৭. সঙ্ঘভেদকক্খন্ধকং

ছসক্যপব্বজ্জাকথা

৩৩০. সঙ্ঘভেদকক্খন্ধকে অভিঞ্ঞাতা অভিঞ্ঞাতাতি এত্থ অভিপুব্বো ঞাতসদ্দো পাকটত্থোতি আহ ‘‘পাকটা পাকটা’’তি. কাড়ুদাযিপ্পভূতযোতি কাড়ুদাযিআদযো. পৰিৱাৰেহি সদ্ধিং দস দূতা চ অঞ্ঞে চ বহূ জনা সক্যকুমাৰা নামাতি যোজনা. অম্হেসূতি সক্যকুলসঙ্খাতেসু অম্হেসু, নিদ্ধাৰণে ভুম্মং. ইমিনা পাঠসেসং দস্সেতি. ‘‘কুলতো’’তি ইমিনা ‘‘কুলা’’তি এত্থ নিস্সক্কত্থে নিস্সক্কৱচনন্তি দস্সেতি. ঘৰাৱাসত্থন্তি এত্থ ঘৰে আৱসন্তানং মনুস্সানং কিচ্চন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘ঘৰাৱাসে য’’ন্তিআদি. তত্থ যন্তি যংকিঞ্চি. উদকং নিন্নেতব্বন্তি এত্থ উদকং নীহৰিত্ৱা নেতব্বং অপনেতব্বন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘যথা উদকং সব্বট্ঠানেসু সুসং হোতী’’তি. সুসন্তি সুক্খং. তিণানীতি সস্সদূসকানি তিণানি. ‘‘উদ্ধৰিতব্বানী’’তি ইমিনা নিদ্ধাপেতব্বন্তি এত্থ ধুধাতুযা পপ্ফোটনধংসনত্থে দস্সেতি. ভুসাতি সস্সনাড়দণ্ডা, তেহি মিস্সা পলালা ভুসিকা. ওফুণাপেতব্বন্তি এত্থ ফুণধাতুযা অৱকিৰণত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘অপনেতব্ব’’ন্তি. ত্ৱঞ্ঞেৱ ঘৰাৱাসত্থেন উপজানাতি এত্থ ঘৰাৱাসত্থেনাতি উপযোগত্থে কৰণৱচনং. উপজানাতি উপত্যূপসগ্গো ধাত্ৱত্থানুৱত্তকো, হিৱিভত্তি চ লোপো হোতি, তেন ৱুত্তং ‘‘ত্ৱঞ্ঞেৱ ঘৰাৱাসত্থং জানাহী’’তি. অহন্তি ভদ্দিযকুমাৰনামকো অহং. তযাতি অনুৰুদ্ধকুমাৰনামকেন তযা. ‘‘সদ্ধিং পব্বজিস্সামী’’তি ইমিনা পাঠসেসং দস্সেতি. সেসন্তি ‘‘সদ্ধিং পব্বজিস্সামী’’তি ৱচনং.

৩৩১. নিপ্পাতিতাতি এত্থ নিক্খমিত্ৱা গমাপিতাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘নিক্খামিতা’’তি. মানস্সিনোতি এত্থ মানং সযন্তি নিস্সযন্তীতি মানস্সিনোতি দস্সেন্তো আহ ‘‘মানস্সযিনো’’তি.

৩৩২. যস্সন্তৰতো ন সন্তি কোপাতি এত্থ অন্তৰসদ্দো চিত্তৱাচকো, তোপচ্চযো চ সত্তম্যত্থৱাচকোতি দস্সেন্তো আহ ‘‘যস্স চিত্তে’’তি. কস্মা কোপা ন সন্তীতি আহ ‘‘ততিযমগ্গেন সমূহতত্তা’’তি. অনাগামিমগ্গেন দোসস্স সমূহতত্তা যস্স খীণাসৱস্স চিত্তে কোপা ন সন্তীতি অধিপ্পাযো. ইতি ভৱাভৱতঞ্চ ৱীতিৱত্তোতি এত্থ অত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘যস্মা পনা’’তিআদি. তত্থ যস্মা পন ৱুচ্চতি, তস্মা এৱমত্থো দট্ঠব্বোতি যোজনা. ৱিভৱোতি পাপং ৱুচ্চতীতি সম্বন্ধো. ননু পাড়িযং ‘‘ৱিভৱো’’তি নত্থি, ‘‘অভৱো’’তি এৱ অত্থি, অথ কস্মা ‘‘ৱিভৱোতি অভৱো’’তি ৱুত্তন্তি আহ ‘‘ৱিভৱোতি চ অভৱোতি চ অত্থতো একমেৱা’’তি. ইমিনা সদ্দতোযেৱ নানন্তি দস্সেতি. যা এসা ভৱাভৱতা ৱুচ্চতীতি সম্বন্ধো. ‘‘অনেকপ্পকাৰা’’তি ইমিনা ইতিসদ্দস্স পকাৰত্থং দস্সেতি. চতূহিপি মগ্গেহি ৱীতিৱত্তোতি সম্বন্ধো. তস্সাতি খীণাসৱস্স.

