১৩. বিম্বিসাৰসমাগমকথা

৫৫. লট্ঠিসদ্দো তৰুণৰুক্খৱাচকো ‘‘অম্বলট্ঠিকায’’ন্তিআদীসু (দী. নি. ১.২), ইধাপি তৰুণতালৰুক্খো লট্ঠি নামাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘তালুয্যানে’’তি. ৱটৰুক্খেতি নিগ্ৰোধৰুক্খে. এত্থ ‘‘ৱট’’ইতি ইমিনা ৱটৰুক্খো বহুমূলত্তা সুট্ঠুং পতিট্ঠাতীতি অত্থেন সুপ্পতিট্ঠো নামাতি দস্সেতি. ‘‘ৰুক্খে’’ইতি ইমিনা চেতিযসদ্দো চেতিযৰুক্খে ৱত্ততীতি দস্সেতি, দেৱালযঞ্চ থূপঞ্চ নিৱত্তেতি. তস্সাতি ৱটৰুক্খস্স. এতন্তি ‘‘সুপ্পতিট্ঠে চেতিযে’’তি এতং নামং. লোকৱোহাৰৱসেন দসসহস্সসঙ্খাতে সঙ্খ্যাৱিসেসে নীহৰিত্ৱা যুজ্জিতব্বন্তি নিযুতন্তি ৱচনত্থেন দসসহস্সং নিযুতং নামাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘একনিযুতং দসসহস্সানী’’তি. ‘‘নহুত’’ন্তিপি পাঠো, সো অযুত্তো নহুতসঙ্খাতেন সঙ্খ্যাৱিসেসেন মিস্সীভাৱেন পসঙ্গত্তা. তেসন্তি দ্ৱাদসনিযুতানং ব্ৰাহ্মণগহপতিকানং.

‘‘কিসসৰীৰত্তা’’তি ইমিনা কিসো কো অত্তা এতেসন্তি কিসকাতি ৱচনত্থং দস্সেতি. ককাৰো হেত্থ অত্তৱাচকো. ‘‘ওৱাদকো’’তি ইমিনা ওৱদানোতি এত্থ যুপচ্চযো কত্তুত্থোতি দস্সেতি. গাথাবন্ধত্তা অকাৰস্স দীঘো. ‘‘অথ ৱা’’তিআদিনা কিসকো হুত্ৱা অঞ্ঞে ওৱদানো কিসকোৱদানোতি ৱচনত্থং দস্সেতি. ইদন্তি ইদং অত্থজাতং, অযমত্থো ৱা. ত্ৱং পহাসীতি সম্বন্ধো. তন্তি তুৱং. ইতি ৱুত্তং হোতীতি যোজনা.

কামিত্থিযোতি একাৰলোপৱসেন সন্ধীতি আহ ‘‘কামে ইত্থিযো চা’’তি. উপচীসূতি এত্থ কামখন্ধকিলেসঅভিসঙ্খাৰসঙ্খাতেসু চতূসু উপধীসু খন্ধুপধি অধিপ্পেতোতি আহ ‘‘খন্ধুপধীসূ’’তি.

কোচৰহীতি এত্থ কোসদ্দো ‘‘কো তে বলং মহাৰাজা’’তিআদীসু (জা. ২.২২.১৮৮০) ৱিয ক্ৱসদ্দত্থোতি আহ ‘‘ক্ৱচৰহী’’তি. নিপাতোযেৱেস.

পদসদ্দস্স চৰণপদাদযো নিৱত্তেতুং ৱুত্তং ‘‘নিব্বানপদ’’ন্তি. ‘‘সন্তসভাৱতাযা’’তিআদিনা সন্তো সভাৱো ইমস্স পদস্সাতি সন্তং. নত্থি উপধযো এত্থাতি অনুপধিকং. নত্থি কিঞ্চনমেত্থাতি অকিঞ্চনং. তীসু ভৱেসু ন সঞ্জতীতি অসত্তং. অঞ্ঞথা ন ভৱতীতি অনঞ্ঞথাভাৱি. অঞ্ঞেন কেনচি ন নেতব্বন্তি অনঞ্ঞনেয্যন্তি ৱচনত্থং দস্সেতি. তেনাতি ‘‘সন্ত’’ন্তিআদিপদেন. মেতি মম, মনোতি সম্বন্ধো. এত্থ দেৱমনুস্সলোকে মে মনো ৰতো নামাতি কিং ৱক্খামি. ইতি ইমমত্থং দস্সেতীতি যোজনা.

৫৬. তঞ্চাতি সাৱকভাৱঞ্চ.

