৫. পঠমপৱাৰণাসিক্খাপদৱণ্ণনা

পঞ্চমে ভুত্তাৱীতি ভুত্তৱা, যেন পঞ্চন্নং ভোজনানং সাসপমত্তম্পি অজ্ঝোহৰিতং, সো এৱং ৱুচ্চতি. পৱাৰিতোতি ‘‘অসনং পঞ্ঞাযতি, ভোজনং পঞ্ঞাযতি, হত্থপাসে ঠিতো অভিহৰতি, পটিক্খেপো পঞ্ঞাযতী’’তি (পাচি. ২৩৯) এৱং পাড়িযং ৱুত্তপঞ্চঙ্গৱসেন কতপ্পৱাৰণো, কতপ্পটিক্খেপোতি অত্থো. তত্থ যস্মা ‘‘অসনং পঞ্ঞাযতী’’তি ইমিনা ৱিপ্পকতভোজনো ‘পৱাৰিতো’তি ৱুত্তো. যো চ ৱিপ্পকতভোজনো, তেন কিঞ্চি ভুত্তং, কিঞ্চি অভুত্তং, যঞ্চ ভুত্তং, তং সন্ধায ‘ভুত্তাৱী’তিপি সঙ্খং গচ্ছতি. তস্মা ‘ভুত্তাৱী’তিৱচনেন ৱিসুং কিঞ্চি অত্থসিদ্ধিং ন পস্সাম, ‘‘দিৰত্ততিৰত্ত’’ন্তিআদীসু (পাচি. ৫২) পন দিৰত্তাদিৱচনং ৱিয পৱাৰিতপদস্স পৰিৱাৰভাৱেন ব্যঞ্জনসিলিট্ঠতায চেতং ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং.

পৱাৰণঙ্গেসু পন অসনং পঞ্ঞাযতীতি ৱিপ্পকতভোজনং দিস্সতি, তং ভুঞ্জমানো চেস পুগ্গলো হোতীতি অত্থো. ভোজনং পঞ্ঞাযতীতি পৱাৰণপ্পহোনকং ভোজনং দিস্সতি, ওদনাদীনং চে অঞ্ঞতৰং পটিক্খিপিতব্বং ভোজনং হোতীতি অত্থো. হত্থপাসে ঠিতোতি পৱাৰণপ্পহোনকং চে ভোজনং গণ্হিত্ৱা দাযকো অড্ঢতেয্যহত্থপ্পমাণে ওকাসে ঠিতো হোতীতি অত্থো. অভিহৰতীতি সো চে দাযকো তস্স তং ভোজনং কাযেন অভিসংহৰতীতি অত্থো. পটিক্খেপো পঞ্ঞাযতীতি পটিক্খেপো দিস্সতি, তং চে অভিহটং সো ভিক্খু কাযেন ৱা ৱাচায ৱা পটিক্খিপতীতি অত্থো. এৱং পঞ্চন্নং অঙ্গানং ৱসেন পৱাৰিতো হোতি.

