৭. ৱীমংসকসুত্তৱণ্ণনা

৪৮৭. অত্থৱীমংসকোতি অত্তত্থপৰত্থাদিঅত্থৱিজাননকো. সঙ্খাৰৱীমংসকোতি সঙ্খতধম্মে সলক্খণতো সামঞ্ঞলক্খণতো ৱা আযতনাদিৱিভাগতো চ ৱীমংসকো. সত্থুৱীমংসকোতি ‘‘সত্থা নাম গুণতো এদিসো এদিসো চা’’তি সত্থু উপপৰিক্খকো. ৱীমংসকোতি ৱিচাৰকো. যং চেতসো সৰাগাদিৱিভাগতো পৰিচ্ছিন্দনং, তং চেতোপৰিযাযো. তেনাহ ‘‘চিত্তপৰিচ্ছেদ’’ন্তি. যস্মা চেতোপৰিযাযঞাণলাভী – ‘‘ইদং চিত্তং ইতো পৰং পৱত্তং ইদমিতো পৰ’’ন্তি পৰস্স চিত্তুপ্পত্তিং পজানাতি, তস্মা ৱুত্তং ‘‘চেতোপৰিযাযন্তি চিত্তৱাৰ’’ন্তি. ৱাৰত্থেপি হি পৰিযায-সদ্দো হোতি – ‘‘কস্স নু খো, আনন্দ, পৰিযাযো অজ্জ ভিক্খুনিযো ওৱদিতু’’ন্তিআদীসু (ম. নি. ৩.৩৯৮). চিত্তচাৰন্তিপি পাঠো, চিত্তপৱত্তিন্তি অত্থো. এৱং ৱিজাননত্থাযাতি ইদানি ৱুচ্চমানাকাৰেন ৱীমংসনত্থায.

৪৮৮. কল্যাণমিত্তূপনিস্সযন্তি কল্যাণমিত্তসঙ্খাতং ব্ৰহ্মচৰিযৱাসস্স বলৱসন্নিস্সযং. উপড্ঢং অত্তনো আনুভাৱেনাতি ইমিনা পুগ্গলেন সম্পাদিযমানস্স ব্ৰহ্মচৰিযস্স উপড্ঢভাগমত্তং অত্তনো ৱিমুত্তিপৰিপাচকধম্মানুভাৱেন সিজ্ঝতি. উপড্ঢং কল্যাণমিত্তানুভাৱেনাতি ইতৰো পন উপড্ঢভাগো যং নিস্সায ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতি, তস্স কল্যাণমিত্তস্স উপদেসানুভাৱেন হোতি, সিজ্ঝতীতি অত্থো. লোকসিদ্ধো এৱ অযমত্থো. লোকিযা হি –

‘‘পাদো সিদ্ধো আচৰিযা, পাদো হিস্সানুভাৱতো;

তংৱিজ্জাসেৱকা পাদো, পাদো কালেন পচ্চতী’’তি. –

ৱদন্তি. অত্তনো ধম্মতাযাতি অত্তনো সভাৱেন, ঞাণেনাতি অত্থো. কল্যাণমিত্ততাতি কল্যাণো ভদ্ৰো সুন্দৰো মিত্তো এতস্সাতি কল্যাণমিত্তো, তস্স ভাৱো কল্যাণমিত্ততা, কল্যাণমিত্তৱন্ততা. সীলাদিগুণসম্পন্নেহি কল্যাণপুগ্গলেহেৱ অযনং পৱত্তি কল্যাণসহাযতা. তেসু এৱ চিত্তেন চেৱ কাযেন চ নিন্নপোণপব্ভাৰভাৱেন পৱত্তি কল্যাণসম্পৱঙ্কতা. মাহেৱন্তি এৱং মা আহ, ‘‘উপড্ঢং ব্ৰহ্মচৰিযস্সা’’তি মা কথেহীতি অত্থো. তদমিনাতি এত্থ ন্তি নিপাতমত্তং দ-কাৰো পদসন্ধিকৰো ই-কাৰস্স অ-কাৰং কত্ৱা নিদ্দেসো. ইমিনাপীতি ইদানি ৱুচ্চমানেনপীতি অত্থো. পৰিযাযেনাতি কাৰণেন. ইদানি তং কাৰণং দস্সেতুং ‘‘মমং হী’’তিআদি ৱুত্তং.