৩৩৩. অহিমেখলিকাতি মেখলা ৱিয মেখলিকা, অহিমেৱ মেখলিকা অহিমেখলিকা. তমেৱত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘অহিং কটিযং বন্ধিত্ৱা’’তি.

৩৩৪. সম্মন্নতীতি এত্থ ‘‘সম্মানেতী’’তি চুৰাদিগণিকধাতুৱসেন ৱত্তব্বে দিৱাদিগণিকধাতুৱসেন ৱুত্তন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘সম্মানেতী’’তি. অচিন্তেয্যো হি পাড়িনযো. সম্মানেতীতি সম্মানং কৰোতি. যন্তি কম্মং. সোতি সত্থা. ইমিনা যং তুমোতি এত্থ তুমোতি ৰুড়্হীসদ্দো ইধ ‘‘সো’’তি সব্বনামসদ্দেন সদিসত্থোতি দস্সেতি.

পকাসনীযকম্মাদিকথা

৩৩৬. ‘‘খেড়সদিসা’’তি ইমিনা মিচ্ছাজীৱেন উপ্পন্নপচ্চযানং সদিসূপচাৰেন খেড়ভাৱং দস্সেতি. তস্মা খেড়া ৱিযাতি খেড়ো, মিচ্ছাজীৱপচ্চযা, খেড়ে অসতি ভক্খতি অজ্ঝোহৰতীতি খেড়াসকোতি ৱচনত্থো কাতব্বো. এতৰহি পাড়িযং, অট্ঠকথাযঞ্চ ‘‘খেড়াপকস্সা’’তি ওট্ঠজেন পঠমক্খৰেন পাঠো অত্থি.

৩৪০. পত্থদ্ধেনাতি এত্থ ভূসো থদ্ধো পত্থদ্ধো, বাড়্হথদ্ধোতি অত্থো. তেন ৱুত্তং ‘‘নিচ্চলেনা’’তি. পোত্থকৰূপসদিসেনাতি এত্থ পোত্থকৰূপং নাম ৱত্থদন্তাদিমযং, তেন সদিসো পোত্থকৰূপসদিসো, তেন.

৩৪২. ৰাজঞাতকা নামাতি এত্থ ৰঞ্ঞা জানিযন্তি ‘‘অম্হাকং গৰূ’’তি ৰাজঞাতা, তেযেৱ ৰাজঞাতকাতি অত্থো দট্ঠব্বো. তদত্থং অধিপ্পাযেন দস্সেন্তো আহ ‘‘ৰাজা অম্হে জানাতী’’তিআদি. পহট্ঠকণ্ণৱালোতি পহট্ঠো কণ্ণো চ ৱালো চ এতস্সাতি পহট্ঠকণ্ণৱালো. বন্ধনিচ্চলেতি ৰজ্জুৱল্লীহি বন্ধো ৱিয নিচ্চলে, পহট্ঠকণ্ণৱালেতি সম্বন্ধো. ‘‘কত্ৱা’’তি ইমিনা ‘‘অভিধাৱী’’তি পদে কিৰিযাৱিসেসনভাৱং দস্সেতি.

