৬. সন্দকসুত্তৱণ্ণনা
২২৩. দেৱেন ৱস্সেন কতো সোব্ভো দেৱকতসোব্ভো. তেনাহ ‘‘ৱস্সো…পে… ৰহদো’’তি. গুহাতি পংসুগুহা পাসাণগুহা মিস্সকগুহাতি তিস্সো গুহা. তত্থ পংসুগুহা উদকমুত্তট্ঠানে অহোসি নিন্নট্ঠানং পন উদকেন অজ্ঝোত্থতং. উমঙ্গং কত্ৱাতি হেট্ঠা সুদুগ্গং কত্ৱা. অনমতগ্গিযং পচ্চৱেক্খিত্ৱাতি ‘‘ন খো সো সত্তাৱাসো সুলভৰূপো, যো ইমিনা দীঘেন অদ্ধুনা অনাৱুট্ঠপুব্বো’’তিআদিনা (ম. নি. ১.১৬০) ইদঞ্চ তড়াকং মযা ৱুত্থপুব্বং ভৱিস্সতি, তম্পি ঠানং সো চ অত্তভাৱো অপঞ্ঞত্তিকভাৱং গতোতি এৱং অনমতগ্গিযং পচ্চৱেক্খিত্ৱা তাদিসং ঠানং গন্তুং ৱট্টতি. ইমিনা নযেন সমুদ্দপব্বতদস্সনাদীসুপি পচ্চৱেক্খণাৱিধি ৱেদিতব্বো.
উচ্চং নদমানাযাতি উচ্চং কত্ৱা সদ্দং কৰোন্তিযা কামস্সাদভৱস্সাদাদিৱত্থুন্তি ‘‘অযঞ্চ অযঞ্চ কামো ইট্ঠো কন্তো মনাপো, অসুকো ভৱো ইট্ঠো কন্তো মনাপো, এৱমযং লোকো পিযেহি পিযতৰো’’তি এৱং কামস্সাদভৱস্সাদলোকস্সাদাদিসঙ্খাতং ৱত্থুং. দুগ্গতিতো সংসাৰতো চ নিয্যাতি এতেনাতি নিয্যানং, সগ্গমগ্গো মোক্খমগ্গো চ, তং নিয্যানং অৰহতি, নিয্যানে ৱা নিযুত্তাতি নিয্যানিকা, নিয্যানং ৱা ফলং এতিস্সা অত্থীতি নিয্যানিকা, ৱচীদুচ্চৰিতাদিসংকিলেসতো নিয্যাতীতি ৱা নিয্যানীযা, ঈ-কাৰস্স ৰস্সত্তং য-কাৰস্স চ ক-কাৰং কত্ৱা নিয্যানিকা, চেতনায সদ্ধিং সম্ফপ্পলাপা ৱেৰমণি. তপ্পটিপক্খতো অনিয্যানিকা, তস্সা ভাৱো অনিয্যানিকত্তং, তস্মা অনিয্যানিকত্তা. তিৰচ্ছানভূতাতি তিৰোকৰণভূতা. গেহস্সিতকথাতি কামপটিসংযুত্তকথা. কম্মট্ঠানভাৱেতি অনিচ্চতাপটিসংযুত্তচতুসচ্চকম্মট্ঠানভাৱে. সহ অত্থেনাতি সাত্থকং, হিতপটিসংযুত্তন্তি অত্থো. ৱিসিখাতি ঘৰসন্নিৱেসো, ৱিসিখাগহণেন চ তন্নিৱাসিনো গহিতা ‘‘গামো আগতো’’তিআদীসু (সাৰত্থ. টী. ১.আচৰিযপৰম্পৰকথাৱণ্ণনা) ৱিয. তেনেৱাহ ‘‘সূৰা সমত্থা’’তি ‘‘সদ্ধা পসন্না’’তি চ. কুম্ভট্ঠানপ্পদেসেন কুম্ভদাসিযো ৱুত্তাতি আহ ‘‘কুম্ভদাসিকথা ৱা’’তি.