যথা চেত্থ, অঞ্ঞেসুপি সুত্তেসু কল্যাণমিত্তুপনিস্সযমেৱ ৱিসেসোতি দস্সেন্তো ‘‘ভিক্খূনং বাহিৰঙ্গসম্পত্তিং কথেন্তোপী’’তিআদিমাহ. তত্থ ৱিমুত্তিপৰিপাচনিযধম্মেতি ৱিমুত্তিযা অৰহত্তস্স পৰিপাচকধম্মে. পচ্চযেতি গিলানপচ্চযভেসজ্জে. মহাজচ্চোতি মহাকুলীনো.

কাযিকো সমাচাৰোতি অভিক্কমপটিক্কমাদিকো সতিসম্পজঞ্ঞপৰিক্খতো পাকতিকো চ. ৱীমংসকস্স উপপৰিক্খকস্স. চক্খুৱিঞ্ঞেয্যো নাম চক্খুদ্ৱাৰানুসাৰেন ৱিঞ্ঞাতব্বত্তা. সোতৱিঞ্ঞেয্যোতি এত্থাপি এসেৱ নযো. সংকিলিট্ঠাতি ৰাগাদিসংকিলেসধম্মেহি ৱিবাধিতা, উপতাপিতা ৱিদূসিতা মলীনা চাতি অত্থো. তে পন তেহি সমন্নাগতা হোন্তীতি আহ ‘‘কিলেসসম্পযুত্তা’’তি. যদি ন চক্খুসোতৱিঞ্ঞেয্যা, পাড়িযং কথং তথা ৱুত্তাতি আহ ‘‘যথা পনা’’তিআদি. কাযৱচীসমাচাৰাপিসংকিলিট্ঠাযেৱ নাম সংকিলিট্ঠচিত্তসমুট্ঠানতো. ভৱতি হি তংহেতুকেপি তদুপচাৰো যথা ‘‘সেম্হো গুড়ো’’তি. ‘‘মা মে ইদং অসাৰুপ্পং পৰো অঞ্ঞাসী’’তি পন পটিচ্ছন্নতায ন ন উপলব্ভন্তি. ‘‘ন খো মযং, ভন্তে, ভগৱতো কিঞ্চি গৰহামা’’তি ৱত্ৱা গৰহিতব্বাভাৱং দস্সেন্তো ‘‘ভগৱা হী’’তিআদিমাহ. অভাৱিতমগ্গস্স হি গৰহিতব্বতা নাম সিযা, ন ভাৱিতমগ্গস্স. এস উত্তৰো মাণৱো ‘‘বুদ্ধম্পি গৰহিত্ৱা পক্কমিস্সামী’’তি কত্ৱা অনুবন্ধি. এৱং চিন্তেসি মহাভিনিক্খমনদিৱসে অত্তনো ৱচনে অট্ঠিতত্তা. কিঞ্চি ৱজ্জং অপস্সন্তো মাৰো এৱমাহ –

‘‘সত্ত ৱস্সানি ভগৱন্তং, অনুবন্ধিং পদাপদং;

ওতাৰং নাধিগচ্ছিস্সং, সম্বুদ্ধস্স সতীমতো’’তি. (সু. নি. ৪৪৮);

কালে কণ্হা, কালে সুক্কাতি যথাসমাদিন্নং সম্মাপটিপত্তিং পৰিসুদ্ধং কত্ৱা পৱত্তেতুং অসক্কোন্তস্স কদাচি কণ্হা অপৰিসুদ্ধা কাযসমাচাৰাদযো, কদাচি সুক্কা পৰিসুদ্ধাতি এৱং অন্তৰন্তৰা ব্যামিস্সৱসেন ৱোমিস্সকা. নিক্কিলেসাতি নিৰুপক্কিলেসা অনুপক্কিলিট্ঠা.

