৪. মহামালুক্যসুত্তৱণ্ণনা

১২৯. ওৰং ৱুচ্চতি কামধাতু, তত্থ পৱত্তিযা সংৱত্তনতো ওৰং ভজন্তীতি ওৰম্ভাগিযানি, হেট্ঠিমমগ্গৱজ্ঝতায ওৰম্ভাগে হেট্ঠাকোট্ঠাসে ভজন্তীতি ওৰম্ভাগিযানি ক-কাৰস্স য-কাৰং কত্ৱা. তেনাহ ‘‘হেট্ঠাকোট্ঠাসিকানী’’তিআদি. কম্মুনা হি ৱট্টেন চ দুক্খং সংযোজেন্তীতি সংযোজনানি, ওৰম্ভাগিযসঞ্ঞিতানি সংযোজনানি যস্স অপ্পহীনানি, তস্সেৱ ৱট্টদুক্খং. যস্স পন তানি পহীনানি, তস্স তং নত্থীতি. অপ্পহীনতায অনুসেতীতি অৰিযমগ্গেন অসমুচ্ছিন্নতায কাৰণলাভে সতি উপ্পজ্জতি, অপ্পহীনভাৱেন অনুসেতি. অনুসযমানো সংযোজনং নাম হোতীতি অনুসযত্তং ফৰিত্ৱা পৱত্তমানো পাপধম্মো যথাৱুত্তেনত্থেন সংযোজনং নাম হোতি. এতেন যদি পন অনুসযতো সংযোজনং পৱত্তং, তথাপি যে তে কামৰাগাদযো ‘‘অনুসযা’’তি ৱুচ্চন্তি, তেযেৱ বন্ধনট্ঠেন সংযোজনানীতি দস্সেতি.

এৱং সন্তেপীতি যদেৱ ওৰম্ভাগিযসংযোজনং ভগৱতা পুচ্ছিতং, তদেৱ থেৰেনপি ৱিস্সজ্জিতং, তথাপি অযং লদ্ধি সন্নিস্সযা. তত্থ দোসাৰোপনাতি দস্সেতুং ‘‘তস্স ৱাদে’’তিআদি ৱুত্তং. সমুদাচাৰক্খণেযেৱাতি পৱত্তিক্খণে এৱ. ন হি সব্বে ৱত্তমানা কিলেসা সংযোজনত্থং ফৰন্তীতি অধিপ্পাযো. তেনাতি তেন কাৰণেন, তথালদ্ধিকত্তাতি অত্থো. চিন্তেসি ‘‘ধম্মং দেসেস্সামী’’তি যোজনা. অত্তনো ধম্মতাযেৱাতি অজ্ঝত্তাসযেনেৱ. ৱিসংৱাদিতাতি সত্থু চিত্তস্স অনাৰাধনেন ৱিৱেচিতা. এৱমকাসি এৱং ধম্মং দেসাপেসি.

