পাচিত্তিযকণ্ডং

১. লসুণৱগ্গো

১. লসুণসিক্খাপদৱণ্ণনা

‘‘লসুণ’’ন্তি কিঞ্চাপি অৱিসেসেন ৱুত্তং, তথাপি মগধেসু জাতং লসুণমেৱ ইধাধিপ্পেতং, তম্পি ভণ্ডিকলসুণমেৱাতি আহ মগধৰট্ঠে জাত’’ন্তিআদি.

ভণ্ডিকলসুণন্তি পোট্টলিকলসুণমেৱ, সম্পুণ্ণমিঞ্জানমেতং অধিৱচনং. তেনাহ ‘‘ন একদ্ৱিতিমিঞ্জক’’ন্তি. অজ্ঝোহাৰে অজ্ঝোহাৰেতি (পাচি. অট্ঠ. ৭৯৫) এত্থ সচে দ্ৱে তযো ভণ্ডিকে একতোযেৱ সঙ্খাদিত্ৱা অজ্ঝোহৰতি, একং পাচিত্তিযং. ভঞ্জিত্ৱা একেকমিঞ্জকং খাদন্তিযা পন পযোগগণনায পাচিত্তিযানি.

পলণ্ডুকাদীনং ৱণ্ণেন ৱা মিঞ্জায ৱা নানাত্তং ৱেদিতব্বং – ৱণ্ণেন তাৱ পলণ্ডুকো নাম পণ্ডুৱণ্ণো হোতি, ভঞ্জনকো লোহিতৱণ্ণো, হৰিতকো হৰিতপণ্ণৱণ্ণো. মিঞ্জায পন পলণ্ডুকস্স একা মিঞ্জা হোতি, ভঞ্জনকস্স দ্ৱে, হৰিতকস্স তিস্সো. চাপলসুণো অমিঞ্জকো. অঙ্কুৰমত্তমেৱ হি তস্স হোতি. মহাপচ্চৰিযাদীসু পন ‘‘পলণ্ডুকস্স তীণি মিঞ্জানি, ভঞ্জনকস্স দ্ৱে, হৰিতকস্স এক’’ন্তি (পাচি. অট্ঠ. ৭৯৭) ৱুত্তং. এতে পলণ্ডুকাদযো সভাৱেনেৱ ৱট্টন্তি. সূপসম্পাকাদীসু পন মাগধকম্পি ৱট্টতি. তঞ্হি পচ্চমানেসু মুগ্গসূপাদীসু ৱা মচ্ছমংসৱিকতিযা ৱা তেলে ৱা বদৰসাড়ৱাদীসু ৱা অম্বিলসাকাদীসু ৱা উত্তৰিভঙ্গেসু ৱা যত্থ কত্থচি অন্তমসো যাগুভত্তেপি পক্খিত্তং ৱট্টতি. বদৰসাড়ৱং (সাৰত্থ. টী. পাচিত্তিয ৩.৭৯৩-৭৯৭) নাম বদৰফলানি সুক্খাপেত্ৱা চুণ্ণেত্ৱা কত্তব্বা খাদনীযৱিকতি.

লসুণসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. সম্বাধলোমসিক্খাপদৱণ্ণনা

‘‘পটিচ্ছন্নোকাসে’’তি এতস্স ৱিভাগদস্সনত্থং ‘‘উপকচ্ছকেসু চ মুত্তকৰণে চাতি অত্থো’’তি ৱুত্তং.

আবাধপচ্চযাতি কণ্ডুকচ্ছুআদিআবাধপচ্চযা সংহৰাপেন্তিযা অনাপত্তি. ‘‘ভিক্খুস্স এত্থ চ লসুণে চ দুক্কট’’ন্তি (ৱজিৰ. টী. পাচিত্তিয ৮০০) পোৰাণা.

সম্বাধলোমসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. তলঘাতকসিক্খাপদৱণ্ণনা

তলঘাতকেতি মত্থকে পহাৰদানে, তঞ্চ খো তলং ‘‘মুত্তকৰণে পহাৰং দেতী’’তি (পাচি. ৮০৪) পদভাজনিযংৱুত্তত্তা ‘‘মুত্তকৰণস্সা’’তি ৱিঞ্ঞাযতীতি আহ ‘‘মুত্তকৰণস্স তলঘাতনে’’তি. পুৰিমনযেনেৱ সাণত্তিকন্তি অত্তনো অত্থায অঞ্ঞং আণাপেন্তিযা সাণত্তিকং.

তলঘাতকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. জতুমট্ঠকসিক্খাপদৱণ্ণনা

ৱত্থুৱসেনেতং ৱুত্তন্তি ‘‘জতুমট্ঠকে’’তি এতং নিদানৱসেন উপ্পন্নস্স ৱত্থুনো ৱসেনেৱ ৱুত্তং. যং কিঞ্চি পন দণ্ডকং পৱেসেন্তিযা আপত্তিযেৱ. তেনাহ ‘‘কামৰাগেন পনা’’তিআদি.

জতুমট্ঠকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. উদকসুদ্ধিকসিক্খাপদৱণ্ণনা

আদাতব্বন্তি পৱেসেতব্বং. অগ্গপব্বন্তি কেসগ্গমত্তম্পি অগ্গপব্বং. ততিযং পব্বং পৱেসেতীতি কেসগ্গমত্তম্পি ততিযং পব্বং পৱেসেতি. ৱুত্তঞ্হেতং সমন্তপাসাদিকাযং (পাচি. অট্ঠ. ৮১২) ‘‘গম্ভীৰতো দ্ৱিন্নং পব্বানং উপৰি কেসগ্গমত্তম্পি পৱেসেন্তিযা পাচিত্তিয’’ন্তি.

অতিগম্ভীৰং উদকসুদ্ধিকং আদিযনৱত্থুস্মিন্তি অতিঅন্তো পৱেসেত্ৱা উদকধোৱনকৰণৱত্থুস্মিং. উদকসুদ্ধিপচ্চযেন (সাৰত্থ. টী. পাচিত্তিয ৩.৮১২) পন সতিপি ফস্সস্সাদিযনে যথাৱুত্তপৰিচ্ছেদে অনাপত্তি.

উদকসুদ্ধিকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. উপতিট্ঠনসিক্খাপদৱণ্ণনা

তক্কাদীসু ৱা অঞ্ঞতৰেনাতি তক্কদধিমত্থুৰসখীৰাদীসু অঞ্ঞতৰেন. যায কাযচি বীজনিযাতি অন্তমসো চীৱৰকণ্ণং উপাদায যায কাযচি বীজনিযা.

ইমং পিৱথাতি ইমং পানীযং ৱা সূপাদিং ৱা পিৱথ. ইমিনা বীজথাতি ইমিনা তালৱণ্টেন বীজথ. দাপেন্তিযাতি অঞ্ঞেন উভযম্পি দাপেন্তিযা.

উপতিট্ঠনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. আমকধঞ্ঞসিক্খাপদৱণ্ণনা

তস্মাতি যস্মা ৱিঞ্ঞত্তি চেৱ ভোজনঞ্চ পমাণং, তস্মা. ন কেৱলঞ্চেত্থ পটিগ্গহণেযেৱ দুক্কটং হোতি, পটিগ্গণ্হিত্ৱা পন অৰঞ্ঞতো আহৰণেপি সুক্খাপনেপি ৱদ্দলিদিৱসে ভজ্জনত্থায উদ্ধনসজ্জনেপি কপল্লসজ্জনেপি দব্বিসজ্জনেপি দাৰূনি আদায অগ্গিকৰণেপি কপল্লম্হি ধঞ্ঞপক্খিপনেপি দব্বিযা সঙ্ঘট্টনেসুপি কোট্টনত্থং উদুক্খলমুসলাদিসজ্জনেসুপি কোট্টনপপ্ফোটনধোৱনাদীসুপি যাৱ মুখে ঠপেত্ৱা অজ্ঝোহৰণত্থং দন্তেহি সঙ্খাদতি, তাৱ সব্বপ্পযোগেসু দুক্কটানীতি আহ ‘‘পটিগ্গহণতো পট্ঠায যাৱ দন্তেহি সংখাদনং, তাৱ পুব্বপ্পযোগেসু দুক্কটানী’’তি.