অনৱজ্জং ৱজ্জৰহিতত্তা. দীঘৰত্তন্তি অচ্চন্তসংযোগে উপযোগৱচনং. সমাপন্নোতি সম্মা আপন্নো সমঙ্গীভূতো. তেনাহ ‘‘সমন্নাগতো’’তি. অত্তনা কতস্স অসাৰুপ্পস্স পটিচ্ছাদনত্থং আৰঞ্ঞকো ৱিয হুত্ৱা. তস্স পৰিহাৰন্তি উড়াৰেহি পূজাসক্কাৰেহি মনুস্সেহি তস্স পৰিহৰিযমানতং. অতিদপ্পিতোতি এৱং মনুস্সানং সম্ভাৱনায অতিৱিয দত্তো গব্বিতো.

ন ইত্তৰসমাপন্নোতি জানাতি. কস্মা? সীলং নাম দীঘেন অদ্ধুনা জানিতব্বং, ন ইত্তৰেন. ইদানি অনেকজাতিসমুদাচাৰৱসেন তথাগতো ইমং কুসলং ধম্মং দীঘৰত্তং সমাপন্নো, তঞ্চস্স অতিৱিয অচ্ছৰিযন্তি দস্সেতুং ‘‘অনচ্ছৰিযং চেত’’ন্তিআদি ৱুত্তং.

অৰঞ্ঞগামকেতি অৰঞ্ঞপদেসে একস্মিং খুদ্দকগামে. তত্থ নেসং দিৱসে দিৱসে পিণ্ডায চৰণস্স অৱিচ্ছিন্নতং দস্সেতুং ‘‘পিণ্ডায চৰন্তী’’তি ৱুত্তং. পিৱন্তীতি এত্থাপি এসেৱ নযো. দুল্লভলোণো হোতি সমুদ্দস্স দূৰতায.

তদা কিৰ ৱিদেহৰট্ঠে সোড়স গামসহস্সানি মহন্তানেৱ. তেনাহ – ‘‘হিত্ৱা গামসহস্সানি, পৰিপুণ্ণানি সোড়সা’’তি. ইদানি কস্মা ‘‘সন্নিধিং দানি কুব্বসী’’তি মং ঘট্টেথাতি ৱত্থুকামো তং অনাৱিকত্ৱা ‘‘লোণ…পে… ন কৰোথা’’তি আহ. গন্ধাৰো তস্সাধিপ্পাযং ৱিভাৱেতুকামো ‘‘কিং মযা কতং ৱেদেহীসী’’তি আহ.

ইতৰো অত্তনো অধিপ্পাযং ৱিভাৱেন্তো ‘‘হিত্ৱা’’তি গাথমাহ. ইতৰো ‘‘ধম্মং ভণামী’’তি গাথন্তি এৱং সব্বাপি নেসং ৱচনপটিৱচনগাথা. তত্থ পসাসসীতি ঘট্টেন্তো ৱিয অনুসাসসি. ন পাপমুপলিম্পতি চিত্তপ্পকোপাভাৱতো. মহত্থিযন্তি মহাঅত্থসংহিতং. নো চে অস্স সকা বুদ্ধীতিআদি ৱেদেহইসিনো – ‘‘আচৰিযো মম হিতেসিতায ঠত্ৱা ধম্মং এৱ ভণতী’’তি যোনিসো উম্মুজ্জনাকাৰদস্সনং. তেনাহ ‘‘এৱঞ্চ পন ৱত্ৱা’’তিআদি.

‘‘ঞত্তা’’তি লোকে ঞাযতি ৱিস্সুতোতি ঞাতো, ঞাতস্স ভাৱো ঞত্তং. অজ্ঝাপন্নোতি উপগতো. ঞত্ত-গ্গহণেন পত্থটযসতা ৱিভাৱিতাতি আহ ‘‘যসঞ্চ পৰিৱাৰসম্পত্তি’’ন্তি. কিন্তি কিংপযোজনং, কো এত্থ দোসোতি অধিপ্পাযো.

