সম্বন্ধো. ‘‘অনীচৱুত্তী’’তিআদিনা অপ্পতিস্সোতি পদস্স অধিপ্পাযত্থং দস্সেতি, সদ্দত্থো পনেৱং ৱেদিতব্বো, পটিমুখং আদৰেন সত্থুৱচনং অসুণন্তো অপ্পতিস্সো নামাতি. অজ্ঝত্তং ৱাতি এত্থ নিযকজ্ঝত্তাদীসু চতূসু নিযকজ্ঝত্তভাৱঞ্চ সত্তমীৱিভত্তিযা অমাদেসভাৱঞ্চ দস্সেন্তো আহ ‘‘অত্তনো সন্তানে ৱা’’তি. ‘‘অত্তনো পক্খে ৱা’’তি ইমিনা অত্তনো চিত্তসন্তানেতি অত্থং পটিক্খিপতি. তত্ৰ তুম্হেতি এত্থ তসদ্দস্স ৱিসযং দস্সেন্তো আহ ‘‘তস্মিং অজ্ঝত্তবহিদ্ধাভেদে’’তি. সপৰসন্তানেতি অত্তপৰসন্তানে. পহানাযাতি এত্থ হাধাতুযা কৰণঞ্চ আযসদ্দস্স তদত্থভাৱঞ্চ দস্সেন্তো আহ ‘‘মেত্তাভাৱনাদীহি নযেহি পহানত্থ’’ন্তি. মেত্তাভাৱনাদীহীতিআদিসদ্দেন কৰুণাভাৱনাদিং সঙ্গণ্হাতি. তন্তি ৱিৱাদমূলং. ‘‘অপ্পৱত্তিভাৱাযা’’তি ইমিনা অনৱস্সৱাযাতি এত্থ অৱপুব্ব সুধাতুযা পৱত্তনত্থং দস্সেতি.

সন্দিট্ঠিপৰামাসীতি এত্থ সস্স অত্তনো ইদং সং, সং দিট্ঠিং পৰতো আমসতীতি সন্দিট্ঠিপৰামাসীতি দস্সেন্তো আহ ‘‘সকমেৱ দিট্ঠিং পৰামসতী’’তি. ‘‘য’’ন্তিআদিনা পৰামসনাকাৰং দস্সেতি. আধানগ্গাহীতি এত্থ আভুসো ঠিযতে আধানন্তি ৱচনত্থেন আধানসদ্দো দড়্হপৰিযাযোতি আহ ‘‘দড়্হগ্গাহী’’তি. দড়্হং গণ্হাতীতি দড়্হগ্গাহী.

২৭৩. অনুৱাদমূলনিদ্দেসো কিঞ্চাপি সমানোতি যোজনা. অথ খোতি তথা সমানোপি, অযমেত্থ ৱিসেসোতি সম্বন্ধো. ৱিৱদন্তানং পুগ্গলানন্তি যোজনা. তথা ৱিৱদন্তাতি তেনাকাৰেন ৱিৱদন্তা, অনুৱদন্তীতি সম্বন্ধো. ‘‘অসুকং নাম ৱিপত্তিং আপন্নো’’তি ৱুত্তমেৱত্থং আপত্তিযা সল্লক্খেত্ৱা দস্সেন্তো আহ ‘‘পাৰাজিকং আপন্নোসী’’তিআদি. এত্থাতি অনুৱাদমূলে. ৱিসেসোতি ৱিৱাদমূলতো ৱিসেসো. ৱিৱদন্তানং কোধূপনাহাদীনি ৱিৱাদমূলানি, অনুৱদন্তানং অনুৱাদমূলানীতি ৱুত্তং হোতি.

২৭৪. মেত্তং কাযকম্মং নামাতি এত্থ মেত্তা এতস্সত্থীতি মেত্তং, কাযকম্মং, মেত্তচিত্তসহগতং কাযকম্মন্তি ৱুত্তং হোতি. তেন ৱুত্তং ‘‘মেত্তচিত্তেন কতং কাযকম্ম’’ন্তি. সম্মুখপৰম্মুখানং ৱিত্থাৰং দস্সেন্তো আহ ‘‘তত্থা’’তিআদি. তত্থ তত্থাতি তেসু সম্মুখপৰম্মুখেসু. কাযকম্মং নামাতি মেত্তং কাযকম্মং নাম. থেৰানং দানইতি সম্বন্ধো. উভযেহিপীতি নৱকত্থেৰেহিপি. তেসূতি নৱকত্থেৰেসু. অৱমঞ্ঞন্তি অৱমানং. অত্তনো দুন্নিক্খিত্তানং পটিসামনং ৱিয পটিসামনন্তি যোজনা. ‘‘মেত্তাকাযকম্মসঙ্খাতো’’তি ইমিনা অযম্পি ধম্মোতি এত্থ ধম্মসৰূপং দস্সেতি. পিসদ্দো উপৰি ৱক্খমানে ধম্মে অপেক্খতি. ‘‘সৰিতব্বো’’তি ইমিনা অনীযসদ্দো কম্মৱাচকোতি দস্সেতি. সতিজনকোতি সব্ৰহ্মচাৰীনং সতিজনকো. তস্স পদস্স অধিপ্পাযং দস্সেন্তো আহ ‘‘যো ন’’ন্তিআদি. তত্থ যোতি পুগ্গলো. নন্তি মেত্তং কাযকম্মং. তং পুগ্গলং অনুস্সৰন্তীতি সম্বন্ধো. যেসন্তি সব্ৰহ্মচাৰীনং. তেতি সব্ৰহ্মচাৰিনো. পসন্নচিত্তা হুত্ৱাতি সম্বন্ধো. ‘‘পিযং কৰোতী’’তি ইমিনা পিযকৰণোতি পদস্স পিযং কৰোতীতি পিযকৰণোতি ৱচনত্থং দস্সেতি. এসেৱ নযো গৰুকৰণোতি এত্থাপি. ‘‘সঙ্গহেতব্বভাৱাযা’’তি ইমিনা সঙ্গহাযাতি পদস্স ভাৱপ্পধানকম্মনিদ্দেসভাৱং দস্সেতি. সঙ্গহেতব্বোতি সঙ্গহো, তদত্থায. তেহীতি সব্ৰহ্মচাৰীহি. ‘‘সমগ্গভাৱাযা’’তি ইমিনা সমগ্গস্স ভাৱো সামগ্গীতি ৱচনত্থং দস্সেতি.

