৩. অকালচীৱৰসিক্খাপদৱণ্ণনা

পুৰিমসিক্খাপদে ৱিয এত্থাপি ভিক্খুনাতি সামিঅত্থে কৰণৱচনন্তি আহ ‘‘নিট্ঠিতচীৱৰস্মিং ভিক্খুনা’’তিআদি. ‘‘অকালচীৱৰং নাম অনত্থতে কথিনে একাদসমাসে উপ্পন্নং, অত্থতে কথিনে সত্তমাসে উপ্পন্নং, কালেপি আদিস্স দিন্নং, এতং অকালচীৱৰং নামা’’তি (পাৰা. ৫০০) পদভাজনিযং ৱুত্তত্তা ‘‘য্ৱাযং অনত্থতে কথিনে’’তিআদিমাহ. য্ৱাযং চীৱৰকালো ৱুত্তোতি সম্বন্ধো. ৱস্সানস্সাতি ৱস্সানসঙ্খাতস্স উতুনো. পচ্ছিমো মাসো নাম চীৱৰমাসো. তস্মিঞ্হি অনত্থতেপি কথিনে উপ্পন্নং চীৱৰং অনধিট্ঠিতং, অৱিকপ্পিতং ঠপেতুং ৱট্টতি. পঞ্চ মাসাতি পচ্ছিমকত্তিকমাসো, হেমন্তিকা চত্তাৰো চাতি পঞ্চ মাসা. অঞ্ঞদাতি অনত্থতে কথিনে একাদসমাসে, অত্থতে কথিনে সত্তমাসে. কালেপীতি ‘‘অনত্থতে কথিনে চীৱৰমাসো, অত্থতে কথিনে পঞ্চ মাসা’’তি যথাৱুত্তচীৱৰকালেপি. ‘‘আদিনা নযেনা’’তি ইমিনা ‘‘দদামি দজ্জামী’’তিআদীনং (পাৰা. অট্ঠ. ২.৪৬৯) সঙ্গহো. কিঞ্চাপি চেতানি সব্বানি ‘‘অকালচীৱৰ’’ন্তি ৱুত্তানি, তথাপি পিট্ঠিসমযেযেৱ উপ্পন্নানি ‘‘অকালচীৱৰ’’ন্তি ইধাধিপ্পেতানি.

‘‘কালে সঙ্ঘস্স ইদং অকালচীৱৰ’’ন্তি দিন্নং পন অকালচীৱৰসামঞ্ঞতো অত্থুদ্ধাৰৱসেন ৱুত্তং. যথা পিট্ঠিসমযে উপ্পন্নং চীৱৰং ৱুট্ঠৱস্সেহি, সেসেহি চ সম্মুখীভূতেহি ভাজেতুং লব্ভতীতি অকালচীৱৰং নাম জাতং, তথেৱিদম্পীতি তদিদং অকালচীৱৰসামঞ্ঞং. যদি এৱং ‘‘পুগ্গলস্স ৱা ইদং তুয্হং ‘দম্মী’তিআদিনা নযেন দিন্ন’’ন্তি কস্মা ৱুত্তং, ন হি পুগ্গলস্স আদিস্স দিন্নং কেনচি ভাজনীযং হোতীতি? নাযং ৱিৰোধো, আদিস্স দানসামঞ্ঞতো লব্ভমানমত্থং দস্সেতুং তথা ৱুত্তন্তি. অত্তনো ৱা ধনেনাতি অত্তনো কপ্পাসসুত্তাদিনা ধনেন. ইমস্স ‘‘উপ্পজ্জেয্যা’’তি ইমিনা সম্বন্ধো ৱেদিতব্বো. ‘‘সীমায দেতী’’তিআদি পুগ্গলাধিট্ঠাননযেন ৱুত্তং. এত্থ পন সীমায দানং একা মাতিকা, কতিকায দানং দুতিযা…পে… পুগ্গলস্স দানং অট্ঠমা.