আমকধঞ্ঞসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. পঠমউচ্চাৰছড্ডনসিক্খাপদৱণ্ণনা

তিৰোকুট্টেতি ঘৰকুট্টস্স পৰভাগে. তিৰোপাকাৰেতি পৰিক্খেপপাকাৰস্স তিৰোভাগে, তে চ খো কুট্টপাকাৰা ইট্ঠকসিলদাৰূনং ৱসেন তিপ্পকাৰাতি আহ ‘‘যস্স কস্সচি কুট্টস্স ৱা পাকাৰস্স ৱা পৰতো’’তি. সব্বানিপেতানি একতো ছড্ডেন্তিযাতি এতানি চত্তাৰিপি ৱত্থূনি একতো ছড্ডেন্তিযা. পাটেক্কং পন ছড্ডেন্তিযা ৱত্থুগণনায আপত্তিযো. আণত্তিযম্পি এসেৱ নযো.

ভিক্খুস্স দুক্কটন্তি ভিক্খুস্স সব্বত্থ দুক্কটং.

পঠমউচ্চাৰছড্ডনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. দুতিযউচ্চাৰছড্ডনসিক্খাপদৱণ্ণনা

ভিক্খুনিযাপীতি পি-সদ্দেন ভিক্খুং সমুচ্চিনোতি. অনিক্খিত্তবীজেসু (পাচি. অট্ঠ. ৮৩০) পন খেত্তেসু কোণাদীসু ৱা অসঞ্জাতৰোপিমেসু খেত্তমৰিযাদাদীসু ৱা ছড্ডেতুং ৱট্টতি. মনুস্সানং কচৱৰছড্ডনট্ঠানেপি ৱট্টতিযেৱ. ছড্ডিতখেত্তেতি মনুস্সেসু সস্সং উদ্ধৰিত্ৱা গতেসু ছড্ডিতখেত্তং নাম হোতি, তত্থ ৱট্টতি. যত্থ পন ‘‘লাযিতম্পি পুব্বণ্ণাদি পুন উট্ঠহিস্সতী’’তি ৰক্খন্তি, তত্থ যথাৱত্থুকমেৱ. সামিকে অপলোকেত্ৱাতি এত্থ খেত্তপালকা, আৰামাদিগোপকা চ সামিকাৱ. ইমিনা চ সঙ্ঘসন্তকে ভিক্খুস্স ছড্ডেতুং ৱট্টতি সঙ্ঘপৰিযাপন্নত্তা, ন ভিক্খুনীনং. ভিক্খুনীনং পন অত্তনো সন্তকে ভিক্খুসন্তকে ৱুত্তনযেনেৱ ৱট্টতীতি দস্সেতি, এৱং সন্তেপি সাৰুপ্পৱসেন কাতব্বং.

দুতিযউচ্চাৰছড্ডনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. নচ্চগীতসিক্খাপদৱণ্ণনা

নচ্চন্তি নটাদযো ৱা নচ্চন্তু, সোণ্ডা ৱা অন্তমসো মোৰসুৱমক্কটাদযোপি, সব্বমেতং নচ্চমেৱ. তেনাহ ‘‘নচ্চন্তি অন্তমসো মোৰনচ্চম্পী’’তি. গীতন্তি নটাদীনং ৱা গীতং হোতু, অৰিযানং পৰিনিব্বানকালে ৰতনত্তযগুণূপসংহিতং সাধুকীড়িতগীতং ৱা, অন্তমসো ‘‘দন্তগীতম্পি গাযিস্সামা’’তি পুব্বভাগে ওকূজন্তা কৰোন্তি, সব্বমেতং গীতমেৱ. তেনাহ ‘‘গীতন্তি অন্তমসো ধম্মভাণকগীতম্পী’’তি. তত্থ ধম্মভাণকগীতং নাম অসঞ্ঞতভিক্খূনং তং তং ৱত্তং ভিন্দিত্ৱা অতিদীঘং কত্ৱা গীতস্সৰেন ধম্মভণনং, তম্পি নেৱ ভিক্খুনো, ন ভিক্খুনীনং ৱট্টতি. তথা হি ৱুত্তং পৰমত্থজোতিকায খুদ্দকট্ঠকথায (খু. পা. অট্ঠ. ২.পচ্ছিমপঞ্চসিক্খাপদৱণ্ণনা) ‘‘ধম্মূপসংহিতং গীতং ৱট্টতি, গীতূপসংহিতো পন ধম্মো ন ৱট্টতী’’তি. তস্মা ধম্মং ভণন্তেন জাতকৱত্তাদিং তং তং ৱত্তং অৱিনাসেত্ৱা চতুৰস্সেন (চূড়ৱ. অট্ঠ. ২৪৯) ৱত্তেন পৰিমণ্ডলানি পদব্যঞ্জনানি দস্সেতব্বানি. ৱাদিতন্তি তন্তিবদ্ধাদিৱাদনীযভণ্ডৱাদিতং ৱা হোতু, কুটভেৰিৱাদিতং ৱা অন্তমসো উদকভেৰিৱাদিতম্পি, সব্বমেৱেতং ৱাদিতমেৱ. তেনাহ ‘‘ৱাদিতন্তি অন্তমসো উদকভেৰিৱাদিত’’ন্তি. যং পন নিট্ঠুভন্তী ৱা সাসঙ্কে ৱা ঠিতা অচ্ছৰিকং ৱা ফোটেতি, পাণিং ৱা পহৰতি, তত্থ অনাপত্তি. দস্সনেন চেত্থ সৱনম্পি সঙ্গহিতং ৱিৰূপেকসেসনযেন. আলোচনসভাৱতায ৱা পঞ্চন্নং ৱিঞ্ঞাণানং সৱনকিৰিযাযপি দস্সনসঙ্খেপসব্ভাৱতো ‘‘দস্সনায’’ইচ্চেৱ ৱুত্তন্তি আহ ‘‘এতেসু যং কিঞ্চি দস্সনায গচ্ছন্তিযা’’তি. যত্থ ঠিতাতি এৱং গন্ত্ৱা যস্মিং পদেসে ঠিতা.