৫৭. অস্সাসকাতি এত্থ আপুব্বো সাসধাতু আপুব্ব সিসধাতুনা সদিসো, ‘‘মে’’তি ছট্ঠীযোগত্তা ণ্ৱুপচ্চযো চ ভাৱত্থোতি আহ ‘‘আসিসনা’’তি. ‘‘পত্থনা’’তি ইমিনা আপুব্বসিসধাতুযা অত্থং দস্সেতি. অস্সাতি বিম্বিসাৰৰঞ্ঞো. তত্থাতি ৰতনত্তযে. নিচ্ছযগমনমেৱাতি ‘‘সৰণ’’ইতিনিচ্ছযেন জাননমেৱ গতো. অত্তসন্নিয্যাতনন্তি অত্তনো অত্তানং ৰতনত্তযে সন্নিয্যাতনং. ইমিনা অত্তসন্নিয্যাতন, পণিপাত, তপ্পৰাযন, সিস্সভাৱূপগমনসঙ্খাতেসু চতূসু সৰণগমনেসু (দী. নি. অট্ঠ. ১.২৫০; ম. নি. অট্ঠ. ১.৫৬; খু. পা. অট্ঠ. ১.সৰণগমনগমকৱিভাৱনা) অত্তসন্নিয্যাতনসৰণগমনং দীপেতি. অযন্তি বিম্বিসাৰো ৰাজা. তন্তি নিযতসৰণতং. পণিপাতগমনঞ্চাতি এত্থ পণীতি কৰো. যথা হি পাদপদসদ্দা দীঘৰস্সৱসেন হুত্ৱা চৰণং ৱদন্তি, এৱং পাণিপণিসদ্দা কৰং ৱদন্তি. তস্মা ৱুত্তং ‘‘পণীতি কৰো’’তি. পতনং পাতো, পণিনো পাতো পণিপাতো. অত্থতো অঞ্জলিপণমনন্তি ৱুত্তং হোতি. তস্স গমনঞ্চ গচ্ছন্তোতি অত্থো. ইমিনা পণিপাতসৰণগমনং দীপেতি. চসদ্দো ‘‘পাকট’’ন্তি এত্থাপি যোজেতব্বো. পাকটঞ্চ কৰোন্তোতি হি অত্থো.

৫৮. সিঙ্গীনিক্খসৱণ্ণোতি এত্থ সিঙ্গীসঙ্খাতো নিক্খো সিঙ্গীনিক্খো, তেন সমানো ৱণ্ণো এতস্সাতি সিঙ্গীনিক্খসৱণ্ণোতি ৱচনত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘সিঙ্গীসুৱণ্ণনিক্খেন সমানৱণ্ণো’’তি. তত্থ ‘‘সুৱণ্ণ’’ইতিপদেন নিক্খসদ্দস্স সুৱণ্ণত্থং দস্সেতি, পঞ্চসুৱণ্ণাদযো অত্থে নিৱত্তেতি. ‘‘সমান’’ইতিপদেন সৱণ্ণোতি এত্থ সকাৰো সমানসদ্দস্সেৱ কাৰিযোতি দস্সেতি. সব্বেসূতি অখিলেসু চক্খাদিইন্দ্ৰিযেসু. দন্তোতি দমিতো. ইন্দ্ৰিযসংৱৰোতি ৱুত্তং হোতি. তমেৱত্থং পাকটং কৰোন্তো আহ ‘‘ভগৱতো হী’’তিআদি.

৫৯. ওণীতো পত্ততো পাণি যেনাতি ওণীতপত্তপাণীতি ৱচনত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘পত্ততো চা’’তিআদি. ‘‘অপনীতপাণি’’ন্তি ইমিনা ওণীতসদ্দো অপনীতত্থো, পাণিসদ্দেন চ সম্বন্ধিতব্বোতি দস্সেতি. ‘‘সল্লক্খেত্ৱা’’তি ইমিনা ‘‘ভগৱন্ত’’ন্তি ইমং কম্মং ‘‘সল্লক্খেত্ৱা’’তি পাঠসেসেন যোজেতব্বন্তি দস্সেতি. একমন্তন্তি এত্থ অন্তসদ্দো সমীপদেসত্থো, কোটিদেসত্থো ৱা হোতি, উপযোগৱচনঞ্চ ভুম্মত্থে হোতীতি দস্সেন্তো আহ ‘‘একস্মিং পদেসে’’তি. অত্থিকপযোগে কৰণস্স সম্ভৱতো আহ ‘‘বুদ্ধাভিৱাদনগমনেন ৱা ধম্মস্সৱনগমনেন ৱা’’তি. অপ্পাকিণ্ণন্তি এত্থ অপ্পসদ্দো পটিসেধত্থোতি আহ ‘‘অনাকিণ্ণ’’ন্তি. ‘‘অব্বোকিণ্ণ’’ন্তিপি পাঠো. অপ্পনিগ্ঘোসন্তি এত্থ ‘‘অপ্পসদ্দ’’ন্তিপদেন ৱচনসদ্দস্স গহিতত্তা ইমিনা পাৰিসেসনযেন নগৰনিগ্ঘোসসদ্দোযেৱ গহেতব্বোতি আহ ‘‘নগৰনিগ্ঘোসসদ্দেন অপ্পনিগ্ঘোস’’ন্তি. তীসু পাঠেসু পঠমেন পাঠেন জনস্স ৱাতো জনৱাতো, তেন ৱিৰহিতং ৱিজনৱাতন্তি ৱিকপ্পং দস্সেতি. দুতিযেন জনস্স ৱাদো জনৱাদো, তেন ৱিৰহিতং ৱিজনৱাদন্তি ৱিকপ্পং দস্সেতি. ততিযেন জনস্স পাতো সঞ্চৰণং জনপাতো, তেন ৱিৰহিতং ৱিজনপাতন্তি ৱিকপ্পং দস্সেতি. ৰহস্সং কৰীযতি এত্থাতি ৰাহস্সেয্যকং. মনুস্সানং ৰাহস্সেয্যকং মনুস্সৰাহস্সেয্যকন্তি ৱচনত্থং দস্সেতি ‘‘মনুস্সান’’ন্তিআদিনা.