‘‘পৰিক্খেপাৰহট্ঠানেনা’’তি ইমিনা অপৰিক্খিত্তস্স ৱিহাৰস্স ধুৱসন্নিপাতট্ঠানাদিতো পঠমলেড্ডুপাতস্স অন্তো উপচাৰসীমাতি দস্সেতি. ইদানি দুতিযলেড্ডুপাতস্সপি অন্তো উপচাৰসীমাযেৱাতি দস্সেতুং ‘‘অপিচা’’তিআদি আৰদ্ধং. ধুৱসন্নিপাতট্ঠানম্পি সীমাপৰিযন্তগতমেৱ ৱেদিতব্বং. আৱাসে ৱড্ঢন্তে ৱড্ঢতীতি সচে উপচাৰতো অবহিভূতো হুত্ৱা আৱাসো ৱড্ঢতীতি অধিপ্পাযো. মহাপচ্চৰিযং পন ‘‘ভিক্খূসুপি ৱড্ঢন্তেসু ৱড্ঢতী’’তি ৱুত্তং. ‘‘সচে ৱিহাৰে সন্নিপতিতভিক্খূহি সদ্ধিং একাবদ্ধা হুত্ৱা যোজনসতম্পি পূৰেত্ৱা নিসীদন্তি, যোজনসতম্পি উপচাৰসীমাৱ হোতি, সব্বেসং লাভো পাপুণাতী’’তি (মহাৱ. অট্ঠ. ৩৭৯) সমন্তপাসাদিকাযং ৱুত্তং. ভিক্খুনীনং আৰামপৱেসনসেনাসনাপুচ্ছনানীতি আগন্তুকগমিকানং ভিক্খুনীনং আৰামপৱেসনাপুচ্ছনং, সেনাসনাপুচ্ছনঞ্চাতি অত্থো. তথা হি আগন্তুকায ভিক্খুনিযা আৰামপৱেসনং আপুচ্ছিতব্বং, গমিকায সঙ্ঘিকং দসৱিধং সেনাসনং. এত্থ চ কিঞ্চাপি ‘‘ভিক্খুনীন’’ন্তি ৱুত্তং, গমিকস্স পন ভিক্খুস্সাপি ইমিস্সাযেৱ সীমায ৱসেন সেনাসনাপুচ্ছনং ৱেদিতব্বং.

পৰিৱাসমানত্তাৰোচনন্তি পাৰিৱাসিকমানত্তচাৰীনং পৰিৱাসাৰোচনং, মানত্তাৰোচনঞ্চ. ৱস্সচ্ছেদনিস্সযসেনাসনগ্গাহাদিৱিধানন্তি ৱস্সচ্ছেদৱিধানং, নিস্সযগ্গাহৱিধানং, সেনাসনগ্গাহৱিধানন্তি অত্থো. আদিসদ্দেন নিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধি, লাভগ্গাহো আগন্তুকৱত্তং পূৰেত্ৱা আৰামপৱেসনন্তি এৱমাদিকং সঙ্গণ্হাতি. ইমিস্সাৱ সীমায ৱসেনাতি উপচাৰসীমাযেৱাতি যথাসম্ভৱং অন্তো, বহি চ ইমস্স সব্বস্স লব্ভনতো ৱুত্তং.

লাভত্থায ঠপিতা সীমা লাভসীমা (মহাৱ. ৩৭৯), সা চ খো নেৱ সম্মাসম্বুদ্ধেন অনুঞ্ঞাতা, ন ধম্মসঙ্গাহকত্থেৰেহি ঠপিতা, অপিচ খো লাভদাযকেহি. তেনাহ ‘‘যং ৰাজৰাজমহামত্তাদযো’’তিআদি. সমন্তাতি ৱিহাৰস্স সমন্তা. যন্তি সুঙ্কসস্সাদি. ‘‘সীমং ঠপেন্তী’’তি পাঠসেসো. একস্স ৰঞ্ঞো আণাপৱত্তিট্ঠানন্তি চোড়ভোগো কেৰড়ভোগোতি এৱং একেকস্স ৰঞ্ঞো আণাপৱত্তিট্ঠানং. দ্ৱিধা আপো গতো এত্থাতি দীপো, ওঘেন অনজ্ঝোত্থতো ভূমিভাগো, সোৱ সীমা দীপসীমা. তেনাহ সমুদ্দন্তেনা’’তিআদি. চক্কৱাড়সীমা চক্কৱাড়পব্বতেনেৱ পৰিচ্ছিন্নাতি আহ ‘‘একচক্কৱাড়পব্বতপৰিক্খেপব্ভন্তৰং চক্কৱাড়সীমা’’তি.