ননু চ সযংনচ্চনাদীসু পাচিত্তিযং পাড়িযং ন ৱুত্তং, অথ কথং গহেতব্বন্তি আহ ‘‘সব্বঅট্ঠকথাসু ৱুত্ত’’ন্তি, ইমিনা পাড়িযং অৱুত্তেপি অট্ঠকথাপমাণেন গহেতব্বন্তি দস্সেতি. সমুট্ঠানাদীনি এড়কলোমসদিসানীতি পন মাতিকাগতপাচিত্তিযস্সেৱ ৱসেন ৱুত্তং, সব্বেসং ৱসেন পন ছসমুট্ঠানন্তি গহেতব্বং. ‘‘আৰামে ঠত্ৱা’’তি ইদং নিদস্সনমত্তং সেসইৰিযাপথেহি যুত্তায পস্সন্তিযা অনাপত্তিযা ইচ্ছিতব্বত্তা. ইতৰথা হি নিসিন্নাপি পস্সিতুং ন লভেয্য. ‘‘পস্সিস্সামী’’তি ৱিহাৰতো ৱিহাৰং গচ্ছন্তিযা আপত্তিযেৱ. আসনসালায নিসিন্না পস্সতি, অনাপত্তি, ‘‘পস্সিস্সামী’’তি উট্ঠহিত্ৱা গচ্ছন্তিযা আপত্তি. ৱীথিযং ঠত্ৱা গীৱং পৰিৱত্তেত্ৱা পস্সন্তিযাপি আপত্তিযেৱ. ভিক্খুস্সাপি এসেৱ নযো, আপত্তিভেদোৱ নানং.

নচ্চগীতসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

লসুণৱগ্গো পঠমো.

২. ৰত্তন্ধকাৰৱগ্গো

১. ৰত্তন্ধকাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা

অৰহোপেক্খাযাতি নৰহোঅস্সাদাপেক্খায. অঞ্ঞৱিহিতাযাতি ৰহোঅস্সাদতো অঞ্ঞৱিহিতাৱ হুত্ৱা ঞাতিং ৱা পুচ্ছন্তিযা, দানে ৱা পূজায ৱা মন্তেন্তিযা.

ৰত্তন্ধকাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২-৩. পটিচ্ছন্নোকাসঅজ্ঝোকাসসল্লপনসিক্খাপদৱণ্ণনা

দুতিযততিযানি উত্তানত্থানেৱ.

