১০. মাৰতজ্জনীযসুত্তৱণ্ণনা

৫০৬. কোট্ঠমনুপৱিট্ঠোতি আসযো ৱচ্চগুত্তট্ঠানতায কোট্ঠং, তস্স অব্ভন্তৰঞ্হেত্থ কোট্ঠং. অনুৰূপো হুত্ৱা পৱিট্ঠো অনুপৱিট্ঠো. সুখুমঞ্হি তদনুচ্ছৱিকং অত্তভাৱং মাপেত্ৱা অযং তত্থ পৱিট্ঠো. গৰুগৰো ৱিযাতি গৰুকগৰুকো ৱিয. উ-কাৰস্স হি ও-কাৰং কত্ৱা অযং নিদ্দেসো, অতিৱিয গৰুকো মঞ্ঞেতি অত্থো. গৰুগৰু ৱিয ইচ্চেৱ ৱা পাঠো. মাসভত্তং মাসো উত্তৰপদলোপেন, মাসভত্তেন আচিতং পূৰিতং মাসাচিতং মঞ্ঞে. তেনাহ ‘‘মাসভত্তং ভুত্তস্স কুচ্ছি ৱিযা’’তি. উত্তৰপদলোপেন ৱিনা অত্থং দস্সেতুং ‘‘মাসপূৰিতপসিব্বকো ৱিযা’’তি ৱুত্তং. তিন্তমাসো ৱিযাতি তিন্তমাসো পসিব্বকো ৱিয. কিং নু খো এতং মম কুচ্ছিযং পুব্বং ভাৰিকত্তং, কিং নু খো কথং নু খো জাতন্তি অধিপ্পাযো? উপাযেনাতি পথেন ঞাযেন. ব্যতিৰেকতো পনস্স অনুপাযং দস্সেতুং ‘‘সচে পনা’’তিআদি ৱুত্তং. অত্তানমেৱ ৱা সন্ধায ‘‘মা তথাগতং ৱিহেসেসী’’তি আহ. যথা হি অৰিযসঙ্ঘো ‘‘তথাগতং দেৱমনুস্সপূজিতং, সঙ্ঘং নমস্সাম সুৱত্থি হোতূ’’তিআদীসু (খু. পা. ৬.১৮; সু. নি. ২৪১) তথাগতোতি ৱুচ্চতি, এৱং তপ্পৰিযাপন্না অৰিযপুগ্গলা, যথা চ পুৰিমকা দুতিযঅগ্গসাৱকা কপ্পানং সতসহস্সাধিকং একং অসঙ্খ্যেয্যং পাৰমিযো পূৰেত্ৱা আগতা, অযম্পি মহাথেৰো তথা আগতোতি তথাগতোতি. পতিঅগ্গড়েৱ অট্ঠাসীতি অগ্গড়স্স বহিভাগে অট্ঠাসি.

৫০৭. ৰুক্খদেৱতা নাম চাতুমহাৰাজিকেসু নিহীনো কাযো, তস্মা নেসং মনুস্সগন্ধো পৰিচিতত্তা নাতিজেগুচ্ছোতি আহ ‘‘আকাসট্ঠদেৱতান’’ন্তি. আবাধং কৰোতীতি দুক্খং জনেতি. নাগৰিকোতি সুকুমাৰো. পৰিচোক্খোতি সব্বসো সুচিৰূপো. ঞাতিকোটিন্তি ঞাতিভাগং. অনাদিমতি হি সংসাৰে ঞাতিভাগৰহিতো নাম সত্তো কস্সচিপি নত্থীতি অধিপ্পাযো. ইদন্তি ‘‘সো মে ত্ৱং ভাগিনেয্যো হোসী’’তি ইদং ৱচনং. পৱেণিৱসেনাতি তদা ময্হং ভাগিনেয্যো হুত্ৱা ইদানি মাৰট্ঠানে ঠিতোতি ইমিস্সা পৱেণিযা ৱসেন ৱুত্তং. অঞ্ঞস্স ৱা ৱেসমং ধুৰো ৱিধুৰো. তেনাহ ‘‘অঞ্ঞেহি সদ্ধিং অসদিসো’’তি. অপ্পদুক্খেনাতি সুখেনেৱ. পন্থানং অৱন্তি গচ্ছন্তীতি পথাৱিনো. এত্তকেনাতি এত্তাৱতা চিতকসন্নিসযেন. উদকলেণন্তি উদকনিস্সন্দনলেণং. সমাপত্তিতোতি নিৰোধসমাপত্তিতো. সমাপত্তিফলন্তি নিৰোধসমাপত্তিফলং.

