১৪৭. সোণকোড়িৱিসৱত্থুকথা

২৪২. চম্মক্খন্ধকে ইস্সৰিযাধিপচ্চন্তি এত্থ ইস্সৰস্স ভাৱো ইস্সৰিযং, অধিপতিনো ভাৱো আধিপচ্চং, ইস্সৰিযঞ্চ আধিপচ্চঞ্চ, তেহি সমন্নাগতং ইস্সৰিযাধিপচ্চন্তি অত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘ইস্সৰভাৱেন চ অধিপতিভাৱেন চ সমন্নাগত’’ন্তি. ‘‘ৰাজভাৱ’’ন্তি ইমিনা ৰজ্জন্তি এত্থ ৰঞ্ঞো ভাৱো ৰজ্জন্তি ৱচনত্থং দস্সেতি. ‘‘ৰঞ্ঞা কত্তব্বকিচ্চ’’ন্তি ইমিনা ৰঞ্ঞো ইদং ৰজ্জন্তি ৱচনত্থং দস্সেতি. ‘‘কোড়িৱীসোতি গোত্ত’’ন্তি ইদং অট্ঠকথাৱাদৱসেন ৱুত্তং, অপদানে পন তস্স জাতক্খণে পিতৰা কোটিৱীসধনস্স দিন্নত্তা ‘‘কোড়িৱীসো নামা’’তি ৱুত্তং. ৱুত্তঞ্হি তত্থ

‘‘জাতপুত্তস্স মে সুত্ৱা, পিতু ছন্দো অযং অহু;

দদামহং কুমাৰস্স, ৱীসকোটী অনূনকা’’তি.

ইমিনা পাড়িনযেন ‘‘কোটিৱীসো’’তি ৱত্তব্বে ‘‘চক্কৱাড়’’ন্তিআদীসু ৱিয টকাৰস্স ড়কাৰং কত্ৱা কোড়িৱীসোতি ৱুত্তন্তি দট্ঠব্বং. অঞ্জনৱণ্ণানীতি অঞ্জনস্স ৱণ্ণো ৱিয ৱণ্ণো এতেসন্তি অঞ্জনৱণ্ণানি. লোমানি জাতানি হোন্তীতি সম্বন্ধো. সোতি সোণো. ঠপেসি কিৰাতি সম্বন্ধো. তেহীতি অসীতিসহস্সপুৰিসেহি. পণ্ণসালন্তি পণ্ণেন ছাদিতং, তেন চ পৰিক্খিত্তং সালং. উণ্ণপাৱাৰণন্তি উণ্ণমযং উত্তৰাসঙ্গং. পাদপুঞ্ছনিকন্তি পাদং পুঞ্ছতি সোধেতি অনেনাতি পাদপুঞ্ছনিযং, তদেৱ পাদপুঞ্ছনিকং. সব্বেৱাতি সোণেন সহ অসীতিসহস্সপুৰিসা এৱ. তস্স চাতি সোণস্স চ. পুব্বযোগোতি পুব্বূপাযো.

