৫. ভদ্দালিসুত্তৱণ্ণনা
১৩৪. অসিযতীতি অসনং, ভুঞ্জনং ভোজনং, অসনস্স ভোজনং অসনভোজনং, আহাৰপৰিভোগো, একস্মিং কালে অসনভোজনং একাসনভোজনং. সো পন কালো সব্ববুদ্ধানং সব্বপচ্চেকবুদ্ধানং আচিণ্ণসমাচিণ্ণৱসেন পুব্বণ্হো এৱ ইধাধিপ্পেতোতি আহ ‘‘একস্মিং পুৰেভত্তে অসনভোজন’’ন্তি. ৱিপ্পটিসাৰকুক্কুচ্চন্তি ‘‘অযুত্তং ৱত মযা কতং, যো অত্তনো সৰীৰপকতিং অজানন্তো একাসনভোজনং ভুঞ্জি, যেন মে ইদং সৰীৰং কিসং জাতং ব্ৰহ্মচৰিযানুগ্গহো নাহোসী’’তি এৱং ৱিপ্পটিসাৰকুক্কুচ্চং ভৱেয্য. এতং সন্ধায সত্থা আহ, ন ভদ্দালিমেৱ তাদিসং কিৰিযং অনুজানন্তো. ইতৰথাতি যদি একংযেৱ ভত্তং দ্ৱিধা কত্ৱা ততো একস্স ভাগস্স ভুঞ্জনং একদেসভুঞ্জনং অধিপ্পেতং. কো সক্কোতীতি কো এৱং যাপেতুং সক্কোতি. অতীতজাতিপৰিচযোপি নাম ইমেসং সত্তানংযেৱ অনুবন্ধতীতি আহ ‘‘অতীতে’’তিআদি. ৱিৰৱন্তস্সেৱাতি অনাদৰে সামিৱচনং. তং মদ্দিত্ৱাতি ‘‘অযং সিক্খা সব্বেসম্পি বুদ্ধানং সাসনে আচিণ্ণং, অযঞ্চ ভিক্খু ইমং সিক্খতেৱা’’তি ৱত্ৱা তং ভদ্দালিং তস্স ৱা অনুস্সাহপৱেদনং অভিভৱিত্ৱা. ভিক্খাচাৰগমনত্থং ন ৱিতক্কমাড়কং অগমাসি, ৱিহাৰচাৰিকং চৰন্তো তস্স ৱসনট্ঠানং ভগৱা গচ্ছতি.
১৩৫. দূসযন্তি গৰহন্তি এতেনাতি দোসো, অপৰাধো, সো এৱ কুচ্ছিতভাৱেন দোসকো. গৰহায পৱত্তিট্ঠানতো ওকাসো. তেনাহ – ‘‘এতং ওকাসং এতং অপৰাধ’’ন্তি. দুক্কৰতৰন্তি পতিকাৰৱসেন অতিসযেন দুক্কৰং. অপৰাধো হি ন খমাপেন্তং যথাপচ্চযং ৱিত্থাৰিতো হুত্ৱা দুপ্পতিকাৰো হোতি. তেনাহ ‘‘ৱস্সঞ্হী’’তিআদি.
অলগ্গিত্ৱাতি ইমম্পি নাম অপনীতং অকাসীতি এৱং অৱিনেত্ৱা, তং তং তস্স হিতপটিপত্তিং নিৱাৰণং কত্ৱাতি অত্থো. ঞাযপটিপত্তিং অতিচ্চ এতি পৱত্ততীতি অচ্চযো, অপৰাধো, পুৰিসেন মদ্দিত্ৱা পৱত্তিতো অপৰাধো অত্থতো পুৰিসং অতিচ্চ অভিভৱিত্ৱা পৱত্তো নাম হোতি. তেনাহ ‘‘অচ্চযো মং, ভন্তে, অচ্চগমা’’তি. অৱসেসপচ্চযানং সমাগমে এতি ফলং এতস্মা উপ্পজ্জতি পৱত্ততি চাতি সমযো, হেতু যথা ‘‘সমুদাযো’’তি আহ ‘‘একং কাৰণ’’ন্তি. যং পনেত্থ ভদ্দালিত্থেৰস্স অপৰিপূৰকাৰিতায ভিক্খুআদীনং জাননং, তম্পি কাৰণং কত্ৱা ‘‘অহং খো, ভন্তে, ন উস্সহামী’’তিআদিনা ৱত্তব্বন্তি দস্সেতি.
