১৪. সাৰিপুত্তমোগ্গল্লান পব্বজ্জাকথা
৬০. ‘‘তেতি সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানা. অগমংসু কিৰাতি যোজনা. তত্ৰাতি গিৰগ্গসমজ্জে. অথাতি পৰিৱিতক্কনানন্তৰং. তস্সাতি সঞ্চযস্স. পাৰন্তি পৰতীৰং. এত্থাতি তুম্হাকং ৱাদে. ইদন্তি অযং ৱাদো এত্তকোযেৱাতি অত্থো. যোতি যো কোচি. ত্ৱঞ্চ অহঞ্চ অম্হে, তেসু. নামতুম্হসঙ্খাতেসু হি তীসু সদ্দেসু একসেসেন কত্তব্বেসু পচ্ছিমস্সেৱ একসেসো কাতব্বো. তেনাতি কতিককৰণহেতুনা.
সংখেপেন ৱুত্তং ৱিত্থাৰেন দস্সেন্তো আহ ‘‘ইদং হী’’তিআদি. অত্থীকেহীতি অমতেন অত্থিকেহি. উপঞ্ঞাতং মগ্গন্তি অমতস্স মগ্গো উপগন্ত্ৱা ঞাতো. ঞাতো চেৱ উপগতো চাতি সহ উপসগ্গেন পদং পৰিৱত্তিত্ৱা অত্থং কথেন্তো উপসগ্গত্থো চ ধাতুত্থো চ ৱিসুংযেৱ হোতীতি ঞাপেতি. অত্থিকেহি অম্হেহি উপঞ্ঞাতং নিব্বানং মগ্গং মগ্গন্তো অনুবন্ধেয্যন্তি ৱা দস্সেন্তো আহ ‘‘অথ ৱা’’তিআদি. মগ্গফলপচ্চৱেক্খণঞাণেহি উপগন্ত্ৱা ঞাতব্বন্তি উপঞ্ঞাতং নিব্বানং. মগ্গধাথুযা অন্ৱেসনত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘পৰিযেসন্তো’’তি.
সাৰিপুত্তোপি পঞ্হং পুচ্ছীতি সম্বন্ধো. কমণ্ডলুতোতি কুণ্ডিকতো. অত্তনো চ পৰেসঞ্চ অকথনেন অন্তৰে ৱিৱৰং পটিসন্দহতীতি পটিসন্ধাৰো, তং. এত্থাতি ‘‘ন ত্যাহং সক্কোমী’’তিপদে. অধিপ্পাযো এৱং ৱেদিতব্বোতি যোজনা. এত্তকন্তি এত্তকং পঞ্হং. ইমস্সাতি পৰিব্বাজকস্স. অৱিসযভাৱন্তি অত্তনো অৱিসযভাৱং.
হেতুং পটিচ্চ ভৱন্তীতি হেতুপ্পভৱাতি ৱচনত্থেন পঞ্চক্খন্ধা হেতুপ্পভৱা নামাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘হেতুপ্পভৱা নাম পঞ্চক্খন্ধা’’তি. তেনাতি ‘‘যে ধম্মা হেতুপ্পভৱা’’তি পদেন. অস্সাতি সাৰিপুত্তপৰিব্বাজকস্স. ‘‘তেসং হেতু নাম সমুদযসচ্চ’’ন্তি ইমিনা হিনোতি এতস্মা ফলন্তি হেতূতি ৱচনত্থেন সমুদযসচ্চং হেতু নামাতি দস্সেতি. তঞ্চাতি সমুদযসচ্চঞ্চ. তেসন্তি এত্থ তসদ্দস্স ৱিসযং দস্সেতুং ৱুত্তং ‘‘উভিন্নম্পি সচ্চান’’ন্তি. অপৱত্তিৱসেন নিৰুজ্ঝতি এত্থাতি নিৰোধো. তঞ্চাতি নিৰোধঞ্চ. তেনাতি ‘‘তেসঞ্চ যো নিৰোধো’’তিপদেন. অস্সাতি সাৰিপুত্তপৰিব্বাজকস্স. এত্থাতি ইমিস্সং গাথাযং, চতূসু সচ্চেসু ৱা. নযতোতি নানন্তৰিকনযতো, অৱিনাভাৱনযতো ৱা, নেত্তিদেসনাহাৰনযতো ৱা. তমেৱত্থং পাকটং কৰোন্তো আহ ‘‘নিৰোধে হী’’তিআদি. একদেসসৰূপেকসেসনযেন ৱা মগ্গসচ্চং গহেতব্বন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘অথ ৱা’’তিআদি. নিৰোধো চ নিৰোধূপাযো চ নিৰোধোতি একদেসসৰূপেকসেসো কাতব্বো. তেসঞ্চাতি এত্থ অৱুত্তসম্পিণ্ডনত্থেন চসদ্দেন মগ্গসচ্চং গহেতব্বন্তিপি ৱদন্তি. অযং নযো অট্ঠকথাযং ন ৱুত্তো. তমেৱত্থন্তি চতুসচ্চসঙ্খাতং তমেৱত্থং. পটিপাদেন্তোতি নিগমেন্তো.
