১৬১. মূলাদিভেসজ্জকথা

২৬৩. মূলভেসজ্জাদিৱিনিচ্ছযোপীতি পিসদ্দো অচ্ছৱসন্তিআদীসু ৱিনিচ্ছযং অপেক্খতি. ইধাতি ভেসজ্জক্খন্ধকে. যং যন্তি ৱিনিচ্ছযং. পিসনসিলাতি পিসতি এত্থাতি পিসনা, সাযেৱ সিলাতি পিসনসিলা. ইমিনা অচলং হুত্ৱা নিসীদতীতি নিসদোতি অত্থং দস্সেতি. পিসনপোতকোতি পিসতি অনেনাতি পিসনো, সোযেৱ পোতকোতি পিসনপোতকো, ইমিনা নিসদতো পোতকোতি নিসদপোতকোতি অত্থং দস্সেতি. হিঙ্গুজাতিযোতি হিঙ্গুকুলানি.

সামুদ্দন্তি এত্থ সমুদ্দে সন্তিট্ঠতীতি সামুদ্দন্তি ৱচনত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘সমুদ্দতীৰে’’তিআদি. ‘‘তীৰে’’তি ইমিনা সমুদ্দেতি এত্থ সত্তমীৱিভত্তিযা সমীপত্থে পৱত্তভাৱং দস্সেতি. পকতিলোণন্তি সভাৱলোণং, ন দব্বসম্ভাৰেহি সদ্ধিং পচিতন্তি অত্থো. ‘‘পব্বতে উট্ঠহতী’’তি ইমিনা সিন্ধুনামকে পব্বতে উট্ঠহতীতি সিন্ধৱন্তি অত্থং দস্সেতি. উব্বিতো ভূমিতো ঈৰতি উগ্গচ্ছতীতি উব্বিৰন্তি ৱচনত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘ভূমিতো অঙ্কুৰং উট্ঠহতী’’তি. ইমিনা অট্ঠকথানযেন ওট্ঠজো ততিযক্খৰোযেৱ যুজ্জতি, পোত্থকেসু পন চতুত্থক্খৰোযেৱ দিস্সতি. ‘‘উব্ভিদ’’ন্তিপি পাঠো. বিলন্তি কোট্ঠাসো. তস্মা দব্বসম্ভাৰেহি বিলেহি সদ্ধিং পচিতং বিলন্তি অত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘দব্বসম্ভাৰেহি সদ্ধিং পচিত’’ন্তি. অভিধানে পন (অভিধানে ৪৬১ গাথাযং) ‘‘বিলাল’’ন্তি পাঠো অত্থি. তন্তি বিলং.

২৬৪. অস্সাদীনং কাযগন্ধো ৱিয কস্সচি কাযগন্ধো হোতীতি যোজনা. তস্সাপীতি ভিক্খুনোপি. পিসদ্দেন কণ্ডুৱাবাধভিক্খুআদযোপি সম্পিণ্ডেতি. ছকণসদ্দস্স অস্সাদীনং মলেপি পৱত্তনতো ৱুত্তং ‘‘গোময’’ন্তি. পাকতিকচুণ্ণম্পীতি অপক্কৰজনচুণ্ণম্পি. এতম্পীতি পাকতিকচুণ্ণম্পি.

তন্তি আমকমংসং, ন খাদীতি সম্বন্ধো. তন্তি আমকলোহিতং ৱা, ন পিৱীতি সম্বন্ধো. অমনুস্সোতি মনুস্সসদিসো ভূতো. তন্তি আমকমংসলোহিতং.

