২. পাৰিৱাসিকক্খন্ধকং
১. পাৰিৱাসিকৱত্তকথা
৭৫. পাৰিৱাসিকক্খন্ধকে পাৰিৱাসিকাতি পদস্স পৰিৱাসং পৰিৱসন্তীতি পাৰিৱাসিকাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘পৰিৱাসং পৰিৱসন্তা’’তি. তত্থাতি ‘‘পৰিৱাসং পৰিৱসন্তা’’তি তদ্ধিতৱাক্যে. তেসূতি চতুব্বিধেসু পৰিৱাসেসু. তিত্থিযপৰিৱাসোতি তিত্থিযানং পৰিৱাসো, তিত্থিযানং ৱা দাতব্বো পৰিৱাসো, তিত্থিযেহি ৱা পৰিৱসিতব্বো পৰিৱাসো তিত্থিযপৰিৱাসো. অপ্পটিচ্ছন্নপৰিৱাসোতি অপ্পটিচ্ছন্নো পৰিৱাসো অপ্পটিচ্ছন্নপৰিৱাসো. তত্থাতি অপ্পটিচ্ছন্নপৰিৱাসে. যন্তি ৱচনং. অযং পনাতি অযং পটিচ্ছন্নপৰিৱাসো পন. ইধাতি পাৰিৱাসিকক্খন্ধকে. সেসাতি অপ্পটিচ্ছন্নপৰিৱাসতো সেসা. তযোতি অপ্পটিচ্ছন্নপৰিৱাসাদযো তযো, দাতব্বাতি সম্বন্ধো. কস্স দাতব্বাতি আহ ‘‘যেনা’’তিআদি. আপন্না চেৱাতি আপজ্জিতব্বা চেৱ. তেসূতি তিৱিধেসু পৰিৱাসেসু. এতে পনাতি তযো পন. ইধাতি পাৰিৱাসিকক্খন্ধকে. তস্মাতি যস্মা ইধ অধিপ্পেতা, তস্মা. এতেসূতি তিৱিধেসু পৰিৱাসেসু.
পকতত্তানং ভিক্খূনন্তি এত্থ অধিপ্পেতপকতত্তে দস্সেন্তো আহ ‘‘ঠপেত্ৱা’’তিআদি. মূলাযপটিকস্সনাৰহাদীনম্পীতি এত্থ আদিসদ্দেন মানত্তাৰহমানত্তচাৰিকঅব্ভানাৰহাদযো সঙ্গণ্হাতি. পিসদ্দেন পকতিপকতত্তং অপেক্খতি. তেতি পকতত্তা. যং অভিৱাদনাদিং কৰোন্তীতি যোজনা. সাদিযন্তীতি এত্থ সাদিযনং নাম সম্পটিচ্ছনন্তি আহ ‘‘সম্পটিচ্ছন্তী’’তি. তত্থাতি অভিৱাদনাদীসু, নিদ্ধাৰণে চেতং ভুম্মৱচনং. সামীচিকম্মন্তি এতং আভিসমাচাৰিকস্স অধিৱচনন্তি যোজনা. অভিৱাদনাদীনীতি অভিৱাদনপচ্চুট্ঠানঅঞ্জলিকম্মানি. বীজনৱাতদানাদিনোতি বীজনিযা পহৰিতেন পৱত্তস্স ৱাতস্স দানাদিনো. আসনাভিহাৰন্তি এত্থ অভিহৰণং অভিহাৰো, আসনস্স অভিহাৰো আসনাভিহাৰোতি ৱচনত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘আসনস্স অভিহৰণ’’ন্তি. পঞ্ঞাপনম্পি অভিহৰিত্ৱা পঞ্ঞাপিতত্তা অভিহাৰোযেৱ নামাতি আহ ‘‘পঞ্ঞাপনমেৱ ৱা’’তি. ‘‘পাদধোৱনউদক’’ন্তি ইমিনা পাদস্স ধোৱনং উদকং পাদোদকন্তি ৱচনত্থং দস্সেতি. ‘‘পাদট্ঠপনক’’ন্তি ইমিনা পাদস্স ঠপনকং পীঠং পাদপীঠন্তি ৱচনত্থং