১. পঠমপাৰাজিকসিক্খাপদং

৬৫৬. ‘‘তেন…পে… সাড়্হো’’তি এত্থ ‘‘এত্থা’’তি পাঠসেসো যোজেতব্বো. দব্বগুণকিৰিযাজাতিনামসঙ্খাতেসু পঞ্চসু সদ্দেসু সাড়্হসদ্দস্স নামসদ্দভাৱং দস্সেতুং ৱুত্তং ‘‘সাড়্হোতি তস্স নাম’’ন্তি. মিগাৰমাতুযাতি ৱিসাখায. সা হি মিগাৰসেট্ঠিনা মাতুট্ঠানে ঠপিতত্তা মিগাৰমাতা নাম. নৱকম্মং অধিট্ঠাতীতি নৱকম্মিকন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘নৱকম্মাধিট্ঠাযিক’’ন্তি. ‘‘পণ্ডিচ্চেন সমন্নাগতা’’তিইমিনা পণ্ডা ৱুচ্চতি পঞ্ঞা, সা সঞ্জাতা ইমিস্সাতি পণ্ডিতাতি ৱচনত্থং দস্সেতি. ৱেয্যত্তিকেনাতি ৱিসেসেন অঞ্জতি পাকটং গচ্ছতীতি ৱিযত্তো, পুগ্গলো, তস্স ইদং ৱেয্যত্তিকং, ঞাণং, তেন. ‘‘পণ্ডা’’তি ৱুত্তপঞ্ঞায ‘‘মেধা’’তি ৱুত্তপঞ্ঞায ৱিসেসভাৱং দস্সেতুং ৱুত্তং ‘‘পাড়িগহণে’’তিআদি. ‘‘মেধা’’তি হি ৱুত্তপঞ্ঞা ‘‘পণ্ডা’’তি ৱুত্তপঞ্ঞায ৱিসেসো হোতি সতিসহাযত্তা. তত্ৰুপাযাযাতি অলুত্তসমাসো ‘‘তত্ৰমজ্ঝত্ততা’’তিআদীসু (ধ. স. অট্ঠ. যেৱাপনকৱণ্ণনা) ৱিয. ‘‘কম্মেসূ’’তি ইমিনা তসদ্দস্স ৱিসযং দস্সেতি. কত্তব্বকম্মুপপৰিক্খাযাতি কত্তব্বকম্মেসু ৱিচাৰণায. চসদ্দেন ‘‘কতাকত’’ন্তি পদস্স দ্ৱন্দৱাক্যং দস্সেতি. পৰিৱেসনট্ঠানেতি পৰিভুঞ্জিতুং ৱিসন্তি পৱিসন্তি এত্থাতি পৰিৱেসনং, তমেৱ ঠানং পৰিৱেসনট্ঠানং, তস্মিং. নিকূটেতি এত্থ কূটসঙ্খাতসিখৰৱিৰহিতে ওকাসেতি দস্সেন্তো আহ ‘‘কোণসদিসং কত্ৱা দস্সিতে গম্ভীৰে’’তি. ৱিত্যূপসগ্গো ৱিকাৰৱাচকো, সৰসদ্দো সদ্দৱাচকোতি আহ ‘‘ৱিপ্পকাৰসদ্দো’’তি. চৰতি অনেনাতি চৰণং পাদো, তস্মিং উট্ঠিতো গিলানো এতিস্সাতি চৰণগিলানাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘পাদৰোগেন সমন্নাগতা’’তি.

৬৫৭. ‘‘তিন্তা’’তি ইমিনা অৱস্সুতসদ্দো ইধ কিলিন্নত্থে এৱ ৱত্ততি, ন অঞ্ঞত্থেতি দস্সেতি. অস্সাতি ‘‘অৱস্সুতা’’তিপদস্স. পদভাজনে ৱুত্তন্তি সম্বন্ধো. তত্থাতি পদভাজনে. ৱত্থং ৰঙ্গজাতেন ৰত্তং ৱিয, তথা কাযসংসগ্গৰাগেন সুট্ঠু ৰত্তাতি যোজনা. ‘‘অপেক্খায সমন্নাগতা’’তি ইমিনা অপেক্খা এতিস্সমত্থীতি অপেক্খৱতীতি অত্থং দস্সেতি. পটিবদ্ধং চিত্তং ইমিস্সন্তি পটিবদ্ধচিত্তাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘পটিবন্ধিত্ৱা ঠপিতচিত্তা ৱিযা’’তি. দুতিযপদৱিভঙ্গেপীতি ‘‘অৱস্সুতো’’তি দুতিযপদভাজনেপি. পুগ্গলসদ্দস্স সত্তসামঞ্ঞৱাচকত্তা পুৰিসসদ্দেন ৱিসেসেতি. অধোউব্ভইতি নিপাতানং ছট্ঠিযা সমসিতব্বভাৱং দস্সেতুং ৱুত্তং ‘‘অক্খকানং অধো’’তিআদি. ননু যথা ইধ ‘‘অক্খকানং অধো’’তি ৱুত্তং, এৱং পদভাজনেপি ৱত্তব্বং, কস্মা ন ৱুত্তন্তি আহ ‘‘পদভাজনে’’তিআদি. পদপটিপাটিযাতি ‘‘অধো’’তি চ ‘‘অক্খক’’ন্তি চ পদানং অনুক্কমেন. এত্থাতি অধক্খকউব্ভজাণুমণ্ডলেসু. সাধাৰণপাৰাজিকেহীতি ভিক্খুভিক্খুনীনং সাধাৰণেহি পাৰাজিকেহি. নামমত্তন্তি নামমেৱ.

