৩. সমুচ্চযক্খন্ধকং

১. সুক্কৱিস্সট্ঠিকথা

সমুচ্চযক্খন্ধকে তত্থাতি চতুব্বিধেসু মানত্তেসু. যং মানত্তং দিয্যতি, ইদং অপ্পটিচ্ছন্নমানত্তং নামাতি যোজনা. এসেৱ নযো অনন্তৰৱাক্যেসুপি. পটিচ্ছন্নায আপত্তিযাতি হেত্ৱত্থে কৰণৱচনং, কাৰণত্থে নিস্সক্কৱচনং ৱা. অদ্ধমাসন্তি পন্নৰসদিৱসকালং. ওধাযাতি সমূহং কত্ৱা. ‘‘একতো কত্ৱা’’তি ইমিনা ‘‘ওধাযা’’তি পদস্স অত্থং দস্সেতি. তেসূতি চতুব্বিধেসু মানত্তেসু. ইদন্তি মানত্তং. অপ্পটিচ্ছন্নায…পে… ৱচনতোতি ঞাপকহেতু. এতেন অপ্পটিচ্ছন্নায আপত্তিযা দাতব্বং মানত্তং অপ্পটিচ্ছন্নমানত্তন্তি ৱচনত্থং দস্সেতি. তন্তি অপ্পটিচ্ছন্নমানত্তং. ইধাতি ইমিস্সং পাড়িযং. ততুত্তৰীতি ততো তীহিপি উত্তৰি. নানাৱত্থূনি এতাসন্তি নানাৱত্থুকাযো. তাসন্তি নানাৱত্থুকানং.

মাড়কসীমাযমেৱাতি সীমমাড়কে এৱ, সীমঙ্গণে এৱাতি অত্থো. তত্থেৱাতি মাড়কসীমাযমেৱ.

ৱেদযামহন্তি ৱেদযামি অহং. মম মানত্তচৰভাৱং সঙ্ঘং জানাপেমীতি অত্থো. ৱেদযতীতি মন্তি জানাপেতি, ইতি মং সঙ্ঘো ধাৰেতূতি অধিপ্পাযো. ৱুত্তনযেনেৱাতি পাৰিৱাসিকক্খন্ধকে ৱুত্তনযেনেৱ. নিক্খিপিতব্বন্তি ‘‘মানত্তং নিক্খিপামি, ৱত্তং নিক্খিপামী’’তি নিক্খিপিতব্বং. মাড়কতোতি সীমঙ্গণতো. সোপীতি সহ গচ্ছন্তোপি. ‘‘মাড়কে নাৰোচিত’’ন্তি ইমিনা যস্স মাড়কে আৰোচিতং, তস্স অনাৰোচেত্ৱাপি নিক্খিপিতব্বন্তি দস্সেতি. আৰোচেন্তেন ৱত্তব্বন্তি সম্বন্ধো.

ৱিসভাগেহি সহ ৱসন্তস্স ৱত্তস্স দুপ্পূৰিতত্তা ৱুত্তং’’সভাগা ভিক্খূ ৱসন্তী’’তি. চতূহি, পঞ্চহি ৱাতি ৱাসদ্দেন ততো অতিৰেকম্পি সঙ্গণ্হাতি. পৰিক্খেপাৰহট্ঠানতোতি চীৱৰক্খন্ধকে (মহাৱ. অট্ঠ. ৩৭৯) ৱুত্তপৰিক্খেপাৰহট্ঠানতো. ‘‘দ্ৱে লেড্ডুপাতে অতিক্কমিত্ৱা’’তি ইদং ৱিহাৰে ভিক্খূনং সজ্ঝাযাদিসদ্দসৱনূপচাৰপহানত্থং ৱুত্তং. সচে সৱনূপচাৰতো ন মুচ্চতি, ততো অতিৰেকম্পি অতিক্কমিতব্বং. ওক্কম্মাতি মগ্গপটিপন্নানং ভিক্খূনং ৱচনসদ্দসৱনূপচাৰপহানত্থং ওক্কমিত্ৱা. ‘‘গুম্বেন ৱা ৱতিযা ৱা’’তি দস্সনূপচাৰপহানত্থং ৱুত্তং. ইধ উপচাৰো নাম যত্থ ঠত্ৱা পস্সতি সুণাতি, সোযেৱ দেসো. অঞ্ঞোতি চতূহি পঞ্চহি ৱা ভিক্খূহি অঞ্ঞো. এসাতি এসো মানত্তচাৰিকো.

‘‘দ্ৱাদসহত্থং উপচাৰং ওক্কমিত্ৱা’’তি ইমিনা অনোক্কমিত্ৱা অজানন্তস্সেৱ গচ্ছতি, নত্থি ৰত্তিচ্ছেদোপীতি দস্সেতি. এত্থ দিট্ঠৰূপানং সুতসদ্দানং দ্ৱাদসহত্থূপচাৰতো বহি ঠিতানম্পি আৰোচেতব্বং. অদিট্ঠাসুতানম্পি অন্তো দ্ৱাদসহত্থূপচাৰগতানং আৰোচেতব্বন্তি দট্ঠব্বং. সতি কৰণীযেতি ইদং গন্তুস্স কাৰণদস্সনত্থং ৱুত্তং. অসতি কৰণীযেপি গন্তুং ৱট্টতি. সোপীতি একো ভিক্খুপি. ‘‘তস্স সন্তিকে আৰোচেত্ৱা’’তি ইমিনা অনাৰোচনে ৱত্তভেদদুক্কটং হোতীতি দস্সেতি. একস্স সন্তিকে আৰোচেত্ৱা নিক্খিপিযমানে কিং ঊনে গণে চৰণদোসো ৱা ৱিপ্পৱাসো ৱা ন হোতীতি আহ ‘‘অযঞ্চা’’তিআদি. তত্থ অযঞ্চাতি মানত্তচাৰিকো পন. যস্মা কাৰণা ৱসি, তেন কাৰণেনাতি যোজনা. ভিক্খূনঞ্চ অত্থিভাৱং সল্লক্খেত্ৱাতি পকতত্তাগতকালে তস্স অনাৰোচেত্ৱাৱ গচ্ছন্তি, তস্মা ভিক্খূনঞ্চ দ্ৱাদসহত্থূপচাৰে অত্থিভাৱং সল্লক্খেত্ৱাতি অত্থো. এত্থ চ ‘‘গণস্স আৰোচেত্ৱা’’তি ইমিনা ঊনে গণে চৰণদোসাভাৱং দস্সেতি. ‘‘ভিক্খূনঞ্চ অত্থিভাৱং সল্লক্খেত্ৱা’’তি ইমিনা ৱিপ্পৱাসদোসাভাৱং দস্সেতি. যন্তি পুব্বে অনাৰোচিতং যং ভিক্খুং. অযন্তি পঠমং পস্সিতব্বস্স আৰোচেত্ৱা নিক্খিপনং. ‘‘নিক্খিত্তৱত্তস্স পৰিহাৰো’’তি ইমিনা অনিক্খিত্তৱত্তে অন্তোউপচাৰগতানং সব্বেসং আৰোচেতব্বন্তি দস্সেতি.

