৫. নিৱাপসুত্তৱণ্ণনা

২৬১. নিৱপ্পতীতি নিৱাপো, নিৱাপং ৱত্তেতি, নিৱাপভোজনং ৱা এতস্সাতি নেৱাপিকো, নিৱাপেন মিগে পলোভেত্ৱা গণ্হনকমাগৱিকো. তিণবীজানীতি নিৱাপতিণবীজানি. ৱপ্পন্তি সস্সং ৱিয ৱপিতব্বট্ঠেন ৱপ্পং. ‘‘মযং ৱিয অঞ্ঞে কে ঈদিসং লভিস্সন্তী’’তি মানমদং আপজ্জিস্সন্তি. ৱিস্সট্ঠসতিভাৱন্তি অনুস্সঙ্কিতপৰিসঙ্কিতভাৱং. তিৰচ্ছানা হি ৱিজাতিযবলৱতিৰচ্ছানৱসনট্ঠানেসু সাসঙ্কা উব্বিগ্গহদযা অপ্পমত্তা হোন্তি ৱিসেসতো মাগৱিকাদিমনুস্সূপচাৰে, ৰসতণ্হায পন বদ্ধা পমাদং আপজ্জস্সন্তি. নিৱপতি এত্থাতি নিৱাপো, নিৱাপভূমি নিৱাপট্ঠানং. তেনাহ ‘‘নিৱাপট্ঠানে’’তি. ‘‘যথাকামকৰণীযা’’তি ৱুত্তমত্থং ৱিৱৰিতুং ‘‘একং কিৰা’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ নীৱাৰৱনং ৱিযাতি নীৱাৰস্স সমূহো ৱিয. নীৱাৰো নাম অৰঞ্ঞে সযংজাতৱীহিজাতি. মেঘমালা ৱিযাতি মেঘঘটা ৱিয. একগ্ঘনন্তি একজ্ঝং ৱিয অৱিৰট্ঠং. পক্কমন্তীতি আসঙ্কপৰিসঙ্কা হুত্ৱা পক্কমন্তি. কণ্ণে চালযমানাতি অনাসঙ্কন্তানং পহট্ঠাকাৰদস্সনং. মণ্ডলগুম্বন্তি মণ্ডলকাকাৰেন ঠিতং গুম্বং.

২৬২. কপ্পেত্ৱাতি উপমাভাৱেন পৰিকপ্পেত্ৱা. মিগে অত্তনো ৱসে ৱত্তাপনং ৱসীভাৱো. সো এৱ ইজ্ঝনট্ঠেন ইদ্ধি, পভাৱনট্ঠেন আনুভাৱো.

২৬৩. ভযেন ভোগতোতি ভযেন সহ সভযং নিৱাপপৰিভোগতো. বলৱীৰিযন্তি কাযবলঞ্চ উট্ঠানৱীৰিযঞ্চ. অট্ঠকথাযং পন বলমেৱ ৱীৰিযং. বলন্তি চ সৰীৰবলং, তঞ্চ অত্থতো মনসিকাৰমগ্গেহি অপৰাপৰং সঞ্চৰণকৱাতোতি ৱুত্তং ‘‘অপৰাপৰং সঞ্চৰণৱাযোধাতূ’’তি.

২৬৪. সিক্খিতকেৰাটিকাতি পৰিচিতসাঠেয্যা, ৱঞ্চকাতি অত্থো. ইদ্ধিমন্তো ৱিয আনুভাৱৱন্তো ৱিয. পচুৰজনেহি পৰভূতা জাতাতি পৰজনা, মহাভূতা. তেনাহ ‘‘যক্খা’’তি. সমন্তা সপ্পদেসন্তি সমন্ততো পদেসৱন্তং ৱিপুলোকাসসন্নিৱাসট্ঠানং. তস্স পন সপ্পদেসতা মহাওকাসতাযাতি ৱুত্তং ‘‘মহন্তং ওকাস’’ন্তি.