তত্ৰাযং ৱিনিচ্ছযো – ‘অসন’ন্তিআদীসু তাৱ যঞ্চ অস্নাতি, যঞ্চ ভোজনং হত্থপাসে ঠিতেন অভিহটং পটিক্খিপতি, তং ওদনো কুম্মাসো সত্তু মচ্ছো মংসন্তি ইমেসং অঞ্ঞতৰমেৱ ৱেদিতব্বং. তত্থ ওদনো নাম সালি ৱীহি যৱো গোধুমো কঙ্গু ৱৰকো কুদ্ৰূসকোতি ইমেসং সত্তন্নং ধঞ্ঞানং তণ্ডুলে গহেত্ৱা ‘‘ভত্তং পচামা’’তি ৱা ‘‘যাগুং পচামা’’তি ৱা যংকিঞ্চি সন্ধায পচন্তু, সচে উণ্হং ৱা সীতলং ৱা ভুঞ্জন্তানং ভোজনকালে গহিতগহিতট্ঠানে ওধি পঞ্ঞাযতি, ওদনো হোতি, পৱাৰণং জনেতি. যো পন পাযাসো ৱা অম্বিলযাগু ৱা উদ্ধনতো ওতাৰিতমত্তা অব্ভুণ্হা সক্কা হোতি আৱিজ্ঝিত্ৱা পিৱিতুং, সা যস্স হত্থেন গহিতোকাসেপি ওধি ন পঞ্ঞাযতি, পৱাৰণং ন জনেতি. সচে পন উসুমায ৱিগতায ঘনভাৱং গচ্ছতি, ওধিং দস্সেতি, পুন পৱাৰণং জনেতি, পুব্বে তনুকভাৱো ন ৰক্খতি. সচেপি বহূ পণ্ণফলকড়ীৰে পক্খিপিত্ৱা মুট্ঠিমত্তাপি তণ্ডুলা পক্খিত্তা হোন্তি, ভোজনকালে চে ওধি পঞ্ঞাযতি, পৱাৰণং জনেতি. অযাগুকে নিমন্তনে ‘‘যাগুং দস্সামা’’তি ভত্তে উদককঞ্জিকখীৰাদীনি আকিৰিত্ৱা ‘‘যাগুং গণ্হথা’’তি দেন্তি, কিঞ্চাপি তনুকা হোতি, পৱাৰণং জনেতিযেৱ. সচে পন পক্কুথিতেসু উদকাদীসু পক্খিপিত্ৱা পচিত্ৱা দেন্তি, যাগুসঙ্গহমেৱ গচ্ছতি. সচে যাগুযাপি সাসপমত্তম্পি মচ্ছমংসক্খণ্ডং ৱা ন্হাৰু ৱা পক্খিত্তং হোতি, পৱাৰণং জনেতি. ঠপেত্ৱা সানুলোমানং ৱুত্তধঞ্ঞানং তণ্ডুলে অঞ্ঞেহি ৱেড়ুতণ্ডুলাদীহি ৱা কন্দমূলফলেহি ৱা যেহি কেহিচি কতভত্তং পৱাৰণং ন জনেতি. কুম্মাসো নাম যৱেহি কতো. অঞ্ঞেহি পন মুগ্গাদীহি কতকুম্মাসো পৱাৰণং ন জনেতি. সত্তু নাম সত্ত ধঞ্ঞানি ভজ্জিত্ৱা কতো. অন্তমসো খৰপাকভজ্জিতানং ৱীহীনং তণ্ডুলে কোট্টেত্ৱা কতচুণ্ণম্পি কুণ্ডকম্পি সত্তুসঙ্গহমেৱ গচ্ছতি. সমপাকভজ্জিতানং পন আতপসুক্খানং কুণ্ডকং ৱা, যে কেচি তণ্ডুলা ৱা লাজা ৱা, লাজেহি কতভত্তসত্তুআদীনি ৱা ন পৱাৰেন্তি. মচ্ছমংসেসু সচে যাগুং পিৱন্তস্স যাগুসিত্থমত্তানেৱ দ্ৱে মচ্ছক্খণ্ডানি ৱা মংসক্খণ্ডানি ৱা একভাজনে ৱা নানাভাজনে ৱা দেন্তি, তানি চে অখাদন্তো অঞ্ঞং পৱাৰণপ্পহোনকং যংকিঞ্চি পটিক্খিপতি, ন পৱাৰেতি. ততো একং খাদিতং, একং হত্থে ৱা পত্তে ৱা হোতি, সচে অঞ্ঞং পটিক্খিপতি পৱাৰেতি. দ্ৱেপি খাদিতানি হোন্তি, মুখে সাসপমত্তম্পি অৱসিট্ঠং নত্থি, সচেপি অঞ্ঞং পটিক্খিপতি, ন পৱাৰেতি. যো পন অকপ্পিযমংসং কুলদূসনৱেজ্জকম্মউত্তৰিমনুস্সধম্মাৰোচনসাদিতৰূপিযাদীহি নিব্বত্তং অকপ্পিযভোজনঞ্চ অঞ্ঞং কপ্পিযং ৱা অকপ্পিযং ৱা খাদন্তো পটিক্খিপতি, ন পৱাৰেতি.