দস্সেতি. ‘‘পাদঘংসনং ৱা’’তি ইমিনা পাদস্স ঘংসনং কথলিকং পাদকথলিকন্তি ৱচনত্থং দস্সেতি. সদ্ধিৱিহাৰিকানম্পি অভিৱাদনাদিন্তি সম্বন্ধো. পিসদ্দেন অঞ্ঞেসং সাদিযন্তস্স কা নাম কথাতি দস্সেতি. তেতি সদ্ধিৱিহাৰিকা. সদ্ধাপব্বজিতাতি সদ্ধায পব্বজিতা. কুলপুত্তাতি জাতিকুলপুত্তা, আচাৰকুলপুত্তা চ. কৰোন্তি, আপুচ্ছন্তিযেৱাতি সম্বন্ধো. ৱাৰিতম্পি অসাদিযনং নামাতি আহ ‘‘ৱাৰিতকালতো পট্ঠায অনাপত্তী’’তি. মিথু যথাৱুড্ঢন্তি এত্থ মিথুসদ্দো অঞ্ঞমঞ্ঞপৰিযাযো, যথাসদ্দো যংসদ্দপৰিযাযো, ৱিচ্ছত্থো চাতি আহ ‘‘অঞ্ঞমঞ্ঞং যো যো ৱুড্ঢো’’তি. অঞ্ঞমঞ্ঞঞ্হি মিথতি সঙ্গমং কৰোতীতি মিথূতি ৱুচ্চতি. তেন তেনাতি ভিক্খুনা, ‘‘সাদিতু’’ন্তি পদে ভাৱকত্তা. সাদিতুং অনুজানামীতি সম্বন্ধো.
‘‘ৱুড্ঢপটিপাটিযা’’তি ইমিনা ৱুড্ঢানং পটিপাটি যথাৱুড্ঢন্তি চতুত্থীঅব্যযীভাৱং দস্সেতি. পুৰিমপদে পন পঠমাঅব্যযীভাৱো. পাড়িযাতি পন্তিযা. তত্থেৱাতি সঙ্ঘনৱকট্ঠানে এৱ. পৱাৰণাযপীতি পিসদ্দেন ন কেৱলং উপোসথেযেৱ, অথ খো পৱাৰণাযপীতি দস্সেতি. সঙ্ঘেন ভাজিযমানন্তি সম্বন্ধো.
ওণোজনন্তি অৱনুদতে ওণোজনং. অৱপুব্বো নুদধাতু নকাৰস্স ণকাৰং, দকাৰস্স চ জকাৰং কত্ৱা ওণোজনন্তি ৱুচ্চতি. নুদধাতু অপনযনত্থো, তেন ৱুত্তং ‘‘ৱিস্সজ্জনং ৱুচ্চতী’’তি. উদ্দেসভত্তাদীনীতিআদিসদ্দেন সলাকভত্তাদীনি সঙ্গণ্হাতি. অস্সাতি পাৰিৱাসিকস্স. তানীতি দ্ৱে তীণি উদ্দেসভত্তাদীনি. হেট্ঠাতি অত্তনো হেট্ঠা. গাহেথাতি নৱকতৰে ভিক্খূ গাহাপেথ. ভত্তপচ্চাসাতি ভত্তমেৱ পচ্চাসা ভত্তপচ্চাসা, পচ্চাসাভত্তন্তি অত্থো. ‘‘ৱিস্সজ্জেতব্বানী’’তি ইমিনা অৱনুদিতব্বন্তি ওণোজনন্তি অত্থং দস্সেতি. এৱন্তি গহেত্ৱা ৱিস্সজ্জমানেতি যোজনা. তানীতি উদ্দেসভত্তাদীনি. যদি পন ন গণ্হাতীতি সচে সঙ্ঘতো ৱস্সগ্গেন ন গণ্হাতি. ন ৱিস্সজ্জেতীতি সচে অঞ্ঞস্স ন ৱিস্সজ্জেতি. ওদিস্সাতি উদ্দিসিত্ৱা. তস্সাতি পাৰিৱাসিকস্স. হীতি যস্মা. সঙ্ঘনৱকট্ঠানে নিসিন্নস্স তস্সাতি যোজনা. ভত্তগ্গেতি ভত্তস্স গহণট্ঠানে. সোতি পাৰিৱাসিকো, মা কিলমিত্থাতি সম্বন্ধো. ইদন্তি ওণোজনং. অস্সাতি পাৰিৱাসিকস্স, অনুঞ্ঞাতন্তি সম্বন্ধো.