সেসাতি খণ্ডসীমাদযো. খণ্ডসীমায দেমাতি দিন্নন্তি খণ্ডসীমায কেনচি কম্মেন সন্নিপতিতং সঙ্ঘং দিস্ৱা ‘‘খণ্ডসীমাযং সঙ্ঘস্স দেমা’’তি দিন্নং. খণ্ডসীমায ঠিতে ৰুক্খে ৱা পব্বতে ৱা ঠিতোপি হেট্ঠা ৱা পথৱিৱেমজ্ঝগতোপি খণ্ডসীমাযেৱ ঠিতোতি ৱেদিতব্বো. সমানসংৱাসসীমায দিন্নন্তি ‘‘সমানসংৱাসসীমায দম্মী’’তি দিন্নং. এস নযো সেসেসুপি. খণ্ডসীমা সীমন্তৰিকট্ঠানং ন পাপুণাতি তত্থ সমানসংৱাসসীমায অভাৱতোতি অধিপ্পাযো. সমানসংৱাসঅৱিপ্পৱাসসীমাসু দিন্নস্স ইদং নানাত্তং – ‘‘অৱিপ্পৱাসসীমায দম্মী’’তি দিন্নং গামট্ঠানং ন পাপুণাতি. কস্মা? ‘‘ঠপেত্ৱা গামঞ্চ গামূপচাৰঞ্চা’’তি (মহাৱ. ১৪৪) ৱুত্তত্তা. ‘‘সমানসংৱাসসীমায দম্মী’’তি দিন্নং পন গামে ঠিতানম্পি পাপুণাতীতি. অব্ভন্তৰসীমাউদকুক্খেপসীমাসু দিন্নন্তি তত্থ উপোসথাদিঅত্থায সন্নিপতিতে দিস্ৱা ‘‘ইমিস্সা অব্ভন্তৰসীমায দেমা’’তিআদিনা দিন্নং. জনপদৰট্ঠৰজ্জদীপচক্কৱাড়সীমাসুপি গামসীমাদীসু ৱুত্তসদিসোৱ ৱিনিচ্ছযোতি আহ ‘‘জনপদসীমাদীসূ’’তিআদি. একোপি গন্ত্ৱা সব্বেসং সঙ্গণ্হিতুং লভতীতি একোপি গন্ত্ৱা ইধ ৱস্সগ্গেন ভাজেত্ৱা গহেত্ৱা আগন্তুং লভতীতি অত্থো. একোতি সভাগো একো ভিক্খু, অযম্পি ভাগমেৱ গহেতুং লভতি. তেনাহ ‘‘সভাগানং ভাগং গণ্হাতী’’তি.

এৱং তাৱ যো সীমং পৰামসিত্ৱা দেতি, তস্স দানে ৱিনিচ্ছযং ৱত্ৱা ইদানি যো ‘‘অসুকসীমাযা’’তি ৱত্তুং ন জানাতি, কেৱলং ‘‘সীমা’’তি ৱচনমত্তমেৱ জানন্তো ৱিহাৰং আগন্ত্ৱা ‘‘সীমায দম্মী’’তি ৱা ‘‘সীমট্ঠকসঙ্ঘস্স দম্মী’’তি ৱা ভণতি, তত্থ ৱিনিচ্ছযং দস্সেতুং ‘‘যো পন ৱিহাৰং পৱিসিত্ৱা’’তিআদিমাহ. কতৰন্তি কতৰসীমং. অহমেতং ভেদং ন জানামীতি অহং ‘‘অসুকা সীমা’’তি এতং ৱিভাগং ন জানামি. উপচাৰসীমট্ঠেহি ভাজেতব্বং লাভস্স উপচাৰসীমায পৰিচ্ছিন্নত্তাতি অধিপ্পাযো. সাতি সমানলাভকতিকা.

