৯. সুভসুত্তৱণ্ণনা
৪৬২. তুদিসঞ্ঞাতো গামো নিগমো এতস্সাতি তোদেয্যো, তস্স অত্তজো তোদেয্যপুত্তোতি আহ ‘‘তুদিগামা’’তিআদি. আৰাধকোতি সংৰাধকো. ধম্মনিসন্তি যস্মা সম্পাদনেন পৰিপূৰণেন ইচ্ছিতা, তস্মা ৱুত্তং ‘‘সম্পাদকো পৰিপূৰকো’’তি. ঞাযতি নিচ্ছযেন গমেতি নিব্বানং, তং ৱা ঞাযতি পটিৱিজ্ঝীযতি এতেনাতি ঞাযো, ততো এতস্স সম্পাদকহেতুভাৱতো ঞাযো ধম্মো অৰিযমগ্গো তং ঞাযং ধম্মং. তেনাহ ‘‘কাৰণধম্ম’’ন্তি. অনৱজ্জন্তি অৱজ্জপটিপক্খং.
৪৬৩. ৱট্টচাৰকতো নিয্যাতীতি নিয্যানিকং ঈকাৰস্স ৰস্সত্তং য-কাৰস্স চ ক-কাৰং কত্ৱা. নিয্যানে ৱা নিযুত্তং, নিয্যানং সীলন্তি ৱা নিয্যানিকং, তপ্পটিপক্খতো অনিয্যানিকং. সা পন অত্থতো অকুসলকিৰিযাতি আহ ‘‘অকুসলপটিপদ’’ন্তি.
বহুভাৱৱাচকো ইধ মহাসদ্দো ‘‘মহাজনো’’তিআদীসুৱিযাতি আহ ‘‘মহন্তেহি বহূহী’’তি. অত্থোতি পযোজনং. মহন্তানীতি বহুলানি. কিচ্চানীতি কাতব্বানি. অধিকৰণানীতি অধিকাৰজীৱিকাৰূপানি. ঘৰাৱাসকম্মমেৱ পঞ্চবলিকৰণদসঅত্থট্ঠানভাৱতো লোকযাত্ৰায চ সম্পৱত্তিট্ঠানভাৱতো জীৱিতৱুত্তিযা ৱা হেতুভাৱতো ঘৰাৱাসকম্মট্ঠানং.
‘‘অপ্পকেনপি মেধাৱী, পাভতেন ৱিচক্খণো;
সমুট্ঠাপেতি অত্তানং, অণুং অগ্গিংৱ সন্ধম’’ন্তি. (জা. ১.১.৪);
গাথায ৱুত্তনযেন চূড়ন্তেৱাসিকস্স ৱিয.
৪৬৪. অযোনিসো পৱত্তিতং ৱাণিজ্জকম্মং ৱিয অপাযভূতং কসিকম্মং নিদস্সনভাৱে ঠপেত্ৱা অযোনিসোমনসিকৰণৱসেন পৱত্তং ঘৰাৱাসকিচ্চং সন্ধাযাহ – ‘‘যথা কসি…পে… এৱং ঘৰাৱাসকম্মট্ঠানম্পী’’তি. ব্ৰাহ্মণভত্তো অহোসীতি সো কিৰ বহূ ব্ৰাহ্মণে ধনং দত্ৱা যঞ্ঞং কাৰেসি. উপৰীতি ‘‘উপৰি উপট্ঠাতীতি ৱদেহী’’তি ব্ৰাহ্মণেহি অত্তনো সমযেন আচিক্খাপিতোপি যথা উপট্ঠিতমেৱ কথেত্ৱা কালং কত্ৱা নিৰযে নিব্বত্তো, অথ ব্ৰাহ্মণা – ‘‘ইমিনা অম্হাকং যঞ্ঞে দোসো দিন্নো’’তি কুজ্ঝিত্ৱা তস্স কড়েৱৰং সুসানং নেতুং নাদংসু. অথস্স ঞাতকেহি সহস্সে দিন্নে তং সহস্সং গহেত্ৱা গেহতো নীহৰিতুং অদংসু. কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধকালে ছত্তিংস ইত্থিযো ‘‘একা ৱত্থং অদাসি, একা গন্ধং, একা সুমনমাল’’ন্তিআদিনা তং তং দানমযং পুঞ্ঞং কত্ৱা আযুপৰিযোসানে তাৱতিংসভৱনে সক্কস্স দেৱৰঞ্ঞো পৰিচাৰিকা হুত্ৱা নিব্বত্তিংসু