৫০৮. দসহি অক্কোসৱত্থূহীতি দসহিপি অক্কোসৱত্থূহি, ততো কিঞ্চি অহাপেন্তা. পৰিভাসথাতি গৰহথ. ঘট্টেথাতি অনূনাহি কথাহি ইমেসু ওৱিজ্ঝথ. দুক্খাপেথাতি চিত্তে দুক্খং জনেথ. এতেসন্তি তেসং ভিক্খূনং তুম্হাকং অক্কোসনাদীহি ভিক্খূনং কিলেসুপ্পত্তিযা. তেনেত্থ দূসী মাৰো ওতাৰং লভতি নামাতি অধিপ্পাযো. উপট্ঠাতব্বং ইভং অৰহন্তীতি ইব্ভা, হত্থিভণ্ডকা, হীনজীৱিকতায হেতে ইব্ভা ৱিযাতি ইব্ভা, তে পন সদুতিযকৱসেন ‘‘গহপতিকা’’তি ৱুত্তা. কণ্হাতি কণ্হাভিজাতিকা. পাদতো জাতত্তা পাদানং অপচ্চা. আলসিযজাতাতি কসিৱণিজ্জাদিকম্মস্স অকৰণেন সঞ্জাতালসিযা. গূথনিদ্ধমনপনাড়ীতি ৱচ্চকূপতো গূথস্স নিক্খমপদেসো.

মনুস্সানং অকুসলং ন ভৱেয্য তেসং তাদিসায অভিসন্ধিযা অভাৱতো. আৱেসকস্স আনুভাৱেন আৱিট্ঠস্স চিত্তসন্ততি ৱিপৰিৱত্ততীতি ৱুত্তোৱাযমত্থো. ৱিসভাগৱত্থুন্তি ভিক্খূনং সন্তিকে ইত্থিৰূপং, ভিক্খুনীনং সন্তিকে পুৰিসৰূপন্তি ঈদিসং, অঞ্ঞং ৱা পব্বজিতানং অসাৰুপ্পং ৱিসভাগৱত্থুং. ৱিপ্পটিসাৰাৰম্মণন্তি পস্সন্তানং ৱিপ্পটিসাৰস্স পচ্চযং. লেপযট্ঠিন্তি লেপলিত্তং ৱাকুৰযট্ঠিং.

৫১০. সোমনস্সৱসেনাতি গেহস্সিতসোমনস্সৱসেন. অঞ্ঞথত্তন্তি উপ্পিলাৱিতত্তং. পুৰিমনযেনেৱাতি ‘‘সচে মাৰো মনুস্সানং সৰীৰে অধিমুচ্চিত্ৱা’’তিআদিনা পুব্বে ৱুত্তনযেন. যদি মাৰোৱ তথা কৰেয্য, মনুস্সানং কুসলং ন ভৱেয্য, মাৰস্সেৱ ভৱেয্য, সৰীৰে পন অনধিমুচ্চিত্ৱা তাদিসং পসাদনীযং পসাদৱত্থুং দস্সেসি. তেনাহ ‘‘যথা হী’’তিআদি.

৫১১. অসুভসঞ্ঞাপৰিচিতেনাতি সকলং কাযং অসুভন্তি পৱত্তায সঞ্ঞায সহগতজ্ঝানং অসুভসঞ্ঞা, তেন পৰিচিতেন পৰিভাৱিতেন. চেতসা চিত্তেন. বহুলন্তি অভিণ্হং. ৱিহৰতোতি ৱিহৰন্তস্স, অসুভসমাপত্তিবহুলস্সাতি অত্থো. পতিলীযতীতি সঙ্কুচতি তত্থ পটিকূলতায সণ্ঠিতত্তা. পতিকুটতীতি অপসক্কতি. পতিৱত্ততীতি নিৱত্ততি. ততো এৱ ন সম্পসাৰিযতি. ৰসতণ্হাযাতি মধুৰাদিৰসৱিসযায তণ্হায.

সব্বলোকে অনভিৰতিসঞ্ঞাতি তীসুপি ভৱেসু অৰুচ্চনৱসেন পৱত্তা ৱিপস্সনাভাৱনা. নিব্বিদানুপস্সনা হেসা. লোকচিত্ৰেসূতি হত্থিঅস্সৰথপাসাদকূটাগাৰাদিভেদেসু চেৱ আৰামৰামণেয্যকাদিভেদেসু চ লোকে চিত্তৱিচিত্তেসু. ৰাগসন্তানি ৱূপসন্তৰাগানি. দোসমোহসন্তানীতি এত্থাপি এসেৱ নযো. ইমেসং এৱং কম্মট্ঠানগ্গহণং সব্বেসং সপ্পাযভাৱতো.