২২৮. ৱোহাৰো ৱিয তেসং তথা ৱোহাৰমত্তং গহেত্ৱা ৱুত্তং ‘‘ব্ৰহ্মচৰিযৱাসে’’তি. অকতাতি সমেন, ৱিসমেন ৱা কেনচি হেতুনা ন কতা ন ৱিহিতা. কতৱিধো কৰণৱিধি নত্থি এতেসন্তি অকটৱিধা. পদদ্ৱযেনপি লোকে কেনচি হেতুপচ্চযেন নেসং অনিব্বত্ততং দস্সেতি. ইদ্ধিযাপি ন নিম্মিতাতি কস্সচি ইদ্ধিমতো চেতোৱসিপ্পত্তস্স দেৱস্স, ইস্সৰাদিনো ৱা ইদ্ধিযাপি ন নিম্মিতা. অনিম্মাতাতি কস্সচি অনিম্মাপিতা. ৰূপাদিজনকভাৱন্তি ৰূপসদ্দাদীনং পচ্চযভাৱং, ৰূপাদযোপি পথৱিযাদীহি অপ্পটিবদ্ধৱুত্তিকাতি তস্স অধিপ্পাযো. যথা পব্বতকূটং কেনচি অনিব্বত্তিতং কস্সচি চ অনিব্বত্তনকং, এৱমেতেপীতি আহ ‘‘পব্বতকূটা ৱিয ঠিতাতি কূটট্ঠা’’তি. যমিদং বীজতো অঙ্কুৰাদি জাযতীতি ৱুচ্চতি, তং ৱিজ্জমানমেৱ ততো নিক্খমতি নাৱিজ্জমানং, অঞ্ঞথা অঞ্ঞতোপি অঞ্ঞস্স উপলদ্ধি সিযাতি অধিপ্পাযো. এৱং ঠিতাতি এৱং নিব্বিকাৰা ঠিতা. উভযেনপীতি অত্থদ্ৱযেনপীতি ৱদন্তি. ‘‘কূটট্ঠা এসিকট্ঠাযিট্ঠিতা’’তি পদদ্ৱযেনপি. তেসং সত্তন্নং কাযানং. ঠিতত্তাতি নিব্বিকাৰাভাৱেন ঠিতত্তা. ন চলন্তীতি ৱিকাৰং নাপজ্জন্তি. ৱিকাৰাভাৱতো হি তেসং সত্তন্নং কাযানং এসিকট্ঠাযিট্ঠিততা. অনিঞ্জনঞ্চ অত্থতো পকতিযা অৱট্ঠানমেৱাতি দস্সেতুং ‘‘ন ৱিপৰিণামেন্তী’’তি ৱুত্তং. তথা অৱিপৰিণামধম্মত্তা এৱ তে অঞ্ঞমঞ্ঞং ন ব্যাবাধেন্তি. সতি হি ৱিকাৰং আপাদেতব্বতায ব্যাবাধকতাপি সিযা, তথা অনুগ্গহেতব্বতায অনুগ্গাহকতাতি তদভাৱং দস্সেতুং পাড়িযং ‘‘নাল’’ন্তিআদি ৱুত্তং.
