সেদমোচিকগাথা
(১) অৱিপ্পৱাসপঞ্হাৱণ্ণনা
৪৭৯. সেদমোচিকগাথাসূতি অধিপ্পাযত্থস্স গম্ভীৰত্তা তং চিন্তেন্তানং ৱিনযধৰানং কাযে সেদং মোচেতীতি সেদমোচিকা, সাযেৱ গাথা সেদমোচিকগাথা, তাসু. ‘‘অকপ্পিযসম্ভোগো ন লব্ভতী’’তি ইমিনা কপ্পিযসম্ভোগো লব্ভতীতি দস্সেতি. কপ্পিযসম্ভোগং দস্সেতুং ‘‘নহাপনভোজনাদী’’তি ৱুত্তং. অনাপত্তীতি মাতুভিক্খুনিযা অনাপত্তি. এসা পঞ্হাতি এত্থ পঞ্হসদ্দো সভাৱতিলিঙ্গোতি সদ্দসত্থেসু (সদ্দনীতিধাতুমালাযং ১৬ হকাৰন্তধাতু; অভিধানপ্পদীপিকাযং ১১৫ গাথাযং) ৱুত্তো, ইধ ইত্থিলিঙ্গৱসেন ৱুত্তো. ‘‘পণ্ডিতেহী’’তি ইমিনা কুসলস্স কাৰণং দস্সেতি, পণ্ডিতত্তা কুসলোতি অধিপ্পাযো. অস্সাতি পঞ্হায. এতন্তি ৱিস্সজ্জনং. অস্সাতি গাথায.
একাদস ৱিৱজ্জিযাতি অৱিভত্তিকনিদ্দেসো, একাদস ৱিৱজ্জিযেতি অত্থো. তেন ৱুত্তং ‘‘যে’’তিআদি. তেপীতি পিসদ্দো গাথাযং লুত্তনিদ্দিট্ঠগম্যমানভাৱং দস্সেতি.
অযন্তি ন্হাপিতপুব্বকো ভিক্খু. নিম্মিতবুদ্ধন্তি বুদ্ধেন নিম্মিতং বুদ্ধৰূপং.
ৱিৱজ্জিযাতি এত্থ যকাৰো ত্ৱাপচ্চযস্স কাৰিযোতি আহ ‘‘ৱিৱজ্জেত্ৱা’’তি. অসীসকং যং তং কবন্ধং অত্থীতি যোজনা. অসীসকত্তা কেন সৰীৰেন জীৱিতং বন্ধতীতি কবন্ধো. যস্সাতি কবন্ধস্স.
হীতি সচ্চং. তেতি অভব্বপুগ্গলা.
ৱাচাতি এত্থ যকাৰলোপোতি আহ ‘‘ৱাচাযা’’তি. ইতি মেতি এৱং মম. এৱং ৱদমানে মম ৱচনন্তি যোজনা. অথৱা ইতিমেতি এৱং ইমে, এৱং ৱদমানে ইমে জনাতি যোজনা. সদ্দম্পীতি ইমিনা গিৰসদ্দো সদ্দপৰিযাযোতি দস্সেতি. হীতি সচ্চং. তুণ্হীভূতস্স নিসিন্নস্স তস্স ভিক্খুনোতি যোজনা. যদি মনোদ্ৱাৰে আপত্তি নাম নত্থি, এৱং সতি কস্মা আপজ্জেয্য ৱাচসিকন্তি ৱুত্তন্তি আহ ‘‘যস্মা পনা’’তিআদি. তেনাতি তস্মা. অস্সাতি ভিক্খুস্স.
সাতি ভিক্খুনী, আপজ্জতীতি সম্বন্ধো. ৱুত্তপ্পকাৰন্তি ‘‘গামন্তৰপৰিযাপন্ন’’ন্তি ৱুত্তপ্পকাৰং.
তাসূতি দ্ৱীসু ভিক্খুনীসু.