১৩০. সক্কাযদিট্ঠিপৰিযুট্ঠিতেনাতি পৰিযুট্ঠানসমত্থসক্কাযদিট্ঠিকেন. তথাভূতঞ্চ চিত্তং তায দিট্ঠিযা ৱিগয্হিতং অজ্ঝোত্থটঞ্চ নাম হোতীতি আহ ‘‘গহিতেন অভিভূতেনা’’তি. দিট্ঠিনিস্সৰণং নাম দস্সনমগ্গো তেন সমুচ্ছিন্দিতব্বতো, সো পন নিব্বানং আগম্ম তং সমুচ্ছিন্দতি, তস্মা ৱুত্তং ‘‘দিট্ঠিনিস্সৰণং নিব্বান’’ন্তি. অৱিনোদিতা অনীহটাতি পদদ্ৱযেনপি সমুচ্ছেদৱসেন অপ্পহীনত্তংযেৱ ৱদতি. অঞ্ঞং সংযোজনং অঞ্ঞো অনুসযোতি ৱদন্তি, সহভাৱো নাম অঞ্ঞেন হোতি. ন হি তদেৱ তেন সহাতি ৱুচ্চতীতি তেসং অধিপ্পাযো. অঞ্ঞেনাতি অত্থতো অঞ্ঞেন. অৱত্থামত্ততো যদিপি অৱযৱৱিনিমুত্তো সমুদাযো নত্থি, অৱযৱো পন সমুদাযো ন হোতীতি সো সমুদাযতো অঞ্ঞো এৱাতি সক্কা ৱত্তুন্তি যথাৱুত্তস্স পৰিহাৰস্স অপ্পাটিহীৰকতং আসঙ্কিত্ৱা পক্খন্তৰং আসল্লিতং ‘‘অথাপি সিযা’’তিআদিনা. পক্খন্তৰেহি পৰিহাৰা হোন্তীতি যথাৱুত্তঞাযেনপি অঞ্ঞো পুৰিসো অথাপি সিযা, অযং পনেত্থ অঞ্ঞো দোসোতি আহ ‘‘যদি তদেৱা’’তিআদি. অথাপি সিযা তুয্হং যদি পৰিৱিতক্কো ঈদিসো যদি তদেৱ সংযোজনন্তিআদি. ইমমত্থং সন্ধাযাতি পৰমত্থতো সো এৱ কিলেসো সংযোজনমনুসযো চ, বন্ধনত্থঅপ্পহীনত্থানং পন অত্থেৱ ভেদোতি ইমমত্থং সন্ধায.

১৩২. তচচ্ছেদো ৱিয সমাপত্তি কিলেসানং সমাপত্তিৱিক্খম্ভনস্স সাৰচ্ছেদস্স অনুসযস্স দূৰভাৱতো. ফেগ্গুচ্ছেদো ৱিয ৱিপস্সনা তস্স আসন্নভাৱতো. এৱৰূপা পুগ্গলাতি অভাৱিতসদ্ধাদিবলতায দুব্বলনামকাযা পুগ্গলা, যেসং সক্কাযনিৰোধায…পে… নাধিমুচ্চতি. এৱং দট্ঠব্বাতি যথা সো দুব্বলকো পুৰিসো, এৱং দট্ঠব্বো সো পুৰিসো গঙ্গাপাৰং ৱিয সক্কাযপাৰং গন্তুং অসমত্থত্তা. ৱুত্তৱিপৰিযাযেন সুক্কপক্খস্স অত্থো ৱেদিতব্বো.

