১. ককচূপমসুত্তৱণ্ণনা

২২২. মোড়িন্তি কেসৰচনং. ৱেহাযসন্তি আকাসে. ৰতনচঙ্কোটৱৰেনাতি ৰতনসিলামযৱৰচঙ্কোটকেন সহস্সনেত্তো সিৰসা পটিগ্গহি. ‘‘সুৱণ্ণচঙ্কোটকৱৰেনা’’তিপি (বু. ৱং. অট্ঠ. ২৩ দূৰেনিদানকথা; জা. অট্ঠ. ১.২ অৱিদূৰেনিদানকথা) পাঠো.

সাতি মোড়ি. মোড়ি এতস্স অত্থীতি মোড়িকো, মোড়িকো এৱ মোড়িযো. ফগ্গুনোতি পন নামং. সঙ্খাতি সমঞ্ঞা. ৱেলীযতি খণমুহুত্তাদিৱসেন উপদিসীযতীতি ৱেলা, কালোতি আহ ‘‘তাযং ৱেলাযং…পে… অযং কালৱেলা নামা’’তি. ৱেলযতি পৰিচ্ছেদৱসেন তিট্ঠতীতি ৱেলা, সীমা. ৱেলযতি সংকিলেসপক্খং চালযতীতি ৱেলা, সীলং. অনতিক্কমনট্ঠোপি চস্স সংকিলেসধম্মনিমিত্তং অচলনমেৱ. ৱিঞ্ঞুপুৰিসাভাৱে ছপঞ্চৱাচামত্তং ওৱাদে পমাণং নাম.দৱসহগতং কত্ৱাতি কীড়াসহিতং কত্ৱা.

মিস্সীভূতোতি অননুলোমিকসংসগ্গৱসেন মিস্সীভূতো. ‘‘অৱণ্ণং ভাসতী’’তি সঙ্খেপতো ৱুত্তং ৱিৱৰিতুং ‘‘তাপনপচনকোট্টনাদীনী’’তিআদি ৱুত্তং. অধিকৰণম্পি কৰোতীতি এত্থ যথা সো অধিকৰণায পৰিসক্কতি, তংদস্সনং ‘‘ইমেসং ভিক্খূন’’ন্তিআদি. অধিকৰণং আকড্ঢতীতি অধিকৰণং উদ্দিস্স তে ভিক্খূ আকড্ঢতি, অধিকৰণং ৱা তেসু উপ্পাদেন্তো আকড্ঢতি. উদ্দেসপদং ৱাতি পদসো উদ্দেসমত্তং ৱা. নেৱ পিযকম্যতাযাতি নেৱ অত্তনি সত্থুনো পিযভাৱকামতায. ন ভেদাধিপ্পাযেনাতি ন সত্থুনো তেন ভিক্খুনা ভেদাধিপ্পাযেন. অত্থকামতাযাতি মোড়িযফগ্গুনস্স হিতকামতায.

২২৪. অৱণ্ণভাসনেতি ভিক্খুনীনং অগুণকথনে. ছন্দাদীনং ৱত্থুভাৱতো কামগুণা গেহং ৱিয গেহং, তে চ তে সিতা নিস্সিতাতি গেহস্সিতাতি ৱুত্তা. তণ্হাছন্দাপি তাসং কত্তুকামতাপীতি উভযেপি তণ্হাছন্দা, পটিঘছন্দা পন তেসং কত্তুকামতা এৱ. ফলিকমণি ৱিয পকতিপভস্সৰস্স চিত্তসন্তানস্স উপসঙ্গো ৱিয ৱিপৰিণামকাৰণং ৰাগাদযোতি আহ ‘‘ৰত্তম্পি চিত্তং ৱিপৰিণত’’ন্তিআদি. হিতানুকম্পীতি কৰুণায পচ্চুপট্ঠাপনমাহ. ‘‘যস্সন্তৰতো ন সন্তি কোপা’’তিআদীসু (উদা. ২০) ৱিয অন্তৰ-সদ্দো চিত্তপৰিযাযোতি আহ ‘‘দোসন্তৰোতি দোসচিত্তো’’তি.