যত্থ ময্হং ধুৱকাৰা কৰীযন্তীতি (মহাৱ. অট্ঠ. ৩৭৯) এত্থ যস্মিং ৱিহাৰে তস্স চীৱৰদাযকস্স সন্তকং সঙ্ঘস্স পাকৱত্তং ৱা ৱত্ততি. যস্মিং ৱিহাৰে ভিক্খূ অত্তনো ভাৰং কত্ৱা সদা গেহে ভোজেতি, যত্থ ৱা অনেন আৱাসো ৱা কাৰিতো, সলাকভত্তাদীনি ৱা নিবদ্ধানি, ইমে ধুৱকাৰা নাম. যেন পন সকলোপি ৱিহাৰো পতিট্ঠাপিতো, তত্থ ৱত্তব্বমেৱ নত্থি. তেনাহ ‘‘যত্থ তস্স পাকৱত্তং ৱা ৱত্ততী’’তিআদি. তত্থ পাকৱত্তন্তি দানৱত্তং. ৱত্ততীতি পৱত্ততি. যতোতি যস্মা ৱিহাৰা. যত্থাতি যস্মিং ৱিহাৰে. সব্বত্থাতি সব্বেসু ৱিহাৰেসু. মাতিকং আৰোপেত্ৱাতি একস্মিং ৱিহাৰে ভিক্খূ বহুতৰা, একস্মিং থোকতৰা, একঞ্চ ৱত্থং, ধুৱকাৰট্ঠানঞ্চ বহুকং, কত্থ দেমাতি পুচ্ছিত্ৱা, যদি পন মঞ্চো ৱা পীঠং ৱা একমেৱ হোতি, তং পুচ্ছিত্ৱা যস্স ৱা ৱিহাৰস্স, একৱিহাৰেপি ৱা যস্স সেনাসনস্স সো ৱিচাৰেতি, তত্থ দাতব্বং. সচেপি ‘‘অসুকভিক্খু গণ্হতূ’’তি ৱদতি, ৱট্টতি. অথ ‘‘ময্হং ধুৱকাৰে দেথা’’তি ৱত্ৱা অৱিচাৰেত্ৱাৱ গচ্ছতি, সঙ্ঘস্সপি ৱিচাৰেতুং ৱট্টতি. এৱং পন ৱিচাৰেতব্বং – ‘‘সঙ্ঘত্থেৰস্স ৱসনট্ঠানে দেথা’’তি ৱত্তব্বং. সচে তত্থ সেনাসনং পৰিপুণ্ণং হোতি, যত্থ নপ্পহোতি, তত্থ দাতব্বং. সচে একো ভিক্খু ‘‘ময্হং ৱসনট্ঠানে সেনাসনপৰিভোগভণ্ডং নত্থী’’তি ৱদতি, তত্থ দাতব্বং.

সঙ্ঘস্স দম্মীতি দিন্নন্তি ‘‘ইমানি চীৱৰানি সঙ্ঘস্স দম্মী’’তি এৱং দিন্নং. ততো বহিদ্ধাপীতি উপচাৰসীমাতো বহিদ্ধাপি. তেহি সদ্ধিন্তি উপচাৰসীমাগতেহি সদ্ধিং. একাবদ্ধানঞ্চ পাপুণাতি পৰিসাৱসেন ৱড্ঢিতা সীমা হোতীতি কত্ৱাতি অধিপ্পাযো. তস্মাতি যস্মা উপচাৰসীমাগতানং পাপুণাতি, যস্মা চ ততো বহিদ্ধাপি উপচাৰসীমোক্কন্তেহি একাবদ্ধানং পাপুণাতি, তস্মা. তেসন্তি উপচাৰসীমাগতানং, ততো বহিদ্ধা তেহি সদ্ধিং একাবদ্ধানঞ্চ. গাহতে সতীতি অন্তেৱাসিকাদিকে গণ্হন্তে সতি. অসম্পত্তানম্পীতি উপচাৰসীমাযং ঠিতেহি ঘণ্টিং পহৰিত্ৱা কালং ঘোসেত্ৱা লাভভাজনট্ঠানং অসম্পত্তানম্পি উপচাৰসীমায পৱিট্ঠানং, তেহি ৱা সদ্ধিং একাবদ্ধানং হুত্ৱা অত্তনো ৱিহাৰদ্ৱাৰে ৱা অন্তোৱিহাৰেযেৱ ৱা ঠিতানঞ্চাতি অত্থো. ভাগো দাতব্বোতি সঙ্ঘনৱকস্স দিন্নেপীতি অধিপ্পাযো. দুতিযভাগে পন থেৰাসনং আৰুড়্হে আগতানং পঠমভাগো ন পাপুণাতি. দুতিযভাগতো ৱস্সগ্গেন দাতব্বং.

সচে পন ‘‘বহিউপচাৰসীমাযং ঠিতানং দেথা’’তি ৱদন্তি, ন দাতব্বং. যদি পন ৱিহাৰো মহা হোতি, থেৰাসনতো পট্ঠায ৱত্থেসু দীযমানেসু অলসজাতিকা মহাথেৰা পচ্ছা আগচ্ছন্তি, ‘‘ভন্তে, ৱীসতিৱস্সানং দীযতি, তুম্হাকং ঠিতিকা অতিক্কন্তা’’তি ন ৱত্তব্বা. ঠিতিকং ঠপেত্ৱা তেসং দত্ৱা পচ্ছা ঠিতিকায দাতব্বং.

‘‘অসুকৱিহাৰে কিৰ বহুচীৱৰং উপ্পন্ন’’ন্তি সুত্ৱা যোজনন্তৰিকৱিহাৰতোপি ভিক্খূ আগচ্ছন্তি, সম্পত্তসম্পত্তানং ঠিতট্ঠানতো পট্ঠায দাতব্বং, অযমেত্থ সঙ্খেপো. ৱিত্থাৰো পন সমন্তপাসাদিকায চীৱৰক্খন্ধকৱণ্ণনাযং (মহাৱ. অট্ঠ. ৩৭৯) ৱুত্তনযেন ৱেদিতব্বো.

