২. অজপালকথা
৪. ন ভগৱাতি এত্থ নকাৰো ‘‘উপসঙ্কমী’’তি পদেন যোজেতব্বো, ন উপসঙ্খমীতি হি অত্থো. তম্হা সমাধিম্হাতি ততো অৰহত্তফলসমাপত্তিসমাধিতো. অনন্তৰমেৱ অনুপসঙ্কমনং উপমায আৱিকৰোন্তো আহ ‘‘যথা পনা’’তিআদি. ইচ্চেৱং ৱুত্তং ন হোতীতি যোজনা. ইদন্তি ইদং অত্থজাতং. এত্থাতি ‘‘ভুত্ৱা সযতী’’তি ৱাক্যে. এৱন্তি উপমেয্যজোতকো. ইধাপীতি ইমিস্সং ‘‘অথ খো ভগৱা’’তিআদিপাড়িযম্পি. ইদন্তি অযমত্থো দীপিতো হোতীতি যোজনা. এত্থাতি ‘‘অথ খো ভগৱা’’তিআদিপাঠে.
অপৰানিপীতি পল্লঙ্কসত্তাহতো অঞ্ঞানিপি. তত্ৰাতি ‘‘অপৰানিপী’’তিআদিৱচনে. ভগৱতি নিসিন্নে সতীতি যোজনা. কিৰসদ্দো ৱিত্থাৰজোতকো. কিং নু খোতি পৰিৱিতক্কনত্থে নিপাতো. একচ্চানন্তি অপ্পেসক্খানং একচ্চানং. তাসন্তি দেৱতানং. বলাধিগমট্ঠানন্তি বলেন তেজসা অধিগমট্ঠানং. অনিমিসেহীতি উম্মিসেহি. সত্তাহন্তি কম্মত্থে চেতং উপযোগৱচনং, অচ্চন্তসংযোগে ৱা. এৱঞ্হি সতি ‘‘কাল’’ন্তি কম্মং ৱেদিতব্বং. তং ঠানন্তি অনিমিসেহি অক্খীহি ওলোকিযমানট্ঠানং. অথাতি অনিমিসসত্তাহস্স অনন্তৰে. ৰতনচঙ্কমেতি ৰতনমযে চঙ্কমে. তং ঠানন্তি চঙ্কমট্ঠানং. ততোতি চঙ্কমসত্তাহতো. ৰতনঘৰন্তি ৰতনমযং গেহং. তত্থাতি ৰতনঘৰে অভিধম্মপিটকং ৱিচিনন্তোতি সম্বন্ধো. এত্থাতি ৰতনঘৰে, অভিধম্মপিটকে ৱা, নিদ্ধাৰণে চেতং ভুম্মৱচনং. তং ঠানন্তি অভিধম্মপিটকৱিচিননট্ঠানং.
এৱন্তিআদি পুব্বৱচনস্স নিগমৱসেন পচ্ছিমৱচনস্স অনুসন্ধিনিদস্সনং. তেনাতি অজপালানং নিসীদনকাৰণেন. অস্সাতি নিগ্ৰোধস্স. ‘‘অজপালনিগ্ৰোধোত্ৱেৱ নাম’’ন্তি ইমিনা উপচাৰৱসেন নামলভনং দস্সেতি. অজপা ব্ৰাহ্মণা লন্তি নিৱাসং গণ্হন্তি এত্থাতি অজপালো, উণ্হকালে ৱা অন্তোপৱিট্ঠে অজে অত্তনো ছাযায পালেতীতি অজপালো, অজপালো চ সো নিগ্ৰোধো চেতি অজপালনিগ্ৰোধোতি ৱচনত্থানিপি পকৰণন্তৰেসু (উদা. অট্ঠ. ৪) দস্সিতানি. তত্ৰাপীতি অজপালনিগ্ৰোধেপি. বোধিতোতি বোধিৰুক্খতো. এত্থাতি অজপালনিগ্ৰোধে. ভগৱতি নিসিন্নেতি যোজনা. তত্থাতি ‘‘অথ খো অঞ্ঞতৰো’’তিআদিৱচনে. সোতি ব্ৰাহ্মণো. দিট্ঠমঙ্গলিকো নামাতি দিট্ঠসুতমুতসঙ্খাতেসু তীসু মঙ্গলিকেসু দিট্ঠমঙ্গলিকো নাম কিৰাতি অত্থো. ‘‘মানৱসেন…পে… ৱুচ্চতী’’তি ইমিনা ‘‘হুংহু’’ন্তি কৰোতীতি হুংহুঙ্কো, হুংহুঙ্কো জাতি সভাৱো ইমস্সাতি হুংহুঙ্কজাতিকোতি ৱচনত্থং দস্সেতি.