১৩৩. উপধিৱিৱেকেনাতি ইমিনা উপধিৱিৱেকাতি কৰণে নিস্সক্কনন্তি দস্সেতি, উপধিৱিৱেকাতি ৱা হেতুম্হি নিস্সক্কৱচনস্স উপধিৱিৱেকেনাতি হেতুম্হি কৰণৱচনেন পঞ্চকামগুণৱিৱেকো কথিতো. কামগুণাপি হি উপধীযতি এত্থ দুক্খন্তি উপধীতি ৱুচ্চন্তীতি. থিনমিদ্ধপচ্চযা কাযৱিজম্ভিতাদিভেদং কাযালসিযং. তত্থাতি অন্তোসমাপত্তিযং সমাপত্তিঅব্ভন্তৰে জাতং. তং পন সমাপত্তিপৰিযাপন্নম্পি অপৰিযাপন্নম্পীতি তদুভযং দস্সেতুং ‘‘অন্তোসমাপত্তিক্খণেযেৱা’’তিআদি ৱুত্তং. ৰূপাদযো ধম্মেতি ৰূপৱেদনাদিকে পঞ্চক্খন্ধধম্মে. ন নিচ্চতোতি ইমিনা নিচ্চপটিক্খেপতো তেসং অনিচ্চতমাহ. ততো এৱ উদযৱযন্ততো ৱিপৰিণামতো তাৱকালিকতো চ তে অনিচ্চাতি জোতিতং হোতি. যঞ্হি নিচ্চং ন হোতি, তং উদযব্বযপৰিচ্ছিন্নং জৰায মৰণেন চাতি দ্ৱেধা ৱিপৰিণতং ইত্তৰখণমেৱ চ হোতি. ন সুখতোতি ইমিনা সুখপটিক্খেপতো তেসং দুক্খতমাহ, অতো এৱ অভিণ্হং পটিপীড়নতো দুক্খৱত্থুতো চ তে দুক্খাতি জোতিতং হোতি. উদযব্বযৱন্ততায হি তে অভিণ্হং পটিপীড়নতো নিৰন্তৰদুক্খতায দুক্খস্সেৱ চ অধিট্ঠানভূতাতি. পচ্চযযাপনীযতায ৰোগমূলতায চ ৰোগতো. দুক্খতাসূলযোগিতায কিলেসাসুচিপগ্ঘৰণতো উপ্পাদজৰাভঙ্গেহি উদ্ধুমাতপক্কভিজ্জনতো চ গণ্ডতো. পীড়াজননতো অন্তোতুদনতো দুন্নীহৰণতো চ অৱদ্ধিআৱহতো অঘৱত্থুতো চ অসেৰীভাৱতো আবাধপদট্ঠানতায চ আবাধতো. অৱসৱত্তনতো অৱিধেয্যতায পৰতো. ব্যাধিজৰামৰণেহি পলুজ্জনীযতায পলোকতো. সামীনিৱাসীকাৰকৱেদকঅধিট্ঠাযকৱিৰহতো সুঞ্ঞতো. অত্তপটিক্খেপট্ঠেন অনত্ততো, ৰূপাদিধম্মাপি ন এত্থ অত্তা হোন্তীতি অনত্তা, এৱং অযম্পি ন অত্তা হোতীতি অনত্তা. তেন অব্যাপাৰতো নিৰীহতো তুচ্ছতো অনত্তাতি দীপিতং হোতি. লক্খণত্তযমেৱ অৱবোধত্থং একাদসহি পদেহি ৱিভজিত্ৱা গহিতন্তি দস্সেতুং ‘‘তত্থা’’তিআদি ৱুত্তং.

অন্তোসমাপত্তিযন্তি সমাপত্তীনং সহজাততায সমাপত্তীনং অব্ভন্তৰে. চিত্তং পটিসংহৰতীতি তপ্পটিবদ্ধছন্দৰাগাদিউপক্কিলেসৱিক্খম্ভনেন ৱিপস্সনাচিত্তং পটিসংহৰতি. তেনাহ ‘‘মোচেতী’’তি. সৱনৱসেনাতি ‘‘সব্বসঙ্খাৰসমথো’’তিআদিনা সৱনৱসেন. থুতিৱসেনাতি তথেৱ থোমনাৱসেন গুণতো সংকিত্তনৱসেন. পৰিযত্তিৱসেনাতি তস্স ধম্মস্স পৰিযাপুণনৱসেন. পঞ্ঞত্তিৱসেনাতি তদত্থস্স পঞ্ঞাপনৱসেন. আৰম্মণকৰণৱসেনেৱ উপসংহৰতি মগ্গচিত্তং. এতং সন্তন্তিআদি পন অৱধাৰণনিৱত্তিতত্থদস্সনং. যথা ৱিপস্সনা ‘‘এতং সন্তং এতং পণীত’’ন্তিআদিনা অসঙ্খতায ধাতুযা চিত্তং উপসংহৰতি, এৱং মগ্গো নিব্বানং সচ্ছিকিৰিযাভিসমযৱসেন অভিসমেন্তো তত্থ লব্ভমানে সব্বে ৱিসেসে অসম্মোহতো পটিৱিজানন্তো তত্থ চিত্তং উপসংহৰতি. তেনাহ ‘‘ইমিনা পন আকাৰেনা’’তিআদি. সো তত্থ ঠিতোতি সো অদন্ধৱিপস্সনো যোগী তত্থ তায অনিচ্চাদিলক্খণত্তযাৰম্মণায ৱিপস্সনায ঠিতো. সব্বসোতি তস্স মগ্গস্স অধিগমায নিব্বত্তিতসমথৱিপস্সনাসু. অসক্কোন্তো অনাগামী হোতীতি হেট্ঠিমমগ্গৱহাসু এৱ সমথৱিপস্সনাসু ছন্দৰাগং পহায অগ্গমগ্গৱহাসু তাসু নিকন্তিং পৰিযাদাতুং অসক্কোন্তো অনাগামিতাযমেৱ সণ্ঠাতি.