১৩৬. একচিত্তক্খণিকাতি পঠমমগ্গচিত্তক্খণেন একচিত্তক্খণিকা. এৱং আণাপেতুং ন যুত্তন্তি সঙ্কমত্থায আণাপেতুং ন যুত্তং পযোজনাভাৱতো. অনাচিণ্ণঞ্চেতং বুদ্ধানং, যদিদং পদসা অক্কমনং. তথা হি –
‘‘অক্কমিত্ৱান মং বুদ্ধো, সহ সিস্সেহি গচ্ছতু;
মা নং কললং অক্কমিত্থ, হিতায মে ভৱিস্সতী’’তি. (বু. ৱং. ২.৫৩);
সুমেধপণ্ডিতেন পচ্চাসীসিতং ন কতং. যথাহ –
‘‘দীপঙ্কৰো লোকৱিদূ, আহুতীনং পটিগ্গহো;
উস্সীসকে মং ঠত্ৱান, ইদং ৱচনমব্ৰৱী’’তি. (বু. ৱং. ২.৬০);
ভগৱতা আণত্তে সতি তেসম্পি এৱং কাতুং ন যুত্তন্তি এত্থাপি এসেৱ নযো. এতেসং পটিবাহিতুং যুত্তন্তি ইদং অট্ঠানপৰিকপ্পনৱসেনেৱ ৱুত্তং. ন হি বুদ্ধানং কাতুং আৰদ্ধং নাম কিচ্চং কেহিচি পটিবাহিতুং যুত্তং নাম অত্থি পটিবাহিতুংযেৱ অকৰণতো. সম্মত্তনিযামস্স অনোক্কন্তত্তা ৱুত্তং ‘‘বাহিৰকো’’তি.
১৩৭. ন কম্মট্ঠানং অল্লীযতীতি চিত্তং কম্মট্ঠানং ন ওতৰতি.
১৪০. পুনপ্পুনং কাৰেন্তীতি দণ্ডকম্মপণামনাদিকাৰণং পুনপ্পুনং কাৰেন্তি. সম্মাৱত্তম্হি ন ৱত্ততীতি তস্সা তস্সা আপত্তিযা ৱুট্ঠানত্থং ভগৱতা পঞ্ঞত্তসম্মাৱত্তম্হি ন ৱত্ততি. অনুলোমৱত্তে ন ৱত্ততীতি যেন যেন ৱত্তেন সঙ্ঘো অনুলোমিকো হোতি, তস্মিং তস্মিং অনুলোমৱত্তে ন ৱত্ততি ৱিলোমমেৱ গণ্হাতি, পটিলোমেন হোতি. নিত্থাৰণকৱত্তম্হীতি যেন ৱত্তেন সঙ্ঘো অনুলোমিকো হোতি, সাপত্তিকভাৱতো নিত্থিণ্ণো হোতি, তম্হি নিত্থাৰণৱত্তস্মিং ন ৱত্ততি. তেনাহ ‘‘আপত্তী’’তিআদি. দুব্বচকৰণেতি দুব্বচস্স ভিক্খুনো কৰণে.
১৪৪. যাপেতীতি ৱত্ততি, সাসনে তিট্ঠতীতি অত্থো. অভিঞ্ঞাপত্তাতি ‘‘অসুকো অসুকো চ থেৰো সীলৱা কল্যাণধম্মো বহুস্সুতো’’তিআদিনা অভিঞ্ঞাতভাৱং পত্তা অধিগতঅভিঞ্ঞাতা.
