১১. পঞ্ঞত্তিহাৰৱিভঙ্গৱণ্ণনা

৩৯. ভগৱতো সাভাৱিকধম্মকথাযাতি অত্তনো ভাৱো সভাৱো, সভাৱেন নিব্বত্তা, ততো ৱা আগতাতি সাভাৱিকা, সা এৱ ধম্মকথাতি সাভাৱিকধম্মকথা, বুদ্ধানং সামুক্কংসিকধম্মকথাতি অত্থো, তায কৰণভূতায ধম্মদেসনায অনঞ্ঞত্তেপি কথাদেসনানং উপচাৰসিদ্ধেন ভেদেনেৱং ৱুত্তং, অৱযৱসমুদাযৱিভাগেন ৱা. তেনাহ ‘‘কা চ পকতিকথায দেসনা? চত্তাৰি সচ্চানী’’তি. ইদঞ্হি অত্থস্স দেসনায অভেদোপচাৰং কত্ৱা ৱুত্তং. তস্সা দেসনায পঞ্ঞাপনা. অযং পঞ্ঞত্তিহাৰোতি সঙ্খেপেনেৱ পঞ্ঞত্তিহাৰস্স সৰূপমাহ. সাতি যথাৱুত্তদেসনা. তথা তথাতি যথা যথা সচ্চানি দেসেতব্বানি, তথা তথা. কথঞ্চেতানি দেসেতব্বানি? পৰিঞ্ঞেয্যাদিপ্পকাৰেন. যথাধিপ্পেতন্তি অধিপ্পেতানুৰূপং, বোধনেয্যবন্ধৱানং বোধনাধিপ্পাযানুকূলন্তি অত্থো. অত্থন্তি দেসেতব্বত্থং, দুক্খাদিঅত্থমেৱ ৱা. নিক্খিপতীতি পতিট্ঠাপেতি. যতো ‘‘চত্তাৰো সুত্তনিক্খেপা’’তিআদি (ম. নি. অট্ঠ. ১.মূলপৰিযাযসুত্তৱণ্ণনা) অট্ঠকথাসু ৱুচ্চতি.

তত্থাতি নিক্খেপদেসনাযন্তি অত্থো. মগ্গপক্খিযাতি দুক্খসচ্চতো বহিকতাতি অধিপ্পাযো.

যস্মিং ঠানেতি যস্মিং ভৱাদিসঙ্খাতে ঠানে. যথাৱুত্তা দেসনাতি চতুৰাহাৰপটিবদ্ধৰাগাদিমুখেন ৱট্টদীপনী ৱুত্তপ্পকাৰা দেসনা.

৪১. তেপৰিৱট্টৱসেনাতি এত্থাপি ‘‘সচ্চেসূ’’তি যোজেতব্বং. পৰিঞ্ঞাপঞ্ঞত্তীতি আহাতি সম্বন্ধো. অজ্ঝত্তৰতো, সমাহিতোতি পদদ্ৱযেন সমাধানৱিসিট্ঠং অজ্ঝত্তৰততাভাৱনং দীপেতি গোচৰজ্ঝত্ততাদীপনতো. কেৱলো হি অজ্ঝত্তসদ্দো অজ্ঝত্তজ্ঝত্তগোচৰজ্ঝত্তেসুপি ৱত্ততি. অজ্ঝত্তৰততাৱিসিট্ঠঞ্চ সমাধানং সাতিসযং চিত্তট্ঠিতিং দীপেতীতি ইমমত্থং দস্সেতি ‘‘সমাধানৱিসিট্ঠস্সা’’তিআদিনা.

আসজ্জনট্ঠেনাতি আসঙ্গনট্ঠেন. তথা দস্সনন্তি অতথাভূতস্সাপি ভব্বৰূপস্স ৱিয অত্তনো ৱিদংসনং. অলক্খিকোতি ৱিলক্খিকো.

কামানন্তি কামাৱচৰধম্মানং. ৰূপানন্তি ৰূপাৱচৰধম্মানং. নিস্সৰণন্তি কামানং ৰূপাৱচৰধম্মা নিস্সৰণং, তেসং অৰূপাৱচৰধম্মা নিস্সৰণং. এৱং তংসভাৱানন্তি সউত্তৰসভাৱানং. তথাতি যথা সঙ্খতধম্মানং নিস্সৰণভাৱতো, কিলেসসমুচ্ছেদকস্স অৰিযমগ্গস্স আৰম্মণভাৱতো চ অত্থেৱ অসঙ্খতা ধাতু, তথা ৱুচ্চমানেনাপি কাৰণেন অত্থেৱ অসঙ্খতা ধাতূতি দস্সেতি. কত্থচি ৱিসযেতি অসঙ্খতধাতুং সন্ধায ৱদতি. অৱিপৰীতত্থোতি ভূতত্থো. ‘‘যতো খো ভো অযং অত্তা পঞ্চহি কামগুণেহি সমপ্পিতো সমঙ্গীভূতো পৰিচাৰেতি, এত্তাৱতা খো ভো অযং অত্তা পৰমদিট্ঠধম্মনিব্বানপ্পত্তো হোতি (দী. নি. ১.৯৪), সপকট্ঠনিব্বানভাৱিনো’’তি চ এৱমাদীসু উপচাৰৱুত্তিসব্ভাৱতো. যথা তং সীহসদ্দোতি যথা ‘‘সীহো মাণৱকো’’তিআদিনা মাণৱকাদীসু উপচাৰৱুত্তিনা ৱত্তমানো মিগৰাজে ভূতত্থৱিসযে দিট্ঠো, এৱং নিব্বানসদ্দোপি কামগুণৰূপজ্ঝানসমঙ্গিতাসু উপচাৰৱুত্তিযা ৱত্তমানো কত্থচি ৱিসযে অৱিপৰীতত্থো. যত্থ চ ৱিসযে অৱিপৰীতত্থো, সা অসঙ্খতা ধাতু. হত্থতলে সআমলকং ৱিয ঞেয্যং পচ্চক্খতো পস্সন্তস্স একপ্পমাণস্স সত্থুৱচনমেৱেত্থ পমাণন্তি দস্সেন্তো ‘‘কিং ৱা এতায যুত্তিচিন্তাযা’’তিআদিমাহ. ‘‘পটিঞ্ঞাতস্স অত্থস্স সিদ্ধিযা পকাসনাপঞ্ঞত্তী’’তি নিগমং সন্ধাযাহাতি.

পঞ্ঞত্তিহাৰৱিভঙ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.