অসীতিগামিকসহস্সানীতি এত্থ গামেসু ৱসন্তীতি গামিকা, তেসং অসীতিসহস্সানি অসীতিগামিকসহস্সানীতি অত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘তেসূ’’তিআদি. তত্থ ‘‘কুলপুত্তান’’ন্তি ইমিনা ৱসন্ত্যত্থে পৱত্তস্স ণিকপচ্চযস্স সৰূপং দস্সেতি. ‘‘অসীতিসহস্সানী’’তি ইমিনা সদ্দন্তৰোপি অসীতিসহস্সসদ্দানং সমাসভাৱং দস্সেতি. কেনচিদেৱাতি এত্থ ‘‘কেনচি ইৱা’’তি পদৱিভাগং কত্ৱা দকাৰো পদসন্ধিমত্তো, ইৱসদ্দো উপমত্থোতি আহ ‘‘কেনচি কৰণীযেন ৱিযা’’তি. অথ ৱা ‘‘ন পনা’’তিআদিনা এৱফলস্স দস্সিতত্তা ‘‘কেনচি এৱা’’তি পদচ্ছেদং কত্ৱা এৱত্থোপি যুজ্জতেৱাতি দট্ঠব্বং. অস্সাতি বিম্বিসাৰৰঞ্ঞো. তস্সাতি সোণস্স. দস্সনায অঞ্ঞত্ৰ কিঞ্চি কৰণীযং ন অত্থীতি যোজনা. ৰাজাতি বিম্বিসাৰো ৰাজা, সন্নিপাতাপেসীতি সম্বন্ধো. দিট্ঠধম্মিকে অত্থেতি এত্থ দিট্ঠধম্মসদ্দো ইধলোকত্থো, ইকসদ্দো হিতত্থে পৱত্তোতি আহ ‘‘ইধলোকহিতে’’তি. ‘‘অম্হাক’’ন্তি ইমিনা ‘‘সো নো ভগৱা’’তি এত্থ নোসদ্দো অম্হসদ্দকাৰিযোতি দস্সেতি. অম্হাকং সো ভগৱাতি যোজনা. সম্পৰাযিকেতি পৰলোকহিতে.

‘‘জানাপেমী’’তি ইমিনা ‘‘পটিৱেদেমী’’তি এত্থ ৱিদধাতুযা ঞাণত্থং দস্সেতি. পটিকায নিমুজ্জিত্ৱাতি এত্থ পটিকাসদ্দো অড্ঢেন্দুপাসাণৱাচকোতি আহ ‘‘অড্ঢচন্দপাসাণে’’তি. সো হি পটতি অড্ঢভাৱং গচ্ছতীতি পটিকাতি ৱুচ্চতি. পটিকাসদ্দোযং অত্থৰণৱিসেসেপি ৱত্ততি. যস্স দানীতি এত্থ যসদ্দস্স ৱিসযং দস্সেন্তো আহ ‘‘তেসং হিতকৰণীযত্থস্সা’’তি. ইমিনা অযং যংসদ্দো ন তংসদ্দাপেক্খোতি দস্সেতি. অথ ৱা যস্সাতি যো অস্স. অস্স তেসং হিতকৰণীযত্থস্স যো কালো অত্থি, তং কালং ভগৱা জানাতীতি যোজনা. তেসন্তি অসীতিগামিকসহস্সানং. পচ্ছাযাযন্তি এত্থ পকাৰো পচ্চন্তত্থৱাচকোতি আহ ‘‘ৱিহাৰপচ্চন্তে ছাযায’’ন্তি. সম্মনাহৰন্তীতি সং পুনপ্পুনং মনসাগতং অভিমুখং হৰন্তীতি অত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘পুনপ্পুনং মনসিকৰোন্তী’’তি. ‘‘পসাদৱসেনা’’তি ইমিনা ‘‘কোধৱসেনা’’তিআদীনি পটিক্খিপতি. ‘‘পুন ৱিসিট্ঠতৰ’’ন্তি ইমিনা ভিয্যোসো মত্তাযাতি নিপাতস্স অত্থং দস্সেতি.