আগতাগতেহি ভিক্খূহীতি সম্বন্ধো. চতুস্সালভত্তন্তি চতুমুখা সালা চতুস্সালা ভোজনসালা, তত্থ পটিপাটিযা দিন্নং ভত্তং চতুস্সালভত্তং. এতন্তি চতুস্সালভত্তং. পাড়িযাতি ভিক্খূনং পাড়িযা. ওসক্কিত্ৱাতি হেট্ঠা সক্কিত্ৱা. হত্থপাসেতি ভত্তদাযকস্স হত্থপাসে. সেনোতি কুললো. ‘‘আৰামিকসমণুদ্দেসেহী’’তি পদং ‘‘আহৰাপেতু’’ন্তি পদে কাৰিতকম্মং. সযমেৱাতি পাৰিৱাসিকেন অনাণত্তো হুত্ৱা সযমেৱ. মহাপেড়ভত্তেপীতি মহতিযং পেড়াযং পক্খিপিত্ৱা দিন্নে ভত্তেপি. যত্থ পনাতি পৰিৱিসট্ঠানে পন.
৭৬. তত্ৰাযং সম্মাৱত্তনাতি এত্থ তসদ্দস্স অনিযমনিদ্দেসভাৱং দস্সেন্তো আহ ‘‘ইদানি যা অযং সম্মাৱত্তনা ৱুত্তা’’তি. সম্মা ৱত্তিতব্বং এতাযাতি সম্মাৱত্তনা. তত্থাতি সম্মাৱত্তনাযং. ন উপসম্পাদেতব্বন্তি এত্থ আচৰিযেন হুত্ৱা কম্মৱাচাসাৱনম্পি উপসম্পাদনমেৱাতি আহ ‘‘আচৰিযেন হুত্ৱাপি কম্মৱাচা ন সাৱেতব্বা’’তি. অঞ্ঞস্মিং অসতীতি অত্তনা অঞ্ঞস্মিং কম্মৱাচাৱাচকে অসতি. ন নিস্সযো দাতব্বোতি এত্থ আগন্তুকানমেৱ নিস্সযো ন দাতব্বো, ন দিন্ননিস্সযানম্পীতি দস্সেন্তো আহ ‘‘আগন্তুকানং নিস্সযো ন দাতব্বো’’তিআদি, যেহিপি ভিক্খূহি গহিতোতি সম্বন্ধো.
অঞ্ঞো সামণেৰোতি পকতত্তকালে উপজ্ঝং দত্ৱা গহিতসামণেৰেহি অঞ্ঞো সামণেৰো. আধিপচ্চট্ঠানভূতাতি সব্বসম্মুতীনং অধিপতিভাৱস্স ঠানভূতা. পটিবলস্সাতি ভিক্খুনিযো ওৱদিতুং পটিবলস্স. ইমিনা লদ্ধসম্মুতিকেন আণত্তো অলদ্ধসম্মুতিকোপি গৰুধম্মেহি ৱা অঞ্ঞেহি ৱা ভিক্খুনিযো ওৱদিতুং লভতীতি দস্সেতি. আগতা ভিক্খুনিযো ৱত্তব্বাতি সম্বন্ধো. ৱোতি তুম্হাকং. সোতি ভিক্খু. ৱোতি তুম্হাকং, দস্সতীতি সম্বন্ধো.
