৬. কুটিকাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা

সঞ্ঞাচিকায পনাতি এত্থ সন্তি অত্তৱাচকো ততিযত্থে নিপাতো, যাচিকাতি ভাৱসাধনো, তেসঞ্চ মজ্ঝেপদলোপসমাসো. পনাতি নিপাতমত্তমেৱ. তেনাহ ‘‘সযং পৱত্তিতযাচনা ৱুচ্চতী’’তি. যা হি অত্তনা পৱত্তিতা, সা অত্তনো নাম হোতীতি আহ ‘‘তস্মা’’তিআদি. ননু ন সক্কা যাচনাযেৱ কুটিং কাতুন্তি অনুযোগং সন্ধায তস্সাধিপ্পাযত্থং দস্সেতুং ‘‘সযং যাচিতকেহী’’তিআদিমাহ. তত্থ সযং যাচিতকেহীতি ‘‘ৱাসিং দেথ, ফৰসুং দেথা’’তিআদিনা (পাৰা. ৩৪২) সযং যাচিতকেহি. উপকৰণেহীতি ৱাসিযাদীহি. পৰেন ভণ্ডসামিকেন ‘‘মম ইদ’’ন্তি অপৰিচ্চাগাৰক্খণগোপনৱসেন পৰিগ্গহিতং পৰপৰিগ্গহিতকং, পৰসন্তকন্তি ৱুত্তং হোতি. মূলচ্ছেদৱসেনাতি মূলস্স ছিন্দনৱসেন, পৰসন্তকভাৱতো মোচেত্ৱা অত্তনো সন্তকং কত্ৱাতি ৱুত্তং হোতি. এৱঞ্হি অঞ্ঞাতকঅপ্পৱাৰিতট্ঠানতো যাচন্তস্স অঞ্ঞাতকৱিঞ্ঞত্তিযা দুক্কটং. তাৱকালিকং পন ৱট্টতীতি তাৱকালিকং কত্ৱা যাচিতুং ৱট্টতি. সককম্মং ন যাচিতব্বাতি পাণাতিপাতসিক্খাপদৰক্খণত্থং ৱুত্তং. ‘‘হত্থকম্মং দেথা’’তি অনিযমেত্ৱাপি ন যাচিতব্বা. এৱং যাচিতা হি তে ‘‘সাধু, ভন্তে’’তি ভিক্খুং উয্যোজেত্ৱা মিগেপি মাৰেত্ৱা আহৰেয্যুং. নিযমেত্ৱা পন ‘‘ৱিহাৰে কিঞ্চি কত্তব্বং অত্থি, তত্থ হত্থকম্মং দেথা’’তি যাচিতব্বা. ‘‘কুটি নাম উল্লিত্তা ৱা হোতি, অৱলিত্তা ৱা উল্লিত্তাৱলিত্তা ৱা’’তি (পাৰা. ৩৪৫) পদভাজনে ৱুত্তত্তা ‘‘কুটিন্তি উল্লিত্তাদীসু অঞ্ঞতৰ’’ন্তি ৱুত্তং. তত্থ উদ্ধং মুখং লিত্তা উল্লিত্তা. অন্তো লিম্পন্তা হি এৱং লিম্পন্তি. অধো মুখং লিত্তা অৱলিত্তা. বহি লিম্পন্তা হি এৱং লিম্পন্তি. তেনাহ ‘‘তত্থ উল্লিত্তা নামা’’তিআদি. পিট্ঠসঙ্ঘাটোতি দ্ৱাৰবাহা. ‘‘সুধায ৱা মত্তিকায ৱা’’তি এতেন ঠপেত্ৱা ইমে দ্ৱে লেপে অৱসেসো ভস্মাগোমযাদিভেদো অলেপোতি দস্সেতি.