দুক্খঞ্হি কুঞ্জৰ নাগমাসদোতি এত্থ কুঞ্জৰসদ্দস্স আমন্তনপদভাৱং আৱিকৰোন্তো আহ ‘‘ভো কুঞ্জৰা’’তি. নাগসদ্দস্স অহিনাগহত্থিনাগেসু পৱত্তনতো ৱুত্তং ‘‘বুদ্ধনাগ’’ন্তি. আসদোতি পদস্স আকোধেন সদনং উপগমনং আসদোতি দস্সেন্তো আহ ‘‘ৱধকচিত্তেন উপগমনং নামা’’তি. দুক্খন্তি এতৰহি চ আযতিঞ্চ দুক্খকাৰণং. দুক্খং হীতি হিসদ্দো পদপূৰণমত্তং, অথ ৱা দুক্খমেৱাতি অত্থো. ‘‘বুদ্ধনাগং ঘাতকস্সা’’তি ইমিনা নাগং হনতীতি নাগহতোতি ৱচনত্থং দস্সেতি.

পটিকুটিযোৱ ওসক্কীতি এত্থ তথাগতস্স পটিমুখং কুটেন গমনমেতস্সাতি পটিকুটিযো, পটিকুটিযো এৱ হুত্ৱা ওসক্কীতি দস্সেন্তো আহ ‘‘তথাগতাভিমুখোযেৱ পিট্ঠিমেহি পাদেহি ওসক্কী’’তি. ‘‘ন জানাতী’’তি ইমিনা লক্খ দস্সনঙ্কেসূতি ধাতুপাঠেসু (পাণিনী ১৫৩৯ সদ্দনীতিধাতুমালাযং ১৮ দকাৰন্তধাতু) ৱুত্তেসু অত্থেসু ইধ দস্সনত্থোতি দস্সেতি. ন লক্খিতব্বোতি অঞ্ঞেহি সপ্পুৰিসেহি ন লক্খিতব্বোতি অত্থো. এত্থ ণ্যপচ্চযো কত্তুকম্মেসু হোতি, যকাৰস্স ককাৰং কত্ৱা অলক্খিকোতি ৱুত্তং.

৩৪৩. ‘‘ভুঞ্জিতব্বভোজন’’ন্তি ইমিনা তিকভোজনন্তি এত্থ যুপচ্চযস্স কম্মত্থভাৱং দস্সেতি. তন্তি তিকভোজনং. যথাধম্মোতি ‘‘গণভোজনে পাচিত্তিয’’ন্তি (পাচি. ২০৯) ৱুত্তায মাতিকাৱিভঙ্গপাড়িযা অনুৰূপং. পঞ্চৱত্থুযাচনকথাতি পঞ্চ ৱত্থূনি যাচনস্স কথা. আযুকপ্পন্তি অৱীচিমহানিৰযে আযুকপ্পং সন্ধায ৱুত্তং. অৱীচিমহানিৰযে আযুকপ্পো নাম একো অন্তৰকপ্পোতি জিনালঙ্কাৰটীকাদীসু (মি. প. ৪.১.৩; কথা. অট্ঠ. ৬৫৪-৬৫৭; ইতিৱু. অট্ঠ. ১৮; সাৰত্থ. টী. চূড়ৱগ্গ ৩.৩৪৩; অ. নি. টী. ৩.৬৬২) ৱুত্তো. ‘‘একো অসঙ্খ্যেয্যকপ্পো’’তি সম্মোহৱিনোদনাদীসু (ৱিভ. অট্ঠ. ৮০৯; ম. নি. অট্ঠ. ৩.১২৮; ৱি. ৱি. টী. ১.৪১০; ৱজিৰ. টী. পাৰাজিকণ্ড ৪১০) ৱুত্তো. সেট্ঠং পুঞ্ঞন্তি মহন্তং পুঞ্ঞং. ইমিনা ব্ৰহং পুঞ্ঞন্তি ব্ৰহসদ্দো মহন্তত্থোতি দস্সেতি. ব্ৰহ ৱুদ্ধিযন্তি ধাতুপাঠেসু (পাণিনী ৭৩৫; সদ্দনীতিধাতুমালাযং ১৬ হকাৰন্তধাতু) ৱুত্তত্তা ব্ৰহসদ্দো মহন্তৱাচকো হোতি. ব্ৰহধাতুতো অপচ্চযং কত্ৱা ‘‘ব্ৰহা’’তিপি, মপচ্চযং কত্ৱা ‘‘ব্ৰহ্মা’’তিপি পাঠো অত্থি. আযুকপ্পমেৱাতি সগ্গেসু আযুকপ্পমেৱ.