সুক্কৱিস্সট্ঠিযাতি সুক্কৱিস্সট্ঠিআপত্তিকাৰণা. কাযসংসগ্গাদিগৰুকাপত্তি নাপজ্জিতব্বাতি যোজনা. আপত্তিক্খন্ধৱসেন আপত্তিৱত্থূনং পাপিট্ঠভাৱঞ্চ পাপিট্ঠতৰভাৱঞ্চ ৱিত্থাৰেন্তো আহ ‘‘সত্তসু হী’’তিআদি. পাপিট্ঠতৰাতি দুব্ভাসিতাপত্তিতো দুক্কটাপত্তি পাপিট্ঠতৰা. তাসন্তি সত্তন্নং আপত্তীনং. পুৰিমনযেনেৱাতি পুৰিমানং আপত্তীনং নযেনেৱ. ভেদোতি ৱত্থূনং ৱিসেসো. এৱং আপত্তিক্খন্ধৱসেন আপত্তিৱত্থূনং পাপিট্ঠপাপিট্ঠতৰভাৱং দস্সেত্ৱা ইদানি সিক্খাপদৱসেন তেসং তং দস্সেন্তো আহ ‘‘পণ্ণত্তিৱজ্জসিক্খাপদে পনা’’তিআদি. উভযম্পীতি ৱত্থুআপত্তিসঙ্খাতং উভযম্পি.
কম্মন্তি এত্থ কাৰণভূতস্স কম্মস্স নামং কাৰিযভূতাযং কম্মৱাচাযং উপচাৰৱসেন কাৰিযভূতা কম্মৱাচা কম্মন্তি ৱুচ্চতীতি আহ ‘‘পৰিৱাসকম্মৱাচা ৱুচ্চতী’’তি. কম্মস্মিং সতি, কম্মেন ৱা ৱচিতব্বাতি কম্মৱাচাতি ৱচনত্থো কাতব্বো. কসিকম্মন্তি কসিসঙ্খাতং কম্মং. গোৰক্খকম্মন্তি গোৰক্খসঙ্খাতং কম্মং. ‘‘কম্মং কত’’ন্তি ইমিনা কম্মং কৰোন্তীতি কম্মিকাতি ৱচনত্থং দস্সেতি. তেতি কম্মিকা ভিক্খূ, ন গৰহিতব্বাতি সম্বন্ধো.
ৱচিতব্বং অনেন দোসেনাতি ৱচনীযং, সংৱিজ্জতি ৱচনীযং অস্সাতি সৱচনীযং, তং ন কাতব্বন্তি অত্থো. তমেৱত্থং ৱিত্থাৰেন্তো আহ ‘‘পলিবোধত্থায হী’’তিআদি. যাৱ ন তং অধিকৰণং ৱূপসন্তং হোতি, তাৱ ইমম্হা আৱাসা একপদম্পি মা পক্কামীতি যোজনা. তেতি তুয্হং.
অনুৱাদোতি এত্থ অনুসাসনৱসেন অঞ্ঞে ৱদতীতি অনুৱাদোতি ৱুত্তে জেট্ঠকট্ঠানন্তি আহ ‘‘ৱিহাৰে জেট্ঠকট্ঠানং ন কাতব্ব’’ন্তি. জেট্ঠকট্ঠানং সৰূপেন দস্সেন্তো আহ ‘‘পাতিমোক্খুদ্দেসকেন ৱা’’তিআদি. মেতি ময্হং. তন্তি তৱং. ন চোদেতব্বোতি এত্থ কেন ন চোদেতব্বোতি আহ ‘‘ৱত্থুনা ৱা আপত্তিযা ৱা’’তি. ন সাৰেতব্বোতি ন সৰাপেতব্বো. ন ভিক্খূহি সম্পযোজেতব্বন্তি এত্থ ভিক্খূহি অত্তনা কলহৱসেন ন সম্পযোজেতব্বন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘অঞ্ঞমঞ্ঞং যোজেত্ৱা কলহো ন কাৰেতব্বো’’তি.