পথৱী এৱ কাযেকদেসত্তা পথৱীকাযো. হন্তুং ৱা ঘাতেতুং ৱা সমত্থো নাম নত্থি জীৱসত্তমানং কাযানং নিচ্চতায নিব্বিকাৰভাৱতো, এতেনেৱ নেসমহন্তব্বতা অঘাতেতব্বতা অত্থতো ৱুত্তাযেৱাতি দট্ঠব্বা. তথা হি ৱুত্তং ‘‘সত্তন্নংত্ৱেৱ কাযান’’ন্তিআদি. সোতুং ৱা সাৱেতুং ৱা সমত্থো নাম নত্থীতি পচ্চেকং নেসং সৱনেসু অসমত্থত্তা তদেকদেসাদীসুপি অসমত্থতং দীপেতি. যদি কোচি হন্তা নত্থি, কথং সত্থপ্পহাৰোতি আহ ‘‘যথা মুগ্গৰাসিআদীসূ’’তিআদি. কেৱলং সঞ্ঞামত্তমেৱ হোতি, হননঘাতনাদি পন পৰমত্থতো নত্থেৱ কাযানং অৱিকোপনীযভাৱতোতি অধিপ্পাযো. কেৱলং তক্কমত্তেন নিৰত্থকং দিট্ঠিং দীপেতীতি এতেন যস্মা তক্কিকা নিৰঙ্কুসতায পৰিকপ্পনস্স যং কিঞ্চি অত্তনা পৰিকপ্পিতং সাৰতো মঞ্ঞমানা তথেৱ অভিনিৱিস্স তক্কদিট্ঠিগ্গাহং গণ্হন্তি, তস্মা ন তেসং দিট্ঠিৱত্থুস্মিং ৱিঞ্ঞূহি ৱিচাৰণা কত্তব্বাতি দস্সেতি. কেচীতি সাৰসমাসাচৰিযা. পঞ্চিন্দ্ৰিযৱসেনাতি পঞ্চৰূপিন্দ্ৰিযৱসেন. কম্মন্তি লদ্ধি কম্মভাৱেন সুপাকটত্তা. অৱঙ্ককথাতাৰণাদিকা দ্ৱাসট্ঠি পটিপদা. একস্মিং কপ্পেতি একস্মিং মহাকপ্পে.
পুৰিসভূমিযোতি পধানপুগ্গলেন নিদ্দেসো, ইত্থীনম্পেতা ভূমিযো ইচ্ছন্তেৱ. ভিক্খু চ পন্নকোতিআদি তেসং পাড়িযেৱ. তত্থ পন্নকোতি ভিক্খায ৱিচৰণকোতি ৱদন্তি, তেসং ৱা পটিপত্তিং পটিপন্নকো. জিনোতি জিণ্ণো, জৰাৱসেন নিহীনধাতুকোতি ৱদন্তি, অত্তনো ৱা পটিপত্তিযা পটিপক্খং জিনিত্ৱা ঠিতো. সো কিৰ তথাভূতো কস্সচিপি ধম্মং ন কথেতি, তেনাহ ‘‘ন কিঞ্চি আহা’’তি. অলাভিন্তি ‘‘সো ন কুম্ভিমুখা পটিগ্গণ্হতী’’তিআদিনা (দী. নি. ১.৩৯৪) নযেন ৱুত্তঅলাভহেতুসমাযোগেন অলাভিং. ততো এৱ জিঘচ্ছাদুব্বলপৰেততায সযনপৰাযণং সমণং পন্নভূমীতি ৱদতি.
আজীৱৱুত্তিসতানীতি সত্তানং আজীৱভূতানি জীৱিকাৱুত্তিসতানি. পসুগ্গহণেন এড়কজাতি গহিতা, মিগগ্গহণেন ৰুৰুগৱযাদিসব্বমিগজাতি. বহূ দেৱাতি চাতুমহাৰাজিকাদিব্ৰহ্মকাযিকাদিৱসেন নেসং অন্তৰভেদৱসেন বহূ দেৱা. তত্থ চাতুমহাৰাজিকানং একচ্চো অন্তৰভেদো ‘‘মহাসমযসুত্তেন’’ (দী. নি. ২.৩৩১ আদযো) দীপেতব্বো. মানুসাপি অনন্তাতি দীপদেসকুলৱংসাজীৱাদিৱিভাগৱসেন মানুসাপি অনন্তভেদা. পিসাচা এৱ পেসাচা, তে অপৰপেতাদযো মহন্তা ৱেদিতব্বা.
ছদ্দন্তদহমন্দাকিনিযো কুড়ীৰমুচলিন্দনামেন ৱদতি. গণ্ঠিকাতি পব্বগণ্ঠিকা. পণ্ডিতোপি…পে… উদ্ধং ন গচ্ছতি, কস্মা? সত্তানং সংসৰণকালস্স নিযতভাৱতো.