সোণস্স পব্বজ্জাকথা

২৪৩. ‘‘মক্খিতো’’তি ইমিনা ফুৰতি ৱিপ্ফাৰতি ব্যাপেতীতি ফুটোতি ৱুত্তে ফুৰধাতুযা ৱিপ্ফাৰণং নাম মক্খিতত্থোতি দস্সেতি. যত্থাতি যস্মিং ঠানে. ইমিনা গাৱো আহনন্তি এত্থাতি গৱাঘাতনন্তি অত্থং দস্সেভি. তন্তিস্সৰেতি তন্তিযা গুণস্স সৰে. ৱাদনকুসলোতি ৱাদনে কুসলো. খৰমুচ্ছিতাতি খৰেন মুচ্ছিতা. ‘‘সৰসম্পন্না’’তি ইমিনা সৰো এতিস্সমত্থীতি সৰৱতী, ৱীণাতি দস্সেতি. কম্মঞ্ঞাতি এত্থ কম্মসদ্দতো খমত্থে ঞ্ঞপচ্চযোতি আহ ‘‘কম্মক্খমা’’তি. মন্দমুচ্ছনাতি মন্দেন মুচ্ছনা. সমে গুণেতি এত্থ সমো নাম মজ্ঝিমো, গুণো নাম মুখ্যতো ৱীণায জিযা, উপচাৰতো সৰোতি আহ ‘‘মজ্ঝিমে সৰে’’তি. ৱীৰিযসমথন্তি এত্থ ৱীৰিযঞ্চ সমথো চাতি অত্থং পটিক্খিপন্তো আহ ‘‘ৱীৰিযসম্পযুত্তং সমথ’’ন্তি. ইমিনা ৱীৰিযেন সম্পযুত্তং সমথং ৱীৰিযসমথন্তি দস্সেতি. ‘‘ৱীৰিযং সমথেন যোজেহী’’তি ইমিনা ৱীৰিযেন সমথং যোজেহীতি অত্থোপি দস্সিতোতি দট্ঠব্বং. ইন্দ্ৰিযানঞ্চ সমতন্তি এত্থ সদ্ধাদীনি পঞ্চিন্দ্ৰিযানেৱ গহেতব্বানি, ন অঞ্ঞানীতি দস্সেন্তো আহ ‘‘সদ্ধাদীনং ইন্দ্ৰিযান’’ন্তি. ‘‘সমভাৱ’’ন্তি ইমিনা তাপচ্চযো ভাৱত্থে হোতীতি দস্সেতি. তত্থাতি ‘‘ইন্দ্ৰিযানং সমত’’ন্তিপাঠে, সদ্ধাদীসু ইন্দ্ৰিযেসু ৱা. তত্থ চ নিমিত্তং গণ্হাহীতি এত্থ ভাৱেনভাৱলক্খণে থপচ্চযো হোতীতি আহ ‘‘তস্মিং সমথে সতী’’তি. আদাসে সতি মুখবিম্বেন কত্তুভূতেন উপ্পজ্জিতব্বং ইৱ, তস্মিং সমথে সতি যেন নিমিত্তেন কত্তুভূতেন উপ্পজ্জিতব্বন্তি যোজনা. সমথস্স নিমিত্তং সমথনিমিত্তং, ইন্দ্ৰিযানং সমভাৱো. এসেৱ নযো সেসেসুপি. সমথনিমিত্তাদীনি চত্তাৰি একসেসেন ৱা সামঞ্ঞনিদ্দেসেন ৱা ‘‘নিমিত্ত’’ন্তি ৱুচ্চতি.

২৪৪. অঞ্ঞং ব্যাকৰেয্যন্তি এত্থ অঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তো অত্তানং ‘‘অৰহা অহ’’ন্তি জানাপেতীতি আহ ‘‘অৰহা অহ’’ন্তি জানাপেয্য’’ন্তি. ছ ঠানানীতি এত্থ ঠানসদ্দো কাৰণত্থোতি আহ ‘‘ছ কাৰণানী’’তি. ‘‘পটিৱিজ্ঝিত্ৱা’’তিআদিনা অধিমুত্তোতি পদস্স অধিপ্পাযত্থং দস্সেতি. সদ্দত্থো পন অধিমুচ্চতীতি অধিমুত্তোতি দট্ঠব্বো. অৰহত্তং ৱুচ্চতীতি সম্বন্ধো. হীতি ৱিত্থাৰো. অসম্মোহোতীতি এত্থ আকাৰত্থৱাচকো ইতিসদ্দো পুব্বপদেসুপি যোজেত্ৱা ‘‘নেক্খমং ইতি ৱুচ্চতী’’তিআদিনা যোজনা কাতব্বা.