১৪৫. সত্তেসু হাযমানেসূতি কিলেসবহুলতায পটিপজ্জনকসত্তেসু পৰিহাযন্তেসু পটিপথেসু জাযমানেসু. অন্তৰধাযতি নাম তদাধাৰতায. দিট্ঠধম্মিকা পৰূপৱাদাদযো. সম্পৰাযিকা অপাযদুক্খৱিসেসা. আসৱন্তি তেন তেন পচ্চযেন পৱত্তন্তীতি আসৱা. নেসন্তি পৰূপৱাদাদিআসৱানং. তেতি ৱীতিক্কমধম্মা.
অকালং দস্সেত্ৱাতি সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিযা অকালং দস্সেত্ৱা. উপ্পত্তিন্তি আসৱট্ঠানিযানং ধম্মানমুপ্পত্তিং. সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিযা কালং, তাৱ সেনাসনানি পহোন্তি, তেন আৱাসমচ্ছৰিযাদিহেতুনা সাসনে একচ্চে আসৱট্ঠানিযা ধম্মা ন উপ্পজ্জন্তি. ইমিনা নযেনাতি ইমিনা পন হেতুনা পদসোধম্মসিক্খাপদানং সঙ্গহো দট্ঠব্বো.
যসন্তি কিত্তিসদ্দং পৰিৱাৰঞ্চ. সাগতত্থেৰস্স নাগদমনকিত্তিযসাদিৱসেন সুৰাপানসঙ্খাতো আসৱট্ঠানিযো ধম্মো উপ্পজ্জি.
ৰসেন ৰসং সংসন্দেত্ৱাতি উপাদিন্নকফস্সৰসেন অনুপাদিন্নকফস্সৰসং সংসন্দেত্ৱা.
১৪৬. ন খো, ভদ্দালি, এসেৱ হেতু, অথ খো অঞ্ঞম্পি অত্থীতি দস্সেন্তো ভগৱা ‘‘অপিচা’’তিআদিমাহ. তেন ধম্মস্স সক্কচ্চসৱনে থেৰং নিযোজেতি.
১৪৭. ৱিসেৱনাচাৰন্তি অদন্তকিৰিযং. পৰিনিব্বাযতীতি ৱূপসম্মতি. তত্থ অদন্তকিৰিযং পহায দন্তো হোতি. যুগস্সাতি ৰথধুৰস্স.
অনুক্কমেতি অনুৰূপপৰিগমে. তদৱত্থানুৰূপং পাদানং উক্খিপনে নিক্খিপনে চ. তেনাহ ‘‘চত্তাৰো পাদে’’তিআদি. ৰজ্জুবন্ধনৱিধানেনাতি পাদতো ভূমিযা মোচনৱিধানেন. এৱং কৰণত্থন্তি যথা অস্সে নিসিন্নস্সেৱ ভূমিং গহেতুং সক্কা, এৱং চত্তাৰো পাদে তথা কত্ৱা অত্তনো নিচ্চলভাৱকৰণত্থং. মণ্ডলেতি মণ্ডলধাৱিকাযং. পথৱীকমনেতি পথৱিং ফুট্ঠমত্তেন গমনে. তেনাহ ‘‘অগ্গগ্গখুৰেহী’’তি. ওক্কন্তকৰণস্মিন্তি ওক্কন্তেত্ৱা পৰসেনাসম্মদ্দন ওক্কন্তকৰণে. একস্মিং ঠানেতি চতূসু পাদেসু যত্থ কত্থচি একস্মিং ঠানে গমনং চোদেন্তীতি অত্থো, সো পনেত্থ সীঘতৰো অধিপ্পেতো. দৱত্তেতি মৰিযাদাকোপনেহি নানপ্পযোজনে, পৰসেনায পৱত্তমহানাদপহৰণেহি অত্থো. তেনাহ ‘‘যুদ্ধকালস্মি’’ন্তিআদি.