অযন্তি মানত্তচাৰিকো, ঠিতোতি সম্বন্ধো. তেনাপীতি মানত্তচাৰিকেনপি, যাচিতব্বন্তি যোজনা. সোতি অনিক্খিত্তৱত্তো ভিক্খু. তত্ৰাতি ‘‘সো অব্ভেতব্বো’’তি ৱচনে. অযং অব্ভানৱিধি ৱুত্তোতি যোজনা. অযঞ্চাতি অব্ভানৱিধি চ. তাসন্তি আপত্তীনং. এৱন্তিআদি নিগমনং. পটিচ্ছন্নমানত্তং পন দাতব্বং হোতীতি সম্বন্ধো. ‘‘পটিচ্ছন্নাযা’’তিআদিনা পটিচ্ছন্নায আপত্তিযা দাতব্বং মানত্তং পটিচ্ছন্নমানত্তন্তি ৱচনত্থং দস্সেতি. নন্তি পটিচ্ছন্নমানত্তং.

২. পৰিৱাসকথা

১০২. তস্সাতি পটিচ্ছন্নমানত্তস্স. সমোধানেত্ৱাতি ইধেৱ পৰিৱাসকথাযং সমোধানেত্ৱা. ইধেৱ পৰিৱাসকথাযং দস্সযিস্সামাতি যোজনা. ইধেৱসদ্দো হি পুব্বাপৰাপেক্খো.

ইধ অধিপ্পেতং পৰিৱাসং ৱিত্থাৰেত্ৱা দস্সেন্তো আহ ‘‘অযং হী’’তিআদি. ইধ অধিপ্পেতো পৰিৱাসো নাম তিৱিধো হোতীতি যোজনা. তত্থাতি তিৱিধেসু পৰিৱাসেসু. ‘‘যথাপটিচ্ছন্নায আপত্তিযা’’তি ৱচনং ৱিত্থাৰেন্তো আহ ‘‘কস্সচি হী’’তিআদি. যথা উদাযিত্থেৰস্স একাহপটিচ্ছন্না অযং আপত্তি হোতি, তথা কস্সচি একাহপটিচ্ছন্না আপত্তি হোতীতি যোজনা. যথা চ পৰতো আগতা উদাযিত্থেৰস্সেৱ আপত্তি হোতি, তথা কস্সচি দ্ৱিহাদিপটিচ্ছন্না আপত্তি হোতীতি যোজনা. ইমিনা ৱুত্তনযানুসাৰেন পৰতোপি নযো নেতব্বো. তস্মাতি যস্মা একাহাদিপটিচ্ছন্না একাদিআপত্তি হোতি, তস্মা জানিতব্বোতি যোজনা.

পটিচ্ছন্নভাৱং ৱিত্থাৰেন্তো আহ ‘‘অযং হী’’তিআদি. তত্থাতি ‘‘দসহাকাৰেহী’’তি পাঠে. আপত্তিইতি সঞ্ঞা এতস্সাতি আপত্তিসঞ্ঞী . পহু চাতি সমত্থো চ. পপুব্বো হূধাতু সমত্থত্থে হোতি.

তত্থাতি তস্সং মাতিকাযং. যন্তি আপত্তিং. সোপি চাতি ভিক্খুপি চ. তত্থাতি তস্সং আপত্তিযং. অযন্তি ভিক্খু. তত্থাতি আপত্তিযং. অলজ্জিপক্খে তিট্ঠতীতি ‘‘সঞ্চিচ্চ আপত্তিং পৰিগূহতী’’তি (পৰি. ৩৫৯) ৱুত্তপক্খে ঠিতত্তা অলজ্জিপক্খে তিট্ঠতি.

পকতত্তোতি এত্থ ‘‘পাৰাজিকং অনজ্ঝাপন্নো’’তি অত্থং পটিক্খিপন্তো আহ ‘‘তিৱিধং উক্খেপনীযকম্মং অকতো’’তি. এতন্তি অপ্পটিচ্ছন্নভাৱং, ‘‘আপজ্জতি…পে… কুসলেহি চিন্তিতা’’তি ৱচনং ৱা.

গাথায ‘‘সাৱসেস’’ন্তি ইমিনা পাৰাজিকং নিৱত্তেতি. গৰুকন্তি এত্থ সঙ্ঘাদিসেসমেৱ অধিপ্পেতন্তি দস্সেতি. অনাদৰিযন্তি সিক্খাপদে অনাদৰিযং. ৱজ্জন্তি দুক্কটং. উক্খিত্তকেন কৰণভূতেন.