অপৰিপক্কং সংসৰণনিমিত্তং সীলাদিনা পৰিপাচেতি নাম সীঘংযেৱ ৱিসুদ্ধিপ্পত্তিযা. পৰিপক্কং ফুস্স ফুস্স পত্ৱা পত্ৱা পৰিপক্কভাৱাপাদনেন ব্যন্তিং কৰোতি নাম. সুত্তগুড়েতি সুত্তৱট্টিযং. নিব্বেঠিযমানমেৱ পলেতীতি উপমায সত্তানং সংসাৰো অনুক্কমেন খীযতেৱ, ন তস্স ৱদ্ধীতি দস্সেতি পৰিচ্ছিন্নৰূপত্তা.
২২৯. নিযতিৱাদে পক্খিপন্তোতি সব্বঞ্ঞুতং পটিজানিত্ৱাপি পদেসঞ্ঞুতায অসম্পাযমানো তত্থ অত্তনো অঞ্ঞাণকিৰিযং পৰিহৰিতুং অসক্কোন্তো চ ‘‘এৱমেসা নিযতী’’তি নিযতিৱাদে পক্খিপন্তো.
২৩০. ধম্মকথায অপস্সযভূতো অনুস্সৱো এতস্স অত্থীতি অনুস্সৱী, তেনেৱস্স অপস্সযৱাদং দস্সেতুং ‘‘অনুস্সৱনিস্সিতো’’তি আহ. সৱনং সচ্চতোতি যং কিঞ্চি অনুস্সৱং, তং সৱনং সচ্চন্তি গহেত্ৱা ঠিতো. পিটকসম্পদাযাতি গন্থসম্পাদনেন, তাদিসং গন্থং পগুণং ৱাচুগ্গতং কত্ৱা তং নিস্সায ধম্মং কথেতি. তেনাহ ‘‘ৱগ্গপণ্ণাসকাযা’’তিআদি.
২৩২. মন্দপঞ্ঞোতি পৰিত্তপঞ্ঞো. মোমূহোতি সম্মুয্হকো. ‘‘এৱন্তিপি মে নো’’তিআদিনা ৱিৱিধো নানপ্পকাৰো খেপো ৱাচায পৰৱাদানং খীপনং ৱাচাৱিক্খেপো, তং ৱাচাৱিক্খেপং, ন মৰতি ন পচ্ছিজ্জতি যথাৱুত্তো ৱাদৱিক্খেপো এতাযাতি অমৰা, তত্থ পৱত্তা দিট্ঠি অমৰাৱিক্খেপো, তং অমৰাৱিক্খেপং. অপৰিযন্তৱিক্খেপন্তি ‘‘এৱম্পি মে নো’’তিআদিনা পুচ্ছিতস্স অপৰিযোসাপনৱসেন ৱিক্খেপং. ইতো চিতো চ সন্ধাৱতি একস্মিং সভাৱে অনৱট্ঠানতো. গাহং ন উপগচ্ছতীতি মিচ্ছাগাহতায উত্তৰৱিধানায পুৰিমপক্খং ঠপেত্ৱা গাহং ন উপগচ্ছতি. অমৰাসদিসায অমৰায ৱিক্খেপোতি অমৰাৱিক্খেপো.
ইদং কুসলন্তি এত্থ ইতি-সদ্দো পকাৰত্থো, ইমিনা পকাৰেনাতি অত্থো. অমৰাৱিক্খেপিকো যথা কুসলে, এৱং অঞ্ঞস্মিং যং কিঞ্চি কেনচি পুচ্ছিতং অত্থং অত্তনো অৰুচ্চনতায ‘‘এৱন্তিপি মে নো’’তিআদিনা তত্থ তত্থ ৱিক্খেপঞ্ঞেৱ আপজ্জতি, তস্মা ‘‘এৱন্তিপি মে নো’’তিআদি তত্থ তত্থ পুচ্ছিতাকাৰপটিসেধনৱসেন ৱিক্খিপনাকাৰদস্সনং. ননু চেত্থ ৱিক্খেপৱাদিনো ৱিক্খেপপক্খস্স অননুজাননং ৱিক্খেপপক্খে অৱট্ঠানং যুত্তন্তি? ন, তত্থাপি তস্স সম্মূড়্হস্স পটিক্খেপৱসেনেৱ ৱিক্খেপৱাদস্স পৱত্তনতো. তেন ৱুত্তং ‘‘নো’’তি. তথা হি সঞ্চযো বেলট্ঠপুত্তো ৰঞ্ঞা অজাতসত্তুনা সন্দিট্ঠিকং সামঞ্ঞফলং পুট্ঠো পৰলোকত্তিকাদীনং পটিসেধনমুখেন ৱিক্খেপং ব্যাকাসি.