সঙ্ঘত্থেৰেন হুত্ৱাতি সঙ্ঘত্থেৰেন হোন্তেনপীতি অত্থো. পুৰতো অগন্তব্বে সমানে কিং পচ্ছতো গন্তব্বন্তি আহ ‘‘দ্ৱাদসহত্থ’’ন্তিআদি. আসনপৰিযন্তোতি আসনমেৱ পৰিযন্তো লামকোতি আসনপৰিযন্তো, তদত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘সঙ্ঘনৱকাসনং ৱুচ্চতী’’তি. স্ৱাস্সাতি সো অস্স. সোতি আসনপৰিযন্তো. অস্সাতি পাৰিৱাসিকস্স. তত্থাতি আসনপৰিযন্তে. অযন্তি পাৰিৱাসিকো, ন লভতীতি সম্বন্ধো. গহিতাৱসেসাতি গহিতাহি সেয্যাহি অৱসেসা. মঙ্গুলগূথভৰিতাতি মঙ্গুলানং গূথেহি পূৰিতা. অস্সাতি পাৰিৱাসিকস্স. ৰজেহি হতা নাসিতা ভূমি এত্থাতি ৰজোহতভূমি. জতুকমূসিকভৰিতাতি জতূহি চ মূসিকাহি চ পূৰিতা. পণ্ণসালাতি পণ্ণেহি ছাদিতা সালা. অস্সাতি পাৰিৱাসিকস্স. সব্বেপি আৱাসাতি যোজনা. এতেহীতি পকতত্তেহি. তেসূতি আৱাসেসু. যন্তি আৱাসং. পচ্চযন্তি ৱস্সাৱাসিকলাভং. একপস্সেতি ভিক্খূনং পাড়িযং অট্ঠত্ৱা একস্মিং পস্সে.
অস্সাতি পাৰিৱাসিকস্স, দেন্তীতি সম্বন্ধো. সো এৱাতি আসনাদিপৰিযন্তো এৱ. ঞাতিপৱাৰিতট্ঠানে নিমন্তিতেনাতি সম্বন্ধো. তত্থাতি তং কুলং. সংৱিধাযাতি সংৱিদহিত্ৱা. অস্সাতি কুলস্স, ভৱেয্য ৱা.
হৰাযমানেনাতি লজ্জমানেন. যেনাপীতি পাৰিৱাসিকেনপি. সমাদিন্নন্তি আৰঞ্ঞিকধুতঙ্গসমাদিন্নং. তথাতি যথা আৰঞ্ঞিকঙ্গং ন সমাদাতব্বং, তথা. পিণ্ডপাতিকধুতঙ্গম্পীতি পিসদ্দো আৰঞ্ঞিকঙ্গং অপেক্খতি. যো পনাতি পাৰিৱাসিকো পন.
অনাৰোচেন্তস্স মেতি যোজনা. অনাৰোচেন্তে সতীতি ৱা যোজনা. ‘‘ইমিনা কাৰণেনা’’তি ইমিনা তপ্পচ্চযাতি এত্থ পচ্চযসদ্দো কাৰণত্থো, নিস্সক্কৱচনঞ্চ কাৰণত্থে হোতীতি দস্সেতি. সো ৰত্তিচ্ছেদো এৱ পচ্চযো তপ্পচ্চযোতি ৱচনত্থো কাতব্বো. ‘‘সামণেৰেহী’’তি পদং ‘‘পচাপেত্ৱা’’তি পদে কাৰিতকম্মং. এত্থাপি পকতিযা নীহৰাপেত্ৱাপি ৱিহাৰে পচাপেত্ৱাপি ভুঞ্জন্তস্স পটিসেধো নত্থি. কস্মা? ‘‘তপ্পচ্চযা’’তি ৱুত্তত্তা. গামেতি মহাগামে, সব্বকালং অনেকসতেহি ভিক্খূহি অৱিৱিত্তে গামেতি অত্থো. গামকাৱাসন্তি গামোযেৱ খুদ্দকট্ঠেন গামকো, তস্মিং কাৰিতো আৱাসো গামকাৱাসো, তং.