যস্মা পন সঞ্ঞাচিকায কুটিং কৰোন্তেনাপি ইধ ৱুত্তনযেনেৱ পটিপজ্জিতব্বং, তস্মা ‘‘সযং ৱা কৰোন্তেন আণত্তিযা ৱা কাৰাপেন্তেনা’’তি ৱুত্তং. এত্থ চ ‘‘সযং ৱা কৰোন্তেনা’’তি ইমিনা সামত্থিযতো লব্ভমানমত্থমাহ, ন তু পদত্থতো. ‘‘আণত্তিযা ৱা কাৰাপেন্তেনা’’তি (পাৰা. অট্ঠ. ২.৩৪৮-৩৪৯) পন পদত্থতো. এৱঞ্চ কত্ৱা যদি পন ‘‘কৰোন্তেন ৱা কাৰাপেন্তেন ৱা’’তি ৱদেয্য, ব্যঞ্জনং ৱিলোমিতং ভৱেয্য. ন হি কাৰাপেন্তো কৰোন্তো নাম হোতীতি এদিসী চোদনা অনৱকাসাতি দট্ঠব্বং. নত্থি সামী পতি এতিস্সাতি অসামিকা, তং অসামিকং, অনিস্সৰন্তি অত্থো. অনিস্সৰতা চেত্থ কাৰাপনেনাতি আহ ‘‘কাৰেতা দাযকেন ৱিৰহিত’’ন্তি. উদ্দেসোতি উদ্দিসিতব্বো.

তত্ৰাতি সামিস্মিং ভুম্মৱচনন্তি আহ ‘‘তস্সা কুটিযা’’তি. দীঘসোতি নিস্সক্কৱচনন্তি আহ ‘‘দীঘতো’’তি. বহিকুট্টেতি কুট্টস্স বহি, থুসেন মিস্সকো পিণ্ডো থুসপিণ্ডো, তস্স পৰিযন্তো থুসপিণ্ডপৰিযন্তো, তেন, থুসমিস্সকমত্তিকাপিণ্ডপৰিযন্তেনাতি ৱুত্তং হোতি. থুসপিণ্ডস্সূপৰি সেতকম্মং পন অব্বোহাৰিকং. অব্ভন্তৰে ভৱো অব্ভন্তৰিমো, তেন. যত্থাতি যস্সং কুটিযং. পমাণযুত্তোতি পকতিৱিদত্থিযা নৱৱিদত্থিপমাণো. ‘‘তিৰিযং সত্তন্তৰা’’তি (পাৰা. ৩৪৮) উক্কংসতো পমাণস্স ৱুত্তত্তা ‘‘হেট্ঠিমকোটিযা চতুহত্থৱিত্থাৰা ন হোতী’’তি ৱুত্তং.

সোধেত্ৱাতি সমতলসীমমণ্ডলসদিসং কত্ৱা. পদভাজনে ৱুত্তনযেন সঙ্ঘং তিক্খত্তুং যাচিত্ৱাতি ‘‘সঙ্ঘং উপসঙ্কমিত্ৱা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা ৱুড্ঢানং ভিক্খূনং পাদে ৱন্দিত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা এৱমস্স ৱচনীযো ‘অহং, ভন্তে, সঞ্ঞাচিকায কুটিং কত্তুকামো অসামিকং অত্তুদ্দেসং, সোহং, ভন্তে, সঙ্ঘং কুটিৱত্থুওলোকনং যাচামী’’’তি (পাৰা. ৩৪৯) পদভাজনে ৱুত্তনযেন তিক্খত্তুং যাচিত্ৱা. সঙ্ঘেন ৱা সম্মতাতি পদভাজনিযং (পাৰা. ৩৫০) ৱুত্তেন ঞত্তিদুতিযকম্মেন, অপলোকনকম্মৱসেন ৱা সঙ্ঘেন সম্মতা. ৱত্থূতি কুটিৱত্থু. অনাৰম্ভন্তি অনুপদ্দৱং. পৰিতো কমতি গচ্ছতি এত্থাতি পৰিক্কমনং, তেন সহ ৱত্ততীতি সপৰিক্কমনং, সউপচাৰন্তি অত্থো. তেনাহ ‘‘তেহি ভিক্খূহী’’তিআদি.

