কথিনভেদং
কথিনঅত্থতাদিৱণ্ণনা
৪০৩. কথিনে খন্ধকেতি কথিনক্খন্ধকে. পুব্বেতি কথিনক্খন্ধকে.
৪০৪. পযোগস্সাতি এত্থ পযোগো নাম কোতি আহ ‘‘চীৱৰধোৱনাদিনো’’তিআদি. এত্থ আদিসদ্দেন ৱিচাৰণছেদনবদ্ধনসিব্বনৰজনকপ্পবিন্দুআদিযনানি ছ পুব্বকৰণানি সঙ্গণ্হাতি. উদকাহৰণাদিকো যো পযোগো কৰীযতীতি যোজনা. অনন্তৰো নাম অতীতানন্তৰঅনাগতানন্তৰৱসেন দুৱিধো, ইধ অনাগতানন্তৰোযেৱ অধিপ্পেতোতি আহ ‘‘অনাগতৱসেনা’’তি. উদকাহৰণাদিপযোগে হি উপ্পন্নে পচ্ছা ধোৱনাদিপুব্বকৰণস্স উপ্পত্তিতো তপ্পযোগস্স অনাগতৱসেনেৱ পচ্চযো. সমনন্তৰপচ্চযেনাতি এত্থ সংসদ্দো সুট্ঠুঅত্থোতি আহ ‘‘সুট্ঠু অনন্তৰপচ্চযেনা’’তি. ‘‘আসন্নতৰ’’ন্তি ইমিনা সুট্ঠুভাৱং দস্সেতি. ‘‘পযোগস্সা’’তি পদং ‘‘আধাৰভাৱ’’ন্তি পদে সামী, ‘‘পচ্চযা হোন্তী’’তি পদে সম্পদানং. ‘‘নিস্সয’’ন্তি পদং ‘‘আধাৰভাৱ’’ন্তি পদেন সংৱণ্ণেতি. ‘‘উপেতেনা’’তি ইমিনা উপসদ্দস্স উপগমনত্থং দস্সেতি, বলৱত্থং পটিক্খিপতি. পঠমন্তি পযোগতো, পযোগস্স ৱা তাৱ. ইমিনা পুৰেজাতপচ্চযেনাতি এত্থ পুৰেসদ্দো পঠমত্থোতি দস্সেতি. পচ্ছাতি পযোগতো, পযোগস্স ৱা পৰং. অপুব্বং অচৰিমন্তি একপহাৰেন. ইমিনা সহজাতসদ্দস্স অত্থং দস্সেতি.
এৱং পুচ্ছিত্ৱাতি সম্বন্ধো. যন্তি ধম্মজাতং. ইদানি আহাতি সম্বন্ধো. যস্সাতি পযোগাদিকস্স. তদেৱাতি ধম্মজাতমেৱ. তস্সাতি ‘‘পুব্বকৰণং পযোগস্সা’’তিআদিৱচনস্স অত্থো এৱং ৱেদিতব্বোতি যোজনা. ‘‘পযোগস্স কতমে ধম্মা’’তিআদি যং ৱচনং ৱুত্তং, তত্থ ৱিস্সজ্জনং মযা ৱুচ্চতেতি যোজনা. ইমিনা পাড়িযং অজ্ঝাহৰিত্ৱা যোজেতব্বভাৱং দস্সেতি. চতূহি পচ্চযেহি পচ্চযাকাৰং ৱিত্থাৰেন্তো আহ ‘‘পযোগস্স হী’’তিআদি. পযোগস্স পুব্বকৰণং পচ্চযো হোতীতি সম্বন্ধো. উদ্দিট্ঠধম্মেসূতি ‘‘অনন্তৰপচ্চযেন পচ্চযো’’তিআদিনা উদ্দিট্ঠেসু ধম্মেসু পুৰেজাতপচ্চযো পনেসাতি সম্বন্ধো. অথ ৱা উদ্দিট্ঠধম্মেসূতি পুব্বকৰণৱসেন উদ্দিট্ঠেসু ধোৱনাদিধম্মেসু একধম্মম্পীতি সম্বন্ধো. ন লভতীতি উদকাহৰণাদিপযোগস্স পুব্বে ন লভতি. অযন্তি উদকাহৰণাদিপযোগো. পচ্ছাজাতপচ্চযং পন লভতীতি উদকাহৰণাদিপযোগো পচ্ছাজাতপচ্চযং লভতি. কস্মা লভতীতি আহ ‘‘পচ্ছা উপ্পজ্জনকস্স হী’’তিআদি. পচ্ছাতি পযোগস্স, পযোগতো ৱা পৰং. হি যস্মা কযিৰতি, তস্মা লভতীতি যোজনা. সহজাতপচ্চযং পন ন লভতীতি সম্বন্ধো. মাতিকাপলিবোধানিসংসসঙ্খাতেতি অট্ঠমাতিকাদ্ৱেপলিবোধপঞ্চানিসংসসঙ্খাতে. অঞ্ঞোতি পন্নৰসহি ধম্মেহি অঞ্ঞো. পযোগাদীসূতিআদিসদ্দেন পুব্বকৰণপচ্চুদ্ধাৰঅধিট্ঠানানি সঙ্গণ্হাতি. এতেনুপাযেনাতি এতেন যথাৱুত্তউপাযেন.