এৱং ৱিহাৰং পৱিসিত্ৱা ‘‘ইমানি চীৱৰানি সঙ্ঘস্স দম্মী’’তি দিন্নেসু ৱিনিচ্ছযং ৱত্ৱা ইদানি বহিউপচাৰসীমাযং ভিক্খুং দিস্ৱা ‘‘সঙ্ঘস্স দম্মী’’তি দিন্নেসু ৱিনিচ্ছযং দস্সেতুং ‘‘যং পনা’’তিআদি ৱুত্তং. একাবদ্ধপৰিসায পাপুণাতীতি সচে যোজনং ফৰিত্ৱা পৰিসা ঠিতা হোতি, একাবদ্ধা চে, সব্বেসং পাপুণাতীতি অত্থো. একাবদ্ধতা চেত্থ দ্ৱাদসহত্থব্ভন্তৰতো পৰিচ্ছিন্দিতব্বা. তেনাহ ‘‘যে পনা’’তিআদি.

উভতোসঙ্ঘস্স দিন্নন্তি (মহাৱ. অট্ঠ. ৩৭৯) ‘‘উভতোসঙ্ঘস্স দম্মী’’তি দিন্নং. ‘‘দ্ৱেধাসঙ্ঘস্স দম্মি, দ্ৱিন্নং সঙ্ঘানং দম্মি, ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ ভিক্খুনিসঙ্ঘস্স চ দম্মী’’তি ৱুত্তেপি উভতোসঙ্ঘস্স দিন্নমেৱ হোতি. উপড্ঢং ভিক্খূনং, উপড্ঢং ভিক্খুনীনং দাতব্বন্তি দ্ৱে ভাগে সমে কত্ৱা একো ভাগো ভিক্খূনং, একো ভাগো ভিক্খুনীনং দাতব্বো. গহেতুং লভতি উভতোসঙ্ঘগ্গহণেন গহিতত্তাতি অধিপ্পাযো. চেতিযস্সাতি থূপাদিনো. তঞ্হি ধাতাযতনাদিভাৱেন চিতত্তা, লোকস্স চিত্তীকাৰট্ঠানতায চ ‘‘চেতিয’’ন্তি ৱুচ্চতি. ন কোচি ৱিসেসোতি আহ ‘‘ইধ পন চেতিযস্সা’’তিআদি.

‘‘উভতোসঙ্ঘস্স চ তুয্হঞ্চ চেতিযস্স চা’’তি ৱুত্তে পন দ্ৱাৱীসতিকোট্ঠাসে কত্ৱা দস ভিক্খূনং, দস ভিক্খুনীনং, একো পুগ্গলস্স, একো চেতিযস্স দাতব্বো. তত্থ পুগ্গলো সঙ্ঘতোপি অত্তনো ৱস্সগ্গেন পুন গহেতুং লভতি, চেতিযস্স একোযেৱ. অযং পন ৱাৰো যথাৱুত্তেনেৱ নযেন ঞাযতীতি কত্ৱা ইধ ন ৱুত্তো. সমন্তপাসাদিকাযং (মহাৱ. অট্ঠ. ৩৭৯) পন ৱুত্তোযেৱ.

ন মজ্ঝে ভিন্দিত্ৱা দাতব্বং ‘‘ভিক্খুনীন’’ন্তি পুগ্গলিকৱসেন ৱুত্তত্তা. পুগ্গলো ৱিসুং ন লভতীতি পুব্বে ৱিয ৱিসুং পুগ্গলিককোট্ঠাসং ন লভতি. পাপুণনট্ঠানতো একমেৱ লভতীতি অত্তনো ৱস্সগ্গেন পত্তব্বট্ঠানতো একমেৱ কোট্ঠাসং লভতি. কস্মা? ভিক্খুসঙ্ঘগ্গহণেন গহিতত্তা. ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ ভিক্খুনীনঞ্চ তুয্হঞ্চ চেতিযস্স চা’’তি ৱুত্তেপি চেতিযস্স একপুগ্গলপটিৱীসো লব্ভতি, পুগ্গলস্স ৱিসুং ন লব্ভতি. তস্মা একং চেতিযস্স দত্ৱা অৱসেসং ভিক্খূ চ ভিক্খুনিযো চ গণেত্ৱা ভাজেতব্বং. তেনাহ ‘‘চেতিযস্স চাতি ৱুত্তে পনা’’তিআদি.