কিপিল্লিকাদীনন্তি এত্থ কিপিল্লিকা (পাৰা. অট্ঠ. ২.৩৫৩) নাম ৰত্তকাড়পিঙ্গলাদিভেদা যা কাচি, তা আদি যেসং তানি কিপিল্লিকাদীনি, তেসং. আদিসদ্দেন উপচিকাদীনং সঙ্গহণং. আসযোতি নিবদ্ধৱসনট্ঠানং, সো আদি যেসং তে আসযাদযো, তেহি. আদিসদ্দেন চেত্থ নিস্সিতস্স গহণং. সোড়সহি উপদ্দৱেহীতি ‘‘কিপিল্লিকানং ৱা আসযো হোতি, উপচিকানং ৱা উন্দূৰানং ৱা অহীনং ৱা ৱিচ্ছিকানং ৱা সতপদীনং ৱা হত্থীনং ৱা অস্সানং ৱা সীহানং ৱা ব্যগ্ঘানং ৱা দীপীনং ৱা অচ্ছানং ৱা তৰচ্ছানং ৱা যেসং কেসঞ্চি তিৰচ্ছানগতানং পাণানং ৱা আসযো হোতি, পুব্বণ্ণনিস্সিতং ৱা হোতি, অপৰণ্ণঅব্ভাঘাতআঘাতনসুসানউয্যানৰাজৱত্থুহত্থিসালাঅস্সসালাবন্ধনাগাৰপানাগাৰসূনৰচ্ছাচচ্চৰসভাসংসৰণনিস্সিতং ৱা হোতী’’তি (পাৰা. ৩৫৩) এৱং ৱুত্তেহি সোড়সহি উপদ্দৱেহি. তত্থ চ অব্ভাঘাতং (পাৰা. অট্ঠ. ২.৩৫৩) নাম কাৰণাঘৰং. আঘাতনং নাম ধম্মগন্ধিকা. সুসানন্তি মহাসুসানং. সংসৰণং নাম অনিব্বিজ্ঝগমনীযো গতপচ্চাগতমগ্গো.

আৱিজ্ঝিতুং সক্কুণেয্যতাযাতি ছিন্নতটাদীনমভাৱতো অনুপৰিযাযিতুং সক্কুণেয্যতায. তেন ভিক্খুনাতি কুটিকাৰকেন ভিক্খুনা. যাচিতেহীতি ‘‘একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা ৱুড্ঢানং ভিক্খূনং পাদে ৱন্দিত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা এৱমস্স ৱচনীযো ‘অহং, ভন্তে, সঞ্ঞাচিকায কুটিং কত্তুকামো অসামিকং অত্তুদ্দেসং, সোহং, ভন্তে, সঙ্ঘং কুটিৱত্থুদেসনং যাচামী’’’তি (পাৰা. ৩৫১) তিক্খত্তুং যাচিতেহি. ঞত্তিদুতিযেন কম্মেনাতি –

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু সঞ্ঞাচিকায কুটিং কত্তুকামো অসামিকং অত্তুদ্দেসং, সো সঙ্ঘং কুটিৱত্থুদেসনং যাচতি. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো কুটিৱত্থুং দেসেয্য. এসা ঞত্তি. সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু সঞ্ঞাচিকায কুটিং কত্তুকামো অসামিকং অত্তুদ্দেসং, সো সঙ্ঘং কুটিৱত্থুদেসনং যাচতি. সঙ্ঘো ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো কুটিৱত্থুং দেসেতি, যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো কুটিৱত্থুস্স দেসনা, সো তুণ্হস্স. যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য. দেসিতং সঙ্ঘেন ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো কুটিৱত্থু, খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি –

এৱং পদভাজনে ৱুত্তেন ঞত্তিদুতিযেন কম্মেন. আড়ৱিকা নাম আড়ৱিৰট্ঠে জাতা দাৰকা, তে পব্বজিতকালেপি ‘‘আড়ৱিকা’’ত্ৱেৱ পঞ্ঞাযিংসু. তে সন্ধায ৱুত্তং আড়ৱিকে ভিক্খূ’’তি. লেপে ঘটিতেতি (পাৰা. অট্ঠ. ২.৩৫৩) অন্তোলেপে ৱা অন্তোলেপেন সদ্ধিং ভিত্তিঞ্চ ছদনঞ্চ একাবদ্ধং কত্ৱা ঘটিতে, বহিলেপে ৱা বহিলেপেন সদ্ধিং ঘটিতে. দ্ৱে চ দুক্কটানি সাৰম্ভঅপৰিক্কমনৱসেন. উভযৱিপন্নাতি উভযেহি দেসনাপমাণেহি ৱিপন্না ৱিৰহিতা উভযৱিপন্না, অদেসিতৱত্থুকা পমাণাতিক্কন্তাতি অত্থো. তস্মিন্তি দ্ৱাৰবন্ধে ৱা ৱাতপানে ৱা. লেপো ন ঘটিযতীতি পুব্বে দিন্নলেপো দ্ৱাৰবন্ধেন ৱা ৱাতপানেন ৱা সদ্ধিং ন ঘটিযতি, একাবদ্ধং হুত্ৱা ন তিট্ঠতীতি ৱুত্তং হোতি. তন্তি দ্ৱাৰবন্ধং ৱা ৱাতপানং ৱা পৰামসতি. পঠমমেৱাতি লেপকিচ্চস্স নিট্ঠিতত্তা দ্ৱাৰবন্ধৱাতপানানং ঠপনতো পুব্বেযেৱ, লেপস্স নিট্ঠিতক্খণেযেৱাতি অধিপ্পাযো. ‘‘ভিক্খু কুটিং কৰোতি দেসিতৱত্থুকং পমাণিকং সাৰম্ভং সপৰিক্কমনং, আপত্তি দুক্কটস্স. ভিক্খু কুটিং কৰোতি দেসিতৱত্থুকং পমাণিকং অনাৰম্ভং অপৰিক্কমনং, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (পাৰা. ৩৫৫) পদভাজনিযং ৱুত্তত্তা ‘‘কেৱলং সাৰম্ভাযা’’তিআদি ৱুত্তং. ৱিপ্পকতন্তি অনিট্ঠিতং. অঞ্ঞস্স দদতো চাতি অঞ্ঞস্স পুগ্গলস্স ৱা সঙ্ঘস্স ৱা দদতো চ. গুহা নাম ইট্ঠকগুহা ৱা সিলাগুহা ৱা দাৰুগুহা ৱা ভূমিগুহা ৱা. তিণকুটি নাম সত্তভূমিকোপি পাসাদো তিণচ্ছদনো ‘‘তিণকুটিকা’’তি ৱুচ্চতি. অঞ্ঞস্সাতি আচৰিযস্স ৱা উপজ্ঝাযস্স ৱা সঙ্ঘস্স ৱা. ৱাসাগাৰং ঠপেত্ৱাতি (পাৰা. অট্ঠ. ২.৩৬৪) অত্তনো ৱসনত্থায ৱাসাগাৰং ঠপেত্ৱা. উপোসথাগাৰাদীসূতি এত্থ আদিসদ্দেন জন্তাঘৰভোজনসালাঅগ্গিসালানং গহণং. হেট্ঠিমপমাণসম্ভৱোতি চতুহত্থৱিত্থিণ্ণতা. অদেসাপেত্ৱা কৰোতোতি ৱত্থুং অদেসাপেত্ৱা পমাণাতিক্কন্তং, পমাণযুত্তং ৱা কৰোতো. এত্থ চ ৱত্থুনো অদেসাপনং অকিৰিযা. কুটিকৰণং কিৰিযা.

কুটিকাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.