ৰঞ্ঞা জানিতব্বগুণেতি যথা ৰাজা অস্সস্স গুণে জানাতি, এৱং তেন জানিতব্বগুণকাৰণং কাৰেতি. অস্সৰাজৱংসেতি দুস্সহং দুক্খং পত্ৱাপি যথা অযং ৰাজৱংসানুৰূপকিৰিযং ন জহিস্সতি, এৱং সিক্খাপনে. সিক্খাপনমেৱ হি সন্ধায সব্বত্থ ‘‘কাৰণং কাৰেতী’’তি ৱুত্তং তস্স কৰণকাৰাপনপৰিযাযত্তা.
যথা উত্তমজৱো হোতীতি জৱদস্সনট্ঠানে যথা হযো উত্তমজৱং ন হাপেসি, এৱং সিক্খাপেতি. উত্তমহযভাৱে, যথা উত্তমহযো হোতীতি কম্মকৰণকালে অত্তনো উত্তমসভাৱং অনিগুহিত্ৱা অৱজ্জেত্ৱা যথা অত্থসিদ্ধি হোতি, এৱং পৰমজৱেন সিক্খাপেতি. যথা কিৰিযা ৱিনা দব্বম্পি ৱিনা কিৰিযং ন ভৱতি, এৱং দট্ঠব্বন্তি দস্সেতুং ‘‘তত্থ পকতিযা’’তিআদি ৱুত্তং.
তত্ৰাতি তস্মিং পকতিযা উত্তমহযস্সেৱ উত্তমহযকাৰণাৰহত্তা উত্তমজৱপটিপজ্জনে. মাসখাদকঘোটকানন্তি মাসং খাদিত্ৱা যথা তথা ৱিগুণখলুঙ্গকানং. ৱলঞ্জকদণ্ডন্তি ৰঞ্ঞা গহেতব্বসুৱণ্ণদণ্ডং. ধাতুপত্থদ্ধোতি অত্তনাৱ সমুপ্পাদিতধাতুযা উপত্থম্ভিতো হুত্ৱা.
উত্তমে সাখল্যেতি পৰমসখিলভাৱে সখিলৱাচায এৱ দমেতব্বতায. তেনাহ ‘‘মুদুৱাচায হী’’তিআদি.
অৰহত্তফলসম্মাদিট্ঠিযাতি ফলসমাপত্তিকালে পৱত্তসম্মাঞাণং. সম্মাঞাণং পুব্বে ৱুত্তসম্মাদিট্ঠিযেৱাতি পন ইদং ফলসম্মাদিট্ঠিভাৱসামঞ্ঞেন ৱুত্তং. কেচি পন ‘‘পচ্চৱেক্খণঞাণ’’ন্তি ৱদন্তি, তং ন যুজ্জতি ‘‘অসেক্খেনা’’তি ৱিসেসিতত্তা. তম্পি অসেক্খঞাণন্তি চে? এৱম্পি নিপ্পৰিযায সেক্খগ্গহণে পৰিযাযসেক্খগ্গহণং ন যুত্তমেৱ, কিচ্চভেদেন ৱা ৱুত্তন্তি দট্ঠব্বং. একা এৱ হি সা পঞ্ঞা নিব্বানস্স পচ্চক্খকিৰিযায সম্মাদস্সনকিচ্চং উপাদায ‘‘সম্মাদিট্ঠী’’তি ৱুত্তা, সম্মাজাননকিচ্চং উপাদায ‘‘সম্মাঞাণ’’ন্তি. অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযৱসেন ৱা সম্মাদিট্ঠি, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযৱসেন সম্মাঞাণন্তি এৱমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. মগ্গফলাৱহায দেসনায সঙ্খেপতোৱ আগতত্তা ৱুত্তং ‘‘উগ্ঘটিতঞ্ঞুপুগ্গলস্স ৱসেনা’’তি.
ভদ্দালিসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.