এৱং যঞ্চ অস্নাতি, যঞ্চ ভোজনং হত্থপাসে ঠিতেন অভিহটং পটিক্খিপন্তো পৱাৰণং জনেতি, তং ঞত্ৱা ইদানি যথা আপজ্জতি, তস্স জাননত্থং অযং ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বো – ‘‘অসনং ভোজন’’ন্তি এত্থ তাৱ যেন একসিত্থম্পি অজ্ঝোহটং হোতি, সো সচে পত্তমুখহত্থেসু যত্থকত্থচি ভোজনে সতি সাপেক্খোৱ অঞ্ঞং ৱুত্তলক্খণং ভোজনং পটিক্খিপতি, পৱাৰেতি. সচে পন নিৰপেক্খো হোতি, যং পত্তাদীসু অৱসিট্ঠং, তং ন চ অজ্ঝোহৰিতুকামো, অঞ্ঞস্স ৱা দাতুকামো, অঞ্ঞত্ৰ ৱা গন্ত্ৱা ভুঞ্জিতুকামো, সো পটিক্খিপন্তোপি ন পৱাৰেতি. ‘‘হত্থপাসে ঠিতো’’তি এত্থ পন সচে ভিক্খু নিসিন্নো হোতি, আনিসদস্স পচ্ছিমন্ততো পট্ঠায, সচে ঠিতো, পণ্হীনং অন্ততো পট্ঠায, সচে নিপন্নো, যেন পস্সেন নিপন্নো, তস্স পাৰিমন্ততো পট্ঠায দাযকস্স নিসিন্নস্স ৱা ঠিতস্স ৱা নিপন্নস্স ৱা ঠপেত্ৱা পসাৰিতহত্থং যং আসন্নতৰং অঙ্গং, তস্স ওৰিমন্তেন পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা অড্ঢতেয্যহত্থো ‘হত্থপাসো’তি ৱেদিতব্বো. তস্মিং ঠত্ৱা অভিহটং পটিক্খিপন্তস্সেৱ পৱাৰণা হোতি, ন ততো পৰং. ‘অভিহৰতী’তি হত্থপাসব্ভন্তৰে ঠিতো গহণত্থং উপনামেতি. সচে পন অনন্তৰনিসিন্নোপি ভিক্খু হত্থে ৱা আধাৰকে ৱা ঠিতং পত্তং অনভিহৰিত্ৱাৱ ‘‘ভত্তং গণ্হথা’’তি ৱদতি, তং পটিক্খিপতো পৱাৰণা নত্থি. ভত্তপচ্ছিং আনেত্ৱা পুৰতো ভূমিযং ঠপেত্ৱা এৱং ৱুত্তেপি এসেৱ নযো. ঈসকং পন উদ্ধৰিত্ৱা ৱা অপনামেত্ৱা ৱা ‘গণ্হথা’তি ৱুত্তে তং পটিক্খিপতো পৱাৰণা হোতি. ভত্তপচ্ছিং গহেত্ৱা পৰিৱিসন্তস্স অঞ্ঞো ‘‘অহং ধাৰেস্সামী’’তি গহিতমত্তমেৱ কৰোতি, পৰিৱেসকোযেৱ পন তং ধাৰেতি, তস্মা সা অভিহটাৱ হোতি, ততো দাতুকামতায গণ্হন্তং পটিক্খিপন্তস্স পৱাৰণা হোতি. সচে পন পৰিৱেসকেন ফুট্ঠমত্তাৱ হোতি, ইতৰোৱ নং ধাৰেতি, ততো দাতুকামতায গণ্হন্তং পটিক্খিপন্তস্স পৱাৰণা ন হোতি. কটচ্ছুনা উদ্ধটে পন হোতি, দ্ৱিন্নং সমভাৰেপি পটিক্খিপন্তো পৱাৰেতিযেৱ. অনন্তৰস্স দিয্যমানে ইতৰো পত্তং পিদহতি, অঞ্ঞস্স অভিহটং নাম পটিক্খিত্তং হোতি, তস্মা পৱাৰণা নত্থি. ‘পটিক্খেপো’তি এত্থ ৱাচায অভিহটে পটিক্খেপো ন ৰুহতি, কাযেন অভিহটং পন অঙ্গুলিচলনাদিনা কাযৱিকাৰেন ৱা ‘‘অলং, মা দেহী’’তিআদিনা ৱচীৱিকাৰেন ৱা পটিক্খিপতো পৱাৰণা হোতি.