সঙ্ঘভেদকথা

৩৪৪. সোতি দেৱদত্তো, গতো কিৰাতি সম্বন্ধো. তত্থেৱাতি ৱিহাৰসীমাযমেৱ. আৱেণিকন্তি ভিক্খুসঙ্ঘতো আৱেণিকং.

৩৪৫. আগিলাযতীতি এত্থ আত্যূপসগ্গো অভিভৱনত্থো, গিলেধাতু বাধনত্থোতি আহ ‘‘ৱেদনাভিভূতা বাধতী’’তি. তন্তি পিট্ঠিং. পৰস্স চিত্তং আদিসিত্ৱা দেসযতি এতাযাতি আদেসনা, সা এৱ পাটিহাৰিযং আদেসনাপাটিহাৰিযং. অনুসাসতি এতাযাতি অনুসাসনী, ইমমেৱত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘এৱম্পি তে’’তিআদি.

৩৪৬. মমানুক্ৰুব্বন্তি এত্থ অনুত্যূপসগ্গো অনুকিৰিযত্থো কৰধাতু অন্তপচ্চযো গচ্ছন্তাদিগণোতি দস্সেন্তো আহ ‘‘মমানুকিৰিযং কুৰুমানো’’তি. ‘‘দুক্খিতো’’তি ইমিনা কপণোতি এত্থ কপধাতু হিংসনত্থোতি দস্সেতি. মহাৱৰাহস্সাতি ৱৰাহসদ্দস্স সূকৰত্থং পটিক্খিপন্তো আহ ‘‘মহানাগস্সা’’তি. ‘‘পথৱি’’ন্তি ইমিনা মহিং ৱিকুব্বতোতি এত্থ মহীসদ্দস্স এৱংনামকং মহানদিং পটিক্খিপতি. ‘‘পদালেন্তস্সা’’তি ইমিনা কৰধাতুযা ৱিত্যূপসগ্গৱসেন পদালনত্থং দস্সেতি. ভিসং ঘসমানস্সাতি এত্থ মানসদ্দো কত্ৱত্থোতি আহ ‘‘ভিসং ঘসন্তস্সা’’তি. ঘসন্তস্সাতি ভক্খন্তস্স. নদীনামকং তং পোক্খৰণিন্তি যোজনা. ইমিনা নদীসু জগ্গতোতি এত্থ নদী নাম পোক্খৰণীতি দস্সেতি. জগ্গতোতি হত্থিযূথং পালেন্তস্স.

৩৪৭. ‘‘সুতাতি সোতা’’তি ইমিনা পাড়িযা দ্ৱিধাভাৱং দস্সেতি. ‘‘নিস্সন্দেহো’’তি ইমিনা অসন্দিদ্ধোতি এত্থ দিহধাতুং দস্সেতি, দিসধাতুং নিৱত্তেতি.

৩৫০. বুদ্ধসহস্সেনপীতি পিসদ্দো গৰহত্থো, পগেৱ একেন বুদ্ধেনাতি দস্সেতি.

‘‘সত্তো’’তি ইমিনা কোচিসদ্দস্স পধানপদং দস্সেতি. অট্ঠাতি আখ্যাতপদস্স অত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘ঠিতো’’তি. দেৱদত্তোতি মে সুতন্তি এত্থ ‘‘মে’’তি পদং ভগৱন্তং সন্ধায ৱুত্তন্তি আহ ‘‘ভগৱতা’’তি. তদেৱাতি সুতমেৱ. ইদন্তি ‘‘দেৱদত্তোতি মে সুত’’ন্তি ৱচনং. অনুচিনাতীতি অনুৱড্ঢেতি. ‘‘পত্ৱা’’তি ইমিনা আসজ্জনন্তি এত্থ সদধাতুযা গত্যত্থং, কিৰিযাৱিসেসনঞ্চ দস্সেতি. অৱীচিনিৰযং পত্তোতি এত্থ ইদানি ন দেৱদত্তো অৱীচিনিৰযং পত্তো হোতি, আযতিং পন অৱীচিনিৰযে অৱস্সম্ভাৱিযত্তা ‘‘অৱীচিনিৰযং পত্তো’’তি ৱুত্তন্তি আহ ‘‘আসংসাযং অতীতৱচন’’ন্তি. আসংসাযন্তি অৱস্সম্ভাৱিযত্থে. ভেস্মা হি উদধী মহাতি এত্থ ভেস্মাসদ্দো ভযানকপৰিযাযোতি আহ ‘‘ভযানকো’’তি.