তত্থ তত্থ ৱিজ্ঝন্তোতি যসমদেন পৰিৱাৰমদেন চ মত্তো হুত্ৱা গামেপি ৱিহাৰেপি জনৱিৱিত্তেপি সঙ্ঘমজ্ঝেপি অঞ্ঞে ভিক্খূ ঘট্টেন্তো ‘‘ময্হং নাম পাদা ইতৰেসং পাদফুসনট্ঠানং ফুসন্তী’’তি অফুসিতুকামতায অগ্গপাদেন ভূমিং ফুসন্তো ৱিয চৰতি. ওনমতীতি নিৱাতৱুত্তিতায অৱনমতি অনুদ্ধতো অত্থদ্ধো হোতি. অকিঞ্চনভাৱন্তি ‘‘পব্বজিতেন নাম অকিঞ্চনঞাণেন সমপৰিগ্গহেন ভৱিতব্ব’’ন্তি অকিঞ্চনজ্ঝাসযং পটিঅৱেক্খিত্ৱা. লাভেপি তাদী, অলাভেপি তাদীতি যথা অলাভকালে লাভস্স লদ্ধকালেপি তথেৱাতি তাদী একসদিসো. যসে সতিপি মহাপৰিৱাৰকালেপি.

অভযো হুত্ৱা উপৰতোতি নিব্ভযো হুত্ৱা ভযস্স অভাৱেনেৱ ওৰমিতব্বতো উপৰতো ভযহেতূনং পহীনত্তা. তঞ্চ খো ন কতিপযকালং, অথ খো অচ্চন্তমেৱ উপৰতোতি অচ্চন্তূপৰতো. অথ খো ভাযিতব্বৱত্থুং অৱেক্খিত্ৱা ততো ভযেন উপৰতো. কিলেসা এৱ ভাযিতব্বতো কিলেসভযং. এস নযো সেসেসুপি. সত্ত সেক্খাতি সত্ত সেক্খাপি ভযূপৰতা, পগেৱ পুথুজ্জনোতি অধিপ্পাযো.

থণ্ডিলপীঠকন্তি থণ্ডিলমঞ্চসদিসং পীঠকন্তি অত্থো. নিস্সাযাতি অপস্সায তং অপস্সাযং কত্ৱা. দ্ৱিন্নং মজ্ঝে থণ্ডিলপীঠকা দ্ৱাৰে ঠত্ৱা ওলোকেন্তস্স নেৱাসিকভিক্খুস্স ন পঞ্ঞাযি. অসঞ্ঞতনীহাৰেনাতি ন সঞ্ঞতাকাৰেন. ‘‘মং ভাযন্তো হেট্ঠামঞ্চং পৱিট্ঠো ভৱিস্সতী’’তি হেট্ঠামঞ্চং ওলোকেত্ৱা. উক্কাসি ‘‘বহি গচ্ছন্তো অক্কোসিত্ৱা মা অপুঞ্ঞং পসৱী’’তি. অধিৱাসেতুন্তি তাদিসং ইদ্ধানভাৱং দিস্ৱাপি পটপটাযন্তো অত্তনো কোধং অধিৱাসেতুং অসক্কোন্তো.