যস্সাতি ভিক্খুস্স, নত্থীতি সম্বন্ধো. ভীৰুকজাতিকতাযাতি ভীৰুকসভাৱতায. পব্বতৱিহাৰে ৱসন্তস্স যস্স ভিক্খুনোতি যোজনা. পব্বতৱিহাৰেতি পব্বতস্স তলে, অন্তৰে ৱা কাৰিতে ৱিহাৰে. এতস্মিন্তি এতাদিসে. অন্তৰাযে সতিযেৱাতি যোজনা. তস্স অচ্ছন্নাৱ হোতীতি যোজনা. অনন্তৰাযিকসঞ্ঞায ছাদযতো অচ্ছন্নাৱাতি অনন্তৰাযিকসঞ্ঞায ছাদেন্তস্সাপি একন্তেন অন্তৰাযিকত্তা অচ্ছন্নাৱাতি অধিপ্পাযো.

অস্সাতি ভিক্খুস্স. হনুকৱাতোতি হনুকস্স গেলঞ্ঞকৰো ৱাতো. ৱিজ্ঝতীতি হনুকং ৱিজ্ঝতি. ইমিনাতি ভিক্খুনা. পহুসঞ্ঞিনো ছাদিতাপি একন্তেন অপহুত্তা অচ্ছাদিতাৱ হোতি.

ছাদেতুকামো চাতি এত্থ ইদং চতুক্কং ৱেদিতব্বং ছাদেতুকামো ছাদেতি, ছাদেতুকামো নচ্ছাদেতি, অচ্ছাদেতুকামো ছাদেতি, নচ্ছাদেতুকামো নচ্ছাদেতীতি. তত্থ পঠমপদং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘ইদং উত্তানত্থমেৱা’’তি. এৱং সেসাসুপি মাতিকাসু চতুক্কং ৱেদিতব্বং. চতূসু চতুক্কেসু পঠমপদে এৱ ছন্না হোতি, ন সেসপদেসু. অনুত্তানত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘সচে পনা’’তিআদি. পুৰেভত্তে ৱাতি পুৰেভত্তং ৱা, ভত্ততো, ভত্তস্স ৱা পুৰেতি পুৰেভত্তং. অব্যযীভাৱসমাসে সত্তমীৱিভত্তিযা অমিতিকাৰিযস্স অনিচ্চভাৱতো ৱুত্তং ‘‘পুৰেভত্তে’’তি. এসেৱ নযো ‘‘পচ্ছাভত্তে’’তি এত্থাপি. দুতিযপদস্স অত্থং দস্সেত্ৱা ততিযপদস্স অত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘যস্স পনা’’তিআদি. অভিক্খুকে ঠানে ৱসন্তস্স যস্স ভিক্খুস্সাতি যোজনা. আগমেন্তস্স গচ্ছন্তস্সাতি অনাদৰে চেতানি সামিৱচনানি.

চতুত্থপদস্স অত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘যো পনা’’তিআদি. তত্থ যো পনাতি ভিক্খু পন, আৱি কৰোতীতি সম্বন্ধো. সভাগন্তি অৱেৰিং. অযন্তি ভিক্খু. উপজ্ঝাযো ইতি ৱা আচৰিযো ইতি ৱাতি যোজনা. লজ্জাযাতি লজ্জনিমিত্তং, লজ্জকাৰণা, লজ্জহেতু ৱা. হীতি সচ্চং, যস্মা ৱা, ইধাতি আপত্তিআৰোচনট্ঠানে. অৱেৰিসভাগস্সাতি অৱেৰী হুত্ৱা সভাগস্স.

পকাসেতুকামোতি অঞ্ঞেসং পকাসেতুকামো. উপজ্ঝাযস্সাপীতি পিসদ্দেন অঞ্ঞস্স সন্তিকে কা নাম কথাতি দস্সেতি. তত্থাতি আপত্তিআৰোচনট্ঠানে. সভাগসঙ্ঘাদিসেসন্তি ৱত্থুসভাগসঙ্ঘাদিসেসং. সুদ্ধস্সাতি ৱত্থুসভাগসঙ্ঘাদিসেসতো সুদ্ধস্স. আৱিকৰণাকাৰং দস্সেন্তো আহ ‘‘আৱিকৰোন্তো চা’’তিআদি. ইতি ইমানীতিআদি নিগমনং.

ততোতি জানিতব্বতো, পৰন্তি সম্বন্ধো. একাহপটিচ্ছন্নাতি একাহেন পটিচ্ছন্না. যাৱ চুদ্দস দিৱসানি, তাৱ দিৱসৱসেন যোজনা কাতব্বাতি যোজনা. পক্খপটিচ্ছন্নন্তি পক্খেন পটিচ্ছন্নং. অতিৰেকপক্খপটিচ্ছন্নন্তি পক্খতো অতিৰেকেন পটিচ্ছন্নং.

সংৱচ্ছৰপটিচ্ছন্নন্তি সংৱচ্ছৰেন পটিচ্ছন্নং. ততো ৱাতি অতিৰেকসট্ঠিসংৱচ্ছ ৰতো ৱা. ভিয্যোপীতি অতিৰেকম্পি.

ততোতি তীহি আপত্তীহি. পৰন্তি অতিৰেকং. গণনৱসেনাতি আপত্তিগণনৱসেন. ৱত্থুকিত্তনৱসেন ৱাতি আপত্তীনং ৱত্থুকিত্তনৱসেন ৱা. নামমত্তৱসেন ৱাতি ‘‘সঙ্ঘাদিসেসাপত্তিযো’’তি এৱং নামস্সেৱ ৱসেন ৱা. এত্থ হি মত্তসদ্দো অৱধাৰণত্থো, তেন ৱত্থুং নিৱত্তেতি.