২৬৫. ঘট্টেস্সন্তীতি ‘‘সভযসমুট্ঠান’’ন্তি সঞ্ঞাদানৱসেন চিত্তং চেতেস্সন্তি, তাসেস্সন্তীতি অত্থো. পৰিচ্চজিস্সন্তীতি নিব্বিসিস্সন্তি. মহল্লকোতি জাতিযা মহল্লকো জিণ্ণো. দুব্বলোতি ব্যাধিৱসেন, পকতিযা ৱা বলৱিৰহিতো.

২৬৭. নিৱাপসদিসতায নিৱাপোতি ৱা. লোকপৰিযাপন্নং হুত্ৱা কিলেসেহি আমসিতব্বতায লোকামিসানীতি ৱা. ৱট্টে আমিসভূতত্তা ৱট্টামিসভূতানং. ৱসং ৱত্তেতীতি কামগুণেহি কামগুণে গিদ্ধে সত্তে তস্সেৱ গেধস্স ৱসেন অত্তনো ৱসে ৱত্তেতীতি. তেনাহ –

‘‘অন্তলিক্খচৰো পাসো, য্ৱাযং চৰতি মানসো;

তেন তং বাধযিস্সামি, ন মে সমণ মোক্খসী’’তি. (সং. নি. ১.১৫১; মহাৱ. ৩৩);

অযন্তি পঠমমিগজাতূপমা. ৱানপত্থস্স সতোৱ পপঞ্চপৰদত্তিকাদিসপুত্তদাৰনিক্খমনং সন্ধাযাহ ‘‘সপুত্তভৰিযপব্বজ্জাযা’’তি.

২৬৮. কামতো চিত্তস্স ৱিমুত্তি ইধ চেতোৱিমুত্তীতি অধিপ্পেতাতি আহ ‘‘চেতোৱিমুত্তি নাম…পে… উপ্পন্নঅজ্ঝাসযো’’তি. কামে ৱিস্সজ্জেত্ৱা পুন তত্থ নিমুগ্গতায দুতিযসমণব্ৰাহ্মণা দুতিযমিগজাতূপমা ৱুত্তা.

২৬৯. ততিযসমণব্ৰাহ্মণা যথাপৰিচ্চত্তে কামে পৰিচ্চজিত্ৱা এৱং ঠিতা, ন দুতিযা ৱিয তত্থ নিমুগ্গাতি অধিপ্পাযেন ‘‘কিং পন তে অকংসূ’’তি পুচ্ছতি. ইতৰে কামং উজুকং কামগুণেসু ন নিমুগ্গা, পৰিযাযেন পন নিমুগ্গা দিট্ঠিজালেন চ অজ্ঝোত্থটাতি দস্সেন্তো ‘‘গামনিগমজনপদৰাজধানিযো’’তিআদিমাহ. দিট্ঠিজালম্পি তণ্হাজালানুগতমেৱাতি আহ ‘‘মাৰস্স পাপিমতো দিট্ঠিজালেন পৰিক্খিপিত্ৱা’’তি.

