৮. সমণমুণ্ডিকাপুত্তসুত্তৱণ্ণনা

২৬০. উগ্গহিতুন্তি সিক্খিতুং. উগ্গাহেতুন্তি সিক্খাপেতুং, পাঠতো অত্তনা যথাউগ্গহিতমত্থং তব্বিভাৱনত্থায উচ্চাৰণৱসেন পৰেসং গাহেতুন্তি অত্থো. সমযন্তি দিট্ঠিং. সা হি সংযোজনভাৱতো সমেতি সম্বন্ধা এতি পৱত্ততি, দড়্হগ্গহণভাৱতো ৱা সংযুত্তা অযন্তি পৱত্তন্তি সত্তা যথাভিনিৱেসং এতেনাতি সমযোতি ৱুচ্চতি. দিট্ঠিসংযোজনেন হি সত্তা অতিৱিয বজ্ঝন্তীতি. সূৰিযস্স উগ্গমনতো অত্থঙ্গমা অযং এত্তকো কালো ৰত্তন্ধকাৰৱিধমনতো দিৱা নাম, তস্স পন মজ্ঝিমপহাৰসঞ্ঞিতো কালো সমুজ্জলিতপভাতেজদহনভাৱেন দিৱা নাম. তেনাহ ‘‘দিৱসস্সপি দিৱাভূতে’’তি. পটিসংহৰিত্ৱাতি নিৱত্তেত্ৱা. এৱং চিত্তস্স পটিসংহৰণং নাম গোচৰক্খেত্তে ঠপনন্তি আহ ‘‘ঝানৰতিসেৱনৱসেন একীভাৱং গতো’’তি. এতেন কাযৱিৱেকপুব্বকং চিত্তৱিৱেকমাহ. সীলাদিগুণৱিসেসযোগতো মনসা সম্ভাৱনীযা, তে পন যস্মা অত্তনো সীলাদিগুণেহি ৱিঞ্ঞূনং মনাপা হোন্তি (কিলেসঅনিগ্গহস্স পঞ্চপসাদাযত্তত্তা,) তস্মা আহ ‘‘মনৱড্ঢনকান’’ন্তিআদি. তত্থ উন্নমতীতি উদগ্গং হোতি. ৱড্ঢতীতি সদ্ধাৱসেন ৱড্ঢতি. তেনাহ ভগৱা – ‘‘অনুস্সৰণম্পহং, ভিক্খৱে, তেসং ভিক্খূনং বহূপকাৰং ৱদামী’’তি (ইতিৱু. ১০৪; সং. নি. ৫.১৮৪).

২৬১. পঞ্ঞপেমীতি পজাননভাৱেন ঞাপেমি তথা ৱৱত্থপেমি. তেনাহ ‘‘দস্সেমি ঠপেমী’’তি. পৰিপুণ্ণকুসলন্তি সব্বসো পুণ্ণকুসলধম্মং, উত্তমকুসলন্তি উত্তমভাৱং সেট্ঠভাৱং পত্তকুসলধম্মং. অযোজ্ঝন্তি ৱাদযুদ্ধেন অযোধনীযং, ৱাদযুদ্ধং হোতু, তেন পৰাজযো ন হোতীতি দস্সেতি, তেনাহ ‘‘ৱাদযুদ্ধেনা’’তিআদি. সংৱৰপ্পহানন্তি পঞ্চসু সংৱৰেসু যেন কেনচি সংৱৰেন সংৱৰলক্খণং পহানং. পটিসেৱনপ্পহানং ৱাতি ৱা-সদ্দেন পৰিৱজ্জনপ্পহানাদিং সঙ্গণ্হাতি. সেসপদেসূতি ‘‘ন ভাসতী’’তিআদীসু পদেসু. এসেৱ নযোতি ইমিনা ‘‘অভাসনমত্তমেৱ ৱদতী’’তি এৱমাদিং অতিদিসতি.

নাভিনন্দীতি ন সম্পটিচ্ছি. সাসনে তিণ্ণং দুচ্চৰিতানং মিচ্ছাজীৱস্স ৱিৱজ্জনং ৱণ্ণীযতি, অযঞ্চ এৱং কথেতি, তস্মা সাসনস্স অনুলোমং ৱিয ৱদতি, ৱদন্তো চ সম্মাসম্বুদ্ধে ধম্মে চস্স অপ্পসাদং ন দস্সেতি, তস্মা পসন্নকাৰম্পি ৱদতীতি মঞ্ঞমানো তস্স ৱাদং ন পটিসেধেতি.