তেনাতি ব্ৰাহ্মণেন. সিখাপ্পত্তন্তি অগ্গপ্পত্তং. তস্সাতি উদানস্স. যোতি পুগ্গলো, পটিজানাতীতি সম্বন্ধো. ‘‘ন দিট্ঠমঙ্গলিকতাযা’’তি ইমিনা অৱধাৰণফলং দস্সেতি. ‘‘বাহিতপাপধম্মত্তা’’তি ইমিনা বাহিতো পাপো ধম্মো অনেনাতি বাহিতপাপধম্মোতি ৱচনত্থং দস্সেতি. ‘‘হুংহুঙ্কাৰপহানেনা’’তি ইমিনা নত্থি হুংহুঙ্কাৰো ইমস্সাতি নিহুংহুঙ্কোতি ৱচনত্থং দস্সেতি. ৰাগাদিকসাৱাভাৱেনাতি ইমিনা নত্থি ৰাগাদিকসাৱো ইমস্সাতি নিক্কসাৱোতি ৱচনত্থং দস্সেতি. ‘‘ভাৱনানুযোগযুত্তচিত্ততাযা’’তি ইমিনা যতং অনুযুত্তং অত্তং চিত্তং ইমস্সাতি যতত্তোতি ৱচনত্থং দস্সেতি. এত্থ হি যতসদ্দো ৱীৰিযৱাচকো, যতধাতুযা নিপ্ফন্নো, অত্তসদ্দো চিত্তপৰিযাযো. যতসদ্দস্স যমুধাতুযা চ নিপ্ফন্নভাৱং দস্সেতুং ৱুত্তং ‘‘সীলসংৱৰেন ৱা’’তিআদি. ‘‘সঞ্ঞতচিত্ততাযা’’তি ইমিনা যমতি সংযমতীতি যতং, যতং অত্তং চিত্তং ইমস্সাতি যতত্তোতি ৱচনত্থং দস্সেতি. সচ্চানি ৱিদন্তি জানন্তীতি ৱেদানীতি ৱচনত্থেন মগ্গঞাণানি ৱেদানি নামাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘চতুমগ্গঞাণসঙ্খাতেহি ৱেদেহী’’তি. ‘‘চতুমগ্গঞাণসঙ্খাতান’’ন্তি ৱিভত্তিপৰিণামং কত্ৱা ‘‘ৱেদান’’ন্তিপদেন যোজেতব্বো. অন্তন্তি নিব্বানং. তঞ্হি যস্মা সঙ্খাৰানং অৱসানে জাতং, তস্মা অন্তন্তি ৱুচ্চতি. পুন অন্তন্তি অৰহত্তফলং. তঞ্হি যস্মা মগ্গস্স পৰিযোসানে পৱত্তং, তস্মা অন্তন্তি ৱুচ্চতি. ‘‘মগ্গব্ৰহ্মচৰিযস্স ৱুসিতত্তা’’তি ইমিনা ৱুসিতং মগ্গসঙ্খাতং ব্ৰহ্মচৰিযং অনেনাতি ৱুসিতব্ৰহ্মচৰিযোতি ৱচনত্থং দস্সেতি. ধম্মেন ব্ৰহ্মৱাদং ৱদেয্যাতি ৱুত্তৱচনস্স অত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘ব্ৰাহ্মণো অহন্তি এতং ৱাদং ধম্মেন ৱদেয্যা’’তি. ধম্মেনাতি ভূতেন সভাৱেন. লোকেতি এত্থ সত্তলোকোৱাধিপ্পেতোতি আহ ‘‘সকলে লোকসন্নিৱাসে’’তি.