৫. মাগণ্ডিযসুত্তৱণ্ণনা

২০৭. দ্ৱে মাগণ্ডিযাতি দ্ৱে মাগণ্ডিযনামকা. দেৱগব্ভসদিসন্তি দেৱানং ৱসনওৱৰকসদিসং. এতং ৱুত্তন্তি ‘‘ভাৰদ্ৱাজগোত্তস্স ব্ৰাহ্মণস্স অগ্যাগাৰে তিণসন্থাৰকে’’তি এতং ৱুত্তং. ন কেৱলং তং দিৱসমেৱাতি যং দিৱসং মাগণ্ডিযো পৰিব্বাজকো তিণসন্থাৰকং পঞ্ঞত্তং, ন কেৱলং তং দিৱসমেৱ ভগৱা যেনঞ্ঞতৰো ৱনসণ্ডো, তেনুপসঙ্কমীতি যোজনা. গামূপচাৰেতি গামসমীপে. সঞ্ঞাণং কত্ৱাতি সঞ্ঞাণং কত্ৱা ৱিয. ন হি ভগৱতো তস্স সঞ্ঞাণকৰণে পযোজনং অত্থি.

সমণসেয্যানুৰূপন্তি সমণস্স অনুচ্ছৱিকা সেয্যা. পাসংসত্থো হি অযং ৰূপ-সদ্দো. তেনাহ ‘‘ইমং তিণসন্থাৰক’’ন্তিআদি. অনাকিণ্ণোতি ৱিলুড়িতো অঘট্টিতো. হত্থপাদসীসেহি তত্থ তত্থ পহটেন ন চলিতো অভিন্নো, অচলিতত্তা এৱ অভিন্নং অত্থৰণং. পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা পঞ্ঞত্তো ৱিযাতি অযং ছেকেন চিত্তকাৰেন চিন্তেত্ৱা তুলিকায পৰিচ্ছিন্নলেখায পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা লিখিতা চিত্তকতসেয্যা ৱিয. ভূনং ৱুচ্চতি ৱড্ঢিতং, তং হন্তীতি ভূনহুনো. তেনাহ ‘‘হতৱড্ঢিনো’’তি. তং পনাযং চক্খাদীসু সংৱৰৱিধানং ৱড্ঢিহননং মঞ্ঞতি. তেনাহ ‘‘মৰিযাদকাৰকস্সা’’তি. ব্ৰূহেতব্বন্তি উড়াৰৱিসযূপহাৰেন ৱড্ঢেতব্বং পীণেতব্বং. তং পন অননুভূতানুভৱনেন হোতীতি আহ ‘‘অদিট্ঠং দক্খিতব্ব’’ন্তি. অনুভূতং পন অপণীতং হোতীতি ৱুত্তং ‘‘দিট্ঠং সমতিক্কমিতব্ব’’ন্তি. সেসৱাৰেসুপি এসেৱ নযো. পৰমদিট্ঠধম্মনিব্বানৱাদী কিৰেস পৰিব্বাজকো, তস্মা এৱং ছসু দ্ৱাৰেসু ৱড্ঢিং পঞ্ঞপেতি. যস্মা যং ছন্নম্পি চক্খাদীনং যথাসকং ৱিসযগ্গহণং পটিক্খিপন্তো লোকস্স অৱড্ঢিতং ৱিনাসমেৱ পঞ্ঞপেতি, তস্মা সো সযম্পি ৱড্ঢিহতো হতৱড্ঢিতো.

সংকিলেসতো আৰকত্তা অৰিযো নিয্যানিকধম্মভাৱতো ঞাযো ধম্মো. ৱজ্জলেসস্সপি অভাৱতো কুসলো. তেনাহ ‘‘পৰিসুদ্ধে কাৰণধম্মে অনৱজ্জে’’তি. উগ্গতস্সাতি উচ্চকুলীনতাদিনা উড়াৰস্স. মুখে আৰক্খং ঠপেত্ৱাতি মুখেন সংযতো হুত্ৱা. অম্বজম্বূআদীনি গহেত্ৱা ৱিয অপূৰযমানোতি অম্বজম্বূআদীনি অঞ্ঞমঞ্ঞৱিসদিসানি ৱিয পূৰণকথানযেন যং কিঞ্চি অকথেত্ৱা. তেনাহ ‘‘মযা কথিতনিযামেনা’’তি.

