৫. লক্খণহাৰৱণ্ণনা
‘‘সব্বধম্মমূলপৰিযায’’ন্তি এত্থ মূলগ্গহণেন মূলপৰিযাযগ্গহণেন ৱা যথা তণ্হামানদিট্ঠিযো গয্হন্তি, এৱং দোসমোহাদীনম্পি সক্কাযমূলধম্মানং সঙ্গহো দট্ঠব্বো সক্কাযস্স মূলভাৱেন একলক্খণত্তা. ‘‘অস্সুতৱা’’তি ইমিনা যথা তস্স পুগ্গলস্স পৰিযত্তিপটিৱেধসদ্ধম্মানং অভাৱো গয্হতি, এৱং পটিপত্তিসদ্ধম্মস্সপি অভাৱো গয্হতি সদ্ধম্মভাৱেন একলক্খণত্তা. অৰিযানং অদস্সনকামতাদিলক্খণা. ‘‘অৰিযধম্মস্স অকোৱিদো’’তি ইমিনা অৰিযধম্মাধিগমস্স ৱিবন্ধভূতং অঞ্ঞাণং. ‘‘অৰিযধম্মে অৱিনীতো’’তি ইমিনা অৰিযৱিনযাভাৱো. সো পনত্থতো অৰিযৱিনযে অপ্পটিপত্তি এৱ ৱাতি তীহিপি পদেহি যথাৱুত্তৱিসযা মিচ্ছাদিট্ঠি ৱিচিকিচ্ছা চ গহিতাৱ হোন্তি. তগ্গহণেন চ সব্বেপি অকুসলা ধম্মা সঙ্গহিতাৱ হোন্তি সংকিলেসলক্খণেন একলক্খণত্তা. ‘‘সপ্পুৰিসানং অদস্সাৱী’’তি এত্থাপি এসেৱ নযো.
‘‘পথৱিং পথৱিতো সঞ্জানাতী’’তি ইদং দিট্ঠিমঞ্ঞনাদীনং সঞ্ঞায কাৰণভাৱদস্সনং. তত্থ যথা সঞ্ঞা, এৱং ৱিতক্কফস্সাৱিজ্জাঅযোনিসোমনসিকাৰাদযোপি তাসং কাৰণন্তি অত্থতো তেসম্পেত্থ সঙ্গহো ৱুত্তো হোতি মঞ্ঞনানং কাৰণভাৱেন একলক্খণত্তা. ‘‘মঞ্ঞতী’’তি ইমিনা মঞ্ঞনাকিচ্চেন তণ্হামানদিট্ঠিযো গহিতা তাসং কিলেসসভাৱত্তা. তগ্গহণেনেৱ ৱিচিকিচ্ছাদিনম্পি সঙ্গহো দট্ঠব্বো কিলেসলক্খণেন একলক্খণত্তা. তথা তণ্হায হেতুসভাৱত্তা তগ্গহণেনেৱ অৱসিট্ঠাকুসলহেতূনং সঙ্গহো দট্ঠব্বো হেতুলক্খণেন একলক্খণত্তা. তথা তণ্হাদিট্ঠীনং আসৱাদিসভাৱত্তা তগ্গহণেনেৱ অৱসিট্ঠাসৱোঘযোগগন্থনীৱৰণাদীনম্পি সঙ্গহো দট্ঠব্বো আসৱাদিসভাৱত্তা একলক্খণত্তা. তথা ‘‘পথৱিং মঞ্ঞতী’’তিআদিনা পথৱীআদীনং ৰূপসভাৱত্তা তব্বিসযানঞ্চ মঞ্ঞনানং ৰূপৱিসযত্তা তগ্গহণেনেৱ সকলৰূপক্খন্ধৱিসযাপি মঞ্ঞনা দস্সিতা হোন্তি ৰূপৱিসযলক্খণেন আসং একলক্খণত্তা. এৱং চক্খাযতনাদিৱিসযাপি মঞ্ঞনা নিদ্ধাৰেতব্বা. ‘‘অপৰিঞ্ঞাত’’ন্তি পৰিঞ্ঞাপটিক্খেপেন তপ্পটিবদ্ধকিলেসানং পহানপটিক্খেপোতি দট্ঠব্বো মগ্গকিচ্চভাৱেন পৰিঞ্ঞাপহানানং একলক্খণত্তা. ইমিনা নযেন সেসেসুপি যথাৰহং একলক্খণা নিদ্ধাৰেতব্বাতি. অযং লক্খণো হাৰো.