২৭১. খন্ধকিলেসাভিসঙ্খাৰমাৰা ৱা ইধ মাৰগ্গহণেন গহিতাতি দট্ঠব্বং. অক্খীনি ভিন্দি দট্ঠুং অসমত্থভাৱাপাদনেন. তেনাহ ‘‘ৱিপস্সনাপাদকজ্ঝান’’ন্তিআদি. কিঞ্চাপি মাৰো যং কিঞ্চি ঝানং সমাপন্নস্সপি ভিক্খুনো চিত্তং ইমং নাম আৰম্মণং নিস্সায ৱত্ততীতি ন জানাতি, ইধাধিপ্পেতস্স পন ভিক্খুনো ৱসেন ‘‘ৱিপস্সনাপাদকজ্ঝান’’ন্তি ৱুত্তং. তেনেৱ পৰিযাযেনাতি ‘‘ন মাৰস্স অক্খীনি ভিন্দী’’তি এৱমাদিনা যথাৱুত্তপৰিযাযেন. অদস্সনং গতোতি এত্থাপি এসেৱ নযো. চক্খুস্স পদং পতিট্ঠাতি চ ইধ আৰম্মণং অধিপ্পেতং তং পৰিগ্গয্হ পৱত্তনতোতি আহ ‘‘অপ্পতিট্ঠং নিৰাৰম্মণ’’ন্তি. সোতি মাৰো. দিস্ৱাতি দস্সনহেতু. যস্মা মগ্গেন চতুসচ্চদস্সনহেতু আসৱা ন পৰিক্খীণা. ফলক্খণে হি তে খীণাতি ৱুচ্চন্তীতি.

লোকেতি সত্তলোকে সঙ্খাৰলোকে চ. সত্তৱিসত্তভাৱেনাতি লগ্গভাৱেন চেৱ সৱিসেসং আসত্তভাৱেন চ. অথ ৱাতিআদিনা নিদ্দেসনযৱসেন (মহানি. ৩, চূড়নি. মেত্তগূমাণৱপুচ্ছানিদ্দেস ২২, ২৩; চূড়নি. খগ্গৱিসাণসুত্তনিদ্দেস ১২৪) ৱিসত্তিকাপদং নিদ্দিসতি. ৱিসতাতি ৱিত্থটা ৰূপাদীসু তেভূমকধম্মেসু ব্যাপনৱসেন ৱিসটাতি পুৰিমৱচনমেৱ তকাৰস্স টকাৰং কত্ৱা ৱুত্তং. ৱিসালাতি ৱিপুলা. ৱিসক্কতীতি পৰিসক্কতি সহতি. ৰত্তো হি ৰাগৱত্থুনা পাদেন তালিযমানোপি সহতি. ওসক্কনং, ৱিপ্ফন্দনং ৱা ৱিসক্কনন্তিপি ৱদন্তি. ৱিসংহৰতীতি যথা তথা কামেসু আনিসংসং দস্সেন্তী ৱিৱিধেহি আকাৰেহি নেক্খম্মাভিমুখপ্পৱত্তিতো চিত্তং সংহৰতি সঙ্খিপতি, ৱিসং ৱা দুক্খং, তং হৰতি উপনেতীতি অত্থো. ৱিসংৱাদিকাতি অনিচ্চাদিং নিচ্চাদিতো গণ্হাপেন্তী ৱিসংৱাদিকা হোতি. দুক্খনিব্বত্তকস্স কম্মস্স হেতুভাৱতো ৱিসমূলা, ৱিসং ৱা দুক্খদুক্খাদিভূতা ৱেদনা মূলং এতিস্সাতি ৱিসমূলা. দুক্খসমুদযত্তা ৱিসং ফলং এতিস্সাতি ৱিসফলা. তণ্হায ৰূপাদিকস্স দুক্খস্সেৱ পৰিভোগো হোতি, ন অমতস্সাতি সা ‘‘ৱিসপৰিভোগা’’তি ৱুত্তা. সব্বত্থ নিৰুত্তিৱসেন সদ্দসিদ্ধি ৱেদিতব্বা. যো পনেত্থ পধানো অত্থো, তং দস্সেতুং পুন ‘‘ৱিসালা ৱা পনা’’তিআদি ৱুত্তং. নিত্তিণ্ণো উত্তিণ্ণোতি উপসগ্গৱসেন পদং ৱড্ঢিতং. নিৰৱসেসতো ৱা তিণ্ণো নিত্তিণ্ণো. তেন তেন মগ্গেন উদ্ধমুদ্ধং তিণ্ণো উত্তিণ্ণো. যং পনেত্থ অত্থতো অৱিভত্তং, তং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.

নিৱাপসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.