২০৮. ফলসমাপত্তিযা ৱুট্ঠিতোতি দিৱাৱিহাৰতো ৱুট্ঠিতোতি অত্থো. দিৱাৱিহাৰোপি হি ‘‘পটিসল্লান’’ন্তি ৱুচ্চতি ‘‘ৰহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৱং চেতসো পৰিৱিতক্কো উদপাদী’’তিআদীসু (পাৰা. ১৮). ভগৱা হি ফলসমাপত্তিতো ৱুট্ঠানুত্তৰকালং তেসং কথাসল্লাপং সুত্ৱা দিৱাৱিহাৰতো ৱুট্ঠায তত্থ গতো. সংৱেগো নাম সহোত্তপ্পঞাণং, তং নিব্বিন্দনৱসেনপি হোতি, সংৱেগনিস্সিতং সন্ধাযাহ ‘‘পীতিসংৱেগেন সংৱিগ্গো’’তি. সো পন যস্মা পুৰিমাৱত্থায চলনং হোতি চিত্তস্স, তস্মা আহ ‘‘চলিতো কম্পিতো’’তি. তিখিণসোতেন পুৰিসেনাতি ভগৱন্তং সন্ধাযাহ.

২০৯. ধম্মদেসনং আৰভি যথা ৱিনেয্যদমনকুসলো ৱসনট্ঠানট্ঠেনাতি ইদং আৰমিতব্বভাৱস্স ভাৱলক্খণৱচনং. আৰমতি এত্থাতি আৰামো, ৰূপং আৰামো এতস্সাতি ৰূপাৰামং, ততো এৱ তন্নিন্নভাৱেন ৰূপে ৰতন্তি ৰূপৰতং, তেন সম্মো দুপ্পত্তিযা ৰূপেন সম্মুদিতন্তি ৰূপসম্মুদিতং, তদেতং তদভিহতজৱনকিচ্চং তত্থ আৰোপেত্ৱা ৱুত্তং. দন্তন্তিআদীসুপি এসেৱ নযো. দন্তং দমিতং. নিব্বিসেৱনন্তি ৱিগতৱিসুকাযিকং. গুত্তন্তি সতিযা গুত্তং. ৰক্খিতন্তি তস্সেৱ ৱেৱচনং. সংৱুতন্তি অপনীতং পৱেসনিৱাৰণেন. তেনাহ ‘‘পিহিত’’ন্তি.

২১০. উপ্পজ্জনপৰিড়াহন্তি উপ্পজ্জনকিলেসপৰিড়াহং. কিং ৱচনং ৱত্তব্বং অস্সাতি ৰূপাৰম্মণং অনুভৱিত্ৱা সমুদযাদিপহানং পৰিগ্গণ্হিত্ৱা পৰিনিব্বিন্দিত্ৱা ৱিৰজ্জিত্ৱা যো ৱিমুত্তো, তত্থ কিং ৱুদ্ধিহতপৰিযাযো অৱস্সং লভতি ন লভতীতি পুচ্ছতি. পৰিব্বাজকো তাদিসে সাৰবদ্ধৱিমুত্তিকে ৱুদ্ধিহতোতি ন ৱদেয্যাতি আহ ‘‘ন কিঞ্চি, ভো, গোতমা’’তি.

২১১. তেতি তযা, অযমেৱ ৱা পাঠো. ৱস্সং ৱাসো ৱস্সং উত্তৰপদলোপেন, ৱস্সিতুং অৰহতীতি ৱস্সিকো, ৱস্সকালে নিৱাসানুচ্ছৱিকোতি অত্থো.

নাতিউচ্চো হোতি নাতিনীচোতি গিম্হিকো ৱিয উচ্চো, হেমন্তিকো ৱিয নীচো ন হোতি, অথ খো তদুভযৱেমজ্ঝলক্খণতায নাতিউচ্চো হোতি নাতিনীচো. নাতিতনূনীতি হেমন্তিকস্স ৱিয ন খুদ্দকানি. নাতিবহূনীতি গিম্হিকস্স ৱিয ন অতিবহূনি. মিস্সকানেৱাতি হেমন্তিকগিম্হিকেসু ৱুত্তলক্খণৱোমিস্সকানি. উণ্হপৱেসনত্থাযাতি নিযূহেসু পুৰেভত্তং পচ্ছাভত্তঞ্চ পতিতসূৰিযোভাসৱসেন উণ্হস্স অব্ভন্তৰপৱেসনত্থায. ভিত্তিনিযূহানি নীহৰীযন্তীতি দক্খিণপস্সে ভিত্তীসু নিযূহানি নীহৰিত্ৱা কৰীযন্তি. ৱিপুলজালানীতি পুথুলছিদ্দানি. উদকযন্তানীতি উদকৱাহকযন্তানি.