২২৫. দুব্বচতায ওৱাদং অসম্পটিচ্ছন্তো চিত্তেনেৱ পটিৱিৰুদ্ধো অট্ঠাসি. গণ্হিংসু চিত্তং, হদযগাহিনিং পটিপজ্জিংসূতি অত্থো. পূৰযিংসু অজ্ঝাসযন্তি অত্থো. একস্মিং সমযে পঠমবোধিযং. একাসনং ভোজনস্স একাসনভোজনং, একৱেলাযমেৱ ভোজনং. তঞ্চ খো পুব্বণ্হে এৱাতি আহ ‘‘একং পুৰেভত্তভোজন’’ন্তিআদি. সত্তক্খত্তুং ভুত্তভোজনম্পি ইমস্মিং সুত্তে একাসনভোজনন্তেৱ অধিপ্পেতং, ন একাসনিকতায একায এৱ নিসজ্জায ভোজনং. ‘‘অপ্পডংস…পে… সম্ফস্স’’ন্তিআদীসু ৱিয অপ্প-সদ্দো অভাৱত্থোতি আহ ‘‘নিৰাবাধতং, নিদ্দুক্খত’’ন্তি. পধানাদিৱসেন সল্লহুকং অকিচ্ছং উট্ঠানং সল্লহুকউট্ঠানং. ন একপ্পহাৰেনাতি ন একৱাৰেন, ন একস্মিংযেৱ কালেতি অধিপ্পাযো. দ্ৱে ভোজনানীতি ‘‘অপৰণ্হে ৰত্তিয’’ন্তি কালৱসেন দ্ৱে ভোজনানি. পঞ্চ গুণেতি অপ্পাবাধাদিকে পঞ্চ আনিসংসে. সতুপ্পাদকৰণীযমত্তমেৱাতি সতুপ্পাদমত্তকৰণীযমেৱ, নিৱাৰেতব্বস্স পুনপ্পুনং সমাদপনঞ্চ নাহোসি.

মণ্ডভূমীতি ওজৱন্তভূমি, যত্থ পৰিসিঞ্চনেন ৱিনা সস্সানি কিট্ঠানি সম্পজ্জন্তি. যুগে যোজেতব্বানি যোগ্গানি, তেসং আচৰিযো যোগ্গাচৰিযো, তেসং সিক্খাপনকো. গামণিহত্থিআদযোপি ‘‘যোগ্গা’’তি ৱুচ্চন্তীতি আহ পাড়িযং ‘‘অস্সদম্মসাৰথী’’তি. চতূসু মগ্গেসু যেন যেন মগ্গেন ইচ্ছতি. জৱসমগাদিভেদাসু গতীসু যং যং গতিং. তং তং মগ্গং আৰুড়্হাৱ ওতিণ্ণাযেৱ. নেৱ ৱাৰেতব্বা ৰস্মিৱিনিগ্গণ্হনেন. ন ৱিজ্ঝিতব্বা পতোদলট্ঠিযা. গমনমেৱাতি ইমে যুত্তা মম ইচ্ছানুৰূপং মন্দং গচ্ছন্তি, সমং গচ্ছন্তি, সীঘং গচ্ছন্তীতি খুৰেসু নিমিত্তগ্গহণং পট্ঠপেত্ৱা সাৰথিনা তেসং গমনমেৱ পস্সিতব্বং হোতি, ন তত্থ নিযোজনং. তেহিপি ভিক্খূহি. পজহিংসু পজহিতব্বং. সালদূসনাতি সালৰুক্খৱিসনাসকা. অঞ্ঞা চ ৱল্লিযো সালৰুক্খে ৱিনন্ধিত্ৱা ঠিতা. বহি নীহৰণেনাতি সালৱনতো বহি ছড্ডনেন. সুসণ্ঠিতাতি সণ্ঠানসম্পন্না, মৰিযাদং বন্ধিত্ৱাতি আলৱালসম্পাদনৱসেন মৰিযাদং বন্ধিত্ৱা. কিপিল্লপুটকং তম্বকিপিল্লকপুটকং. সুক্খদণ্ডকহৰণং আলৱালব্ভন্তৰা.

২২৬. ৱিদেহৰট্ঠে জাতসংৱড্ঢতায ৱেদেহিকা. পণ্ডা ৱুচ্চতি পঞ্ঞা, তায ইতা গতা পৱত্তাতি পণ্ডিতা. গহপতানীতি গেহসামিনী. সোৰচ্চেনাতি সংযমেন. নিৱাতৱুত্তীতি পণিপাতকাৰী. নিব্বুতাতি নিব্বুতদুচ্চৰিতপৰিড়াহা. উট্ঠাহিকাতি উট্ঠানৱীৰিযৱতী. কিব্বিসাতি কুৰূৰা.