৫১২. সক্খৰং গহেত্ৱাতি সক্খৰাসীসেন তত্তকং ভিন্নপাসাণমুট্ঠিন্তি আহ ‘‘অন্তোমুট্ঠিযং তিট্ঠনপমাণং পাসাণ’’ন্তি. মুট্ঠিপৰিযাপন্নন্তি অত্থো. অযঞ্হি পাসাণস্স হেট্ঠিমকোটি. হত্থিনাগোতি মহাহত্থী. মহন্তপৰিযাযো নাগ-সদ্দোতি কেচি. অহিনাগাদিতো ৱা ৱিসেসনত্থং হত্থিনাগোতি ৱুত্তং. সকলসৰীৰেনেৱ নিৱত্তিত্ৱা অপলোকেসীতি ৱুত্তমত্থং ৱিৱৰিতুং ‘‘যথা হী’’তিআদি ৱুত্তং. ন ৱাযন্তি এত্থ ৱা-সদ্দো অৱধাৰণত্থোতি আহ ‘‘নেৱ পমাণং অঞ্ঞাসী’’তি. সহাপলোকনাযাতি চ ৱচনতোতি ইমিনা ৱচনেন ইমং ৱচনমত্তং গহেত্ৱাতি অধিপ্পাযো. উড়াৰেতি উড়াৰগুণে. ভগৱন্তঞ্হি ঠপেত্ৱা নত্থি তদা সদেৱকে লোকে তাদিসো গুণৱিসেসযুত্তোতি.

ৱিসুং ৱিসুং পচ্চত্তৱেদনিযো অযসূলেন সদ্ধিং ভূতানি ছ ফস্সাযতনানি এতস্সাতি ছ ফস্সাযতনং, দুক্খং. তং এত্থ অত্থীতি ছ ফস্সাযতনিকো, নিৰযো. তেনাহ ‘‘ছসু ফস্সা…পে… পচ্চযো’’তি. সমাহনতীতি সমাহতো, অনেকসতভেদো সঙ্কুসমাহতো এত্থ অত্থীতি সঙ্কুসমাহতো, নিৰযো. ৱিসেসপচ্চযতায ৱেদনায ঠিতোতি ৱেদনিযো, কাৰণাকাৰকেন ৱিনা পচ্চত্তং সযমেৱ ৱেদনিযোতি পচ্চত্তৱেদনিযো. অযসূলেন সদ্ধিং অযসূলন্তি পাদপদেসতো পট্ঠায নিৰন্তৰং অভিহননৱসেন আগতেন পণ্ণাসায জনেহি গহিতেন অযসূলেন সহ সীসপদেসতো পট্ঠায আগতং. অযসূলভাৱসামঞ্ঞেন চেতং একৱচনং, সতমত্তানি পতিতানি সূলানি. ইমিনা তে ঠানেন চিন্তেত্ৱাতি নিস্সিতৱোহাৰেন নিস্সযং ৱদতি. এৱং ৱুত্তন্তি ‘‘তদা জানেয্যাসি ৱস্সসহস্সং মে নিৰযে পচ্চমানস্সা’’তি এৱং ৱুত্তং. ৱুট্ঠানিমন্তি ৱুট্ঠানে ভৱং, অন্তিমন্তি অত্থো. তেনাহ ‘‘ৱিপাকৱুট্ঠানৱেদন’’ন্তি, ৱিপাকস্স পৰিযোসানং ৱেদনন্তি অত্থো. দুক্খতৰা হোতি পদীপস্স ৱিজ্ঝাযনক্খণে মহন্তভাৱো ৱিয.

৫১৩. ঘট্টযিত্ৱা পোথেত্ৱা. পাটিযেক্কৱেদনাজনকাতি পচ্চেকং মহাদুক্খসমুপ্পাদকা. অযতো অপগতো নিৰযো, সো দেৱদূতসুত্তেন (ম. নি. ৩.২৬১) দীপেতব্বো. অত্থৱণ্ণনা পনস্স পৰতো সযমেৱ আগমিস্সতি. ইমং পন অতীতৱত্থুং আহৰিত্ৱা অত্তনো ঞাণানুভাৱদীপনমুখেন মাৰং সন্তজ্জেন্তো মহাথেৰো ‘‘যোএতমভিজানাতী’’তি গাথমাহ. তস্সত্থো – যো মহাভিঞ্ঞো এতং কম্মং কম্মফলঞ্চ হত্থতলে ঠপিতং আমলকং ৱিয অভিমুখং কত্ৱা পচ্চক্খতো জানাতি. সব্বসো ভিন্নকিলেসতায ভিক্খু সম্মাসম্বুদ্ধস্স অগ্গসাৱকো, তাদিসং উড়াৰগুণং আসজ্জ ঘট্টযিত্ৱা একন্তকাড়কেহি পাপধম্মেহি সমন্নাগতত্তা কণ্হ মাৰ আযতিং মহাদুক্খং ৱিন্দিস্সসি.