পগ্গয্হ ৱচনন্তি পগ্গহেত্ৱা ৱচনং. ৱিহাৰেতি আধাৰে ভুম্মং, থেৰে অসন্তেতি যোজনা. তন্তি থেৰং কদা আগমিস্সতি নুখোতি যোজনা. মমাযনৱচনন্তি মমাযনাকাৰেন পৱত্তং ৱচনং. মেত্তাসিনেহসিনিদ্ধানীতি মেত্তাসঙ্খাতেন সিনেহেন সিনেহিতানি. নযনানীতি চক্খূনি. ‘‘অপ্পাবাধো’’তি ইমিনা অৰোগোতি পদস্সেৱ অত্থং দস্সেতি. নিচ্চাবাধেন ৱা অৰোগো, আগন্তুকাবাধেন অপ্পাবাধো, অজ্ঝত্তাবাধেন ৱা অৰোগো, বহিদ্ধাবাধেন অপ্পাবাধো, কাযাবাধেন ৱা অৰোগো, চিত্তাবাধেন অপ্পাবাধো. সমন্নাহৰণন্তি পুনপ্পুনং মনসিকৰণং.

ন পুগ্গলং পটিৱিভজিত্ৱা ভুঞ্জতীতি যোজনা. তদত্থং ৱিত্থাৰেন্তো আহ ‘‘যো হী’’তিআদি. তত্থ যোতি পুগ্গলো, ভুঞ্জতীতি সম্বন্ধো. ‘‘এত্তকং…পে… ভুঞ্জিস্সামী’’তি ইমিনা আমিসপটিৱিভত্তভোগিভাৱং দস্সেতি. ‘‘এত্তকং ৱা অসুকস্স চ…পে… ভুঞ্জিস্সামী’’তি ইমিনা পুগ্গলপটিৱিভত্তভোগিভাৱং দস্সেতি. অযন্তি পুগ্গলো. আভতন্তি গামাদিতো আনীতং. অদাতুম্পীতি পিসদ্দেন দাতুম্পি ৱট্টতীতি দস্সেতি. দানঞ্হি নাম ন কস্সচি ৱাৰিতং. সব্বেসন্তি দুস্সীলসীলৱন্তানং. ৱুত্তন্তি অট্ঠকথাযং (দী. নি. অট্ঠ. ২.১৪১; ম. নি. অট্ঠ. ২.৪৯২; অ. নি. অট্ঠ. ৩.৬.১১) ৱুত্তং. ৱিচেয্যাতি ৱিচিনিত্ৱা. দাতুম্পীতি পিসদ্দেন অৱিচিনিত্ৱা সামঞ্ঞতো দাতুম্পি ৱট্টতীতি সম্পিণ্ডেতি. ননু এৱং সতি পুগ্গলৱিভাগো কতো নাম হোতি, কস্মা ৱিচেয্য দাতুং ৱট্টতীতি আহ ‘‘ন হী’’তিআদি. হীতি যস্মা. এতেতি গিলানাদযো. ইদং পদং ৱিচিনিত্ৱাতি পদে কম্মং, ‘‘দেন্তেনা’’তি পদে সম্পদানং. হীতি সচ্চং. ইতি অযন্তি ইতি মনসিকত্ৱা অযং সাৰণীযধম্মপূৰকো.