৬৫৯. এৱন্তি ইমায পাড়িযা ৱিভজিত্ৱাতি সম্বন্ধো. তত্থাতি ‘‘উভতোঅৱস্সুতে’’তিআদিৱচনে. ‘‘উভতোঅৱস্সুতে’’তি পাঠো মূলপাঠোযেৱ, নাঞ্ঞোতি দস্সেন্তেন ৱিসেসমকত্ৱা ‘‘উভতোঅৱস্সুতেতি উভতো অৱস্সুতে’’তি ৱুত্তং. উভতোতি এত্থ উভসৰূপঞ্চ তোসদ্দস্স ছট্ঠ্যত্থে পৱত্তিঞ্চ দস্সেতুং ৱুত্তং ‘‘ভিক্খুনিযা চেৱ পুৰিসস্স চা’’তি. তত্থ ভিক্খুনীপুৰিসসদ্দেহি উভসৰূপং দস্সেতি. ‘‘যা’’তি চ ‘‘স’’ইতি চ দ্ৱীহি সদ্দেহি তোপচ্চযস্স ছট্ঠ্যত্থং, উভিন্নং অৱস্সুতভাৱে সতীতি অত্থো. ভাৱপচ্চযেন ৱিনা ভাৱত্থো ঞাতব্বোতি আহ ‘‘অৱস্সুতভাৱে’’তি. যথাপৰিচ্ছিন্নেনাতি ‘‘অধক্খকং, উব্ভজাণুমণ্ডল’’ন্তি যেন যেন পৰিচ্ছিন্নেন. অত্তনোতি ভিক্খুনিযা. তস্স ৱাতি পুৰিসস্স ৱা. ইধাপীতি কাযপটিবদ্ধেন কাযামসনেপি.

তত্ৰাতি তেসু ভিক্খুভিক্খুনীসু. ন কাৰেতব্বো ‘‘কাযসংসগ্গং সাদিযেয্যা’’তি অৱুত্তত্তাতি অধিপ্পাযো. অচোপযমানাপীতি অচালযমানাপি, পিসদ্দো সম্ভাৱনত্থো, তেন চোপযমানা পগেৱাতি দস্সেতি. এৱং পন সতীতি চিত্তেনেৱ অধিৱাসযমানায সতি পন. কিৰিযসমুট্ঠানতাতি ইমস্স সিক্খাপদস্স কিৰিযসমুট্ঠানভাৱো. তব্বহুলনযেনাতি ‘‘ৱনচৰকো (ম. নি. অট্ঠ. ২.২০১; ৩.১৩৩), সঙ্গামাৱচৰো’’তিআদীসু (ম. নি. ২.১০৮) ৱিয তস্সং কিৰিযাযং বহুলতো সমুট্ঠাননযেন. সাতি কিৰিযসমুট্ঠানতা.

৬৬০. এত্থাতি উব্ভক্খকঅধোজাণুমণ্ডলেসু.

৬৬২. ‘‘একতো অৱস্সুতে’’তি এত্থাপি তোপচ্চযো ছট্ঠ্যত্থে হোতি. সামঞ্ঞৱচনস্সাপি ৱিসেসে অৱট্ঠানতো, ৱিসেসত্থিনা চ ৱিসেসস্স অনুপযোজিতব্বতো আহ ‘‘ভিক্খুনিযা এৱা’’তি. তত্ৰাতি ‘‘একতো অৱস্সুতে’’তিআদিৱচনে. ‘‘তথেৱা’’তিইমিনা কাযসংসগ্গৰাগেন অৱস্সুতোতি অত্থং অতিদিসতি. চতূসূতি মেথুনৰাগ কাযসংসগ্গৰাগগেহসিতপেম সুদ্ধচিত্তসঙ্খাতেসু চতূসু. যত্থাতি যস্মিং ঠানে.

৬৬৩. অযং পুৰিসো ইতি ৱা ইত্থী ইতি ৱা অজানন্তিযা ৱাতি যোজনাতি. পঠমং.