উপালিপঞ্হাকথা

৩৫১. একতোতি এত্থ তোপচ্চযস্স সত্তম্যত্থে পৱত্তভাৱং দস্সেন্তো আহ ‘‘ধম্মৱাদীপক্খে’’তি. ‘‘অনুনযন্তো’’তি ইমিনা অনুস্সাৱেতীতি এত্থ অনুসদ্দস্স অত্থং দস্সেতি. অনুনযন্তোতি পুনপ্পুনং নযন্তো. সাৱনাকাৰং দস্সেন্তো আহ ‘‘ন তুম্হাকংযেৱা’’তিআদি. অযং অধম্মো ৱা অযং অৱিনযো ৱা ইদং অসত্থুসাসনং ৱা যদি ভৱেয্যাতি যোজনা. ‘‘বোধেতী’’তি ইমিনা সাৱেতীতি এত্থ সুধাতুযা অত্থং দস্সেতি. ‘‘অনুস্সাৱেত্ৱা’’তি ইমিনা ‘‘অনুস্সাৱেতি, সলাকং গাহেতী’’তি এত্থ অনুস্সাৱনকিৰিযা পুব্বভাগে পৱত্তা, সলাকগ্গাহকিৰিযা পচ্ছাভাগেতি দস্সেতি.

এত্তাৱতাতি এত্তকেন অনুস্সাৱনসলাকগ্গাহমত্তেন. ন পন সঙ্ঘো ভিন্নো হোতি, অনুস্সাৱেত্ৱা সলাকং গাহেত্ৱা আৱেণিকং সঙ্ঘকম্মে কতেযেৱ সঙ্ঘো ভিন্নো হোতীতি অধিপ্পাযো.

এত্থ ঠত্ৱা কস্সচি চোদকস্স অনুযোগো সিযাতি যোজনা. কিন্তি সিযাতি আহ ‘‘এৱং দেৱদত্তো’’তিআদি. তত্থ এৱন্তি পকতত্তে সঙ্ঘে ভিন্দে সতীতি অত্থো. কথন্তি কেনাকাৰেন. পুন কথন্তি কস্মা কাৰণা. ৰঞ্ঞোতি অজাতসত্তুৰঞ্ঞো, কাৰিতকম্মং. ‘‘ঘাতাপিতত্তা’’তি বিম্বিসাৰৰাজানং ঘাতাপিতত্তা. তত্থাতি ‘‘ভিক্খু খো উপালী’’তিআদিৱচনে, ঠত্ৱা পৰিহাৰং ৱদামাতি যোজনা. ৱিৰদ্ধত্তাতি ৱিৰাধিতত্তা. তমত্থং ৱিত্থাৰেন্তো আহ ‘‘তেন হী’’তিআদি. তত্থ তেন হীতি উয্যোজনত্থে নিপাতো. এৱঞ্হীতি এৱমেৱ. তস্সাতি দেৱদত্তস্স. কুমাৰো পনাতি অজাতসত্তুকুমাৰো পন, কতমত্তেযেৱ ন ৱুত্তাতি সম্বন্ধো. তস্সাতি দেৱদত্তস্স. তস্মাতি যস্মা সঙ্ঘভেদতো পুব্বে ৰুহিতুপ্পাদকম্মং কৰোন্তস্সাপি পচ্ছা অভব্বভাৱো ৰোপিতো, তস্মা.

ভেদকৰৱত্থূসু এৱং ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বোতি যোজনা. ধম্মাধম্মাদীনং সুত্তন্তৱিনযপৰিযাযেন ৱিসেসং দস্সেন্তো আহ ‘‘সুত্তন্তপৰিযাযেনা’’তিআদি. তত্থ সুত্তন্তপৰিযাযেনাতি সুত্তন্তদেসনায, সুত্তন্তদেসনানযতোতি ৱুত্তং হোতি. তথাতি ততো অঞ্ঞথা.