‘‘সচেপী’’তি ইমিনা যদীতি পদস্সত্থং ৱণ্ণেতি. ‘‘এত্তকমেৱা’’তি ইমিনা তাৱদেৱাতি পদস্সত্থং ৱণ্ণেতি. ‘‘ইতো উত্তৰি নত্থী’’তি ইমিনা এৱকাৰস্স ফলং দস্সেতি. ইতোতি সোতাপত্তিফলতো. ‘‘ইদং…পে… পত্তব্ব’’ন্তি ইমিনা ‘‘এত্তকমেৱা’’তি পদস্স অত্থসৰূপং দস্সেতি. ‘‘এসো এৱ ধম্মো’’তি ইমিনা ‘‘এসেৱ ধম্মো’’তিপদস্স অত্থং ৱণ্ণেতি. পচ্চব্যত্থাতি পতিঅৱপুব্বো ইধাতু পটিৱিদ্ধত্থোতি আহ ‘‘পটিৱিদ্ধত্থা’’তি. তুম্হেহীতি অস্সজিত্থেৰং সন্ধাযাহ. ইমিনা ‘‘পচ্চব্যত্থা’’তি এত্থ হিয্যত্তনীপৰস্সপদমজ্ঝিমপুৰিসবহুৱচনত্থৱিভত্তিং দীপেতি. কপ্পনহুতেহীতি কপ্পানং নহুতেহি, কোটিপকোটিসতসহস্সানং সতেহি নহুতেহীতি অত্থো. অব্ভতীতন্তি অভিঅতীতং. অম্হেহি অদিট্ঠমেৱ হুত্ৱা অতিক্কমাপিতন্তি অত্থো.
৬২. আৰম্মণভূতস্স নিব্বানস্স গম্ভীৰত্তা আৰম্মণিকভূতং ঞাণম্পি গম্ভীৰমেৱাধিপ্পেতন্তি আহ ‘‘গম্ভীৰস্স চ ঞাণস্সা’’তি. যথা হি সণ্হৱত্থস্স সিব্বনত্থায সণ্হসূচি অধিপ্পেতাতি. উপধীনং সম্মা খযট্ঠেন নিব্বানং উপধিসঙ্খযং নামাতি আহ ‘‘উপধিসঙ্খযেতি নিব্বানে’’তি. তদাৰম্মণাযাতি তংনিব্বানাৰম্মণায. ৱিমুত্তিযাতি ফলৱিমুত্তিযা. সাৱকপাৰমীঞাণেতি অগ্গসাৱকপাৰমীঞাণে. তেসূতি সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানেসু. অড্ঢমাসেন অৰহত্তে পতিট্ঠিতোতি সম্বন্ধো.
অতীতেতি কপ্পসতসহস্সাধিকে অসঙ্খ্যেয্যমত্থকে. তস্সাতি বুদ্ধস্স সন্তিকে অগ্গসাৱকভাৱং পত্থেসীতি যোজনা. অস্সমেতি মুনীনং ঠানে. তঞ্হি আ কোধং, আ ভুসো ৱা ৰাগাদযো সমেন্তি এত্থাতি অস্সমোতি ৱুচ্চতি, তস্মিং. পত্থযিত্ৱা চ পেসেসীতি সম্বন্ধো. তত্থাতি নীলুপ্পলমণ্ডপে. তেসূতি তাপসসেট্ঠীসু.
৬৩. যেসন্তি কুলানং. ‘‘ৱিধৱভাৱাযা’’তি ইমিনা ৱিধৱায ভাৱো ৱেধব্যন্তি ৱচনত্থং দস্সেতি. ৱিধৱাতি চ পতিসুঞ্ঞা. সা হি ধৱেন ৱিগতাতি ‘‘ৱিধৱা’’তি চ, ৱিগতো ধৱো ইমিস্সাতি ‘‘ৱিধৱা’’তি চ ৱুচ্চতি. উভযেনাপীতি পুত্তপব্বজ্জপতিপব্বজ্জসঙ্খাতেন দুৱিধেনপি.
সঞ্চযানীতি এত্থ নিস্সযূপচাৰেন নিস্সযে নিস্সিতূপচাৰো হোতীতি আহ ‘‘সঞ্চযস্স অন্তেৱাসিকানী’’তি. অথ ৱা ণপচ্চযো তস্সেদমত্থে হোতীতি আহ ‘‘সঞ্চযস্স অন্তেৱাসিকানী’’তি. ‘‘মগধান’’ন্তি বহুৱচনৱসেন ৱুত্তত্তা জনপদস্স নামন্তি আহ ‘‘মগধানং জনপদস্সা’’তি. গিৰিব্বজন্তি এত্থ ৱজো ৱিযাতি ৱজো, গিৰি. ৱজসদিসো গিৰি এত্থাতি গিৰিব্বজং পদহেট্ঠুপৰিযৱসেন, নগৰং. ‘‘মহাৱীৰিযৱন্তো’’তি ইমিনা মহন্তো ৱীৰো এতেসং তথাগতানন্তি মহাৱীৰাতি ৱচনত্থং দস্সেতি. ধম্মেন নযমানানং কা উসূযা ৱিজানতন্তি এত্থ কচ্চাযননযেন (কচ্চাযনে ২৭৭ সুত্তে) উসূযপযোগে সম্পদানং হোতীতি আসঙ্কা ভৱেয্যাতি আহ ‘‘ভুম্মত্থে সামিৱচনং, উপযোগত্থে ৱা’’তি. ৱিজানন্তানন্তি ৱিজানন্তেসু তথাগতেসু, ৱিজানন্তে ৱা.