তত্থাতি ‘‘নামমত্তৱসেনা’’তি পদে. সজাতিসাধাৰণন্তি সস্স অত্তনো জাতি সজাতি, তায সাধাৰণং সজাতিসাধাৰণং. সব্বেসং, সব্বেহি ৱা আপত্তীহি সাধাৰণং সব্বসাধাৰণং. তত্থাতি দুৱিধেসু নামেসু. সব্বসাধাৰণনামৱসেনাপীতি এত্থ পিসদ্দো ‘‘অহং ভন্তে সম্বহুলা সঙ্ঘাদিসেসা আপজ্জিং একাহপটিচ্ছন্নাযো’’তি এৱং সজাতিসাধাৰণনামৱসেনপি ‘‘অহং ভন্তে সম্বহুলা সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপজ্জিং একাহপটিচ্ছন্নাযো’’তি এৱং উভযসাধাৰণৱসেনপি ৱত্তুং ৱট্টতীতি দস্সেতি. হীতি সচ্চং. সব্বম্পি পৰিৱাসাদিকং ইদং ৱিনযকম্মন্তি যোজনা. ৱসতি আপত্তি এত্থ তদাযত্তৱুত্তিতাযাতি ৱত্থু. গো ৱুচ্চতি ৱচনং ৱা ঞাণং ৱা, তং তাযতীতি গোত্তং.

তত্থাতি ৱত্থাদীসু চতুব্বিধেসু. তত্থাতি তেসু ৱচনেসু. সুক্কৱিস্সট্ঠিং কাযসংসগ্গন্তিআদিনা ৱচনেনাপীতি এত্থ আদিসদ্দেন দুট্ঠুল্লাদিৱচনানি সঙ্গণ্হাতি. ইধ পনাতি ইমস্মিং পন ঠানে. যো যোতি তিস্সো ৱা ফুস্সো ৱা আপন্নো হোতি.

এৱং আৰোচেতব্বন্তি এৱং ৱক্খমাননযেন আৰোচেতব্বন্তি যোজনা. কিং আৰোচেতব্বং? ‘‘অহং ভন্তে…পে… সঙ্ঘো ধাৰেতু’’ ইতি আৰোচেতব্বন্তি যোজনা.

ৱেদযামহন্তি ৱেদযামি অহং. মম পাৰিৱাসিকভাৱং সঙ্ঘং, সঙ্ঘস্স ৱা জানাপেমীতি অত্থো. ৱেদযতীতি মন্তি ৱেদযতি ইতি মং. পাৰিৱাসিকভাৱং সঙ্ঘং, সঙ্ঘস্স ৱা জানাপেতীতি মং সঙ্ঘো ধাৰেতূতি অত্থো. এত্থ বহূসু অট্ঠকথাপোত্থকেসু ‘‘তিণ্ণং ৱা অতিৰেকানং ৱা আৰোচেন্তেন আযস্মন্তো ধাৰেন্তূ’’তি পাঠো অত্থি. কেসুচি অট্ঠকথাপোত্থকেসু ‘‘তিণ্ণং আৰোচেন্তেন আযস্মন্তো ধাৰেন্তূ’’তি এত্তকোযেৱ পাঠো অত্থি. হেট্ঠা মানত্তকথাযম্পি এৱমেৱ অত্থি. তত্থ ‘‘অতিৰেকান’’ন্তি ইমিনা তীহি অতিৰেকানং আৰোচেন্তেন সঙ্ঘং অপেক্খিত্ৱা সচে একৱচনৱসেন ৱত্তুকামো হোতি, ‘‘মং সঙ্ঘো ধাৰেতূ’’তি ৱত্তব্বং. অথ সম্বহুলে ভিক্খূ অপেক্খিত্ৱা সচে বহুৱচনৱসেন ৱত্তুকামো হোতি, যথা তিণ্ণং, এৱং ‘‘মং আযস্মন্তো ধাৰেন্তূ’’তি ৱত্তব্বন্তি দস্সেতি. ইদঞ্চ সদ্দসত্থৱসেনেৱ ৱুত্তং, ন ৱিনযকম্মৱিপত্তিৱসেনাতি দট্ঠব্বং.

‘‘ৱিহাৰেযেৱ ৰত্তিপৰিগ্গহো’’তি ইমিনা অন্তোউপচাৰসীমাযম্পি পৰিৱসিতব্বভাৱং দস্সেতি. উপচাৰসীমন্তি পৰিক্খিত্তস্স ৱিহাৰস্স পৰিক্খেপং, অপৰিক্খিত্তস্স পৰিক্খেপাৰহট্ঠানং. এসাতি পাৰিৱাসিকো ভিক্খু. অস্সাতি আগতস্স ভিক্খুনো.

ততোতি আপত্তিপটিচ্ছন্নদিৱসতো. কুক্কুচ্চৱিনোদনত্থাযাতি আপত্তিপটিচ্ছন্নদিৱসেন সমং পৰিৱসিতব্বং নুখো, ন নুখোতি কুক্কুচ্চস্স ৱিনোদনত্থায. পৰিৱুত্থত্তাতি পৰিৱসিতত্তা. সোতি পৰিৱুত্থো ভিক্খু. ইদন্তি দাতব্বমানত্তং. তন্তি পটিচ্ছন্নমানত্তং. ছাৰত্তন্তি ছৰত্তিযো সমাহটাতি ছাৰত্তং, সমাহাৰে দিগু. ‘‘ছৰত্ত’’ন্তি ৱত্তব্বে সুখুচ্চাৰণত্থং ছকাৰস্স দীঘং কত্ৱা এৱং ৱুত্তং, অচ্চন্তসংযোগে চেতং উপযোগৱচনং.