তেহি সদ্ধিং পুগ্গলচেতিযপৰামসনং অনন্তৰনযসদিসমেৱাতি তেহি ভিক্খূহি ভিক্খুনীহি সদ্ধিং পুগ্গলস্স চ চেতিযস্স চ গহণং অনন্তৰনযসদিসমেৱাতি অত্থো. ‘‘ভিক্খূনঞ্চ ভিক্খুনীনঞ্চ তুয্হঞ্চ, ভিক্খূনঞ্চ ভিক্খুনীনঞ্চ চেতিযস্স চ, ভিক্খূনঞ্চ ভিক্খুনীনঞ্চ তুয্হঞ্চ চেতিযস্স চা’’তি ৱুত্তেপি চেতিযস্স একপটিৱীসো লব্ভতি, পুগ্গলস্স ৱিসুং নত্থি, ভিক্খূ চ ভিক্খুনিযো চ গণেত্ৱাৱ ভাজেতব্বন্তি ৱুত্তং হোতি. পুগ্গলস্স ৱিসুং ন লব্ভতীতি পুগ্গলস্স ৱিসুং পটিৱীসো ন লব্ভতি, ৱস্সগ্গেন একোৱ লব্ভতীতি অত্থো. ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ চেতিযস্স চা’’তি ৱুত্তে পন চেতিযস্স ৱিসুং পটিৱীসো লব্ভতীতি আহ ‘‘চেতিযস্স পন লব্ভতী’’তি. ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ তুয্হঞ্চ চেতিযস্স চা’’তি ৱুত্তেপি চেতিযস্সেৱ ৱিসুং লব্ভতি, ন পুগ্গলস্স. চেতিযস্স পন লব্ভতিযেৱাতি ‘‘ভিক্খূনঞ্চ চেতিযস্স চা’’তি ৱুত্তে পন চেতিযস্স ৱিসুং পটিৱীসো লব্ভতীতি অত্থো. ‘‘ভিক্খূনঞ্চ তুয্হঞ্চ চেতিযস্স চা’’তি ৱুত্তেপি চেতিযস্সেৱ ৱিসুং লব্ভতি, ন পুগ্গলস্স. ভিক্খুনিসঙ্ঘং আদিং কত্ৱাপি এৱমেৱ যোজেতব্বং.

এত্থাহ – যং পনেতৰহি (মহাৱ. অট্ঠ. ৩৭৯) পণ্ডিতমনুস্সা সধাতুকং পটিমং ৱা চেতিযং ৱা ঠপেত্ৱা বুদ্ধপ্পমুখস্স উভতোসঙ্ঘস্স দানং দেন্তি, পটিমায ৱা চেতিযস্স ৱা পুৰতো আধাৰকে পত্তং ঠপেত্ৱা দক্খিণোদকং দত্ৱা ‘‘বুদ্ধানং দেমা’’তি, তত্থ যং পঠমং খাদনীযং ভোজনীযং দেন্তি, ৱিহাৰং ৱা আহৰিত্ৱা ‘‘ইদং চেতিযস্স দেমা’’তি পিণ্ডপাতঞ্চ মালাগন্ধাদীনি চ দেন্তি, তত্থ কথং পটিপজ্জিতব্বন্তি? ৱুচ্চতে – মালাগন্ধাদীনি তাৱ চেতিযে আৰোপেতব্বানি, ৱত্থেহি পটাকা, তেলেন পদীপা কাতব্বা, পিণ্ডপাতমধুফাণিতাদীনি পন যো নিবদ্ধচেতিযজগ্গকো হোতি পব্বজিতো ৱা গহট্ঠো ৱা, তস্স দাতব্বানি. নিবদ্ধজগ্গকে অসতি আহটভত্তং ঠপেত্ৱা ৱত্তং কত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতি. উপকট্ঠে কালে ভুঞ্জিত্ৱা পচ্ছাপি ৱত্তং কাতুং ৱট্টতিযেৱ.

মালাগন্ধাদীসু চ যং কিঞ্চি ‘‘ইদং হৰিত্ৱা চেতিযপূজং কৰোথা’’তি ৱুত্তে দূৰম্পি হৰিত্ৱা পূজেতব্বং. ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স হৰা’’তি ৱুত্তেপি হৰিতব্বং. সচে পন ‘‘অহং পিণ্ডায চৰামি, আসনসালাযং ভিক্খূ অত্থি, তে হৰিস্সন্তী’’তি ৱুত্তে ‘‘ভন্তে, তুয্হংযেৱ দম্মী’’তি ৱদতি, ভুঞ্জিতুং ৱট্টতি. অথ পন ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স দস্সামী’’তি হৰন্তস্স গচ্ছতো অন্তৰাৱ কালো উপকট্ঠো হোতি, অত্তনো পাপেত্ৱা ভুঞ্জিতুং ৱট্টতি.