খযেনেৱাতি ৰাগস্স অচ্চন্তক্খযেনেৱ ৱীতৰাগত্তা. ন পটিসঙ্খায ৱাৰেত্ৱাতি ন পটিসঙ্খানবলেন ৰাগপৰিযুট্ঠানং নিৱাৰেত্ৱা ৱীতৰাগত্তা. এৱং ৱুত্তপ্পকাৰেন. কাযসমাচাৰাদীনং সংকিলিট্ঠানং ৱীতিক্কমিযানঞ্চ অভাৱং আচাৰস্স ৱোদানং চিৰকালসমাচিণ্ণতায ঞাতস্স সহিতভাৱেপি অনুপক্কিলিট্ঠতায অভযূপৰতভাৱসমন্নেসনায আকৰীযতি ঞাপেতুং ইচ্ছিতো অত্থো পকাৰতো ঞাপীযতি এতেহীতি আকাৰা, উপপত্তিসাধনকাৰণানি. তানি পন যস্মা অত্তনো যথানুমতস্স অত্থস্স ঞাপকভাৱেন ৱৱত্থীযন্তি, তস্মা তানি তেসং মূলকাৰণভূতানি অনুমানঞাণানি চ দস্সেন্তো ভগৱা – ‘‘কে পনাযস্মতো আকাৰা কে অন্ৱযা’’তি অৱোচাতি ইমমত্থং ৱিভাৱেন্তো ‘‘আকাৰাতি কাৰণানি, অন্ৱযাতি অনুবুদ্ধিযো’’তি আহ. যথা হি লোকে দিট্ঠেন ধূমেন অদিট্ঠং অগ্গিং অন্ৱেতি অনুমানতো জানাতি, এৱং ৱীমংসকো ভিক্খু – ‘‘ভগৱা একেকৱিহাৰেসু সুপ্পটিপন্নেসু দুপ্পটিপন্নেসু চ যথা একসদিসতাদস্সনেন অভযূপৰততং অন্ৱেতি অনুমানতো জানাতি, সুপ্পটিপন্নদুপ্পটিপন্নপুগ্গলেসু অনুস্সাদনানপসাদনপ্পত্তায সত্থু অৱিপৰীতধম্মদেসনতায সম্মাসম্বুদ্ধতং সঙ্ঘসুপ্পটিপত্তিঞ্চ অন্ৱেতি অনুমানতো জানাতি, এৱং জানন্তো চ অভযূপৰতো তথাগতো সব্বধি ৱীতৰাগত্তা, যো যত্থ ৱীতৰাগো, ন সো তন্নিমিত্তং কিঞ্চি ভযং পস্সতি সেয্যথাপি ব্ৰহ্মা কামভৱনিমিত্তং, তথা সম্মাসম্বুদ্ধো ভগৱা অৱিপৰীতধম্মদেসনত্তা, স্ৱাখাতো ধম্মো একন্তনিয্যানিকত্তা, সুপ্পটিপন্নো সঙ্ঘো অৱেচ্চপ্পসন্নত্তা’’তি ৱত্থুত্তযং গুণতো যাথাৱতো জানাতি.

গণবন্ধনেনাতি ‘‘মম সদ্ধিৱিহাৰিকা মম অন্তেৱাসিকা’’তি এৱং গণে অপেক্খাসঙ্খাতেন বন্ধনেন বদ্ধা পযুত্তা. তায তায পটিপত্তিযাতি ‘‘সুগতা দুগ্গতা’’তি ৱুত্তায সুপ্পটিপত্তিযা দুপ্পটিপত্তিযা চ. উস্সাদনাতি গুণৱসেন উক্কংসনা. অপসাদনাতি হীড়না. উভযত্থ গেহস্সিতৱসেনাতি ইমিনা সম্মাপটিপত্তিযা পৰেসং উয্যোজনত্থং – ‘‘পণ্ডিতো, ভিক্খৱে, মহাকচ্চানো’’তিআদিনা (ম. নি. ১.২০৫; ৩.২৮৫, ৩২২) গুণতো উক্কংসনম্পি আযতিং সংৱৰায যথাপৰাধং গৰহণম্পি ন নিৱাৰেতি.