সমতিক্কন্তত্তাতি সমথৱসেন ৱিপস্সনাৱসেন চাতি সব্বথাপি ৰূপস্স অতিক্কন্তত্তা. তেনাহ ‘‘অযঞ্হী’’তিআদি. অনেনাতি যোগিনা. তং অতিক্কম্মাতি ইদং যো ৱা পঠমং পঞ্চৱোকাৰভৱপৰিযাপন্নে ধম্মে সম্মদেৱ সম্মসিত্ৱা তে ৱিৱজ্জেত্ৱা ততো অৰূপসমাপত্তিং সমাপজ্জিত্ৱা অৰূপধম্মে সম্মসতি, তং সন্ধায ৱুত্তং. তেনাহ ‘‘ইদানি অৰূপং সম্মসতী’’তি.

সমথৱসেন গচ্ছতোতি সমথপ্পধানং পুব্বভাগপটিপদং অনুযুঞ্জন্তস্স. চিত্তেকগ্গতা ধুৰং হোতীতি তস্স ৱিপস্সনাভাৱনায তথা পুব্বে পৱত্তত্তা ৱুট্ঠানগামিনিৱিপস্সনা সমাধিপ্পধানা হোতি, মগ্গেপি চিত্তেকগ্গতা ধুৰং হোতি, সমাধিন্দ্ৰিযং পুব্বঙ্গমং বলৱং হোতি. সো চেতোৱিমুত্তো নামাতি সো অৰিযো চেতোৱিমুত্তো নাম হোতি. ৱিপস্সনাৱসেন গচ্ছতোতি ‘‘সমথৱসেন গচ্ছতো’’তি এত্থ ৱুত্তনযানুসাৰেন অত্থো ৱেদিতব্বো. অযঞ্চ পুগ্গলৱিভাগো সুত্তন্তনযেন ইধাভিহিতো পৰিযাযো নাম, অভিধম্মনযেন পৰতো কীটাগিৰিসুত্তৱণ্ণনাযং দস্সযিস্সাম. অযং সভাৱধম্মোযেৱাতি পুব্বভাগপটিপদা সমথপ্পধানা চে সমাধি ধুৰং, ৱিপস্সনাপধানা চে পঞ্ঞা ধুৰন্তি অযং ধম্মসভাৱোযেৱ, এত্থ কিঞ্চি ন আসঙ্কিতব্বং.

ইন্দ্ৰিযপৰোপৰিযত্তং ইন্দ্ৰিযৱেমত্ততা. তেনাহ ‘‘ইন্দ্ৰিযনানত্তং ৱদামী’’তি. ইন্দ্ৰিযনানত্ততা কাৰণন্তি ইদং দস্সেতি – অনিচ্চাদিৱসেন ৱিপস্সনাভিনিৱেসো ৱিয সমথৱসেন ৱিপস্সনাৱসেন চ যং পুব্বভাগগমনং, তং অপ্পমাণং তং ৱুট্ঠানগামিনিৱিপস্সনং, যস্স সমাধি ধুৰং পুব্বঙ্গমং বলৱং হোতি, সো অৰিযো চেতোৱিমুত্তি নাম হোতি. যস্স পঞ্ঞা ধুৰং পুব্বঙ্গমং বলৱং হোতি সো অৰিযো পঞ্ঞাৱিমুত্তো নাম হোতি. ইদানি তমত্থং বুদ্ধিৱিসিট্ঠেন নিদস্সনেন দস্সেন্তো ‘‘দ্ৱে অগ্গসাৱকা’’তিআদিমাহ, তং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.

মহামালুক্যসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.