পটিচ্ছন্নোকাসঅজ্ঝোকাসসল্লপনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. দুতিযিকউয্যোজনসিক্খাপদৱণ্ণনা

‘‘পুৰিমনযেনেৱা’’তি ইমিনা ‘‘সন্তিট্ঠেয্য ৱাতি হত্থপাসে ঠিতমত্তায পাচিত্তিযং, সল্লপেয্য ৱাতি তত্থ ঠত্ৱা গেহসিককথং কথেন্তিযাপি পাচিত্তিযমেৱ, নিকণ্ণিকং ৱা জপ্পেয্যাতি কণ্ণমূলে জপ্পেন্তিযাপি পাচিত্তিযমেৱা’’তি ইমং নযং দস্সেতি.

দুতিযিকউয্যোজনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. অনাপুচ্ছাপক্কমনসিক্খাপদৱণ্ণনা

আসীদন্তি এত্থাতি আসনন্তি আহ ‘‘পল্লঙ্কস্সোকাসভূতে’’তি, ঊৰুবদ্ধাসনস্স ওকাসেতি অত্থো. অনোৱস্সকন্তি নিব্বকোকাসং. অজ্ঝোকাসে উপচাৰন্তি অজ্ঝোকাসে নিসীদিত্ৱা দ্ৱাদসহত্থপ্পমাণং পদেসং. গিলানাযাতি যা তাদিসেন গেলঞ্ঞেন আপুচ্ছিতুং ন সক্কোতি. আপদাসূতি ঘৰে অগ্গি ৱা উট্ঠিতো হোতি, চোৰো ৱা, এৱৰূপে উপদ্দৱে অনাপুচ্ছা পক্কমতি, অনাপত্তি.

অনাপুচ্ছাপক্কমনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. অনাপুচ্ছাঅভিনিসীদনসিক্খাপদৱণ্ণনা

ধুৱপঞ্ঞত্তেতি ভিক্খুনীনং অত্থায নিচ্চপঞ্ঞত্তে.

অনাপুচ্ছাঅভিনিসীদনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. অনাপুচ্ছাসন্থৰণসিক্খাপদৱণ্ণনা

কুলানীতি কুলস্স ঘৰানি.

অনাপুচ্ছাসন্থৰণসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. পৰউজ্ঝাপনকসিক্খাপদৱণ্ণনা

অট্ঠমং উত্তানত্থমেৱ.

পৰউজ্ঝাপনকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. পৰঅভিসপনসিক্খাপদৱণ্ণনা

মনুস্সদোভগ্গেন ৱাতি ‘‘কাণা হোমি, কুণী হোমি, ইতৰা ৱা ঈদিসা হোতূ’’তিআদিনা মনুস্সৱিৰূপভাৱেন. অত্থধম্মঅনুসাসনিপুৰেক্খাৰানন্তি এত্থ অত্থপুৰেক্খাৰাযাতি অট্ঠকথং কথেন্তিযা. ধম্মপুৰেক্খাৰাযাতি পাড়িং ৱাচেন্তিযা. অনুসাসনিপুৰেক্খাৰাযাতি ‘‘ইদানিপি ত্ৱং এদিসা, সাধু ৱিৰমস্সু, নো চে ৱিৰমসি, অদ্ধা পুন এৱৰূপানি কম্মানি কত্ৱা নিৰযে উপ্পজ্জিস্সসি, তিৰচ্ছানযোনিযা উপ্পজ্জিস্সসী’’তি (পাচি. অট্ঠ. ৮৭৮) এৱং অনুসাসনিযং ঠত্ৱা ৱদন্তিযা.

পৰঅভিসপনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. ৰোদনসিক্খাপদৱণ্ণনা

দসমং উত্তানত্থমেৱ.

ৰোদনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ৰত্তন্ধকাৰৱগ্গো দুতিযো.

৩. নগ্গৱগ্গো

১-২. নগ্গাদিসিক্খাপদৱণ্ণনা

ইদন্তি ইদং উদকসাটিকচীৱৰং.

দুতিযং উত্তানত্থমেৱ.

নগ্গাদিসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. চীৱৰসিব্বনসিক্খাপদৱণ্ণনা

ৱিসিব্বেত্ৱাতি ৱিজটেত্ৱা. ধুৰং নিক্খিত্তমত্তেতি ধুৰে নিক্খিত্তমত্তে, ধুৰং নিক্খিপিত্ৱা সচেপি পচ্ছা সিব্বতি, আপত্তিযেৱাতি অত্থো.