একো সমংসকং ৰসং অভিহৰতি, ‘‘ৰসং পটিগ্গণ্হথা’’তি ৱদতি, তং সুত্ৱা পটিক্খিপতো পৱাৰণা নত্থি. ‘মংসৰস’ন্তি ৱুত্তে পন পটিক্খিপতো পৱাৰণা হোতি. ‘‘ইমং গণ্হথা’’তি ৱুত্তেপি হোতিযেৱ. মংসং ৱিসুং কত্ৱা ‘মংসৰস’ন্তি ৱুত্তেপি সচে সাসপমত্তম্পি খণ্ডং অত্থি, পটিক্খিপতো পৱাৰণা হোতি. সচে নত্থি, ৱট্টতি. কড়ীৰপনসাদীহি মিস্সেত্ৱা মচ্ছমংসং পচন্তি, তং গহেত্ৱা ‘‘কড়ীৰসূপং গণ্হথ, পনসব্যঞ্জনং গণ্হথা’’তি ৱদতি, এৱম্পি ন পৱাৰেতি. কস্মা? অপৱাৰণাৰহস্স নামেন ৱুত্তত্তা. ‘‘মচ্ছমংসং ব্যঞ্জন’’ন্তি ৱা ‘‘ইমং গণ্হথা’’তি ৱা ৱুত্তে পন পৱাৰেতি, অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৱিত্থাৰো পন সমন্তপাসাদিকাযং ৱুত্তো. গমনাদীসু পন যস্মিং ইৰিযাপথে পৱাৰেতি, তং অৱিকোপেন্তেনেৱ ভুঞ্জিতব্বং.

অনতিৰিত্তন্তি ন অতিৰিত্তং, ন অধিকন্তি অত্থো. তং পন কপ্পিযকতাদীহি সত্তহি ৱিনযকম্মাকাৰেহি অকতং ৱা গিলানস্স অনধিকং ৱা হোতি. তস্মা পদভাজনে (পাচি. ২৩৯) ‘অকপ্পিযকত’ন্তিআদি ৱুত্তং, তত্থ যং ফলং ৱা কন্দমূলাদি ৱা পঞ্চহি সমণকপ্পিযেহি কপ্পিযং অকতং, যঞ্চ অকপ্পিযমংসং ৱা অকপ্পিযভোজনং ৱা, এতং অকপ্পিযং নাম, তং অকপ্পিযং ‘‘অলমেতং সব্ব’’ন্তি এৱং অতিৰিত্তং কতং অকপ্পিযকতন্তি ৱেদিতব্বং. অপ্পটিগ্গহিতকতন্তি ভিক্খুনা অপ্পটিগ্গহিতংযেৱ পুৰিমনযেন অতিৰিত্তং কতং. অনুচ্চাৰিতকতন্তি কপ্পিযং কাৰেতুং আগতেন ভিক্খুনা ঈসকম্পি অনুক্খিত্তং ৱা অনপনামিতং ৱা কতং. অহত্থপাসে কতন্তি কপ্পিযং কাৰেতুং আগতস্স হত্থপাসতো বহি ঠিতেন কতং. অভুত্তাৱিনা কতন্তি যো অতিৰিত্তং কৰোতি, তেন পৱাৰণপ্পহোনকং ভোজনং অভুত্তেন কতং. ভুত্তাৱিনা পৱাৰিতেন আসনা ৱুট্ঠিতেন কতন্তি ইদং উত্তানমেৱ. ‘‘অলমেতং সব্ব’’ন্তি অৱুত্তন্তি ৱচীভেদং কত্ৱা এৱং অৱুত্তং হোতি. ইতি ইমেহি সত্তহি ৱিনযকম্মাকাৰেহি যং অতিৰিত্তং কপ্পিযং অকতং, যঞ্চ পন ন গিলানাতিৰিত্তং, তদুভযম্পি অনতিৰিত্তং. অতিৰিত্তং পন তস্সেৱ পটিপক্খনযেন ৱেদিতব্বং.