গতেন আগন্তুকপাৰিৱাসিকেনাতি সম্বন্ধো. তত্থাতি কিস্মিঞ্চি ৱিহাৰে, সব্বে ভিক্খূতি সম্বন্ধো. তত্থ তত্থাতি তস্মিং তস্মিং ঠিতট্ঠানে. ন একচ্চে পস্সতি, অপস্সিতত্তা নাৰোচেতি, ৰত্তিচ্ছেদোৱ হোতীতি অধিপ্পাযো.
একস্স ৱা বহূনং ৱা আগন্তুকানন্তি সম্বন্ধো. এত্থাতি ‘‘আগন্তুকস্স আৰোচেতব্ব’’ন্তি পদে. ৱুত্তনযেনেৱাতি ‘‘আগন্তুকেন আৰোচেতব্ব’’ন্তি পদে ৱুত্তনযেনেৱ. তং ৱুত্তনযমাৱিকৰোন্তো আহ ‘‘সচে’’তিআদি. তেসম্পীতি আগন্তুকানম্পি. তস্সাতি পাৰিৱাসিকস্স. অজানন্তস্সেৱাতি অনাদৰে চেতং সামিৱচনং. অযঞ্চ পনাতি পাৰিৱাসিকো চ. গতকালেতি আগন্তুকানং গতকালে. যেপীতি আগন্তুকাপি. ওক্কমিত্ৱাতি ওসৰিত্ৱা, পৱিসিত্ৱাতি অত্থো. অযঞ্চাতি পাৰিৱাসিকো চ, জানাতীতি সম্বন্ধো. নেসন্তি আগন্তুকানং. যোপীতি আগন্তুকোপি. অস্সাতি পাৰিৱাসিকস্স. অঞ্ঞাতত্তাতি আগতভাৱস্স অজানিতত্তা. ‘‘অব্ভান’’ন্তি পদং ‘‘কৰোতী’’তি পদে কম্মং, ‘‘হোতী’’তি পদে কত্তা. অধিকা ৰত্তিযোতি আপত্তিপটিচ্ছন্নৰত্তিতো অধিকা ৰত্তিযো. অযন্তি পাৰিৱাসিকৱত্তপটিপদা. অপণ্ণকপটিপদাতি অৱিৰদ্ধপটিপদা, একংসপটিপদাতি অত্থো.
গচ্ছন্তম্পি ভিক্খুন্তি সম্বন্ধো. সাৱেতুন্তি সুণাপেতুং. ৱিসযাৱিসযেনাতি আৰোচেতুং দেসাদেসেন. কৰৱীকতিস্সত্থেৰো আহাতি সম্বন্ধো.
‘‘উপোসথদিৱসে’’তি ইমিনা উপোসথেতি এত্থ উপোসথসদ্দস্স পাতিমোক্খুদ্দেসাদযো অত্থে নিৱত্তেতি. পৱাৰণাযপীতি পৱাৰণদিৱসেপি. গন্তুন্তি ভিক্খুস্স ঠিতট্ঠানং গন্তুং. দূতেনাপীতি এত্থ অনধিপ্পেতদূতং পটিক্খিপিত্ৱা অধিপ্পেতদূতং দস্সেতুং ৱুত্তং ‘‘অনুপসম্পন্নং…পে… আৰোচাপেতব্ব’’ন্তি.
সুঞ্ঞৱিহাৰোতি ভিক্খূহি ৱিৱিত্তৱিহাৰো. যত্থাতি যস্মিং আৱাসে. হীতি সচ্চং, যস্মা ৱা. তত্থাতি সুঞ্ঞৱিহাৰে. দসৱিধন্তৰাযে সতি পন গন্তব্বমেৱাতি যোজনা. নানাসংৱাসকেহীতি কম্মনানাসংৱাসকলদ্ধিনানাসংৱাসকেহি.