পুব্বকৰণনিদানাদিৱিভাগৱণ্ণনা
৪০৬-৭. দ্ৱিক্খত্তুং পুচ্ছিতত্তা ‘‘পুচ্ছাদ্ৱয’’ন্তি ৱুত্তং. হেতুপচ্চযানং সৰূপং দস্সেন্তো আহ ‘‘ছ চীৱৰানী’’তি. কস্মা ৱেদিতব্বানীতি আহ ‘‘পুব্বপযোগাদীনঞ্হী’’তিআদি. হীতি যস্মা. তানিযেৱাতি ছ চীৱৰানি এৱ. এৱসদ্দো পচ্ছাপি যোজেতব্বো, তানি এৱাতি অত্থো. হীতি সচ্চং, পুব্বকৰণাদীনি ন অত্থীতি যোজনা.
৪০৮. ‘‘ইমায সঙ্ঘাটিযা’’তিআদিনা ৱচীভেদাকাৰং দস্সেতি. কথিনত্থাৰকেন যস্মা পচ্চুদ্ধাৰো চ অধিট্ঠানঞ্চ কৰীযতি, তস্মা কিৰিযাতি ৱুচ্চতি. তেন ৱুত্তং ‘‘পচ্চুদ্ধাৰো চেৱ অধিট্ঠানঞ্চা’’তি.
৪১১. ৱত্থুৱিপন্নাদীনং সৰূপং দস্সেন্তো আহ ‘‘অকপ্পিযদুস্সং হোতী’’তিআদি. ৱিনাসং, ৱিকাৰং ৱা পজ্জতীতি ৱিপন্নং, ৱত্থুমেৱ ৱিপন্নং ৱত্থুৱিপন্নং.
কথিনাদিজানিতব্বৱিভাগৱণ্ণনা
৪১২. তেসঞ্ঞেৱ ধম্মানন্তি এত্থ ধম্মানং সৰূপং দস্সেন্তো আহ ‘‘যেসু ৰূপাদিধম্মেসূ’’তি. তত্থ ৰূপাদিধম্মেসূতি ৱণ্ণগন্ধাদীসু সুদ্ধট্ঠকৰূপকলাপধম্মেসু. সতীতি সন্তেসু. তেসন্তি ৰূপাদীনং ধম্মানং. ‘‘সমোধান’’ন্তি ইমিনা সঙ্গহোতি পদস্স অত্থং দস্সেতি. ‘‘মিস্সীভাৱো’’তি ইমিনা সমৱাযোতি পদস্স অত্থং দস্সেতি. অৱযৱধম্মানং সং একভাৱস্স গহণং সঙ্গহো. অৱযৱধম্মানং সমং অযনং পৱত্তনং সমৱাযো. বহূসু ধম্মেসূতি বহূসু পৰমত্থপঞ্ঞত্তিধম্মেসু. নামমত্তন্তি নামপঞ্ঞত্তিমত্তং. পুব্বেতি কথিনক্খন্ধকে.
‘‘কাৰণেহী’’তি ইমিনা আকাৰসদ্দো কাৰণত্থোতি দস্সেতি. যন্তি ৱচনং.
৪১৬. উপ্পজ্জন্তীতি কথিনুদ্ধাৰা উপ্পজ্জন্তি. কিন্তি কিং অত্থজাতং. সব্বেপি কথিনুদ্ধাৰাতি সম্বন্ধো. হীতি সচ্চং, যস্মা ৱা. এত্থাতি কথিনুদ্ধাৰেসু. পুৰিমা দ্ৱেতি অন্তৰুব্ভাৰসহুব্ভাৰৱসেন পুৰিমা দ্ৱে. এতেসঞ্চাতি পুৰিমানং দ্ৱিন্নঞ্চ. ইতৰেতি অৱসেসা কথিনুদ্ধাৰা. তেসুপীতি ইতৰেসু কথিনুদ্ধাৰেসু. সব্বত্থাতি সব্বস্মিং কথিনৱিনিচ্ছযে.
ইতি সমন্তপাসাদিকায ৱিনযসংৱণ্ণনায
পঞ্ঞত্তিৱগ্গৱণ্ণনায
যোজনা সমত্তা.