এত্থাহ – ‘‘ননু চাযং সব্বোপি অমৰাৱিক্খেপিকো কুসলাদযো ধম্মে পৰলোকত্তিকাদীনি চ যথাভূতং অনৱবুজ্ঝমানো তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠো সমানো পুচ্ছায ৱিক্খেপমত্তং আপজ্জতি, তস্স কথং দিট্ঠিগতভাৱো. ন হি অৱত্তুকামস্স ৱিয পুচ্ছিতমত্থং অজানন্তস্স ৱিক্খেপকৰণমত্তেন তস্স দিট্ঠিগতিকতা যুত্তা’’তি? ৱুচ্চতে – ন হেৱ খো পুচ্ছায ৱিক্খেপকৰণমত্তেন তস্স দিট্ঠিগতিকতা, অথ খো মিচ্ছাভিনিৱেসৱসেন. সস্সতাভিনিৱেসেন মিচ্ছাভিনিৱিট্ঠোযেৱ হি পুগ্গলো মন্দবুদ্ধিতায কুসলাদিধম্মে পৰলোকত্তিকাদীনি চ যাথাৱতো অপ্পটিপজ্জমানো অত্তনা অৱিঞ্ঞাতস্স অত্থস্স পৰং ৱিঞ্ঞাপেতুং অসক্কুণেয্যতায মুসাৱাদভযেন চ ৱিক্খেপং আপজ্জতীতি. অথ ৱা পুঞ্ঞপাপানং তব্বিপাকানঞ্চ অনৱবোধেন অসদ্দহনেন চ তব্বিসযায পুচ্ছায ৱিক্খেপকৰণংযেৱ সুন্দৰন্তি খন্তিং ৰুচিং উপ্পাদেত্ৱা অভিনিৱিসন্তস্স উপ্পন্না ৱিসুংযেৱ সা একা দিট্ঠি সত্তভঙ্গদিট্ঠি ৱিযাতি দট্ঠব্বা, ইন্দ্ৰিযবদ্ধতো চ ততিযট্ঠানভাৱে দস্সিতো.
২৩৪. সন্নিধিকাৰকং কামেতি এত্থ অনিন্দ্ৰিযবদ্ধানি অধিপ্পেতানীতি তিলতণ্ডুলাদিগ্গহণং, তস্স লোকস্স অপ্পসাদপৰিহাৰত্থং কদাচি তণ্ডুলনাড়িআদিসঙ্গহণকৰণং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘তিলতণ্ডুলাদযো পঞ্ঞাযন্তী’’তি.
২৩৬. আজীৱকা মতা নামাতি ইমে আজীৱকা সব্বসো সম্মাপটিপত্তিৰহিতা মিচ্ছা এৱ চ পটিপজ্জমানা অধিসীলসঙ্খাতস্স সীলজীৱিতস্স অভাৱেন মতা নাম. পুত্তমতাতি মতপুত্তা. সমণে গোতমে ব্ৰহ্মচৰিযৱাসো অত্থীতি সমণং এৱ গোতমং পৰিসুদ্ধো সুপৰিপুণ্ণো তক্কৰস্স সম্মা দুক্খক্খযাৱহো ব্ৰহ্মচৰিযৱাসো অত্থি. এতেনেত্থ ধম্মসুধম্মতাদিদীপনেন বুদ্ধসুবুদ্ধতঞ্চ দীপেতি, অঞ্ঞত্থ নত্থীতি ইমিনা বাহিৰকেসু তস্স অভাৱং. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.
সন্দকসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.