৬. চতুব্যূহহাৰৱিভঙ্গৱণ্ণনা

২৫. হাৰানন্তি নিদ্ধাৰণে সামিৱচনং. হাৰেসু ইমস্স চতুব্যূহহাৰস্স ৱিসেসতো সুত্তস্স ব্যঞ্জনৱিচযভাৱতোতি যোজনা. তেন ৱুত্তং ‘‘ব্যঞ্জন…পে… দস্সেতী’’তি. যাযাতি নিৰুত্তিযা.

যথাৰহন্তি সংৱণ্ণিযমানে সুত্তে যং যং অৰহতি নিব্বচনং ৱত্তুং, তংতংলোকসমঞ্ঞানুৰোধেনেৱ. পুব্বভাগপটিপদা সম্পাদেত্ৱা পচ্ছা সচ্চাভিসমযং পাপুণাতীতি আহ ‘‘সম্মুতি…পে… হোতী’’তি, তংতংপঞ্ঞত্তিগ্গহণমুখেন পৰমত্থগ্গহণং হোতীতি এৱং ৱা ইমিনা সম্বন্ধো.

যমিদং অনিন্দ্ৰিযবদ্ধৰূপসন্তানং সন্ধায ‘‘উভযমন্তৰেনা’’তি ইধ ৱুত্তং. ওতৰণহাৰে (নেত্তি. অট্ঠ. ৪২ আদযো) পনস্স দ্ৱাৰপ্পৱত্তফস্সাদিধম্মে সন্ধায ৱুত্তভাৱং দস্সেতুং ‘‘উভযমন্তৰেনাতি ফস্সসমুদিতেসু ধম্মেসূ’’তি অত্থো ৱুত্তো. অট্ঠকথাচৰিযা পনাহু ‘‘অন্তৰেনাতি ৱচনং পন ৱিকপ্পন্তৰদীপন’’ন্তি. তস্মা অযমেত্থ অত্থো – ন ইমং লোকং, ন হুৰং লোকং, অথ খো উভযমন্তৰেনাতি. অপৰো ৱিকপ্পো – উভযমন্তৰেনাতি ৱা ৱচনং ৱিকপ্পন্তৰাভাৱদীপনং. তস্সত্থো – ন ইমং লোকং, ন হুৰং লোকং নিস্সায ঝাযতি ঝাযী, উভযমন্তৰেন পন অঞ্ঞং ঠানং অত্থীতি.

যেপি চ ‘‘অন্তৰাপৰিনিব্বাযী, সম্ভৱেসী’’তি চ ইমেসং সুত্তপদানং অত্থং মিচ্ছা গহেত্ৱা অত্থি এৱ অন্তৰাভৱোতি ৱদন্তি, তেপি যস্মা অৱিহাদীসু তত্থ তত্থ আযুৱেমজ্ঝং অনতিক্কমিত্ৱা অন্তৰা অগ্গমগ্গাধিগমেন অনৱসেসকিলেসপৰিনিব্বানেন পৰিনিব্বাযন্তীতি অন্তৰাপৰিনিব্বাযী, ন অন্তৰাভৱভূতোতি পুৰিমস্স সুত্তপদস্স অত্থো. পচ্ছিমস্স চ যে ভূতা এৱ, ন পুন ভৱিস্সন্তি, তে হি (কথা. অনুটী. ৫০৭) খীণাসৱা, পুৰিমপদেহি ‘‘ভূতা’’তি ৱুত্তা. তব্বিপৰীততায সম্ভৱং এসন্তীতি সম্ভৱেসিনো. অপ্পহীনভৱসংযোজনত্তা সেক্খা, পুথুজ্জনা চ. চতূসু ৱা যোনীসু অণ্ডজজলাবুজসত্তা যাৱ অণ্ডকোসং, ৱত্থিকোসঞ্চ ন ভিন্দন্তি, তাৱ সম্ভৱেসী নাম. অণ্ডকোসতো, ৱত্থিকোসতো চ বহি নিক্খন্তা ভূতা নাম. সংসেদজওপপাতিকা চ পঠমচিত্তক্খণে সম্ভৱেসী নাম, দুতিযচিত্তক্খণতো পট্ঠায ভূতা নাম. যেন ৱা ইৰিযাপথেন জাযন্তি, যাৱ ততো অঞ্ঞং ন পাপুণন্তি, তাৱ সম্ভৱেসী, ততো পৰং ভূতাতি অত্থো, তস্মা নত্থীতি পটিক্খিপিতব্বং. সতি হি উজুকে পাড়িঅনুগতে অত্থে কিং অনিদ্ধাৰিতসামত্থিযেন অন্তৰাভৱেন অত্তভাৱপৰিকপ্পিতেন পযোজনন্তি.