অখণ্ডানীতিআদীসু পঠমং তাৱ খণ্ডছিদ্দসবলকম্মাসানি দস্সেত্ৱা তেসং পটিপক্খৱসেন অখণ্ডাদীনি দস্সেন্তো আহ ‘‘যস্সা’’তিআদি. তত্থ যস্সাতি ভিক্খুস্স, সিক্খাপদং ভিন্নন্তি সম্বন্ধো. সত্তসু আপত্তিক্খন্ধেসূতি আধাৰে ভুম্মং, সিক্খাপদন্তি সম্বন্ধো. আপত্তিঞ্হি পটিচ্চ সিক্খাপদস্স পঞ্ঞত্তত্তা আপত্তি তস্স ৱিসযো হোতি. আদিম্হি ৱা অন্তে ৱাতি সিক্খাপদানং আদিম্হি ৱা অন্তে ৱা. ৱাসদ্দো অনিযমৱিকপ্পত্থো. সিক্খাপদে ভিন্নে আপত্তিসম্ভৱতো ৱুত্তং ‘‘সিক্খাপদং ভিন্ন’’ন্তি. খণ্ডং নামাতি ছিন্নং নাম. ৱেমজ্ঝেতি সিক্খাপদানং ৱেমজ্ঝে. ভিন্নন্তি সিক্খাপদং ভিন্নং. ছিদ্দং নামাতি ৱিৱৰং নাম. দ্ৱে তীণি সিক্খাপদানীতি সম্বন্ধো. সবলং নামাতি চিত্ৰং নাম. ভিন্নানীতি সিক্খাপদানি ভিন্নানি. কম্মাসং নামাতি ৱিচিত্ৰং নাম. এত্থ চ একস্মিং ঠানে একেন ৱিসভাগৱণ্ণেন চিত্ৰং সবলং নাম, নানাঠানে নানাৱণ্ণেন ৱিচিত্ৰং কম্মাসং নামাতি অযমেতেসং ৱিসেসো. খণ্ডাদীনং ৱিপৰিৱত্তনৱসেন অখণ্ডাদীনি দস্সেন্তো আহ ‘‘যস্স পনা’’তিআদি. অভিন্নানিসীলানীতি অভিন্নানি সিক্খাপদসীলানি. তানি পনাতি সীলানি পন. ‘‘এতানী’’তি পদং পদালঙ্কাৰমত্তং. ভুজিস্সভাৱকৰণতোতি তণ্হাদাসব্যতো মোচেত্ৱা ভুজিস্সকৰণভাৱতো. ইমিনা ‘‘ভুজিস্সভাৱকৰণানী’’তি ৱত্তব্বে উত্তৰপদলোপৱসেন এৱং ৱুত্তন্তি দস্সেতি. ভুজিস্সানীতি ৱুচ্চন্তীতি সম্বন্ধো. ৱিঞ্ঞূহীতি বুদ্ধাদীহি সপ্পুৰিসেহি. উপচাৰসমাধিং অপ্পনাসমাধিং ৱাতি এত্থ ৱাসদ্দো সমুচ্চযত্থো. উপচাৰসমাধিঞ্চ অপ্পনাসমাধিং চাতি হি অত্থো. ‘‘সংৱত্তযন্তী’’তি ইমিনা সমাধিসংৱত্তনিকানীতি এত্থ অনীযসদ্দো বহুলং কত্তুৱাচকোতি দস্সেতি. সীলসামঞ্ঞগতোতি এত্থ সমানস্স ভাৱো সামঞ্ঞং, তং গতোতি সামঞ্ঞগতো, সীলেন সামঞ্ঞগতো সীলসামঞ্ঞগতো, হুত্ৱা ৱিহৰতীতি যোজনা. তেন ৱুত্তং ‘‘সমানভাৱূপগতসীলো ৱিহৰতী’’তি.

যাযং দিট্ঠীতি এত্থ ‘‘দিট্ঠী’’তি সামঞ্ঞগতস্সাপি সদ্দস্স ‘‘অৰিযা’’তি সদ্দন্তৰসন্নিধানেন ৱিসেসৱিসযত্তা সম্মাদিট্ঠীতি আহ ‘‘মগ্গসম্পযুত্তা সম্মাদিট্ঠী’’তি. ‘‘মগ্গসম্পযুত্তা’’তি ইমিনা লোকিযসম্মাদিট্ঠিং পটিক্খিপতি. নিদ্দোসাতি ৱিসুদ্ধত্তা, উত্তমত্তা ৱা নিদ্দোসা. ইমিনা অৰিযসদ্দো নিদ্দোসত্থৱাচকো অনিপ্ফন্নপাটিপদিকোতি দস্সেতি. নিয্যাতীতি নিব্বানং যাতি. ইমিনা অনীযসদ্দো বহুলং কত্তুৱাচকোতি দস্সেতি. যো তথাকাৰী হোতি, তক্কৰস্সাতি যোজনা. তথাকাৰীতি তায মগ্গসম্পযুত্তায সম্মাদিট্ঠিযা কাৰী হোতি. ইমিনা তায সম্মাদিট্ঠিযা কৰোতীতি তক্কৰোতি ৱচনত্থং দস্সেতি. দুক্খক্খযাযাতি এত্থ খীযনং খযো, দুক্খস্স খযো দুক্খক্খযো, তদত্থাযাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘সব্বদুক্খস্স খযত্থ’’ন্তি. সেসন্তি ৱুত্তৱচনতো সেসং ৱচনং.

ইতি কতিপুচ্ছাৱাৰৱণ্ণনায যোজনা সমত্তা.