অপ্পটিচ্ছন্নাপত্তিং দাতুং ৱট্টতীতি সম্বন্ধো. ইমিনা হেট্ঠা ৱুত্তং পটিচ্ছন্নমানত্তং ইমস্মিং পটিচ্ছন্নমানত্তে সমোধানেত্ৱাপি দাতুং ৱট্টতীতি দস্সেতি. এৱং সন্তেপি মূলমানত্তং পটিচ্চ পটিচ্ছন্নমানত্তন্তি ৱুচ্চতি. কথং দাতুং ৱট্টতীতি যোজনা.

অস্সাতি মানত্তং যাচন্তস্স. তদনুৰূপন্তি তস্স যাচনস্স অনুৰূপং. সচে পটিচ্ছন্না দ্ৱেতি এত্থ দ্ৱেতি নিদস্সনমত্তং ততো অতিৰেকম্পি গহেতব্বত্তা. সব্বত্থাতি সব্বেসু একবহূসু. তদনুৰূপমে ৱাতি তস্স মানত্তদানস্স অনুৰূপমেৱ. ইধ পনাতি পটিচ্ছন্নমানত্তে পন. ইতীতিআদি নিগমনং. যং মানত্তং দিয্যতীতি যোজনা. এত্থাতি পটিচ্ছন্নমানত্তে.

অৱসেসাতি অপ্পটিচ্ছন্নপৰিৱাসপটিচ্ছন্নপৰিৱাসেহি অৱসেসা. তত্থাতি অৱসেসেসু দ্ৱীসু পৰিৱাসেসু. অধম্মিকমানত্তচাৰাৱসানে অনুঞ্ঞাতপৰিৱাসোতি সম্বন্ধো. কিস্মিং ৱত্থুস্মিং অনুঞ্ঞাতোতি আহ ‘‘ইমস্মিং ৱত্থুস্মি’’ন্তি. এসাতি সুদ্ধন্তো, দাতব্বোতি সম্বন্ধো. এতন্তি জাননাজাননং.

তত্থাতি দ্ৱীসু সুদ্ধন্তেসু, চূড়সুদ্ধন্তোতি ৱুচ্চতীতি সম্বন্ধো. যোতি ভিক্খু, ৱদতীতি সম্বন্ধো. আৰোচিতদিৱসতোতি আপত্তিআৰোচিতদিৱসতো.

তন্তি চূড়সুদ্ধন্তং, পৰিৱসন্তেন পৰিৱসিতব্বন্তি সম্বন্ধো. অগ্গহেসীতি পৰিৱাসং অগ্গহেসি. অঞ্ঞন্তি গহিতমাসতো অঞ্ঞং. ‘‘পৰিৱাসদানকিচ্চং নত্থী’’তি ইমিনা পৰিৱাসগহণকিচ্চম্পি নত্থীতি দস্সেতি গণ্হন্তস্সেৱ দাতব্বত্তা, দেন্তস্সেৱ গহেতব্বত্তা ৱা. উদ্ধম্পি আৰোহতীতি পৰিৱাসগহণকালতো অঞ্ঞম্পি কালং পৰিৱসিতব্বত্তা উদ্ধম্পি আৰোহতি. হেট্ঠাপি ওৰোহতীতি পৰিৱাসগহণকালতো ঊনম্পি কালং পৰিৱসিতব্বত্তা হেট্ঠাপি ওৰোহতি. ইদন্তি আৰোহনোৰোহনং. তস্সাতি সুদ্ধন্তপৰিৱাসস্স. একমেৱ পটিচ্চ দ্ৱে, তিস্সো, সম্বহুলা ৱা ভৱন্তীতি আহ ‘‘একং ৱিনা সম্বহুলানং অভাৱতো’’তি.

এৱং চূড়সুদ্ধন্তং দস্সেত্ৱা মহাসুদ্ধন্তং দস্সেন্তো আহ ‘‘যো পনা’’তিআদি. তন্তি মহাসুদ্ধন্তং. যাৱ যত্তকো উপসম্পদদিৱসো হোতি, তাৱ তত্তকং কালন্তি যোজনা. উদ্ধং নাৰোহতীতি উদ্ধং আৰোহনকালস্স অভাৱতো উদ্ধং ন আৰোহতি. এত্থাতি সুদ্ধন্তপৰিৱাসে. অযং সুদ্ধন্তপৰিৱাসো নামাতি নিগমনং.

তত্থাতি তিৱিধেসু সমোধানপৰিৱাসেসু. ‘‘ওধুনিত্ৱা সমোদহিত্ৱা দাতব্বপৰিৱাসো’’তি ইমিনা ওধুনিত্ৱা সমোধানেত্ৱা দাতব্বো পৰিৱাসো ওধানসমোধানোতি ৱচনত্থং দস্সেতি, ‘‘পৰিৱাসো’’তি ইমিনা তদ্ধিতণপচ্চযস্স সৰূপং দস্সেতি. এত্থ চ অৱধুনিযতে, অৱধুনিতব্বন্তি ৱা ওধানং, সং একতো ওদহীযতে সম্পিণ্ডীযতে, উদহিযতি সম্পিণ্ডিযতীতি ৱা সমোধানন্তি অৱযৱৱচনত্থো কাতব্বো. ‘‘মক্খেত্ৱা’’তি ইমিনা ধুধাতুযা পপ্পোটনধংসনধোৱনানি দস্সেতি. সোতি ওধানসমোধানো, আগতোতি সম্বন্ধো.

এত্থাতি ওধানসমোধানে. যোতি ভিক্খু, পটিচ্ছাদেতীতি সম্বন্ধো. পৰিৱসন্তো ৱা মানত্তাৰহো ৱা মানত্তং চৰন্তো ৱা অব্ভানাৰহো ৱা যো ভিক্খূতি যোজনা. ‘‘পুৰিমায আপত্তিযা’’তি পদং ‘‘সমা ৱা’’তি পদে সহাদিযোগো. ‘‘ঊনতৰা’’তিপদে ৱিভত্তিঅপাদানং, অনুমেয্যৱিসযঅপাদানং ৱা. ‘‘অদিৱসে কত্ৱা’’তি ইমিনা ওধুনিত্ৱাতি এত্থ ধুধাতুযা যথাৱুত্তত্থেযেৱ দস্সেতি. ঊনকপক্খপটিচ্ছন্নাতি পক্খতো ঊনকেন পটিচ্ছন্না. এতেনুপাযেনাতি পক্খে ৱুত্তেন এতেন উপাযেন.