তত্থাতি দ্ৱীসু ধম্মাধম্মেসু. এৱং অম্হাকন্তি এৱং কৰিযমানে অম্হাকং. এৱং সুত্তন্তপৰিযাযেন ধম্মাধম্মানং ৱিসেসং দস্সেত্ৱা ইদানি ৱিনযপৰিযাযেন তেসং তং দস্সেন্তো আহ ‘‘ৱিনযপৰিযাযেন পনা’’তিআদি. ভূতেন ৱত্থুনা কাতব্বন্তি সম্বন্ধো. এৱং ‘‘অভূতেন ৱত্থুনা’’তি এত্থাপি.

এৱং দ্ৱিন্নং পৰিযাযানং ৱসেন ধম্মাধম্মদুকস্স ৱিসেসং দস্সেত্ৱা ইদানি ৱিনযাৱিনযদুকস্স ৱিসেসং দস্সেন্তো আহ ‘‘সুত্তন্তপৰিযাযেনা’’তিআদি. তত্থ সুত্তন্তনযেন ৰাগাদযো ৱিনেতীতি ৱিনযো, ৱিনযনযেন কাযং ৱাচং ৱিনেতীতি ৱিনযোতি ৱচনত্থো কাতব্বো.

এৱং দ্ৱিন্নং পৰিযাযানং ৱসেন ৱিনযাৱিনযদুকস্স ৱিসেসং দস্সেত্ৱা ইদানি ভাসিতাভাসিতদুকস্স ৱিসেসং দস্সেন্তো আহ ‘‘সুত্তন্তপৰিযাযেন চত্তাৰো সতিপট্ঠানা’’তিআদি. তত্থ ‘‘অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো’’তি ইদং ৱচনং তথাগতেন ভাসিতং লপিতন্তি যোজনা.

এৱং দ্ৱিন্নং পৰিযাযানং ৱসেন ভাসিতাভাসিতদুকস্স ৱিসেসং দস্সেত্ৱা ইদানি আচিণ্ণানাচিণ্ণদুকস্স ৱিসেসং দস্সেন্তো আহ ‘‘সুত্তন্তপৰিযাযেন দেৱসিক’’ন্তিআদি. তত্থ ‘‘দেৱসিক’’ন্তি পদং ‘‘সমাপজ্জনং, ৱোলোকন’’ন্তি তীসুযেৱ পদেসু যোজেতব্বং. অট্ঠুপ্পত্তিৱসেনাতি কাৰণুপ্পত্তিৱসেন. কাৰণঞ্হি অৰতি ফলং এতস্মাতি অত্থোতি ৱুচ্চতি, অত্থস্স উপ্পত্তি অত্থুপ্পত্তি, সাযেৱ অট্ঠুপ্পত্তি ত্থকাৰস্স ট্ঠকাৰং কত্ৱা, অট্ঠুপ্পত্তিযা ৱসো অট্ঠুপ্পত্তিৱসো, তেন. ইদং পদং ‘‘সুত্তন্তদেসনা জাতককথা’’তি দ্ৱীহিপি পদেহি যোজেতব্বং. ইদন্তি ফলসমাপত্তিসমাপজ্জনাদি. আচিণ্ণন্তি আ বন্ধিতং, পুনপ্পুনং ৱা উপচিতং ৱড্ঢিতং, পগুণং ৱা. চাৰিযপক্কমনন্তি চাৰিযত্থং পক্কমনং.

এৱং দ্ৱিন্নং পৰিযাযানং ৱসেন আচিণ্ণানাচিণ্ণদুকস্স ৱিসেসং দস্সেত্ৱা ইদানি পঞ্ঞত্তদুকস্স ৱিসেসং দস্সেন্তো আহ ‘‘সুত্তন্তপৰিযাযেন চত্তাৰো সতিপট্ঠানা’’তিআদি. তং ভাসিতাভাসিতদুকসদিসমেৱ. এৱং দ্ৱিন্নং সুত্তন্তৱিনযপৰিযাযানং ৱসেন পঞ্চন্নং দুকানং ৱিসেসো দস্সিতো.

আপত্তানাপত্তিদুকে ‘‘ন মোচনাধিপ্পাযস্সা’’তি পাঠস্স অনন্তৰে পচ্ছিমৱাক্যে ঠিতো আদিসদ্দো আনেতব্বো. ইতি আদিনা নযেনাতি হি অত্থো. তত্থ তত্থাতি তস্মিং তস্মিং সিক্খাপদে. ইদং পদং পচ্ছিমৱাক্যেপি অনুৱত্তেতব্বং.