নীলুপ্পলগচ্ছকে কত্ৱাতি ৱিকসিতেহি নীলুপ্পলেহি গচ্ছকে নড়িনিকে কত্ৱা. গন্ধকললন্তি গন্ধমিস্সককদ্দমং. যমকভিত্তীতি যুগড়ভিত্তি, তস্সা অন্তৰে নাড়ি, যতো উদকং অভিৰুহতি. লোহনাড়িন্তি লোহমযযন্তনাড়িং. জালন্তি তম্বলোহমযং জালং. হেট্ঠা যন্তং পৰিৱত্তেন্তীতি হেট্ঠাভাগে উদকযন্তং গমেন্তি. উদকফুসিতে তেমেন্তে ৱিৱণ্ণতা মাহোসীতি নীলপটং নিৱাসেতি. দিৱাকালেতি দিৱসৱেলায. অজ্ঝত্তং ৱূপসন্তচিত্তো ৱিহৰামীতি এতেন অত্তনো ফলসমাপত্তিৱিহাৰো ভগৱতা দস্সিতোতি আহ – ‘‘তায ৰতিযা ৰমমানোতি ইদং চতুত্থজ্ঝানিকফলসমাপত্তিৰতিং সন্ধায ৱুত্ত’’ন্তি.

২১২. মহাচ নেসং পপঞ্চোতি নেসং ৰাজূনং মহাপপঞ্চো ৰাজিদ্ধিৱসেন সব্বদা সম্পত্তিৱিসযো চ, অনুভৱিতুং ন লভন্তীতি অধিপ্পাযো. মন্তে গৱেসন্তা ৱিচৰন্তি, ন ভোগসুখং. গণনা নাম অচ্ছিন্নগণনা, ন ৱিগণগণনা ন পণগণনা. আৱট্টোতি যথাধিগতে দিব্বে কামে পহায কামহেতু আৱট্টো নিৱত্তো পৰিৱত্তিতো ভৱেয্য. এৱং মানুসকা কামাতি যথা কোচি কুসগ্গেন উদকং গহেত্ৱা মহাসমুদ্দে উদকং মিনেয্য. তত্থ মহাসমুদ্দে উদকমেৱ মহন্তং ৱিপুলং পণীতঞ্চ, এৱং দিব্বানং কামানং সমীপে উপনিধায মানুসকা কামা অপ্পমত্তকা ওৰমত্তকা নিহীনা, দিব্বাৱ কামা মহন্তা ৱিপুলা উড়াৰা পণীতা. সমধিগয্হাতি সম্মা অধিগমনৱসেন নিগ্গয্হ দিব্বম্পি সুখং হীনং কত্ৱা তিট্ঠতি.

২১৩. আৰোগ্যহেতুকং সুখং অস্স অত্থীতি সুখী, তং পনস্স ৰোগৱিগমতোৱাতি আহ ‘‘পঠমং দুক্খিতো পচ্ছা সুখিতো’’তি. সেৰী নাম অত্তাধীনৱুত্তীতি আহ ‘‘সেৰী এককো ভৱেয্যা’’তি. অত্তনো ৱসো সযংৱসো, সো এতস্স অত্থীতি সযংৱসী. অঙ্গাৰকপল্লং ৱিয কামৱত্থুপৰিড়াহহেতুতো. তচ্ছেত্ৱাতি ঘট্টেত্ৱা, কণ্ডূযিত্ৱাতি অত্থো.

২১৪. যেন কাযো মধুৰকজাতো হোতি, তং কিৰ কুট্ঠং ছৱিং ৱিনাসেতি, চম্মং ছিদ্দজাতং ৱিয হোতি. তেনেৱাহ ‘‘উপহতকাযপ্পসাদো’’তি. পচ্চলত্থাতি পটিলভি. অৱিজ্জাভিভূততায ৱিৰোধিপচ্চযসমাযোগেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স উপহতত্তা. আযতিং দুক্খফলতায এতৰহি চ কিলেসদুক্খবহুলতায কামানং দুক্খসম্ফস্সতা, তদুভযসংযুত্তেসু তেসু চ তং অসল্লক্খিত্ৱা একন্তসুখাভিনিৱেসো ৱিপৰীতসঞ্ঞায, ন কেৱলায সুখৱেদনায সুখাতি পৱত্তসঞ্ঞী.

২১৫. তানীতি কুট্ঠসৰীৰে ৱণমুখানি. অসুচীনীতি অসুভানি. দুগ্গন্ধানীতি ৱিস্সগন্ধানি. পূতীনীতি কুণপভূতানি. ইদানীতি এতৰহি. নখেহি ৱিপ্পতচ্ছনঅগ্গিপৰিতাপনেহি অতিনিপ্পীড়নকালে পাণকা…পে… পগ্ঘৰন্তি, তেন ৱেদনা তনুকা হোতি. এৱন্তি ৱুত্তনযেন ৱেদনায তনুকভাৱতো.