২৬২. যথা তস্স ৱচনং, এৱং সন্তেতি যথা তস্স পৰিব্বাজকস্স ৱচনং, এৱং সমণভাৱে সন্তে লব্ভমানে. মযং পন এৱং ন ৱদামাতি এতেন সমণভাৱো নাম এৱং ন হোতীতি দস্সেতি. যো হি ধম্মো যাদিসো, তথেৱ তং বুদ্ধা দীপেন্তি. ৱিসেসঞাণং ন হোতীতি কাযৱিসেসৱিসযঞাণং তস্স তদা নত্থি, যতো পৰকাযে উপক্কমং কৰেয্যাতি দস্সেতি, তস্স পন তত্থ ৱিসেসঞাণম্পি নত্থেৱাতি. যস্মা কাযপটিবদ্ধং কাযকম্মং, তস্মা তং নিৱত্তেন্তো আহ ‘‘অঞ্ঞত্ৰ ফন্দিতমত্তা’’তি. কিলেসসহগতচিত্তেনেৱাতি দুক্খসম্ফস্সস্স অসহননিমিত্তেন দোমনস্সসহগতচিত্তেনেৱ. দুতিযৱাৰেপি এসেৱ নযো. জিঘচ্ছাপিপাসদুক্খস্স অসহননিমিত্তেন দোমনস্সেনেৱ. ৱিকূজিতমত্তাতি এত্থ ৱিৰূপং কূজিতং ৱিকূজিতং পুব্বেনিৱাসসন্নিস্সযং উপযং, তং পনেত্থ ৰোদনহসনসমুট্ঠাপকচিত্তসহগতন্তি দোসসহগতং লোভসহগতঞ্চাতি দট্ঠব্বং. চিত্তন্তি কুসলচিত্তং. অকুসলচিত্তং পন অতীতাৰম্মণং পৱত্ততীতি ৱত্তব্বমেৱ নত্থি. সৰিত্ৱাতি যাৱ ন সতিসণ্ঠাপনা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি, তাৱ সুপিনন্তে অনুভূতং ৱিয দুক্খং সৰিত্ৱা ৰোদন্তি. হসন্তীতি এত্থাপি এসেৱ নযো. অযঞ্চ নযো যে লদ্ধসুখাৰম্মণা হুত্ৱা গহিতপটিসন্ধিকা মাতুকুচ্ছিতোপি সুখেনেৱ নিক্খমন্তি, তেসং ৱসেন ৱুত্তোতি দট্ঠব্বো. পাযন্তিযাতি অত্তনো জনপদদেসৰূপেন পাযন্তিযা. অযম্পীতি আজীৱোপি মাতু অঞ্ঞৱিহিতকালে চ লোকস্সাদৱসেন কিলেসসহগতচিত্তেনেৱ হোতি.

২৬৩. সমধিগয্হাতি সম্মা অধিগতভাৱেন গহেত্ৱা অভিভৱিত্ৱা ৱিসেসেত্ৱা ৱিসিট্ঠো হুত্ৱা. খীণাসৱং সন্ধাযাতি ব্যতিৰেকৱসেন খীণাসৱং সন্ধায. অযঞ্হেত্থ অত্থো – খীণাসৱম্পি সোতাপন্নকুসলং পঞ্ঞপেতি সেক্খভূমিযং ঠিতত্তা. সেসপদেসুপি এসেৱ নযো.

তীণি পদানি নিস্সাযাতি ন কাযেন পাপকং কম্মং কৰোতি, ন পাপকং ৱাচং ভাসতি, ন পাপকং আজীৱং আজীৱতীতি ইমানি তীণি পদানি নিস্সায কুসলসীলমূলকা চ অকুসলসীলমূলকা চাতি দ্ৱে পঠমচতুক্কা ঠপিতা. একং পদং নিস্সাযাতি ন পাপকং সঙ্কপ্পং সঙ্কপ্পেতীতি ইমং একপদং নিস্সায কুসলসঙ্কপ্পমূলকা অকুসলসঙ্কপ্পমূলকা চাতি ইমে দ্ৱে পচ্ছিমচতুক্কা ঠপিতা.