লহুকগৰুকদুকে পঞ্চাপত্তিক্খন্ধাতি থুল্লচ্চযপাচিত্তিযপাটিদেসনীযদুক্কটদুব্ভাসিতৱসেন পঞ্চ আপত্তিৰাসযো. দ্ৱে আপত্তিক্খন্ধাতি পাৰাজিকসঙ্ঘাদিসেসৱসেন দ্ৱে আপত্তিৰাসযো.

সাৱসেসানাৱসেসদুকে ছ আপত্তিক্খন্ধাতি পাৰাজিকাপত্তিতো অৱসেসা ছ আপত্তিৰাসযো.

দুট্ঠুল্লাদুট্ঠুল্লদুকে লহুকগৰুকদুকসদিসমেৱ. অযং পন ৱিসেসো – গৰুকাপত্তি দুট্ঠুল্লা নাম, লহুকাপত্তি অদুট্ঠুল্লা নামাতি এৱং ৱিনযপৰিযাযৱসেনেৱ চতুন্নং দুকানং ৱিসেসো দস্সিতো.

এত্থাতি ‘‘অধম্মং ধম্মোতি দীপেন্তী’’তিআদিৱচনে. চতুন্নং সঙ্ঘকম্মানন্তি অপলোকনাদিৱসেন চতুন্নং সঙ্ঘকম্মানং. কৰোন্তেহি হেতুভূতেহি, হেত্ৱত্থে চেতং কৰণৱচনং.

তত্থাতি ‘‘তে ইমেহী’’তিআদিৱচনে. অপকস্সন্তীতি এত্থ কসধাতুস্স গত্যত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘পৰিসং আকড্ঢন্তী’’তি. ৱিজটেন্তীতি ৱিজটং কৰোন্তি, ৱিসুং কৰোন্তীতি অত্থো. একমন্তং উস্সাদেন্তীতি একস্মিং অন্তে উস্সদং কৰোন্তি. অৱপকস্সন্তীতি এত্থ দ্ৱিন্নং উপসগ্গানং ৱসেন অতিৱিযত্থো দট্ঠব্বোতি আহ ‘‘অতি ৱিয আকড্ঢন্তী’’তি. অতিৱিযত্থং আৱিকৰোন্তো আহ ‘‘যথা ৱিসংসট্ঠাৱ হোন্তি, এৱং কৰোন্তী’’তি. যথাতি যেনাকাৰেন কৰিযমানেতি সম্বন্ধো. ‘‘ৱিসু’’ন্তি ইমিনা আৱেণিসদ্দো ‘‘ৱিসু’’ন্তিঅত্থৱাচকো অনিপ্ফন্নপাটিপদিকোতি দস্সেতি. ৱত্থূসূতি ভেদকৰৱত্থূসু. ইমং গণ্হথাতি ইমং ৱাদং গণ্হথ. ৱিসুন্তি আৱেণিং. ইমস্মিং খন্ধকে ৱুত্তৱচনং পৰিৱাৰপাড়িযা সংসন্দেন্তো আহ ‘‘পৰিৱাৰে পনা’’তিআদি. তত্থ পঞ্চহি আকাৰেহীতি ‘‘কম্মেন উদ্দেসেন ৱোহৰন্তো অনুস্সাৱনেন সলাকগ্গাহেনা’’তি (পৰি. ৪৫৮) এৱং পঞ্চহি কাৰণেহি. তস্সাতি পৰিৱাৰে ৱুত্তৱচনস্স. ইধাতি ইমস্মিং সঙ্ঘভেদকক্খন্ধকে, ৱুত্তেন ইমিনা সঙ্ঘভেদলক্খণেনাতি যোজনা. ‘‘অত্থতো নানাকৰণং নত্থী’’তি ইমিনা সদ্দতো নানাকৰণং অত্থীতি দীপেতি. অস্সাতি সঙ্ঘভেদলক্খণস্স. তং পন নানাকৰণাভাৱন্তি যোজনা. তত্থেৱাতি পৰিৱাৰে এৱ. সব্বত্থাতি সব্বস্মিং সঙ্ঘভেদকক্খন্ধকে.

ইতি সঙ্ঘভেদকক্খন্ধকৱণ্ণনায যোজনা সমত্তা.