৪৮৯. ৱীমংসকস্সপি অধিপ্পাযো ৱীমংসনৱসেন পৱত্তো. মূলৱীমংসকো হেতুৱাদিতায. গণ্ঠিৱীমংসকস্স অনুস্সুতিভাৱতো ৱুত্তং ‘‘পৰস্সেৱ কথায নিট্ঠঙ্গতো’’তি. তেনাহ ভগৱা – ‘‘পৰস্স চেতোপৰিযাযং অজানন্তেনা’’তি. তথাগতোৱ পটিপুচ্ছিতব্বোতি ইমিনা পুব্বে সাধাৰণতো ৱুত্তং অনুমানং উক্কংসং পাপেত্ৱা ৱদতি. উক্কংসগতঞ্হেতং অনুমানং, যদিদং সব্বঞ্ঞুৱচনং অৱিসংৱাদং সামঞ্ঞতো অপুথুজ্জনগোচৰস্স অত্থস্স অনুমানতো. তিৱিধো হি অত্থো, কোচি পচ্চক্খসিদ্ধো, যো ৰূপাদিধম্মানং পচ্চত্তৱেদনিযো অনিদ্দিসিতব্বাকাৰো. কোচি অনুমানসিদ্ধো, যো ঘটাদীসু পসিদ্ধেন পচ্চযাযত্তভাৱেন সাধিযমানো সদ্দাদীনং অনিচ্চতাদিআকাৰো. কোচি ওকপ্পনসিদ্ধো, যো পচুৰজনস্স অচ্চন্তমদিট্ঠো সদ্ধাৱিসযো পৰলোকনিব্বানাদি. তত্থ যস্স সত্থুনো ৱচনং পচ্চক্খসিদ্ধে অনুমানসিদ্ধে চ অত্থে ন ৱিসংৱাদেতি অৱিপৰীতপ্পৱত্তিযা, তস্স ৱচনেন সদ্ধেয্যত্থসিদ্ধি, সদ্ধেয্যৰূপা এৱ চ যেভুয্যেন সত্থুগুণা অচ্চন্তসম্ভৱতো.

এস ময্হং পথোতি য্ৱাযং আজীৱট্ঠমকসীলসঙ্খাতো ময্হং ওৰমত্তকো গুণো, এস অপৰচিত্তৱিদুনো ৱীমংসকস্স ভিক্খুনো মম জাননপথো জাননমগ্গো. এস গোচৰোতি এসো এত্তকো এৱ তস্স মযি গোচৰো, ন ইতো পৰং. তথা হি ব্ৰহ্মজালেপি (দী. নি. ১.৭) ভগৱতা আজীৱট্ঠমকসীলমেৱ নিদ্দিট্ঠং. এতাপাথোতি এত্তকাপাথো. যো সীলে পতিট্ঠিতো ‘‘এতং মমা’’তি, ‘‘ইমিনাহং সীলেন দেৱো ৱা ভৱিস্সামি দেৱঞ্ঞতৰো ৱা’’তি তণ্হায পৰামসন্তো, তস্স ৱিসেসভাগিযতায, নিব্বেধভাগিযতায ৱা অকাৰণেন তণ্হং অনতিৱত্তনতো সো তম্মযো নাম. তেনাহ ‘‘ন তম্মযো ন সতণ্হো’’তিআদি.