২৬৫. ‘‘অঞ্জন’’ন্তি নামং সামঞ্ঞন্তি আহ ‘‘অঞ্জনন্তি সব্বসঙ্গাহকৱচনমেত’’ন্তি. সব্বসঙ্গাহকৱচনন্তি সব্বেসং অঞ্জনানং সঙ্গাহকৱচনং. এতন্তি ‘‘অঞ্জন’’ন্তি এতং ৱচনং. অঞ্জতি চক্খুং মক্খেতি অনেনাতি অঞ্জনং, অঞ্জতি চক্খুং ব্যত্তং কৰোতীতি ৱা অঞ্জনং, তালুজো ততিযক্খৰো. কপল্লন্তি কপল্লে পৱত্তং. কপালঞ্হি দীপসিখায উপৰি নিকুজ্জিত্ৱা তত্থ পৱত্তং মসি ‘‘কপল্ল’’ন্তি ৱুচ্চতি. তমত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘দীপসিখতো গহিতমসী’’তি. অঞ্জনূপপিসনেহীতি এত্থ অঞ্জনেহি সদ্ধিং উপনেতুং পিসিতব্বন্তি অঞ্জনূপপিসনন্তি ৱচনত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘অঞ্জনেন সদ্ধিং একতো পিসিতেহী’’তি. ‘‘একতো’’তি ইমিনা ‘‘সদ্ধি’’ন্তি পদস্সেৱ অত্থং দস্সেতি. হীতি সচ্চং. যংকিঞ্চি অঞ্জনূপপিসনং চুণ্ণং ন ন ৱট্টতীতি যোজনা. অথ ৱা ন ৱট্টতি ন হোতি, ৱট্টতিযেৱাতি যোজনা. ইমস্মিং নযে ‘‘ন ৱট্টতী’’তি আখ্যাতপদং কিৰিযান্তৰাপেক্খত্তা কত্তা হোতি. আখ্যাতেসুপি হি কত্তুত্তঞ্চ কম্মত্তঞ্চ লব্ভতি. চন্দনন্তিআদীনি সুৱিঞ্ঞেয্যানেৱ.

অট্ঠিমযন্তি পদস্স অতিব্যাপিতদোসং পটিক্খিপন্তো আহ ‘‘মনুস্সট্ঠিং ঠপেত্ৱা’’তি. সলাকট্ঠানিযন্তি এত্থ সলাকা তিট্ঠন্তি এত্থাতি সলাকট্ঠানিযন্তি ৱচনত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘যত্থা’’তিআদি. তত্থ যত্থাতি যস্মিং সুসিৰদণ্ডকাদিকে. সলাকন্তি অঞ্জনিসলাকং. ওদহন্তীতি ঠপেন্তি. অংসবদ্ধকোতি অংসে বদ্ধতি অনেনাতি অংসবদ্ধকো. যমকনত্থুকৰণিন্তি নত্থু কৰীযতি ইমাযাতি নত্থুকৰণী, যমকা নত্থুকৰণী যমকনত্থুকৰণী.

২৬৭. তং সব্বং তেলপাকন্তি সম্বন্ধো. ‘‘অতি ৱিয খিত্তমজ্জানী’’তি ইমিনা অতি ৱিয খিপীযন্তি পক্খিপীযন্তীতি অতিখিত্তানি, তানিযেৱ মজ্জানি অতিখিত্তমজ্জানীতি ৱচনত্থং দস্সেতি.

পণ্ণসেদন্তি পণ্ণেহি সেদং. অঙ্গাৰানন্তি অঙ্গাৰেহি. তত্থাতি তেসু পংসুৱালিকাদীসু. ৱাতহৰণপণ্ণানীতি ৱাতস্স অপনযনানি উদ্দালাদীনি পণ্ণানি. তত্থাতি তেসু পণ্ণেসু. নানাপণ্ণভঙ্গকুথিতন্তি নানাপণ্ণানিযেৱ ভঞ্জিতব্বট্ঠেন নানাপণ্ণভঙ্গং, তেন কুথিতং নানাপণ্ণভঙ্গকুথিতং. উণ্হোদকস্সাতি উণ্হোদকেন. তত্থাতি উদককোট্ঠকে.