সহস্সঅচ্ছৰাপৰিৱাৰিকা, সক্কস্স দেৱৰঞ্ঞো ৱেজযন্তৰথং পেসেত্ৱা পক্কোসাপিতেন গুত্তিলাচৰিযভূতেন মহাবোধিসত্তেন পুচ্ছিতা তং তং অত্তনা কতং পুঞ্ঞং ব্যাকৰিংসু. তং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘সকলায গুত্তিলৱিমানকথায দীপেতব্ব’’ন্তি. ৱণিজ্জকম্মট্ঠানং ৱিপজ্জমানন্তি এত্থ তস্স ৱিপজ্জমানাকাৰো হেট্ঠা ৱুত্তো. এৱং পব্বজ্জকম্মট্ঠানম্পি ৱিপজ্জমানং অপ্পফলং হোতীতি আনেত্ৱা সম্বন্ধো. সীলেসু অপৰিপূৰকাৰিনোতিআদি তস্স ৱিপজ্জনাকাৰদস্সনং. ঝানাদিসুখন্তি এত্থ আদি-সদ্দেন অভিঞ্ঞাৱিপস্সনাদিসুখস্স ৱিয সব্ৰহ্মচাৰীহি সদ্ধিং সীলসম্পদাদিসুখস্স সঙ্গহো দট্ঠব্বো. অৰহত্তম্পি পাপুণাতি পগেৱ সেক্খপুথুজ্জনসম্পত্তিযোতি অধিপ্পাযো.
চাগসীসেনাতি পধানভূতেন চাগেন দানেন তং অৱস্সযং কত্ৱা. এত্থ তে ন কোচি অফাসুকভাৱোতি. উজুকং কত্ৱা অৱিৰুদ্ধং কত্ৱা, সম্পযোজেত্ৱাতি অত্থো. তপচৰিযন্তি অগ্গিপৰিচৰণং, তপচৰিযঞ্চ ব্ৰহ্মচৰিযগ্গহণা দুট্ঠুল্লভাৱতো.
৪৬৬. অজাননভাৱন্তি অসব্বঞ্ঞুভাৱং. ভগৱতো পন সব্বঞ্ঞুভাৱো সদেৱকে লোকে জলতলে পক্খিত্ততেলং ৱিয পত্থৰিত্ৱা ঠিতো, ন মে ইদং পতিৰূপং, ততো পৰিৱত্তিস্সামীতি ‘‘ব্ৰাহ্মণো, ভো, গোতমা’’তিআদিমাহ. পচ্চাহৰিতুং পটিপক্খেন অপহৰিতুং. সেতপোক্খৰসদিসোতি পুণ্ডৰীকপত্তসদিসৱণ্ণো. সুৱট্টিতাতি ৱট্টভাৱযুত্তট্ঠানে সুৱট্টা. নামকংযেৱাতি নামমত্তমেৱ ৱচনমত্তমেৱ. তথাভূতানং ভাৱস্সপি অভাৱেন নিহীনং নাম হোতি, নাম-সদ্দো নিহীনপৰিযাযো. তেনাহ – ‘‘লামকংযেৱা’’তি.
৪৬৭. কতমা ৱাচা তেসং সেয্যোতি তেসং চঙ্কিযাদীনং ব্ৰাহ্মণমহাসালানং ৱুচ্চমানৱিভাগাসু ৱাচাসু কতমা ৱাচা সেয্যোতি. ‘‘সেয্যা’’তি লিঙ্গৱিপল্লাসেন ৱুত্তং. সম্মুতিযাতি অৱিলঙ্ঘিতসাধুমৰিযাদায লোকসম্মুতিযা. তেনাহ ‘‘লোকৱোহাৰেনা’’তি. মন্তাতি মন্তাসঙ্খাতায পঞ্ঞায মন্তেত্ৱা জানিত্ৱা. তেনাহ ‘‘তুলযিত্ৱা’’তি. অত্থসংহিতন্তি হেতুসঞ্হিতং. তং পন একংসতো যুত্তিযুত্তং হোতীতি আহ – ‘‘কাৰণনিস্সিত’’ন্তি. আৱুতোতিআদীসু আদিতো অভিমুখং ঞাণগতিযা ৱিবন্ধনেন আৱুতো, আৱৰিযেন ৱিসেসতো ঞাণগতিযা নিবন্ধনেন নিৱুতো, এৱং ওফুটো পলিগুণ্ঠিতো. পৰিযোনদ্ধোতি সমন্ততো ওনদ্ধো ছাদিতো. তেনাহ ‘‘পলিৱেঠিতো’’তি.