২২৭. এৱং অক্খন্তিযা দোসং দস্সেত্ৱাতি ‘‘গুণৱন্তো’’তি লোকে পত্থটকিত্তিসদ্দানম্পি অক্খন্তিনিমিত্তং অযসুপ্পত্তিগুণপৰিহানিআদিং অক্খমতাযআদীনৱং পকাসেত্ৱা. ৱচনপথেতি ৱচনমগ্গে যুত্তকালাদিকে. সণ্হাভাৱোপি হি ৱচনস্স পৱত্তিআকাৰোতি কত্ৱা ‘‘ৱচনপথো’’ ত্ৱেৱ ৱুত্তো. তেসংযেৱ কালাদীনং. মেত্তা এতস্স অত্থীতি মেত্তং, উপ্পন্নং মেত্তচিত্তং এতেসন্তি উপ্পন্নমেত্তচিত্তা. পুন ‘‘কালেন ৱা, ভিক্খৱে’’তিআদি (পৰি. ৩৬২, ৩৬৩) পাড়ি ধম্মসভাৱদস্সনৱসেন পৱত্তা ‘‘পৰং চোদনাৱসেন ৱদন্তা নাম ইমেহি আকাৰেহি ৱদন্তী’’তি. অধিমুঞ্চিত্ৱাতি অভিৰতিৱসেন তস্মিং পুগ্গলে ভাৱনাচিত্তং মুঞ্চিত্ৱা ৱিস্সজ্জেত্ৱা. সো পুগ্গলো আৰম্মণং এতস্সাতি তদাৰম্মণং, মেত্তচিত্তং. যদি এৱং পদেসৱিসযং তং কথং নিপ্পদেসৱিসযং ৱিয হোতীতি চোদেন্তো ‘‘কথং তদাৰম্মণং সব্বাৱন্তং লোকং কৰোতী’’তি আহ, ইতৰো ‘‘পঞ্চ ৱচনপথে’’তিআদিনা পৰিহৰতি. ইধ তদাৰম্মণঞ্চাতি তস্সেৱ মেত্তচিত্তস্স আৰম্মণং কত্ৱাতি পাড়িযং ৱচনসেসো দট্ঠব্বো. তেনাহ ‘‘পুন তস্সেৱা’’তিআদি. সব্বা সত্তকাযসঙ্খাতা পজা এতস্স অত্থীতি সব্বাৱন্তোতি ইমমত্থং দস্সেন্তো ‘‘সব্বাৱন্ত’’ন্তি আহ. ৱিপুলেনাতি মহাজনাৰম্মণেন. মহন্তপৰিযাযো হি ৱিপুল-সদ্দো, মহত্তঞ্চেত্থ বহুকভাৱো. তেনাহ ‘‘অনেকসত্তাৰম্মণেনা’’তি. তঞ্চ পুগ্গলন্তি পঞ্চ ৱচনপথে গহেত্ৱা আগতপুগ্গলং. চিত্তস্সাতি মেত্তাসহগতচিত্তস্স. এত্থ চ মেত্তাসহগতেন চেতসা ৱিহৰিস্সামাতি সম্বন্ধো. তত্থ কথন্তি আহ ‘‘তঞ্চ পুগ্গলং সব্বঞ্চ লোকং তস্স চিত্তস্স আৰম্মণং কত্ৱা অধিমুচ্চিত্ৱা’’তি.

২২৮. তদত্থদীপিকন্তি যা মেত্তং চেতোৱিমুত্তিং সম্মদেৱ ভাৱেত্ৱা ঠিতস্স নিব্বিকাৰতো কেনচি ৱিকাৰং ন আপাদেতব্বতা, তদত্থজোতিকং. অপথৱিন্তি পথৱী ন হোতীতি অপথৱী. নিপ্পথৱিন্তি সব্বেন সব্বং পথৱীভাৱাভাৱং. তিৰিযং পন অপৰিচ্ছিন্নাতি কস্মা ৱুত্তং, ননু চক্কৱাড়পব্বতেহি তং তং চক্কৱাড়ং পৰিচ্ছিন্দতি? ন, তদঞ্ঞচক্কৱাড়পথৱিযা একাবদ্ধভাৱতো. তিণ্ণঞ্হি চক্কানং অন্তৰসদিসে তিণ্ণং তিণ্ণং লোকধাতূনং অন্তৰেযেৱ পথৱী নত্থি লোকন্তৰনিৰযভাৱতো. চক্কৱাড়পব্বতন্তৰেহি সম্বদ্ধট্ঠানে পথৱী একাবদ্ধাৱ. ৱিৱট্টকালে হি সণ্ঠহমানাপি পথৱী যথাসণ্ঠিতপথৱিযা একাবদ্ধাৱ সণ্ঠহতি. তেনাহ ‘‘তিৰিযং পন অপৰিচ্ছিন্না’’তি. ইমিনাৱ গম্ভীৰভাৱেন ৱুত্তপৰিমাণতো পৰং নত্থীতি দীপিতং হোতি.