৮১. আৱাসাদীনং সৰূপং দস্সেন্তো আহ ‘‘আৱাসো নামা’’তিআদি. ততিযপদেনাতি ‘‘আৱাসে ৱা অনাৱাসে ৱা’’তি ততিযপদেন. এতেসূতি আৱাসাদীসু. ছদনতোতি ছদনকোটিতো. অন্তোআৱাসেতি ভিত্তিপৰিচ্ছিন্নে অন্তোআৱাসে. অৱিসেসেনাতি ‘‘উক্খিত্তকো’’তি ৱা ‘‘পাৰিৱাসিকো’’তি ৱা ৱিসেসং অকত্ৱা সামঞ্ঞেন. উদকপাতেনাতি ছদনতো উদকং পততি এত্থাতি উদকপাতো, তেন. পঞ্চৱণ্ণচ্ছদনবদ্ধট্ঠানেসূতি পঞ্চপমাণেন ছদনেন বদ্ধট্ঠানেসু এতেসু আৱাসেসূতি সম্বন্ধো. পাৰিৱাসিকস্স চ উক্খিত্তকস্স চ পকতত্তেন সদ্ধিং ৱাৰিতন্তি যোজনা. নানূপচাৰেপীতি পিসদ্দেন একূপচাৰে পন কা নাম কথাতি দস্সেতি. এত্থাতি একচ্ছন্নে আৱাসাদিকে, সচে নিপজ্জতীতি সম্বন্ধো. তস্মিন্তি সট্ঠিৱস্সেপি পাৰিৱাসিকে.
ৱুট্ঠাতব্বং, নিমন্তেতব্বোতি এত্থ কিং অত্তনো ৱুড্ঢতৰং পকতত্তং দিস্ৱা ৱুট্ঠাতব্বং, নিমন্তেতব্বোতি আহ ‘‘তদহুপসম্পন্নম্পী’’তিআদি. ওবুদ্ধন্তি পলিবুদ্ধং. একাসনেতি এত্থ একসদ্দো সমানপৰিযাযোতি আহ ‘‘সমানৱস্সিকাসনে’’তি, সমানৱস্সিকানং আসনেতি অত্থো. ছমাযং নিসিন্নেতি এত্থ ছমাসদ্দো ভূমিপৰিযাযোতি আহ ‘‘ভূমিযং নিসিন্নে’’তি. ইতৰেনাতি পাৰিৱাসিকেন. সহাযেন সদ্ধিং চঙ্কমতি ৱিযাতি যোজনা. ‘‘একস্মিং চঙ্কমে’’তি ইমিনা একচঙ্কমসদ্দস্স তুল্যাধিকৰণসমাসৱাক্যং দস্সেতি.
ছমাযং চঙ্কমন্তন্তি এত্থ ভুম্মত্থে উপযোগৱচনন্তি আহ ‘‘ছমাযং চঙ্কমন্তে’’তি. অযং পনাতি ৱক্খমানো পন. এত্থাতি ‘‘ছমাযং চঙ্কমন্তে’’তি পাঠে. চঙ্কমন্তেতি পকতত্তে চঙ্কমন্তে. ন চঙ্কমিতব্বন্তি পাৰিৱাসিকেন ন চঙ্কমিতব্বং. কো পন ৱাদো ইট্ঠকাচযসম্পন্নে ৱেদিকাপৰিক্খিত্তে ইতি অত্থোতি যোজনা. পব্বতন্তৰৱনন্তৰগুম্বন্তৰেসূতি পব্বতমজ্ঝৱনমজ্ঝগুম্বমজ্ঝেসু, পব্বতৱিৱৰৱনৱিৱৰগুম্বৱিৱৰেসু ৱা. উপচাৰন্তি দ্ৱাদসহত্থং উপচাৰং.
৮২. ইতৰোতি নৱকো. অস্সাতি নৱকস্স. ন ৱত্তভেদে দুক্কটন্তি অঞ্ঞাতত্তা ন ৱত্তভেদে দুক্কটং. এসেৱ নযো সব্বত্থ. অপচ্ছাপুৰিমন্তি অপচ্ছা অপুৰিমং, একপহাৰেনাতি অত্থো. সমৱস্সা দ্ৱে পাৰিৱাসিকাতি যোজনা. দ্ৱিন্নং পাৰিৱাসিকানং একতো ৱসনদোসং দস্সেন্তো আহ ‘‘সচে হি দ্ৱে’’তিআদি. নেসন্তি দ্ৱিন্নং পাৰিৱাসিকানং. এত্থাতি পাৰিৱাসিকাদীসু পঞ্চসু ভিক্খূসু. মূলাযপটিকস্সনাৰহাদযো চত্তাৰোতি যোজনা.
