১৬. সমাৰোপনহাৰৱণ্ণনা
‘‘সব্বধম্মমূলপৰিযায’’ন্তিআদীসু মূলপৰিযাযগ্গহণেন অস্সুতৱাগহণেন সঞ্জাননমঞ্ঞনাপৰিঞ্ঞাগহণেহি চ সংকিলেসধম্মা দস্সিতা, তে চ সঙ্খেপতো তিৱিধা তণ্হাসংকিলেসো দিট্ঠিসংকিলেসো দুচ্চৰিতসংকিলেসোতি. তত্থ তণ্হাসংকিলেসো তণ্হাসংকিলেসস্স, দিট্ঠিসংকিলেসস্স, দুচ্চৰিতসংকিলেসস্স চ পদট্ঠানং, তথা দিট্ঠিসংকিলেসো দিট্ঠিসংকিলেসস্স, তণ্হাসংকিলেসস্স, দুচ্চৰিতসংকিলেসস্স চ পদট্ঠানং, দুচ্চৰিতসংকিলেসোপি দুচ্চৰিতসংকিলেসস্স, তণ্হাসংকিলেসস্স, দিট্ঠিসংকিলেসস্স চ পদট্ঠানং. তেসু তণ্হাসংকিলেসো অত্থতো লোভোৱ, যো ‘‘লোভো লুব্ভনা লুব্ভিতত্তং সাৰাগো সাৰজ্জনা সাৰজ্জিতত্ত’’ন্তিআদিনা (ধ. স. ৩৮৯) অনেকেহি পৰিযাযেহি ৱিভত্তো. তথা দিট্ঠিযেৱ দিট্ঠিসংকিলেসো, যো ‘‘দিট্ঠিগতং দিট্ঠিগহনং দিট্ঠিকন্তাৰো দিট্ঠিৱিসূকং দিট্ঠিৱিপ্ফন্দিত’’ন্তিআদিনা (ধ. স. ১১০৫) অনেকেহি পৰিযাযেহি, ‘‘সন্তি, ভিক্খৱে, একে সমণব্ৰাহ্মণা’’তিআদিনা (দী. নি. ১.৩০) দ্ৱাসট্ঠিযা পভেদেহি চ ৱিভত্তো. দুচ্চৰিতসংকিলেসো পন অত্থতো দুস্সীল্যচেতনা চেৱ চেতনাসম্পযুত্তধম্মা চ, যা ‘‘কাযদুচ্চৰিতং ৱচীদুচ্চৰিতং কাযৱিসমং ৱচীৱিসম’’ন্তি (ৱিভ. ৯১৩, ৯২৪), ‘‘পাণাতিপাতো অদিন্নাদান’’ন্তি (ৱিভ. ৯১৩) চ আদিনা অনেকেহি পৰিযাযেহি, অনেকেহি পভেদেহি চ ৱিভত্তা.
তেসু তণ্হাসংকিলেসস্স সমথো পটিপক্খো, দিট্ঠিসংকিলেসস্স ৱিপস্সনা, দুচ্চৰিতসংকিলেসস্স সীলং পটিপক্খো. তে পন সীলাদযো ধম্মা ইধ পৰিঞ্ঞাগহণেন সেক্খগ্গহণেন ‘‘অৰহ’’ন্তিআদিনা অৰিযতাদিগ্গহণেন চ গহিতা. তত্থ সীলেন দুচ্চৰিতসংকিলেসপ্পহানং সিজ্ঝতি, তথা তদঙ্গপ্পহানং ৱীতিক্কমপ্পহানঞ্চ, সমথেন তণ্হাসংকিলেসপ্পহানং সিজ্ঝতি, তথা ৱিক্খম্ভনপ্পহানং পৰিযুট্ঠানপ্পহানঞ্চ. ৱিপস্সনায দিট্ঠিসংকিলেসপ্পহানং সিজ্ঝতি, তথা সমুচ্ছেদপ্পহানং অনুসযপ্পহানঞ্চ. তত্থ পুব্বভাগে সীলে পতিট্ঠিতস্স সমথো, সমথে পতিট্ঠিতস্স ৱিপস্সনা, মগ্গক্খণে পন সমকালমেৱ ভৱন্তি. পুব্বেযেৱ হি সুপৰিসুদ্ধকাযৱচীকম্মস্স সুপৰিসুদ্ধাজীৱস্স চ সমথৱিপস্সনা আৰদ্ধা গব্ভং গণ্হন্তিযো পৰিপাকং গচ্ছন্তিযো ৱুট্ঠানগামিনিৱিপস্সনং পৰিব্ৰূহেন্তি, ৱুট্ঠানগামিনিৱিপস্সনা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তী মগ্গেন ঘটেন্তি মগ্গক্খণে সমথৱিপস্সনা পৰিপূৰেতি. অথ মগ্গক্খণে সমথৱিপস্সনাভাৱনাপাৰিপূৰিযা অনৱসেসসংকিলেসধম্মং সমুচ্ছিন্দন্তিযো নিৰোধং নিব্বানং সচ্ছিকৰোন্তীতি. অযং সমাৰোপনো হাৰো.
সোড়সহাৰৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.