চতুৰো জনাতি এত্থ চতুন্নং জনানং সৰূপং দস্সেন্তো আহ ‘‘আচৰিযো চ তযো চ অন্তেৱাসিকা’’তি. সাহত্থিকাতি সহত্থা অৱহৰিতা. আণত্তিযাপীতি আণত্তেন অৱহৰিতাপি. ইতৰেসন্তি অন্তেৱাসিকানং, একেকো মাসকোতি সম্বন্ধো. এত্থাতি পৰিৱাৰে সেদমোচিকগাথাযং.
(২) পাৰাজিকাদিপঞ্হাৱণ্ণনা
৪৮০. সন্থতপেয্যালঞ্চাতি পঠমপাৰাজিকৱিভঙ্গে (পাৰা. ৬৫) ৱুত্তং সন্থতপেয্যালঞ্চ.
লিঙ্গপৰিৱত্তং সন্ধাযাতি সতি লিঙ্গে পৰিৱত্তে পটিগ্গহণস্স ৱিজহনং সন্ধায ৱুত্তং.
যোতি ভিক্খু, পৰিণামেতীতি সম্বন্ধো. অত্তনো অত্থাযাতি যোজনা.
অস্সাতি গাথায. কাকউহদন্তি কাকেহি কৰীসুস্সগ্গং. কদ্দমমক্খিতন্তি কদ্দমেন মক্খিতং. কাযগতানেৱ হুত্ৱাতি সম্বন্ধো.
হীতি ৱিত্থাৰো. অনৰিযং তং ইত্থিং ৱা তং পুৰিসং ৱা হনেয্যাতি যোজনা. লিঙ্গপৰিৱত্তেন হেতুভূতেন ইত্থিভূতং, পুৰিসভূতঞ্চাতি সম্বন্ধো. ইত্থিভূতন্তি চ ইত্থী হুত্ৱা ভূতং, ইত্থিভাৱং ৱা পত্তং.
মিগসিঙ্গতাপসসীহকুমাৰাদীনং তিৰচ্ছানগতমাতাপিতৰো ৱিযাতি যোজনা. মিগসিঙ্গতাপসোতি মিগসিঙ্গনামকো (জা. অট্ঠ. ৫.১৭.৯৬ আদযো) তাপসো. সীহকুমাৰোতি সীহবাহুকুমাৰো. আদিসদ্দেন ভূৰিদত্তাদযো সঙ্গণ্হাতি.
কুৰুন্দিযং আগতন্তি সম্বন্ধো.
‘‘সচ্চং ভণন্তোতি গাথাযা’’তি পদং ‘‘সচ্চং ভাসতো লহুকাপত্তি হোতী’’তি এত্থ ইতিসদ্দেন সম্বন্ধিতব্বং. ‘‘সচ্চং ভণন্তো’’তি গাথায ইতি অত্থোতি যোজনা.
(৩) পাচিত্তিযাদিপঞ্হাৱণ্ণনা
৪৮১. সলাকং দেন্তস্স অস্স ভিক্খুস্স ছেজ্জং হোতীতি যোজনা. ‘‘পাৰাজিকং হোতী’’তি ইমিনা হোতিছেজ্জন্তি পদস্স অত্থং দস্সেতি.
সুপ্পতিট্ঠিতনিগ্ৰোধসদিসং ৰুক্খমূলং, তমেৱ ৱা গহেতব্বং.