তত্থাতি মূলাপত্তিতো অতিৰেকপটিচ্ছন্নে. আৱি কাৰাপেত্ৱাতি মূলাপত্তিতো অন্তৰাপত্তিযা পটিচ্ছন্নভাৱং আৱি কাৰাপেত্ৱা. এত্থাতি আপত্তিপটিচ্ছন্নে. পমাণন্তি কাৰণং. যাতি আপত্তি. তত্থাতি মূলভাৱেন কত্তব্বাযং মূলিআপত্তিযং. ইতৰন্তি মূলিভাৱেন কত্তব্বং মূলাপত্তিং. সমোধাযাতি সমোদহিত্ৱা. পক্খিপিত্ৱাতি অত্থো.

একা ৱা যা আপত্তি সব্বচিৰপটিচ্ছন্না হোতীতি যোজনা. সব্বচিৰপটিচ্ছন্নাযোতি সব্বাসং আপত্তীনং চিৰেন পটিচ্ছন্নাযো. তাসন্তি আপত্তীনং. অগ্ঘেনাতি পৰিচ্ছেদেন. অগ্ঘসদ্দো হেত্থ পৰিচ্ছেদত্থৱাচকো. অভিধানে (অভিধানপ্পদীপিকাযং ১০৪৮ গাথাযং) ৱুত্তং ‘‘অগ্ঘো মুল্যে চ পূজনে’’তি. এত্থ ‘‘মুল্যে চা’’তি পদস্স মূলপৰিচ্ছেদেতি অত্থো দট্ঠব্বো. তমেৱত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘তাসং ৰত্তিপৰিচ্ছেদৱসেনা’’তি. ইমেহি পদেহি অগ্ঘেন ৰত্তিপৰিচ্ছেদেন সমোধানেত্ৱা দাতব্বো পৰিৱাসো অগ্ঘসমোধানোতি ৱচনত্থং দস্সেতি. এত্থ চ ‘‘সব্বচিৰপটিচ্ছন্নাযো’’তি ৱুত্তত্তা কিঞ্চাপি কোটিঅত্থৱাচকো ততিযক্খৰেন পাঠো যুত্তো ৱিয দিস্সতি. তথাপি সো পাঠো ন গহেতব্বো. কস্মা? বহূসু পাড়িপোত্থকেসু, অট্ঠকথাপোত্থকেসু চ অলিখিতত্তা. বহূসু হি পোৰাণপোত্থকেসু চতুত্থক্খৰেন পাঠোযেৱ লিখিতো, তস্মা সো পাঠোযেৱ গহেতব্বো, ন অঞ্ঞোতি দট্ঠব্বং. সোতি অগ্ঘসমোধানো. আগতোযেৱাতি সম্বন্ধো.

যস্স পনাতি ভিক্খুস্স, পটিচ্ছন্নাতি সম্বন্ধো. সব্বন্তি সকলং. আপত্তিসহস্সগাথায –

দসসতং আপত্তিযো ৰত্তিসতং ছাদযিত্ৱানাতি যোজনা. ইমিনা নযেনপি অগ্ঘসমোধানোতি এত্থ অগ্ঘসদ্দস্স চতুত্থক্খৰেন পাঠস্স যুত্তভাৱো ৱেদিতব্বো. অগ্ঘেন দসৰত্তিপৰিচ্ছেদেন সমোধায দাতব্বো অগ্ঘসমোধানো.

যো পৰিৱাসো নানাৱত্থুকাযো আপত্তিযো একতো কত্ৱা দিয্যতি, অযং পৰিৱাসো মিস্সকসমোধানো নামাতি যোজনা. এত্থ ৱত্থুৱসেন মিস্সকা আপত্তিযো সমোধানেত্ৱা দাতব্বো পৰিৱাসো মিস্সকসমোধানোতি ৱচনত্থো কাতব্বো. তত্ৰাতি মিস্সকসমোধানে. তদনুৰূপাযাতি তস্স যাচনস্স অনুৰূপায.

এত্থ চাতি মিস্সকসমোধানে চ, কাতুং ৱট্টতীতি সম্বন্ধো.

‘‘পক্খমানত্তঞ্চ …পে… কথযিস্সামা’’তি যং ৱচনং ৱুত্তং, তস্স ৱচনস্স ওকাসোতি যোজনা. তং পনাতি পক্খমানত্তং পন. ‘‘অড্ঢমাসমেৱ দাতব্ব’’ন্তি ইমিনা পক্খমেৱ দাতব্বং মানত্তং পক্খমানত্তন্তি ৱচনত্থং দস্সেতি. হীতি সচ্চং. তং পনাতি পক্খমানত্তং পন, দাতব্বন্তি সম্বন্ধো. অত্তনো সীমন্তি অত্তনো ৱিহাৰসীমং, মহাসীমন্তি অত্থো. সোধেত্ৱাতি সব্বাসং হত্থপাসনযনৱসেন, ছন্দাৰহানং ছন্দনযনৱসেন, সীমতো বহিকৰণৱসেন চ সোধেত্ৱা. চতুৱগ্গগণন্তি চতুৱগ্গসঙ্ঘং. গণোতি চেত্থ সঙ্ঘোযেৱাধিপ্পেতো.