চীৱৰসিব্বনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. সঙ্ঘাটিচাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা

‘‘ইদং মে চীৱৰং মহগ্ঘং ঈদিসে চোৰভযে ন সক্কা ধাৰেতুন্তি এৱৰূপাসু আপদাসূ’’তি এত্থ পাঠো. সো পন কাকপদসঞ্জনিতমোহেহি লেখকেহি উপৰিসিক্খাপদে লিখিতো. কিঞ্চাপি তত্থ লিখিতো, এত্থেৱ পন দট্ঠব্বো.

সঙ্ঘাটিচাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. চীৱৰসঙ্কমনীযসিক্খাপদৱণ্ণনা

আপদাসু ৱা ধাৰেতীতি সচে অপাৰুতং ৱা অনিৱত্থং ৱা চোৰা হৰন্তি, এৱৰূপাসূ আপদাসু ধাৰেতি, অনাপত্তি.

চীৱৰসঙ্কমনীযসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. গণচীৱৰসিক্খাপদৱণ্ণনা

অঞ্ঞস্মিং পৰিক্খাৰেতি যত্থ কত্থচি থালকাদীনং ৱা সপ্পিতেলাদীনং ৱা অঞ্ঞতৰস্মিং. ‘‘সমগ্ঘকালে দস্সথা’’তি এৱং আনিসংসং দস্সেত্ৱা নিৱাৰেন্তিযাতি ‘‘কিত্তকং অগ্ঘনকং দাতুকামত্থা’’তি পুচ্ছিত্ৱা (পাচি. অট্ঠ. ৯০৯) ‘‘এত্তকং নামা’’তি ৱুত্তে ‘‘আগমেথ তাৱ, ইদানি ৱত্থং মহগ্ঘং, কতিপাহেন কপ্পাসে আহটে সমগ্ঘং ভৱিস্সতি, তস্মিং কালে দস্সথা’’তি এৱং আনিসংসং দস্সেত্ৱা নিৱাৰেন্তিযা.

গণচীৱৰসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭-১০. পটিবাহনাদিসিক্খাপদৱণ্ণনা

আনিসংসং দস্সেত্ৱা পটিবাহন্তিযাতি ‘‘একিস্সা একং সাটকং নপ্পহোতি, আগমেথ তাৱ, কতিপাহেন উপ্পজ্জিস্সতি, ততো ভাজেস্সামা’’তি (পাচি. অট্ঠ. ৯১৫) এৱং আনিসংসং দস্সেত্ৱা পটিবাহন্তিযা অনাপত্তি.

অট্ঠমনৱমানি উত্তানত্থানেৱ.

সেসন্তি ‘‘ধম্মিকে ৱেমতিকাযা’’তিআদিকং অৱসেসং. তত্থ আনিসংসং দস্সেত্ৱা পটিবাহন্তিযাতি ‘‘ভিক্খুনিসঙ্ঘো জিণ্ণচীৱৰো, কথিনানিসংসমূলকো মহালাভো’’তি (পাচি. অট্ঠ. ৯৩১) এৱৰূপং আনিসংসং দস্সেত্ৱা পটিবাহন্তিযা অনাপত্তি.

পটিবাহনাদিসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

নগ্গৱগ্গো ততিযো.

৪. তুৱট্টৱগ্গো

১-৩. একমঞ্চতুৱট্টনাদিসিক্খাপদৱণ্ণনা

পঠমং উত্তানত্থমেৱ.

ৱৱত্থানং দস্সেত্ৱাতি (পাচি. অট্ঠ. ৯৪০) মজ্ঝে কাসাযং ৱা কত্তৰযট্ঠিং ৱা অন্তমসো কাযবন্ধনম্পি ঠপেত্ৱা নিপজ্জন্তীনং অনাপত্তীতি অত্থো.

ততিযং উত্তানত্থমেৱ.

একমঞ্চতুৱট্টনাদিসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪-৯. নউপট্ঠাপনাদিসিক্খাপদৱণ্ণনা

পৰিযেসিত্ৱা অলভন্তিযাতি অঞ্ঞং উপট্ঠাযিকং অলভন্তিযা. গিলানাযাতি সযং গিলানায. আপদাসূতি তথাৰূপে উপদ্দৱে সতি.

পঞ্চমছট্ঠসত্তম অট্ঠমনৱমানি উত্তানত্থানেৱ.