তিস্সিত্থিযোতি এত্থ ভুম্মত্থে উপযোগৱচনং, পচ্চত্তৱচনং ৱাতি আহ ‘‘তাসুপী’’তি. ‘‘যং তং মেথুনং নাম ত’’ন্তি ইমিনা ‘‘মেথুনং যং ত’’ন্তি পদানং সমানাধিকৰণভাৱং দস্সেতি. ‘‘ন সেৱতী’’তি ইমিনা ন সেৱেতি এত্থ তিকাৰস্স একাৰাদেসভাৱং (জা. অট্ঠ. ৪.১১.৭৬ পুত্তো ৱা পিতৰং যাচে ৱিয) দস্সেতি. তযো পুৰিসেতি এত্থ ‘‘উপগন্ত্ৱা’’তি পদং অজ্ঝাহৰিত্ৱা সম্বন্ধিতব্বন্তি দস্সেন্তো আহ‘‘তযো পুৰিসেপি উপগন্ত্ৱা’’তি. ইমিনা তযো পুৰিসেতি এত্থ উপযোগত্থে উপযোগৱচনন্তি দস্সেতি. পুৰিমনযং গহেত্ৱা এত্থাপি ‘‘তীসু পুৰিসেসূ’’তি ভুম্মত্থে উপযোগৱচনন্তি অত্থোপি যুজ্জতেৱ. ইমং নযং গহেত্ৱা পুৰিমপদেপি তিস্সিত্থিযো উপগন্ত্ৱাতি উপযোগত্থে উপযোগৱচনন্তি অত্থোপি যুজ্জতেৱ. তস্মা তে দ্ৱে নযা অঞ্ঞমঞ্ঞোপদেসদাযকনযা নামাতি দট্ঠব্বং. ‘‘উভতোব্যঞ্জনসঙ্খাতে’’তি ইমিনা অনৰিযসদ্দেন উভতোব্যঞ্জনোৱ ইধ গহেতব্বোতি দস্সেতি. ‘‘নাচৰতী’’তি ইমিনা ন চাচৰেতি এত্থাপি তিসদ্দস্স একাৰাদেসভাৱমেৱ দস্সেতি. মেথুনধম্মস্স পুব্বভাগং কাযসংসগ্গং আপজ্জিতুং ৱাযমন্তিযা তস্সা ভিক্খুনিযাতি যোজনা.
অস্সাতি গাথায, তিত্থিযো আৰাধকো হোতীতি যোজনা. তত্থেৱাতি তিত্থিযৱত্তে এৱ. অস্সাতি তিত্থিযস্স. তমেৱাতি তিত্থিযৱত্তমেৱ.
সঙ্ঘাদিসেসন্তিআদিগাথা ৱুত্তাতি সম্বন্ধো. তন্তি অজ্ঝোহৰণং.
আকাসগতং সামণেৰন্তি সম্বন্ধো. সঙ্ঘেনপীতি পিসদ্দো ন কম্মাৰহেনেৱাতি দস্সেতি. ‘‘ন কাতব্ব’’ন্তি ইমিনা সঙ্ঘোপি কম্মাৰহোপি ভূমিগতোৱ ৱট্টতীতি দস্সেতি.
অস্সাতি গাথায ৱিনিচ্ছযোতি সম্বন্ধো.
‘‘ন দেতি, ন পটিগ্গণ্হাতী’’তি কিৰিযাপদানং কত্তাৰং দস্সেন্তো আহ ‘‘নাপি উয্যোজিকা’’তিআদি. তস্সাতি অৱস্সুতপুৰিসস্স. ‘‘কাৰণেনা’’তি ইমিনা তেনাতি পদস্স কাৰণত্থং দস্সেতি. এৱসদ্দো পন সম্ভৱৱসেন যোজিতো, ন অঞ্ঞেন কাৰণেনাতি অত্থো, অৱস্সুতস্স পুৰিসস্সাতি সম্বন্ধো. গহণেতি উয্যোজিতায গহণে. তঞ্চ পৰিভোগপচ্চযাতি এত্থ তসদ্দস্স ৱিসযং, পৰিভোগস্স চ সম্বন্ধং দস্সেন্তো আহ ‘‘তঞ্চ পনা’’তিআদি. তত্থ ‘‘আপত্তি’’ন্তি ইমিনা তসদ্দস্স ৱিসযং দস্সেতি. ‘‘তস্সা উয্যোজিতাযা’’তি ইমিনা পৰিভোগস্স সম্বন্ধং দস্সেতি. তস্সাতি উয্যোজিতায.
সত্তৰসকেসু সঙ্ঘাদিসেসেসূতি সম্বন্ধো. ৱজ্জং ন ফুসতীতি পদস্স অত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘অঞ্ঞং নৱং আপত্তি’’ন্তি.
ইতি সেদমোচিকগাথাৱণ্ণনায যোজনা সমত্তা.