তত্ৰাতি ‘‘যোজনা কাতব্বা’’তি ৱচনে. মুখমত্তদস্সনন্তি উপাযমত্তদস্সনং, আদিমত্তদস্সনং ৱা. ‘‘আপন্নায ভিক্খুনিযা’’তি পদং ‘‘এৱমস্স ৱচনীযো’’তি পদে কত্তা, ‘‘যাচাপেত্ৱা’’তি পদে কাৰিতকম্মং. ‘‘ব্যত্তায ভিক্খুনিযা’’তি পদং ‘‘ঞাপেতব্বো’’তি পদে কাৰিতকত্তা, ‘‘সঙ্ঘো’’তি পদং তত্থেৱ কাৰিতকম্মং. ‘‘এতং কাৰণ’’ন্তি ধাতুকম্মং অজ্ঝাহৰিতব্বং. তব্বপচ্চযেন কাৰিতকম্মমেৱ ৱুত্তং. ঞাপেতব্বাকাৰং দস্সেন্তো আহ ‘‘সুণাতু মে’’তিআদি.

নিক্খিত্তৱত্তন্তি কৰণত্থে চেতং উপযোগৱচনং. নিক্খিত্তৱত্তেনাতি হি অত্থো. তত্থেৱাতি মাড়কসীমাযমেৱ. হীতি সচ্চং, যস্মা ৱা. অস্সাতি মানত্তচাৰিকায ভিক্খুনিযা. তত্ৰাতি তস্মা কত্তব্বৱিনযকম্মভাৱতোতি অত্থো. নোতি অম্হাকং, সন্তিকন্তি সম্বন্ধো. চতূহি পকতত্তভিক্খুনীহি নিসীদিতব্বন্তি সম্বন্ধো. গামূপচাৰতো দ্ৱে লেড্ডুপাতে অতিক্কমিত্ৱাতি ইদং ভিক্খুনীৱিহাৰূপচাৰাতিক্কমং সন্ধায ৱুত্তং. ৱিহাৰূপচাৰতোপীতি ভিক্খুৱিহাৰূপচাৰতোপি. তত্থাতি ভিক্খুনীনং নিসিন্নট্ঠানং. কুৰুন্দিমহাপচ্চৰীসু পন ৱুত্তন্তি সম্বন্ধো. ৱিহাৰস্স চাতি ভিক্খুৱিহাৰস্স চ. গামস্স উপচাৰং মুঞ্চিতুং ৱট্টতীতি ন ৱুত্তন্তি যোজনা. তস্মা গামূপচাৰেপি নিসীদিতুং ৱট্টতীতি অধিপ্পাযো.

তায ভিক্খুনিযা আৰোচেতব্বন্তি সম্বন্ধো.

তত্থেৱাতি ভিক্খুনীনং নিসীদনট্ঠানেযেৱ. ঠানন্তি ভিক্খূনং ঠানং. এতীতি আগচ্ছতি. পগেৱাতি পাতোযেৱ. তাযাতি মানত্তচাৰিনিযা.

অনিক্খিত্তৱত্তায পন ভিক্খুনিযাতি সম্বন্ধো. অজাননপচ্চযাতি অজাননকাৰণা. তন্তি ৱচনং. পাৰিৱাসিকৱত্তাদীনন্তি আদিসদ্দেন আগন্তুকৱত্তপূৰণনিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধাদযো সঙ্গণ্হাতি. যুত্ততৰং দিস্সতীতি যুত্ততৰং হুত্ৱা দিস্সতি. ইমিনা অনিক্খিত্তৱত্তভিক্খুনা ৱিয ভিক্খুনিযাপি অন্তোউপচাৰসীমগতানংযেৱ আৰোচেতব্বং, ন গামে ঠিতানম্পি গন্ত্ৱা আৰোচেতব্বন্তি দীপেতি. উপোসথেতি উপোসথদিৱসে. এসেৱ নযো পৱাৰণাযপি. দেৱসিকন্তি দিৱসে দিৱসে. তস্মিং গামেতি ভিক্খুনীনং ৱসনগামে. অঞ্ঞত্ৰাতি ভিক্খুনীনং ৱসনগামতো অঞ্ঞস্মিং গামে. তত্ৰাতি ভিক্খুনীনং ৱসনগামং. দস্সেত্ৱাতি ভিক্খুনীনং দস্সেত্ৱা. তাযাতি মানত্তচাৰিনিযা. ৱিহাৰন্তি ভিক্খূনং ৱিহাৰং. উপচাৰসীমাযাতি উপচাৰসীমতো বহীতি সম্বন্ধো. অযন্তি মানত্তচাৰিনী.

ৱীসতি গণো ইমস্সাতি ৱীসতিগণো, সঙ্ঘো, তস্মিং. মানত্তং চৰমানা ভিক্খুনীতি যোজনা. ইদং পক্খমানত্তং নামাতি ইদং পুব্বৱচনস্স নিগমৱসেন পৰৱচনস্স কথনত্থায ৱুত্তন্তি দট্ঠব্বং.

তত্থাতি তিৱিধেসু মানত্তেসু. যদেতং মানত্তং অনুঞ্ঞাতন্তি সম্বন্ধো. পৰতোতি পৰস্মিং. পৰিৱাসং পৰিৱসন্তস্স মূলাযপটিকস্সিতস্স উদাযিত্থেৰস্স অনুঞ্ঞাতন্তি সম্বন্ধো. আপজ্জিত্ৱাতি আপজ্জনতো. ইদন্তি মানত্তং ৱুচ্চতীতি সম্বন্ধো. হীতি সচ্চং, যস্মা ৱা. ওধানসমোধানন্তি এত্থ ৱচনত্থো হেট্ঠা ৱুত্তোযেৱ. তম্পীতি কুৰুন্দিযং ৱুত্তৱচনম্পি.