ৱস্সংৱুট্ঠসঙ্ঘস্স দম্মীতি ৱদতীতি (মহাৱ. অট্ঠ. ৩৭৯) ‘‘ৱস্সংৱুট্ঠসঙ্ঘস্স ইমানি চীৱৰানি দম্মী’’তি ৱদতি. তেসং বহিসীমট্ঠানম্পি পাপুণাতীতি অত্থতে কথিনে বহিসীমট্ঠানম্পি যাৱ কথিনস্স উব্ভাৰা পাপুণাতি, তস্মা দিসাপক্কন্তস্সাপি সতি পটিগ্গাহকে দাতব্বং. অনত্থতে পন কথিনে অন্তোহেমন্তে, এৱঞ্চ পন ৱত্ৱা দিন্নং পচ্ছিমৱস্সংৱুট্ঠানম্পি পাপুণাতি. যত্থ কত্থচীতি যেসু কেসুচি ৱিহাৰেসু. এৱং ৱদতীতি ‘‘ৱস্সংৱুট্ঠসঙ্ঘস্স দম্মী’’তি ৱদতি. তত্ৰ সম্মুখীভূতানং সব্বেসং পাপুণাতি পিট্ঠিসমযে উপ্পন্নত্তা. সচে পন ‘‘ৱস্সং ৱসন্তানং দম্মী’’তি ৱদতি, অন্তোৱস্সেযেৱ ৱস্সং ৱসন্তাৱ লভন্তি, ছিন্নৱস্সা ন লভন্তি. চীৱৰমাসে পন ‘‘ৱস্সং ৱসন্তানং দম্মী’’তি ৱুত্তে পচ্ছিমিকায ৱস্সূপগতানংযেৱ পাপুণাতি, পুৰিমিকায ৱস্সূপগতানঞ্চ ছিন্নৱস্সানঞ্চ ন পাপুণাতি.

চীৱৰমাসতো পট্ঠায যাৱ হেমন্তস্স পচ্ছিমো দিৱসো, তাৱ ‘‘ৱস্সাৱাসিকং দেমা’’তি ৱুত্তে কথিনং অত্থতং ৱা হোতু, অনত্থতং ৱা, অতীতৱস্সংৱুট্ঠানংযেৱ পাপুণাতি. গিম্হানং পঠমদিৱসতো পট্ঠায ৱুত্তে পন মাতিকা আৰোপেতব্বা ‘‘অতীতৱস্সাৱাসস্স পঞ্চ মাসা অতিক্কন্তা, অনাগতো চতুমাসচ্চযেন ভৱিস্সতি, কতৰৱস্সাৱাসস্স দেসী’’তি. সচে ‘‘অতীতৱস্সংৱুট্ঠানং দম্মী’’তি ৱদতি, তংঅন্তোৱস্সংৱুট্ঠানমেৱ পাপুণাতি, দিসা পক্কন্তানম্পি সভাগা গণ্হিতুং লভন্তি.

সচে ‘‘অনাগতে ৱস্সাৱাসিকং দম্মী’’তি ৱদতি, তং ঠপেত্ৱা ৱস্সূপনাযিকদিৱসে গহেতব্বং. অথ ‘‘অগুত্তো ৱিহাৰো, চোৰভযং অত্থি, ন সক্কা ঠপেতুং, গণ্হিত্ৱা ৱা আহিণ্ডিতু’’ন্তি ৱুত্তে ‘‘সম্পত্তানং দম্মী’’তি ৱদতি, ভাজেত্ৱা গহেতব্বং. সচে ৱদতি ‘‘ইতো মে, ভন্তে, ততিযে ৱস্সে ৱস্সাৱাসিকং ন দিন্নং, তং দম্মী’’তি, তস্মিং অন্তোৱস্সে ৱুট্ঠভিক্খূনং পাপুণাতি. সচে তে দিসা পক্কন্তা, অঞ্ঞো ৱিস্সাসিকো গণ্হাতি, দাতব্বং. অথ একোযেৱ অৱসিট্ঠো, সেসা কালঙ্কতা, সব্বং একস্সেৱ পাপুণাতি. সচে একোপি নত্থি, সঙ্ঘিকং হোতি, সম্মুখীভূতেহি ভাজিতব্বং.