আৰোগ্যভাৱে ধনলাভাদিলাভুপ্পত্তিতো, অসতি চ আৰোগ্যে লাভস্স নিৰত্থকভাৱতো, দিট্ঠধম্মিকাদিসব্বসম্পত্তীনং লাভস্স নিমিত্তভাৱতো চ আৰোগ্যপৰমা লাভা. নিব্বানে সুখুপ্পত্তিতো, অসতি চ নিব্বানাধিগমে তাদিসস্স সুখস্স অনুপলব্ভনতো, সব্বসঙ্খতৱিৱিত্তত্তা চ সব্বসো চ সংসাৰদুক্খাভাৱতো, অধিগতে চ তস্মিং সকলৱট্টদুক্খাভাৱতো চ নিব্বানং পৰমং সুখং. পুব্বভাগমগ্গানন্তি কাযানুপস্সনাদিভেদভিন্নানং অৰিযমগ্গস্স পুব্বভাগিযানং মগ্গানং. তেসঞ্চ অমতগামিতা নাম তন্নিন্নতাৱসেনেৱ সচ্ছিকিৰিযাৱসেনাতি আহ ‘‘পুব্বভাগগমনেনেৱ অমতগামিন’’ন্তি. অট্ঠঙ্গিকো অৰিযমগ্গো খেমো সব্বপৰিস্সযসমুগ্ঘাতনেন অনুপদ্দুতত্তা, তংসমঙ্গীনং সব্বসো অনুপদ্দুতত্তা তংসমঙ্গীনং সব্বসো অনুপদ্দৱহেতুতো চ. লদ্ধিৱসেন গহিতাতি সস্সতৱাদাদীহি কেৱলং তেসং লদ্ধিৱসেন তথা গহিতা. খেমঅমতগামিনন্তি ইমিনা হি ‘‘খেমংঅমতগামিন’’ন্তি ৱিভত্তিঅলোপেন নিদ্দেসো, অত্থো পন ৱিভত্তিলোপেন দট্ঠব্বোতি দস্সেতি.

২১৬. অনোমজ্জতীতি অনু অনু ওমজ্জতি. অপৰাপৰং হত্থং হেট্ঠা ওতাৰেন্তো মজ্জতি.

২১৭. ছেকন্তি ঘনভাৱেন ৱীতং. ঘনমট্ঠভাৱেন সুন্দৰং হোতীতি আহ ‘‘সম্পন্ন’’ন্তি. সাধূহি পৰমপ্পিচ্ছসন্তুট্ঠেহি লাতো গহিতোতি সাহুড়ি. সঙ্কাৰচোড়কং নিচ্চকাড়কং.

২১৮. তত্থ তত্থ ৰুজনট্ঠেন ৱিবাধনট্ঠেন ৰোগোৱ ভূতো. ৱিপস্সনাঞাণেনপি সিখাপ্পত্তেন আৰোগ্যং একদেসেন পস্সতি, নিব্বানঞ্চ ৱট্টপটিপক্খতোতি আহ ‘‘ৱিপস্সনাঞাণঞ্চেৱা’’তি.

২১৯. অন্তৰাতি পঠমুপ্পত্তি জৰামৰণানং ৱেমজ্ঝে. উপহতোতি পিত্তসেম্হাদিদোসেহি দূসিতভাৱেন কথিতো. পিত্তাদিদোসে পন ভেসজ্জসেৱনায নিৱত্তেন্তো উপহতং পটিপাকতিকং কৰোন্তো চক্খূনি উপ্পাদেতি নাম. ৱিনট্ঠানীতি অনুপ্পত্তিধম্মতং আপন্নানি.

২২০. পুব্বে ৱুত্তে সাহুড়িযচীৰে. ৱট্টে অনুগতচিত্তেনাতি অনমতগ্গে সংসাৰৱট্টে অনাদীনৱদস্সিতায অনুগামিচিত্তেন.

২২১. ধম্মস্সাতি নিব্বানস্স. অনুধম্মন্তি অনুৰূপং নিয্যানধম্মং. তেনাহ ‘‘অনুচ্ছৱিকং পটিপদ’’ন্তি. পঞ্চক্খন্ধেতি পঞ্চুপাদানক্খন্ধে দস্সেতি. ‘‘দীঘৰত্তং ৱত, ভো’’তিআদিনা পাড়িযং ৱিৱট্টং দস্সিতং. তেনাহ ‘‘উপাদাননিৰোধাতি ৱিৱট্টং দস্সেন্তো’’তি. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.

মাগণ্ডিযসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.