তন্তি অগ্ঘসমোধানমিস্সকসমোধানং, দাতব্বন্তি সম্বন্ধো. এত্তাৱতাতি এতপৰিমাণেন ৱচনক্কমেন, ‘‘অযঞ্হি ইধ অধিপ্পেতো পৰিৱাসো নামা’’তি (চূড়ৱ. অট্ঠ. ১০২) ৱচনতো পট্ঠায যাৱ ‘‘যোজেত্ৱা দাতব্ব’’ন্তি ৱচনং, তাৱ ৱচনক্কমেনাতি অত্থো. ‘‘তেন হি ভিক্খৱে…পে… দস্সেস্সামা’’তি যং ৱচনং ৱুত্তন্তি যোজনা. ‘‘অত্থতো’’তি ইমিনা সদ্দোপি গহেতব্বো অৱিনাভাৱতো.

পটিচ্ছন্নপৰিৱাসকথা

১০২. যা পাড়ি ৱুত্তাতি সম্বন্ধো.

১০৮. ততোতি পাড়িতো. তং আপত্তিন্তি তং অন্তৰাপত্তিং. অস্সাতি ভিক্খুস্স. নিক্খিত্তৱত্তো ভিক্খূতি সম্বন্ধো, হুত্ৱাতি ৱা. সোতি ভিক্খু, ঠিতো হুত্ৱাতি সম্বন্ধো. তস্সা আপত্তিযাতি তস্সা অন্তৰাপত্তিযা. পটিচ্ছন্না হোতীতি অন্তৰাপত্তিপি পটিচ্ছন্না হোতি. তস্মিম্পীতি মূলায পটিকস্সনেপি. মক্খিতাতি পিসিতা, ধংসিতা ৱা. মক্খিযন্তি পিসিযন্তি, ধংসিযন্তীতি ৱা মক্খিতা, পৰিৱুত্থদিৱসা. ততোতি পাড়িতো পৰন্তি সম্বন্ধো. পৰতোপি এসেৱ নযো. এৱন্তিআদি নিগমনং. পটিচ্ছন্নৱাৰে দস্সিতা হোন্তীতি সম্বন্ধো.

সমোধানপৰিৱাসকথা

১২৫. ততোতি পটিচ্ছন্নৱাৰতো, পৰং দস্সিতন্তি সম্বন্ধো. এত্থ চাতি এতস্মিং ৱাৰে চ. যস্মাতি যস্মা কাৰণা, যেন কাৰণেন ৱা. তেনেৱাতি তেনেৱ কাৰণেন, তস্মা কাৰণা ৱা, ‘‘মূলায…পে… দেতূ’’তি ৱুত্তন্তি যোজনা. তস্মা সব্বে মক্খিতাৱ হোন্তীতি যোজনা. ততোতি ৱাৰতো পৰং নিট্ঠাপিতন্তি সম্বন্ধো.

অগ্ঘসমোধানপৰিৱাসকথা

১৩৪. ততোতি ৱাৰতো পৰং দস্সিতোতি সম্বন্ধো. ততোতি ৱাৰতো পৰং পাড়ি ঠপিতাতি সম্বন্ধো. লজ্জিধম্মে ৱা উপ্পন্নেতি সম্বন্ধো. যন্তি কম্মং. ততোতি ৱাৰতো পৰং তথেৱ পাড়ি ঠপিতাতি সম্বন্ধো.

১৩৮. ততোতি ৱাৰতো পৰং পুৰিমনযেনেৱ পাড়ি ঠপিতাতি সম্বন্ধো.

সুদ্ধন্তপৰিৱাসাদিকথা

১৫৬. ততোতি ৱাৰতো পৰং সুদ্ধন্তপৰিৱাসো দস্সিতোতি সম্বন্ধো.

১৬০. ততোতি পাড়িতো পৰং পাড়ি ঠপিতাতি সম্বন্ধো.

১৬৫. তত্থাতি পাড়িযং. অন্তৰা…পে… অপ্পটিচ্ছন্নাযোতিআদীসু অত্থো দট্ঠব্বোতি সম্বন্ধো.

১৬৬. পচ্ছিমস্মিং আপত্তিক্খন্ধেতি এত্থ আপত্তিক্খন্ধস্স ভেদভাৱতো কিং ‘‘পচ্ছিমস্মিং আপত্তিক্খন্ধে’’তি ৱুত্তন্তি আহ ‘‘একোৱ সো আপত্তিক্খন্ধো’’তি. অথ কস্মা ‘‘পচ্ছিমস্মিং আপত্তিক্খন্ধে’’তি ৱুত্তন্তি আহ ‘‘পচ্ছা ছাদিতত্তা পনা’’তিআদি. এত্থ পনসদ্দো গৰহত্থৱাচকো, তথাপীতি হি অত্থো. একোপি আপত্তিক্খন্ধো পচ্ছা ছাদিতত্তা পচ্ছিমস্মিং আপত্তিক্খন্ধেতি ৱুত্তন্তি অধিপ্পাযো.

১৮০. ‘‘ৱৱত্থিতা সম্ভিন্না’’তি এতং ৱচনন্তি যোজনা.

৮. দ্ৱেভিক্খুৱাৰএকাদসকাদিকথা

১৮১. ততোতি পাড়িতো পৰং ৱুত্তন্তি সম্বন্ধো. তত্থাতি পাড়িযং. মিস্সকন্তি এত্থ কেহি মিস্সকন্তি আহ ‘‘থুল্লচ্চযাদীহি মিস্সক’’ন্তি.

১৮৪. ততোতি পাড়িতো পৰং ৱুত্তন্তি সম্বন্ধো. তত্থাতি ‘‘ইধ পন ভিক্খৱে’’তিআদিপাঠে. তঞ্চাতি ‘‘ইধ পন ভিক্খৱে’’তিআদিৱচনঞ্চ ইতো পুব্বে অৱুত্তং সব্বং ৱচনঞ্চাতি যোজনা.

ইতি সমুচ্চযক্খন্ধকৱণ্ণনায যোজনা সমত্তা.