অপিচেত্থ ভুত্তাৱিনা কতং হোতীতি (পাচি. ২৩৯) অন্তমসো অনন্তৰনিসিন্নস্স পত্ততো একম্পি সিত্থং ৱা মংসহীৰং ৱা খাদিত্ৱা কতম্পি ভুত্তাৱিনা কতং হোতি, যো পাতোৱ এৱং ভুত্তাৱী পৱাৰিতো নিসীদতিযেৱ, সো উপকট্ঠেপি কালে অভিহটং পিণ্ডং ভিক্খুনা উপনীতং কপ্পিযং কাতুং লভতি. সচে পন তস্মিং কপ্পিযে কতে ভুঞ্জন্তস্স অঞ্ঞং আমিসং আকিৰন্তি, তং সো পুন কাতুং ন লভতি. যঞ্হি অকতং, তং কাতব্বং. যেন চ অকতং, তেন চ কাতব্বন্তি (পাচি. অট্ঠ. ২৩৮-৯) ৱুত্তং, তস্মা তস্মিং ভাজনে কৰিযমানে পঠমকতেন সদ্ধিং কতং হোতীতি তং কাতুং ন ৱট্টতি. অঞ্ঞস্মিং পন ভাজনে তেন ৱা অঞ্ঞেন ৱা কাতুং ৱট্টতি. এৱং কতং পঠমকতেন মিস্সেত্ৱাপি ভুঞ্জিতুং ৱট্টতি, ন কেৱলঞ্চ তস্স যেন পন কতং, তং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞেসং পৱাৰিতানম্পি ভুঞ্জিতুং ৱট্টতি. যথা পন অকতেন মিস্সং ন হোতি, এৱং মুখঞ্চ হত্থঞ্চ সুদ্ধং কত্ৱা ভুঞ্জিতব্বং. গিলানাতিৰিত্তং পন ন কেৱলং গিলানস্স ভুত্তাৱসেসমেৱ, অথ খো যংকিঞ্চি গিলানং উদ্দিস্স ‘‘অজ্জ ৱা স্ৱে ৱা যদা ৱা ইচ্ছতি, তদা খাদিস্সতী’’তি আহটং, তং সব্বং ‘গিলানাতিৰিত্ত’ন্তি ৱেদিতব্বং. খাদনীযং ৱা ভোজনীযং ৱাতি যংকিঞ্চি যাৱকালিকং. খাদেয্য ৱা ভুঞ্জেয্য ৱা পাচিত্তিযন্তি এত্থ ৱুত্তনযেন পৱাৰিতস্স অনতিৰিত্তং যংকিঞ্চি আমিসং অজ্ঝোহৰণত্থায পটিগ্গণ্হতো গহণে দুক্কটং, অজ্ঝোহাৰে অজ্ঝোহাৰে পাচিত্তিযং.

সাৱত্থিযং সম্বহুলে ভিক্খূ আৰব্ভ অঞ্ঞত্ৰ ভুঞ্জনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘অনতিৰিত্ত’’ন্তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, অসাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, যামকালিকাদীনি আহাৰত্থায গণ্হতো, নিৰামিসানি অজ্ঝোহৰতো চ দুক্কটং, তথা অতিৰিত্তে অনতিৰিত্তসঞ্ঞিনো চেৱ ৱেমতিকস্স চ. অতিৰিত্তসঞ্ঞিনো পন, ‘‘অতিৰিত্তং কাৰাপেত্ৱা ভুঞ্জিস্সামী’’তি গণ্হন্তস্স, অঞ্ঞস্সত্থায গণ্হন্তস্স, যামকালিকাদীনি তেসং অনুঞ্ঞাতপৰিভোগৱসেন নিৰামিসানি পৰিভুঞ্জন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. পৱাৰিতভাৱো, আমিসস্স অনতিৰিত্ততা, কালেন অজ্ঝোহৰণন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পঠমকথিনসদিসানেৱ, ইদং পন কিৰিযাকিৰিযন্তি.

পঠমপৱাৰণাসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.