উদকং ৱত্থুং কত্ৱাতি তত্থ নিব্বত্তনকসত্তানং সাধাৰণকম্মফলেন মহাসমুদ্দউদকমেৱ অধিট্ঠানং কত্ৱা. তথা হি তানি কপ্পট্ঠিতিকানি হোন্তি. তেনাহ ‘‘কপ্পট্ঠাযিনো’’তি. তেসন্তি ৱিমানানং. এতং যথাৱুত্তৱিমানৱত্থুং তাসং অচ্ছৰানং সম্পত্তিং, তস্স চ কাৰণং অত্তপচ্চক্খং কত্ৱা জানাতি. পাদঙ্গুট্ঠেন কম্পযীতি পুব্বাৰামে ৱিসাখায মহাউপাসিকায কাৰিতং সহস্সগব্ভপটিমণ্ডিতমহাপাসাদং অত্তনো পাদঙ্গুট্ঠেন কম্পেসি. তেনাহ ‘‘ইদং পাসাদকম্পনসুত্তেন দীপেতব্ব’’ন্তি. ইদন্তি ‘‘যো ৱেজযন্ত’’ন্তি ইমিস্সা গাথায অত্থজাতং চূড়তণ্হাসঙ্খযৱিমুত্তিসুত্তেনেৱ (ম. নি. ১.৩৯৩) দীপেতব্বং.

তস্স ব্ৰহ্মগণস্স তথাচিন্তনসমনন্তৰমেৱ তস্মিং ব্ৰহ্মলোকে সুধম্মং ব্ৰহ্মসভং গন্ত্ৱা. তেপীতি মহামোগ্গল্লানাদযো. পচ্চেকং দিসাসূতি মহামোগ্গল্লানত্থেৰো পুৰত্থিমদিসাযং, মহাকস্সপত্থেৰো দক্খিণদিসাযং, মহাকপ্পিনত্থেৰো পচ্ছিমদিসাযং, অনুৰুদ্ধত্থেৰো উত্তৰদিসাযন্তি এৱং চত্তাৰো থেৰা ব্ৰহ্মপৰিসমত্থকে মজ্ঝে নিসিন্নস্স ভগৱতো সমন্ততো চতুদ্দিসা নিসীদিংসু. গাথা ৱুত্তাতি ‘‘যো ব্ৰহ্মং পৰিপুচ্ছতী’’তি গাথা ৱুত্তা. অঞ্ঞতৰব্ৰহ্মসুত্তেনাতি – ‘‘তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰস্স ব্ৰহ্মুনো এৱৰূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং হোতী’’তিআদিনা (সং. নি. ১.১৭৬) মহাৱগ্গে আগতেন অঞ্ঞতৰব্ৰহ্মসুত্তেন.

ঝানৱিমোক্খেন ফুসীতি ঝানৱিমোক্খসন্নিস্সযেন অভিঞ্ঞাঞাণেন ফস্সযি. ৱনন্তি জম্বুদীপং অফস্সযীতি সম্বন্ধো. জম্বুদীপো হি ৱনবহুলতায ইধ ‘‘ৱন’’ন্তি ৱুত্তো. তেনাহ ‘‘জম্বুসণ্ডস্স ইস্সৰো’’তি. পুব্বৱিদেহানং দীপন্তি পুব্বৱিদেহৱাসীনং দীপং, পুব্বৱিদেহদীপন্তি অত্থো. ভূমিসযা নৰা নাম অপৰগোযানকা উত্তৰকুৰুকা চ. যস্মা তে গেহপৰিগ্গহাভাৱতো ভূমিযংযেৱ সযন্তি, ন পাসাদাদীসু. পটিলভীতি উপ্পাদেসি. এতং আসং মা অকাসীতি এসা যথা পুব্বে দূসিমাৰস্স, এৱং তুয্হং আসা দীঘৰত্তং অনত্থাৱহা, তস্মা এদিসং আসং মা অকাসীতি মাৰস্স ওৱাদং অদাসি. সেসং সব্বত্থ সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.

পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায

মাৰতজ্জনীযসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.

নিট্ঠিতা চ চূড়যমকৱগ্গৱণ্ণনা.

মূলপণ্ণাসটীকা সমত্তা.

দুতিযো ভাগো নিট্ঠিতো.