পৰিৱাসদানাদীনীতি আদিসদ্দেন মূলাযপটিকস্সনমানত্তদানঅব্ভানানি সঙ্গণ্হাতি. এতেস্ৱেৱাতি পৰিৱাসদানাদীসু এৱ. অযন্তি পাৰিৱাসিকো.
৮৩. ‘‘অথ খো আযস্মা উপালী’’তিআদিৱচনস্স অনুসন্ধিং দস্সেন্তো আহ ‘‘ইমং পনা’’তিআদি. ৰহোগতস্স উপালিত্থেৰস্সাতি যোজনা. অথ ৱা অনাদৰে সামিৱচনং কত্ৱা উপালিত্থেৰস্স ৰহোগতস্সাতি যোজনা কাতব্বা. এত্থাতি পাৰিৱাসিকৱত্তে. সোতি উপালিত্থেৰো. অস্সাতি উপালিত্থেৰস্স. তত্থাতি তীসু ৰত্তিচ্ছেদেসু. য্ৱাযন্তি যো অযং, একতো ৱাসোতি সম্বন্ধো. সো ৱাসো সহৱাসো নামাতি যোজনা. ৱিপ্পৱাসোতি এত্থ পকতত্তেন ৱিপ্পযুত্তো হুত্ৱা ৱাসোতি দস্সেন্তো আহ ‘‘এককস্সেৱ ৱাসো’’তি. আগন্তুকাদীনন্তি আদিসদ্দেন আৱাসিকা গহেতব্বা.
৮৪. তত্থ তত্থাতি তং তং ঠানং. দ্ৱীসু পদেসূতি দ্ৱীসু ৱাক্যসঙ্খাতেসু পদেসু. একেনেকেনপীতি একেন একেন ৱাক্যপদেনপি. পৰিৱসিযিত্থাতি পৰিৱুত্থো, পৰিৱুত্থো পৰিৱাসো এতস্সাতি পৰিৱুত্থপৰিৱাসো, তস্স. হীতি সচ্চং. এসাতি এসো ভিক্খূতি সম্বন্ধো. সুদ্ধন্তেতি সুদ্ধকোট্ঠাসে. দুক্খস্সাতি ৱট্টদুক্খস্স. অন্তন্তি অৱসানং, ৱিনাসং ৱা.
২. মূলাযপটিকস্সনাৰহৱত্তকথা
৮৬. নৱকতৰং মূলাযপটিকস্সনাৰহং ঠপেত্ৱাতি যোজনা. ইমেসং পঞ্চন্নং পকতত্তা এৱাতি সম্বন্ধো. নেসন্তি মূলাযপটিকস্সনাৰহমানত্তাৰহমানত্তচাৰিকঅব্ভানাৰহানং চতুন্নং, মূলাযপটিকস্সনাৰহাদিলক্খণন্তি সম্বন্ধো. এত্থাতি মূলাযপটিকস্সনাৰহস্স ৱত্তে. ইতোতি মূলাযপটিকস্সনাৰহস্স ৱত্ততো.
৮৭. যথেৱ পাৰিৱাসিকো গণপূৰকো ন হোতি, এৱং এতেপি ন হোন্তীতি যোজনা.
৪. মানত্তাচাৰিকৱত্তকথা
৯২. ঊনে গণেতি এত্থ গণো নাম গণভোজনসিক্খাপদে (পাচি. ২১৭ আদযো) ৱিয হোতীতি আহ ‘‘চত্তাৰো ৱা অতিৰেকা ৱা’’তি. সব্বত্থাতি পাৰিৱাসিকক্খন্ধকে.
ইতি পাৰিৱাসিকক্খন্ধকৱণ্ণনায যোজনা সমত্তা.