৪৬৮. সচে এতং কাৰণমত্থীতি ‘‘নিস্সট্ঠতিণকট্ঠুপাদানো অগ্গি জলতী’’তি এতং কাৰণং সচে অত্থি যদি সিযা, সো অপৰো তিণকট্ঠুপাদানো অগ্গি যদি ভৱেয্য. সদোসো সাদীনৱো সপৰিক্কিলেসো. পৰিসুদ্ধোতি উপক্কিলেসাভাৱেন সব্বসো সুদ্ধো. জাতি আদীনং অভাৱেনাতি জাতিপচ্চযানং কম্মকিলেসানং নিগ্গমেন.
৪৬৯. ন নিচ্চলা তিট্ঠন্তীতি তত্থ পক্খিপিতব্বস্স লব্ভমানত্তা যথাপঞ্ঞত্তং হুত্ৱা নিচ্চলা অকম্পিযা ন তিট্ঠন্তি. তং দোসং তং ঊনতাদোসং.
অঞ্ঞস্মিং অসতীতি অত্থভঞ্জকমুসাৱাদে অসতি. সো হি অত্তনো সন্তকস্স অদাতুকামতাদিৱসেন পৱত্তস্স অকম্মপথপ্পত্তস্স মুসাৱাদভাৱস্স ৱিপৰীতো অঞ্ঞো ইধ অধিপ্পেতো. তথা হি ইতৰো যেভুয্যেন ৱড়ঞ্জিতব্বতো ৱোহৰিতব্বতো ৱড়ঞ্জকমুসাৱাদোতি আহ. ন কদাচি মুসাৱাদীতি দ্ৱে কথা ন কথেন্তি. বাহিৰকানং অনৱজ্জতপসম্মতাযপি নিস্সিতোতি ৱত্তুং আহ ‘‘সীলৱা তপনিস্সিতকো হোতি’’তি. ৱিৱটমুখা মন্তজ্ঝেনমণ্ডিতা সব্বসো সজ্ঝাযা হোন্তি, ন ইতৰেতি আহ ‘‘পব্বজিতা নিচ্চং সজ্ঝাযন্তী’’তি.
৪৭০. চিৰং নিক্খন্তোতি নিগ্গতো হুত্ৱা চিৰকালে. ন সব্বসো পচ্চক্খা হোন্তি সতিসম্মোহতো মগ্গানঞ্চ অঞ্ঞথা কৰণতো. চিৰাযিতত্তন্তি ‘‘অযং মগ্গো’’তি কথনস্স চিৰাযনং. ৱিত্থাযিতত্তন্তি অসপ্পটিভানং. তং পন সউপমাহ দস্সেতুং ‘‘যথা’’তিআদি ৱুত্তং.
বলসম্পন্নোতি কাযবলেন সমন্নাগতো. পমাণকতং কম্মং নাম পমাণকৰানং ৰাগাদিকিলেসানং অৱিক্খম্ভিতত্তা ‘‘পমাণকতং কম্মং নাম কামাৱচৰ’’ন্তি আহ, তেসং পন ৱিক্খম্ভিতত্তা ৱুত্তং ‘‘অপ্পমাণকতং কম্মং নাম ৰূপাৰূপাৱচৰ’’ন্তি. তত্থাপি ৱিসেসতো অপ্পমঞ্ঞাভাৱনা সম্ভৱতীতি আহ ‘‘তেসুপী’’তিআদি. নিৰীহকত্তা যথা অপ্পমাণসমঞ্ঞা লব্ভতি, তং দস্সেতুং ‘‘পমাণং…পে… ৱুচ্চতী’’তি আহ. ন ওহীযতি ন তিট্ঠতীতি কতূপচিতম্পি কামাৱচৰকম্মং যথাধিগতে মহগ্গতজ্ঝানে অপৰিহীনে তং অভিভৱিত্ৱা আসীদেত্ৱা পস্সে ওহীযকং কত্ৱা পটিসন্ধিং দাতুং সমত্থভাৱেন ন তিট্ঠতি. লগ্গিতুন্তি আৱৰিতুং. ঠাতুন্তি পতিট্ঠাতুং. ফৰিত্ৱাতি পটিপ্ফৰিত্ৱা. পৰিযাদিযিত্ৱাতি তস্স সামত্থিযং খেপেত্ৱা. কম্মস্স পৰিযাদিযনং নাম ৱিপাকুপ্পাদবন্ধনমেৱাতি আহ – ‘‘তস্স ৱিপাকং পটিবাহিত্ৱা’’তি. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.
সুভসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.