যং পন যে ‘‘সন্তানৱসেন পৱত্তমানানং ধম্মানং অৱিচ্ছেদেন দেসন্তৰেসু পাতুভাৱো দিট্ঠো. যথা তং ৱীহিআদিঅৱিঞ্ঞাণকসন্তানে, এৱং সৱিঞ্ঞাণকসন্তানেপি অৱিচ্ছেদেন দেসন্তৰেসু পাতুভাৱেন ভৱিতব্বং. অযঞ্চ নযো সতি অন্তৰাভৱে যুজ্জতি, নাঞ্ঞথা’’তি যুত্তিং ৱদন্তি. তেহি ইদ্ধিমতো চেতোৱসিপ্পত্তস্স চিত্তানুগতিকং কাযং অধিট্ঠহন্তস্স খণেন ব্ৰহ্মলোকতো ইধূপসঙ্কমনে, ইতো ৱা ব্ৰহ্মলোকগমনে যুত্তি ৱত্তব্বা. যদি সব্বত্থেৱ ৱিচ্ছিন্নদেসে ধম্মানং পৱত্তি ন ইচ্ছিতা, যদিপি সিযা ‘‘ইদ্ধিৱিসযো অচিন্তেয্যো’’তি, তং ইধাপি সমানং ‘‘কম্মৱিপাকো অচিন্তেয্যো’’তি ৱচনতো, তস্মা তং তেসং মতিমত্তমেৱ. অচিন্তেয্যসভাৱা হি সভাৱধম্মা, তে কত্থচি পচ্চযৱিসেসেন ৱিচ্ছিন্নদেসে পাতুভৱন্তি, কত্থচি অৱিচ্ছিন্নদেসে চ. তথা হি মুখঘোসাদীহি অঞ্ঞস্মিং দেসে আদাসপব্বতপ্পদেসাদিকে পটিবিম্বপটিঘোসাদিকং পচ্চযুপ্পন্নং নিব্বত্তমানং দিস্সতি, তস্মা ন সব্বং সব্বত্থ উপনেতব্বন্তি অযমেত্থ সঙ্খেপো. ৱিত্থাৰতো পন পটিবিম্বস্স উদাহৰণভাৱসাধনাদিকো অন্তৰাভৱৱিচাৰো কথাৱত্থুপ্পকৰণস্সটীকাযং (কথা. অনুটী. ৫০৭) গহেতব্বো.

অপৰে পন ‘‘ইধাতি কামভৱো, হুৰন্তি অৰূপভৱো, উভযমন্তৰেনাতি ৰূপভৱো ৱুত্তো’’তি ৱদন্তি, ‘‘ইধাতি পচ্চযধম্মা, হুৰন্তি পচ্চযুপ্পন্নধম্মা, উভযমন্তৰেনাতি পণ্ণত্তিধম্মা ৱুত্তা’’তি চ ৱদন্তি, তং সব্বঅট্ঠকথাসু নত্থি, তস্মা ৱুত্তনযেনেৱ অত্থো ৱেদিতব্বো. অৱসিট্ঠং ৰূপন্তি আপোধাতুআকাসধাতূহি সদ্ধিং লক্খণৰূপানি, ওজঞ্চ সন্ধাযাহ অনিন্দ্ৰিযবদ্ধৰূপস্স অধিপ্পেতত্তা. তস্স খীণাসৱস্স তং নিব্বানাৰম্মণং চিত্তং ন জানন্তি ন ঞাযন্তি ‘‘ঝাযমানা’’তি ৱুত্তত্তা. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.

চতুব্যূহহাৰৱিভঙ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.