২৬৪. ৱিচিকিচ্ছুদ্ধচ্চসহগতচিত্তদ্ৱযম্পি ৱট্টতি বলৱতা মোহেন সমন্নাগতত্তা. তথা হি তানি ‘‘মোমূহচিত্তানী’’তি ৱুচ্চন্তি.

কুহিন্তি কিংনিমিত্তং. কতৰংঠানং পাপুণিত্ৱাতি কিং কাৰণং আগম্ম. এত্থেতেতি এত্থাতি কাযৱচীমনোসুচৰিতভাৱনাসাজীৱনিপ্ফত্তিযং. সা পন হেট্ঠিমকোটিযা সোতাপত্তিফলেন দীপেতব্বাতি আহ ‘‘সোতাপত্তিফলে ভুম্ম’’ন্তি. যস্মা আজীৱট্ঠমকং অৱসিট্ঠঞ্চ সীলং পাতিমোক্খসংৱৰসীলস্স চ পাৰিসুদ্ধিপাতিমোক্খাধিগমেন সোতাপত্তিফলপ্পত্তিযা সিদ্ধো হোতীতি আহ – ‘‘পাতিমোক্খ…পে… নিৰুজ্ঝতী’’তি. ‘‘সুখসীলো দুক্খসীলো’’তিআদীসু ৱিয পকতিঅত্থসীলসদ্দং গহেত্ৱা ৱুত্তং ‘‘অকুসলসীল’’ন্তিআদি.

২৬৫. কামাৱচৰকুসলচিত্তমেৱ ৱুত্তং সম্পত্তসমাদানৱিৰতিপুব্বকস্স সীলস্স অধিপ্পেতত্তা. তেনাহ – ‘‘এতেন হি কুসলসীলং সমুট্ঠাতী’’তি.

সীলৱাতি এত্থ ৱা-সদ্দো পাসংসত্থোৱ ৱেদিতব্বোতি আহ ‘‘সীলসম্পন্নো হোতী’’তি. যো সীলমত্তে পতিট্ঠিতো, ন সমাধিপঞ্ঞাসু, সো সীলমযধম্মপূৰিততায সীলমযো. তেনাহ ‘‘অলমেত্তাৱতা’’তিআদি. যত্থাতি যস্সং চেতোৱিমুত্তিযং পঞ্ঞাৱিমুত্তিযঞ্চ. তদুভযঞ্চ যস্মা অৰহত্তফলে সঙ্গহিতং, তস্মা ৱুত্তং ‘‘অৰহত্তফলে ভুম্ম’’ন্তি. অসেসং নিৰুজ্ঝতি সুখৱিপাকভাৱস্স সব্বসো পটিপ্পস্সম্ভনতো.

২৬৬. কামপটিসংযুত্তা সঞ্ঞা কামসঞ্ঞা. সেসেসুপি এসেৱ নযো. ইতৰা দ্ৱেতি ব্যাপাদৱিহিংসাসঞ্ঞা.

অনাগামিফলপঠমজ্ঝানন্তি অনাগামিফলসহগতং পঠমজ্ঝানং. এত্থাতি যথাৱুত্তে পঠমজ্ঝানে. এত্থ চ উজুৱিপচ্চনীকেন পটিপক্খপ্পহানং সাতিসযন্তি পঠমজ্ঝানগ্গহণং. তেনাহ ‘‘অপৰিসেসা নিৰুজ্ঝন্তী’’তি. নেক্খম্মসঞ্ঞানং কামাৱচৰচিত্তসহগততা তস্স সীলস্স সমুট্ঠানতা চ সম্পযুত্তনযেন ৱেদিতব্বা.

২৬৭. কুসলসঙ্কপ্পনিৰোধদুতিযজ্ঝানিকঅৰহত্তফলঅকুসলসঙ্কপ্পনিৰোধ- পঠমজ্ঝানিকঅনাগামিফলগ্গহণেন সমণো দস্সিতো. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.

সমণমুণ্ডিকাপুত্তসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.