‘‘পটিৱেধৰহিত’’ন্তি ইমিনা কেৱলং সদ্ধামত্তকন্তি এত্থ মত্তসদ্দস্স নিৱত্তেতব্বত্থং দস্সেতি. পটিৱেধপঞ্ঞাযাতি মগ্গপঞ্ঞায. ‘‘অসম্মিস্স’’ন্তি ইমিনা কেৱলসদ্দস্স অসম্মিস্সত্থং দস্সেতি. পটিচযন্তি এত্থ পটিসদ্দো অনুপচ্ছিন্নত্থো, চিধাতু ৱড্ঢনত্থোতি আহ ‘‘পুনপ্পুনং কৰণেন ৱড্ঢি’’ন্তি, মগ্গপটিৱেধেন ৱীতৰাগত্তাযেৱাতি সম্বন্ধো. তন্নিন্নমানসোযেৱাতি তস্মিং ফলসমাপত্তিৱিহাৰে নিন্নমানসো এৱ.

লাভসক্কাৰসিলোকন্তি এত্থ লভনং লাভো, সুট্ঠু কৰণং সক্কাৰো, সিলোকনং ৱণ্ণভণনং সিলোকো, লাভো চ সক্কাৰো চ সিলোকো চ লাভসক্কাৰসিলোকন্তি অত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘চতুপচ্চযলাভঞ্চা’’তিআদি. তেসংযেৱাতি চতুন্নং পচ্চযানমেৱ. ‘‘সীলঞ্চ ৱতঞ্চা’’তি ইমিনা সীলব্বতন্তিপদস্স দ্ৱন্দৱাক্যং দস্সেতি.

ভুসসদ্দস্স কলিঙ্গৰত্থং পটিক্খিপন্তো আহ ‘‘বলৱন্তো’’তি ‘‘খীণাসৱস্সা’’তি ইমিনা নেৱস্সাতি এত্থ তসদ্দস্স ৱিসযং দস্সেতি. ‘‘গহেত্ৱা’’তি ইমিনা পৰিযাদিযন্তীতি এত্থ পৰিপুব্বআপুব্বদাধাতুযা গহণত্থং দস্সেতি. হীতি সচ্চং. কিলেসা কৰোন্তীতি সম্বন্ধো. তেসন্তি কিলেসানং. আনেঞ্জপ্পত্তন্তি এত্থ ইঞ্জনং কম্পনং ইঞ্জং, ন ইঞ্জং অনেঞ্জং, তমেৱ আনেঞ্জং, তং পত্তন্তি আনেঞ্জপ্পত্তন্তি অত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘অচলনপ্পত্ত’’ন্তি. ৱযঞ্চাতি চসদ্দো অৱুত্তসম্পিণ্ডনত্থোতি আহ ‘‘ৱযম্পি উপ্পাদম্পী’’তি.

উপাদানক্খযস্সাতি এত্থ উপাদানক্খযং অধিমুত্তস্সাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘উপযোগত্থে সামিৱচন’’ন্তি. ‘‘উপ্পাদঞ্চ ৱযঞ্চা’’তি ইমিনা আযতনুপ্পাদন্তি এত্থ উপ্পাদসদ্দেন ৱযোপি অৱিনাভাৱতো গহেতব্বোতি দস্সেতি. সম্মাতি নিপাতো ঞাযত্থোতি আহ ‘‘হেতুনা নযেনা’’তি. সন্তচিত্তস্সাতি এত্থ সন্তসদ্দস্স খেদাদীসুপি পৱত্তত্তা ইধ নিব্বুতত্থে ৱত্ততীতি আহ ‘‘নিব্বুতচিত্তস্সা’’তি. অনুনযপটিঘেহীতি অনু পুনপ্পুনং আৰম্মণে চিত্তং নেতীতি অনুনযো, ৰাগো, আৰম্মণে পটিহঞ্ঞতীতি পটিঘো, দোসো, অনুনযো চ পটিঘো চ অনুনযপটিঘা, তেহি. ইট্ঠে অনুনযো, অনিট্ঠে পটিঘো হোতীতি সম্বন্ধো দট্ঠব্বো.