পব্বে পব্বেতি ফড়ুম্হি ফড়ুম্হি. যেনাতি পজ্জেন. তং পজ্জং অভিসঙ্খৰিতুন্তি যোজনা. ‘‘পাদানং সপ্পাযভেসজ্জ’’ন্তি ইমিনা পাদস্স হিতং পজ্জন্তি ৱচনত্থং দস্সেতি. তিলকক্কেনাতি এত্থ কক্কসদ্দস্স চুণ্ণৱাচকত্তা ‘‘পিট্ঠেহী’’তি ৱুত্তং. কবড়েন পক্খিপনং কবড়িকং. সত্তুপিণ্ডস্স ভত্তকবড়সদিসত্তা সত্তুপিণ্ডন্তি ৱুত্তং. আণি ৱিযাতি খীলা ৱিয. খাৰেনাতি লোণসক্খৰিকমযেন খাৰেন. ৱিকাসং ৰুন্ধতীতি ৱিকাসিকং, তেলৰুন্ধনপিলোতিকং. ৱণকম্মন্তি ৱণস্স, ৱণে ৱা কম্মং.

২৬৮. সপ্পদট্ঠকালেযেৱ কিং সামং গহেত্ৱা পৰিভুঞ্জিতব্বন্তি আহ ‘‘ন কেৱল’’ন্তিআদি. ইদন্তি মহাৱিকটং, পৰিভুঞ্জীকব্বন্তি সম্বন্ধো. অঞ্ঞেসু পনাতি সপ্পদট্ঠতো অঞ্ঞেসু পন. সচে ভূমিপত্তো গূথো হোতি, পটিগ্গহেতব্বোতি যোজনা.

২৬৯. ৱসীকৰণপানকসমুট্ঠিতৰোগোতি কন্তিভাৱসঙ্খাতং ৱসং কৰোতি অনেনাতি ৱসীকৰণং, ভেসজ্জং, পিৱতে পানং, তংযেৱ পানকং, ৱসীকৰণস্স পানকং ৱসীকৰণপানকং, তেন সমুট্ঠিতো ৰোগো ৱসীকৰণপানকসমুট্ঠিতৰোগো. ইমিনা ঘৰদিন্নকাবাধোতি এত্থ ঘৰণিযা দিন্নেন ৱসীকৰণপানকেন সমুট্ঠিতো আবাধো ঘৰদিন্নকাবাধোতি ৱচনত্থং দস্সেতি. সীতায আলোড়েতব্বন্তি সীতালোড়ং, উদকং. সীতাসদ্দো নঙ্গললেখাসঙ্খাতং ফালপদ্ধতিং মুখ্যতো ৱদতি, ফালপদ্ধতিকৰে ফালে লগ্গমত্তিকং উপচাৰতো ৱদতি. তেন ৱুত্তং ‘‘সীতায আলোড়েতব্ব’’ন্তি. অট্ঠকথাযম্পি তমত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘নঙ্গলেনা’’তিআদি.

ৱিপক্কগহণিকোতি ৱিসেসেন পাচাপনগহণিকো. মুত্তহৰীতকন্তি এত্থ ‘‘মুত্ত’’ন্তি সামঞ্ঞতো ৱুত্তেপি গোমুত্তমেৱ গহেতব্বন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘গোমুত্তপৰিভাৱিতং হৰীতক’’ন্তি. ইমিনা মুত্তেন পৰিভাৱিতং হৰীতকং মুত্তহৰীতকন্তি ৱচনত্থং দস্সেতি. তণ্ডুলকসটোতি তণ্ডুলধোৱনোদককসটো ধোতসিনিদ্ধো, সোৱ মুগ্গপচিতপানীযোতি যোজনা. ‘‘মংসৰসেনা’’তি ইমিনা মংসৰসো মংসেন পটিচ্ছাদেতব্বন্তি পটিচ্ছাদনীযন্তি ৱুচ্চতীতি দস্সেতি.