সুতস্স উপৰূপৰি ৱিসেসাৱহভাৱেন উত্তৰুত্তৰঞ্চেৱ তস্স চ ৱিসেসস্স অনুক্কমেন পণীততৰভাৱতো পণীততৰঞ্চ কত্ৱা দেসেতি. সৱিপক্খন্তি পহাতব্বপহাযকভাৱেন সপ্পটিপক্খং. কণ্হং পটিবাহিত্ৱা সুক্কন্তি ইদং ধম্মজাতং কণ্হং নাম, ইমস্স পহাযকং ইদং সুক্কং নামাতি এৱং কণ্হং পটিবাহিত্ৱা সুক্কং. সুক্কং পটিবাহিত্ৱা কণ্হন্তি এত্থাপি এসেৱ নযো. ইধ পন ‘‘ইমিনা পহাতব্ব’’ন্তি ৱত্তব্বং. সউস্সাহন্তি সব্যাপাৰং. কিৰিযমযচিত্তানঞ্হি অনুপচ্ছিন্নাৱিজ্জাতণ্হামানাদিকে সন্তানে সব্যাপাৰতা সউস্সাহতা, সৱিপাকধম্মতাতি অত্থো. তস্মিং দেসিতে ধম্মেতি তস্মিং সত্থাৰা দেসিতে লোকিযলোকুত্তৰধম্মে. একচ্চং একদেসভূতং মগ্গফলনিব্বানসঙ্খাতং পটিৱেধধম্মং অভিঞ্ঞায অভিৱিসিট্ঠায মগ্গপঞ্ঞায জানিত্ৱা. পটিৱেধধম্মেন মগ্গেন. দেসনাধম্মেতি দেসনাৰুড়্হে পুব্বভাগিযে বোধিপক্খিযধম্মে নিট্ঠং গচ্ছতি – ‘‘অদ্ধা ইমায পটিপদায জৰামৰণতো মুচ্চিস্সামী’’তি. পুব্বে পোথুজ্জনিকসদ্ধাযপি পসন্নো, ততো ভিয্যোসোমত্তায অৱিপৰীতধম্মদেসনো সম্মাসম্বুদ্ধো সো ভগৱাতি সত্থৰি পসীদতি. নিয্যানিকত্তাতি ৱট্টদুক্খতো এৱ ততো নিয্যানাৱহত্তা. ৱঙ্কাদীতি আদি-সদ্দেন অঞ্ঞং অসামীচিপৰিযাযং সব্বং দোসং সঙ্গণ্হাতি.

৪৯০. ইমেহি সত্থুৱীমংসনকাৰণেহীতি ‘‘পৰিসুদ্ধকাযসমাচাৰতাদীহি চেৱ উত্তৰুত্তৰিপণীতপণীতঅৱিপৰীতধম্মদেসনাহি চা’’তি ইমেহি যথাৱুত্তেহি সত্থুউপপৰিক্খনকাৰণেহি. অক্খৰসম্পিণ্ডনপদেহীতি তেসংযেৱ কাৰণানং সম্বোধনেহি অক্খৰসমুদাযলক্খণেহি পদেহি. ইধ ৱুত্তেহি অক্খৰেহীতি ইমস্মিং সুত্তে ৱুত্তেহি যথাৱুত্তস্স অত্থস্স অভিব্যঞ্জনতো ব্যঞ্জনসঞ্ঞিতেহি অক্খৰেহি. ওকপ্পনাতি সদ্ধেয্যৱত্থুং ওক্কন্তিত্ৱা পসীদনতো ওকপ্পনলক্খণা. সদ্ধায মূলং নামাতি অৱেচ্চপ্পসাদভূতায সদ্ধায মূলং নাম কাৰণন্তি সদ্দহনস্স কাৰণং পৰিসুদ্ধকাযসমাচাৰাদিকং. থিৰা পটিপক্খসমুচ্ছেদেন সুপ্পতিট্ঠিতত্তা. হৰিতুং ন সক্কাতি অপনেতুং অসক্কুণেয্যা. ইতৰেসু সমণব্ৰাহ্মণদেৱেসু ৱত্তব্বমেৱ নত্থীতি আহ ‘‘সমিতপাপসমণেন ৱা’’তিআদি.

‘‘বুদ্ধানং কেসঞ্চি সাৱকানঞ্চ ৱিবাধনত্থং মাৰো উপগচ্ছতী’’তি সুতপুব্বত্তা ‘‘অযং মাৰো আগতো’’তি চিন্তেসি. আনুভাৱসম্পন্নেন অৰিযসাৱকেন পুচ্ছিতত্তা মুসাৱাদং কাতুং নাসক্খি. এতেতি যথাৱুত্তে সমিতপাপসমণাদযো ঠপেত্ৱা. সভাৱসমন্নেসনাতি যাথাৱসমন্নেসনা অৱিপৰীতৱীমংসা. সভাৱেনেৱাতি সব্ভাৱেনেৱ যথাভূতগুণতো এৱ. সুট্ঠু সম্মদেৱ. সমন্নেসিতোতি উপপৰিক্খিতো. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱাতি.

ৱীমংসকসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.