১. তেৱিজ্জৱচ্ছসুত্তৱণ্ণনা
১৮৫. তত্থাতি একপুণ্ডৰীকসঞ্ঞিতে পৰিব্বাজকাৰামে. অনাগতপুব্বো লোকিযসমুদাহাৰৱসেন ‘‘চিৰস্সং খো, ভন্তে’’তিআদিনা ৱুচ্চতি, অযং পনেত্থ আগতপুব্বতং উপাদায তথা ৱুত্তো. ভগৱা হি কেসঞ্চি ৱিমুত্তিজননত্থং, কেসঞ্চি ইন্দ্ৰিযপৰিপাকত্থং, কেসঞ্চি ৱিসেসাধিগমত্থং কদাচি তিত্থিযাৰামং উপগচ্ছতি. অননুঞ্ঞায ঠত্ৱাতি অননুজানিতব্বে ঠত্ৱা. অনুজানিতব্বং সিযা অনঞ্ঞাতস্স ঞেয্যস্স অভাৱতো. যাৱতকঞ্হি ঞেয্যং, তাৱতকং ভগৱতো ঞাণং, যাৱতকঞ্চ ভগৱতো ঞাণং তাৱতকং ঞেয্যং. তেনেৱাহ – ‘‘ন তস্স অদিট্ঠমিধত্থি কিঞ্চি, অথো অৱিঞ্ঞাতমজানিতব্ব’’ন্তিআদি (মহানি. ১৫৬; চূড়নি. ধোতকমাণৱপুচ্ছানিদ্দেস ৩২; পটি. ম. ১.১২১). সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেন হি ভগৱা আৱজ্জেত্ৱা পজানাতি. ৱুত্তঞ্হেতং ‘‘আৱজ্জনপটিবদ্ধং বুদ্ধস্স ভগৱতো ঞাণ’’ন্তি (মি. প. ৪.১.২). যদি এৱং ‘‘চৰং সমাহিতো নাগো, তিট্ঠং নাগো সমাহিতো’’তি (অ. নি. ৬.৪৩) ইদং সুত্তপদং কথন্তি? ৱিক্খেপাভাৱদীপনপদমেতং, ন অনাৱজ্জনেনপি ঞাণানং পৱত্তিপৰিদীপনং. যং পনেত্থ ৱত্তব্বং, তং হেট্ঠা ৱিত্থাৰতো ৱুত্তমেৱ.
১৮৬. যাৱদেৱাতি ইদং যথাৰুচি পৱত্তি ৱিয অপৰাপৰুপ্পত্তিপি ইচ্ছিতব্বাতি তদভাৱং দস্সেন্তো আহ – ‘‘সকিং খীণানং আসৱানং পুন খেপেতব্বাভাৱা’’তি. পচ্চুপ্পন্নজাননগুণন্তি ইদং দিব্বচক্খুঞাণস্স পৰিভণ্ডঞাণং অনাগতংসঞাণং অনাদিযিত্ৱা ৱুত্তং, তস্স পন ৱসেন অনাগতংসঞাণগুণং দস্সেতীতি ৱত্তব্বং সিযা.
গিহিপৰিক্খাৰেসূতি ৱত্থাভৰণাদিধনধঞ্ঞাদিগিহিপৰিক্খাৰেসু. গিহিলিঙ্গং পন অপ্পমাণং, তস্মা গিহিবন্ধনং ছিন্দিত্ৱা দুক্খস্সন্তকৰা হোন্তিযেৱ. সতি পন দুক্খস্সন্তকিৰিযায গিহিলিঙ্গে তে ন তিট্ঠন্তিযেৱাতি দস্সেন্তো ‘‘যেপী’’তিআদিমাহ. সুক্খাপেত্ৱা সমুচ্ছিন্দিত্ৱা. অৰহত্তং পত্তদিৱসেযেৱ পব্বজনং ৱা পৰিনিব্বানং ৱাতি অযং নযো ন সব্বসাধাৰণোতি আহ ‘‘ভূমদেৱতা পন তিট্ঠন্তী’’তি. তত্থ কাৰণৱচনং ‘‘নিলীযনোকাসস্স অত্থিতাযা’’তি. অৰঞ্ঞপব্বতাদিপৱিৱেকট্ঠানং নিলীযনোকাসো. সেসকামভৱেতি কামলোকে. লড়িতজনস্সাতি আভৰণালঙ্কাৰনচ্চগীতাদিৱসেন ৱিলাসযুত্তজনস্স.
সোপীতি ‘‘সো অঞ্ঞত্ৰ একেনা’’তি ৱুত্তো সোপি. কৰতো ন কৰীযতি পাপন্তি এৱং ন কিৰিযং পটিবাহতি. যদি অত্তানংযেৱ গহেত্ৱা কথেতি, অথ কস্মা মহাসত্তো তদা আজীৱকপব্বজ্জং উপগচ্ছীতি আহ ‘‘তদা কিৰা’’তিআদি. তস্সপীতি ন কেৱলং অঞ্ঞেসং এৱ পাসণ্ডানং, তস্সপি. ৱীৰিযং ন হাপেসীতি তপোজিগুচ্ছৱাদং সমাদিযিত্ৱা ঠিতো ৱিৰাগত্থায তং সমাদিণ্ণৱত্তং ন পৰিচ্চজি, সত্থুসাসনং ন ছড্ডেসি. তেনাহ – ‘‘কিৰিযৱাদী হুত্ৱা সগ্গে নিব্বত্ততী’’তি.
তেৱিজ্জৱচ্ছসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.