নউপট্ঠাপনাদিসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. চাৰিকনপক্কমনসিক্খাপদৱণ্ণনা

ধুৰে নিক্খিত্তমত্তেতি সচে ধুৰং নিক্খিপিত্ৱা পচ্ছা পক্কমতি, আপত্তিযেৱাতি অত্থো. অন্তৰাযে সতীতি দসৱিধেসু অন্তৰাযেসু অঞ্ঞতৰস্মিং সতি. ‘‘গচ্ছিস্সামী’’তি নিক্খন্তা, নদী ৱা পূৰা, ৱনদাহো ৱা আগতো, চোৰা ৱা মগ্গে হোন্তি, মেঘো ৱা উট্ঠহতি, নিৱত্তিতুং ৱট্টতি.

চাৰিকনপক্কমনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

তুৱট্টৱগ্গো চতুত্থো.

৫. চিত্তাগাৰৱগ্গো

১. ৰাজাগাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা

কীড়নচিত্তসালন্তি ন ৰঞ্ঞোৱ কীড়নচিত্তসালং, অথ খো যেসং কেসঞ্চি মনুস্সানং কীড়নত্থং যত্থ কত্থচি কতসালং. এস নযো ‘‘কীড়নউপৱন’’ন্তিআদীসুপি. যথাহ ‘‘ৰাজাগাৰং নাম যত্থ কত্থচি ৰঞ্ঞো কীড়িতুং ৰমিতুং কতং হোতী’’তিআদিকো (পাচি. ৯৭৯) ৱিত্থাৰো. তত্থ কীড়নউপৱনন্তি কীড়নত্থং অন্তোনগৰে কতং আৰামং. কীড়নুয্যানন্তি তথেৱ বহিনগৰে কতং উয্যানং.

ৰাজাগাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. আসন্দিপৰিভুঞ্জনসিক্খাপদৱণ্ণনা

অতিক্কন্তপ্পমাণাতি অট্ঠঙ্গুলতো অতিক্কন্তপ্পমাণপাদকা. ৱুত্তোতি পদভাজনিযং ৱুত্তো. ‘‘অকপ্পিযৰূপাকুলো অকপ্পিযমঞ্চো পল্লঙ্কো’’তি (সাৰত্থ. টী. মহাৱগ্গ ৩.২৫৪) সাৰসমাসাচৰিযো.

আসন্দিপৰিভুঞ্জনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. সুত্তকন্তনসিক্খাপদৱণ্ণনা

উজ্জৱুজ্জৱেতি উগ্গিৰিত্ৱা উগ্গিৰিত্ৱা ৱেঠনে. কন্তিতসুত্তং কন্তন্তিযাতি দসিকসুত্তাদিং সঙ্ঘাটেত্ৱা কন্তন্তিযা, দুক্কন্তিতং ৱা পটিকন্তন্তিযা.

সুত্তকন্তনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. গিহিৱেয্যাৱচ্চসিক্খাপদৱণ্ণনা

অত্তনো ৱেয্যাৱচ্চকৰস্স চাতি সচেপি মাতাপিতৰো আগচ্ছন্তি, যং কিঞ্চি বীজনিং ৱা সম্মুঞ্জনিদণ্ডকং ৱা কাৰাপেত্ৱা ৱেয্যাৱচ্চকৰট্ঠানে ঠপেত্ৱা যং কিঞ্চি ৱা পচিতুং ৱট্টতি.

গিহিৱেয্যাৱচ্চসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫-৬. অধিকৰণাদিসিক্খাপদৱণ্ণনা

অনন্তৰাযিকিনীতি দসৱিধেসু অন্তৰাযেসু একেনাপি অনন্তৰাযিকিনী. ধুৰং নিক্খিপিত্ৱা পচ্ছা ৱিনিচ্ছিনন্তী আপত্তিং আপজ্জিত্ৱাৱ ৱিনিচ্ছিনাতি.

ছট্ঠং উত্তানত্থমেৱ.

অধিকৰণাদিসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. আৱসথচীৱৰসিক্খাপদৱণ্ণনা

আপদাসূতি মহগ্ঘচীৱৰং সৰীৰতো মোচেত্ৱা সুপ্পটিসামিতম্পি চোৰা হৰন্তি, এৱৰূপাসু আপদাসু অনিস্সজ্জিত্ৱা নিৱাসেন্তিযা অনাপত্তি.

আৱসথচীৱৰসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. আৱসথৱিহাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা

কৱাটবদ্ধৱিহাৰন্তি দ্ৱাৰবদ্ধৱিহাৰং. গিলানাযাতি ৱচীভেদং কাতুং অসমত্থায. আপদাসূতি ৰট্ঠে ভিজ্জন্তে আৱাসে ছড্ডেত্ৱা গচ্ছন্তি, এৱৰূপাসু আপদাসু.

আৱসথৱিহাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. তিৰচ্ছানৱিজ্জাপৰিযাপুণনসিক্খাপদৱণ্ণনা

হত্থিআদীসুপি (সাৰত্থ. টী. পাচিত্তিয ৩.১০১৫) সিপ্পসদ্দো পচ্চেকং যোজেতব্বো, তথা আথব্বণাদীসু মন্তসদ্দো. তত্থ থৰূতি খগ্গমুট্ঠি. আথব্বণমন্তো নাম আথব্বণৱেদৱিহিতো পৰূপঘাতকৰো মন্তো. খিলনমন্তো নাম দাৰুসাৰখিলং মন্তেত্ৱা পথৱিযং পৱেসেত্ৱা মাৰণমন্তো. অগদপ্পযোগো নাম ৱিসযোজনং.

তিৰচ্ছানৱিজ্জাপৰিযাপুণনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. তিৰচ্ছানৱিজ্জাৱাচনসিক্খাপদৱণ্ণনা

লেখেতি লিখসিপ্পে. ধাৰণায ৱাতি ধাৰণসত্থে, যস্মিং ৱুত্তনযেন পটিপজ্জন্তা বহূনিপি গন্থানি ধাৰেন্তি. নাগমণ্ডলাদিকেতি এত্থ নাগমণ্ডলং নাম সপ্পানং পৱেসনিৱাৰণত্থং মণ্ডলবদ্ধমন্তো.

তিৰচ্ছানৱিজ্জাৱাচনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

চিত্তাগাৰৱগ্গো পঞ্চমো.

৬. আৰামৱগ্গো

১-২. আৰামপৱিসনাদিসিক্খাপদৱণ্ণনা

সীসানুলোকিকাযাতি সীসং অনুলোকেন্তিযা. যত্থ ৱা ভিক্খুনিযো সন্নিপতিতাতি যত্থ ভিক্খুনিযো পঠমতৰং সজ্ঝাযনচেতিযৱন্দনাদিঅত্থং সন্নিপতিতা. আপদাসূতি কেনচি উপদ্দুতা হোতি, এৱৰূপাসু আপদাসু পৱিসিতুং ৱট্টতি.

দুতিযং উত্তানত্থমেৱ.

আৰামপৱিসনাদিসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩-৪. গণপৰিভাসনাদিসিক্খাপদৱণ্ণনা

সেসন্তি ‘‘অত্থধম্মঅনুসাসনিপুৰেক্খাৰাযা’’তিআদিকং অৱসেসং. তত্থ অনুসাসনিপুৰেক্খাৰাযাতি ‘‘ইদানিপি ত্ৱং বালা অব্যত্তা’’তিআদিনা (পাচি. অট্ঠ. ১০৩৬) নযেন অনুসাসনিপক্খে ঠত্ৱা ৱদন্তিযা অনাপত্তি.

চতুত্থং উত্তানত্থমেৱ.

গণপৰিভাসনাদিসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. কুলমচ্ছৰিনীসিক্খাপদৱণ্ণনা

কুলে মচ্ছৰো কুলমচ্ছৰোতি পুৰিমস্মিং পক্খে সকত্থে ইনীপচ্চযো, তং কুলং অস্সদ্ধং অপ্পসন্নন্তি কুলস্স অগুণং, অযসং ৱা ভাসন্তিযাতি অত্থো. ভিক্খুনীনং অৱণ্ণং ভাসন্তিযাতি ‘‘ভিক্খুনিযো দুস্সীলা পাপধম্মা’’তি (পাচি. অট্ঠ. ১০৪৩) ভিক্খুনীনং অগুণং, অযসং ৱা ভাসন্তিযা.

সন্তংযেৱ আদীনৱন্তি কুলস্স ৱা ভিক্খুনীনং ৱা সন্তংযেৱ অগুণং.

কুলমচ্ছৰিনীসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬-৮. অভিক্খুকাৱাসাদিসিক্খাপদৱণ্ণনা