যেহি নিমন্তিতেহি যাগু পীতাতি (মহাৱ. অট্ঠ. ৩৭৯) নিমন্তিতেহি যেহি ভিক্খূহি যাগু পীতা, যেহি পন ভিক্খাচাৰৱত্তেন ঘৰদ্ৱাৰেন গচ্ছন্তেহি ৱা ঘৰং পৱিট্ঠেহি ৱা যাগু লদ্ধা, যেসং ৱা আসনসালতো পত্তং আহৰিত্ৱা মনুস্সেহি নীতা, যেসং ৱা থেৰেহি পেসিতা, তেসং ন পাপুণাতি. সচে পন নিমন্তিতভিক্খূহি সদ্ধিং অঞ্ঞেপি বহূ আগন্ত্ৱা অন্তোগেহঞ্চ বহিগেহঞ্চ পূৰেত্ৱা নিসিন্না, দাযকো চ এৱং ৱদতি ‘‘নিমন্তিতা ৱা হোন্তু, অনিমন্তিতা ৱা, যেসং মযা যাগু দিন্না, সব্বেসং ইমানি ৱত্থানি হোন্তূ’’তি, সব্বেসং পাপুণাতি. যেহি পন থেৰানং হত্থতো যাগু লদ্ধা, তেসং ন পাপুণাতি. অথ সো ‘‘যেহি ময্হং যাগু পীতা, সব্বেসং হোতূ’’তি ৱদতি, সব্বেসং পাপুণাতি. ভত্তখজ্জকাদীহীতি এত্থ আদিসদ্দেনপি চীৱৰসেনাসনভেসজ্জানং গহণং.

পুগ্গলস্সাতি (মহাৱ. অট্ঠ. ৩৭৯) সম্মুখাসম্মুখভূতস্স পুগ্গলস্স. তেনাহ ‘‘ইদং চীৱৰ’’ন্তিআদি. সচে পন ‘‘ইদং তুম্হাকঞ্চেৱ তুম্হাকং অন্তেৱাসিকানঞ্চ দম্মী’’তি এৱং ৱদতি, থেৰস্স চ অন্তেৱাসিকানঞ্চ পাপুণাতি. উদ্দেসং গহেতুং আগতো, গহেত্ৱা গচ্ছন্তো চ অত্থি, তস্সাপি পাপুণাতি. তুম্হেহি সদ্ধিং নিবদ্ধচাৰিকভিক্খূনং দম্মী’’তি ৱুত্তে উদ্দেসন্তেৱাসিকানং ৱত্তং কত্ৱা উদ্দেসপৰিপুচ্ছাদীনি গহেত্ৱা ৱিচৰন্তানং সব্বেসং পাপুণাতি. এত্থাতি অট্ঠসু মাতিকাসু. যদি পন অযমেত্থ সঙ্খেপকথা, ৱিত্থাৰো পন কথং ঞাতব্বোতি আহ ‘‘সমন্তপাসাদিকাযং ৱুত্তো’’তি. সমন্তপাসাদিকাযং চীৱৰক্খন্ধকৱণ্ণনাযং (মহাৱ. অট্ঠ. ৩৭৯) ৱুত্তোতি অত্থো.

‘‘ঞাতকেহি ৱা মে চীৱৰত্থায পেসিতং, মিত্তেহি ৱা পেসিতং, তে আভতে চীৱৰে দস্সন্তী’’তি এৱং ঞাতিতো ৱা মিত্ততো ৱা পচ্চাসা হোতীতি ৱেদিতব্বং. কপ্পিযভণ্ডেনাতি কপ্পাসসুত্তাদিনা অত্তনো ধনেন. সণ্হন্তি সুখুমং. অঞ্ঞং পচ্চাসাচীৱৰং লভিত্ৱা এৱ কালব্ভন্তৰে কাৰেতব্বন্তি অঞ্ঞং মূলচীৱৰসদিসং পচ্চাসাচীৱৰং লভিত্ৱাযেৱ মাসব্ভন্তৰে কাৰেতব্বং. তঞ্চ খো সতিযাযেৱ পচ্চাসায, অসতিযা পন পচ্চাসায মূলচীৱৰং দসাহং চে সম্পত্তং, তদহেৱ অধিট্ঠাতব্বং. তেনাহ ‘‘সচে ন লভতী’’তিআদি. পচ্চাসাচীৱৰম্পি পৰিক্খাৰচোড়ং অধিট্ঠাতব্বন্তি পঠমতৰং উপ্পন্নং থূলপচ্চাসাচীৱৰম্পি সন্ধায ৱুত্তং. পি-সদ্দেন ন কেৱলং মূলচীৱৰমেৱাতি দস্সেতি.

অকালচীৱৰসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.