২২৯. হলিদ্দীতি হলিদ্দিৱণ্ণং অধিপ্পেতন্তি আহ ‘‘যং কিঞ্চি পীতকৱণ্ণ’’ন্তি. ৱণ্ণসঙ্খাতং ৰূপং অস্স অত্থীতি ৰূপী, ন ৰূপীতি অৰূপীতি আহ ‘‘অৰূপো’’তি. তেনেৱাহ ‘‘সনিদস্সনভাৱপটিক্খেপতো’’তি.

২৩০. পঞ্চ যোজনসতানীতি হিমৱন্ততো সমুদ্দং পৱিট্ঠট্ঠানৱসেন ৱুত্তং, ন অনোতত্তদহমুখতো. অঞ্ঞা নদিযো উপাদায লব্ভমানং গম্ভীৰতং অপ্পমেয্যউদকতঞ্চ গহেত্ৱা ‘‘গম্ভীৰা অপ্পমেয্যা’’তি ৱুত্তং. অট্ঠকথাযং পন তিণুক্কায তাপেতব্বত্তাভাৱদস্সনপৰমেতন্তি ৱুত্তং ‘‘এতেন পযোগেনা’’তিআদি.

২৩১. তূলিনী ৱিয তূলিনীতি আহ ‘‘সিম্বলিতূললতাতূলসমানা’’তি. সস্সৰন্তি এৱংপৱত্তো সদ্দো সস্সৰসদ্দো. অনুৰৱদস্সনঞ্হেতং. তথা ভব্ভৰসদ্দো. সব্বমেতং মেত্তাৱিহাৰিনো চিত্তস্স দূসেতুং অসক্কুণেয্যভাৱদস্সনপৰং. অযঞ্হেত্থ সঙ্খেপত্থো – যথা মহাপথৱী কেনচি পুৰিসেন অপথৱিং কাতুং ন সক্কা, যথা আকাসে কিঞ্চি ৰূপং পট্ঠপেতুং ন সক্কা, যথা গঙ্গায উদকং তিণুক্কায তাপেতুং ন সক্কা, যথা চ বিড়াৰভস্তং থদ্ধং ফৰুসঞ্চ সম্ফস্সং কাতুং ন সক্কা, এৱমেৱং মেত্তায চেতোৱিমুত্তিযা আসেৱিতায ভাৱিতায বহুলীকতায পঞ্চ ৱচনপথে গহেত্ৱা আগতপুৰিসেন কেনচি পৰিযাযেন চিত্তস্স অঞ্ঞথত্তং কাতুং ন সক্কাতি.

২৩২. ওচৰকাতি পৰূপঘাতৱসেন হীনকম্মকাৰিনো. তেনাহ ‘‘নীচকম্মকাৰকা’’তি. অনধিৱাসনেনাতি অক্খমনেন. ময্হং ওৱাদকৰো ন হোতীতি পৰম্হি অনত্থকাৰিম্হি চিত্তপদোসনেন আঘাতুপ্পাদনেন মম সাসনে সম্মাপটিপজ্জমানো নাম ন হোতি.

২৩৩. অণুন্তি অপ্পকং তনু পৰিত্তকং. থূলন্তি মহন্তং ওড়াৰিকং. ৱচনপথস্স পন অধিপ্পেতত্তা তং সাৱজ্জৱিভাগেন গহেতব্বন্তি আহ ‘‘অপ্পসাৱজ্জং ৱা মহাসাৱজ্জং ৱা’’তি. খন্তিযা ইদং ভাৰিযং ন হোতীতি অৱোচুং ‘‘অনধি…পে… পস্সামা’’তি. দীঘৰত্তন্তি চিৰকালং, অচ্চন্তমেৱাতি অত্থো. অচ্চন্তঞ্চ হিতসুখং নাম অঞ্ঞাধিগমেনেৱাতি আহ ‘‘অৰহত্তেন কূটং গণ্হন্তো’’তি.

ককচূপমসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.