পাচিত্তিযকণ্ডো
১. মুসাৱাদৱগ্গো
১. মুসাৱাদসিক্খাপদৱণ্ণনা
পাচিত্তিযেসু মুসাৱাদৱগ্গস্স পঠমে সম্পজানমুসাৱাদেতি পুব্বেপি জানিত্ৱা ৱচনক্খণেপি জানন্তস্সেৱ মুসাৱাদভণনে. ভণনঞ্চ নাম ইধ অভূতস্স ৱা ভূততং, ভূতস্স ৱা অভূততং কত্ৱা কাযেন ৱা ৱাচায ৱা ৱিঞ্ঞাপনপ্পযোগো, নিমিত্তত্থে চেতং ভুম্মৱচনং. তস্মা যো সম্পজানমুসাৱাদং ৱদতি, তস্স তংনিমিত্তং তংহেতু তপ্পচ্চযা পাচিত্তিযং হোতীতি এৱমেত্থ অঞ্ঞেসু চ ঈদিসেসু অত্থো ৱেদিতব্বো.
সাৱত্থিযং হত্থকং সক্যপুত্তং আৰব্ভ অৱজানিত্ৱা পটিজাননাদিৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, উত্তৰিমনুস্সধম্মাৰোচনত্থং মুসা ভণন্তস্স পাৰাজিকং, অমূলকেন পাৰাজিকেন অনুদ্ধংসনত্থং সঙ্ঘাদিসেসো, সঙ্ঘাদিসেসেন অনুদ্ধংসনত্থং পাচিত্তিযং, আচাৰৱিপত্তিযা অনুদ্ধংসনত্থং দুক্কটং, ‘‘যো তে ৱিহাৰে ৱসী’’তিআদিনা (পাৰা. ২২০) পৰিযাযেন উত্তৰিমনুস্সধম্মাৰোচনত্থং পটিৱিজানন্তস্স মুসা ভণিতে থুল্লচ্চযং, অপ্পটিৱিজানন্তস্স দুক্কটং, কেৱলং মুসা ভণন্তস্স ইধ পাচিত্তিযং. অনুপধাৰেত্ৱা সহসা ভণন্তস্স, ‘‘অঞ্ঞং ভণিস্সামী’’তি অঞ্ঞং ভণন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ৱিসংৱাদনপুৰেক্খাৰতা, ৱিসংৱাদনচিত্তেন যমত্থং ৱত্তুকামো, তস্স পুগ্গলস্স ৱিঞ্ঞাপনপযোগো চাতি ইমানেত্থ দ্ৱে অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানীতি.
মুসাৱাদসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. ওমসৱাদসিক্খাপদৱণ্ণনা
দুতিযে ওমসৱাদেতি ওৱিজ্ঝনৱচনে, জাতিনামগোত্তকম্মসিপ্পআবাধলিঙ্গকিলেসআপত্তিঅক্কোসেসু ভূতেন ৱা অভূতেন ৱা যেন কেনচি পাৰাজিকং আপন্নং ৱা অনাপন্নং ৱা যংকিঞ্চি ভিক্খুং যায কাযচি ৱাচায ৱা হত্থমুদ্দায ৱা অনঞ্ঞাপদেসেন অক্কোসনৱচনে পাচিত্তিযন্তি অত্থো.
সাৱত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আৰব্ভ ওমসনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তেহিযেৱ দসহি অক্কোসৱত্থূহি ‘‘সন্তি ইধেকচ্চে চণ্ডালা’’তিআদিনা (পাচি. ২৬) নযেন অঞ্ঞাপদেসং কত্ৱা অক্কোসন্তস্স, ‘‘চোৰোসি গণ্ঠিভেদকোসী’’তিআদীহি পাড়িমুত্তকপদেহি অক্কোসন্তস্স, যথা তথা ৱা অনুপসম্পন্নং অক্কোসন্তস্স চ দুক্কটং. ইধ ভিক্খুনীপি অনুপসম্পন্নসঙ্খ্যং গচ্ছতি. অনক্কোসিতুকামস্স কেৱলং দৱকম্যতায ৱদতো সব্বত্থ দুব্ভাসিতং. অত্থধম্মঅনুসাসনিপুৰেক্খাৰানং, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. যং অক্কোসতি, তস্স উপসম্পন্নতা, অনঞ্ঞাপদেসেন জাতিআদীহি অক্কোসনং, ‘‘মং অক্কোসতী’’তি জাননা, অত্থপুৰেক্খাৰতাদীনং অভাৱোতি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানি, ৱেদনা পন ইধ দুক্খাতি.
ওমসৱাদসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. পেসুঞ্ঞসিক্খাপদৱণ্ণনা
ততিযে ভিক্খুপেসুঞ্ঞেতি ভিক্খুস্স পেসুঞ্ঞে, জাতিআদীহি অক্কোসৱত্থূহি ভিক্খূ অক্কোসন্তস্স ভিক্খুনো সুত্ৱা ৱচনং ভিক্খুনো পিযকম্যতায ৱা ভেদাধিপ্পাযেন ৱা যো অক্কুদ্ধো, তস্স ভিক্খুস্স কাযেন ৱা ৱাচায ৱা উপসংহটে তস্মিং পেসুঞ্ঞকৰণৱচনে পাচিত্তিযন্তি অত্থো.
সাৱত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আৰব্ভ পেসুঞ্ঞউপসংহৰণৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, ৱুত্তনযেনেৱ অঞ্ঞাপদেসেন অক্কোসন্তস্স ৱচনূপসংহাৰে ৱা পাড়িমুত্তকঅক্কোসূপসংহাৰে ৱা অনুপসম্পন্নস্স চ উপসংহাৰে দুক্কটং. ইধাপি ভিক্খুনী অনুপসম্পন্নট্ঠানে ঠিতা. ন পিযকম্যতায, ন ভেদাধিপ্পাযেন কেৱলং পাপগৰহিতায ৱদন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. জাতিআদীহি অনঞ্ঞাপদেসেন অক্কোসন্তস্স ভিক্খুনো সুত্ৱা ৱচনং ভিক্খুস্স উপসংহৰণং, পিযকম্যতাভেদাধিপ্পাযেসু অঞ্ঞতৰতা, তস্স ৱিজাননাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানেৱাতি.
পেসুঞ্ঞসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. পদসোধম্মসিক্খাপদৱণ্ণনা
চতুত্থে পদসো ধম্মং ৱাচেয্যাতি সঙ্গীতিত্তযং অনাৰুড়্হম্পি ৰাজোৱাদতিক্খিন্দ্ৰিযচতুপৰিৱত্তননন্দোপনন্দকুলুম্পসুত্তমগ্গকথাদিধম্মঞ্চ সঙ্গীতিত্তযমাৰুড়্হং তিপিটকধম্মঞ্চ পদং পদং ৱাচেয্য, পদানুপদঅন্ৱক্খৰঅনুব্যঞ্জনেসু একেকং কোট্ঠাসন্তি অত্থো. পাচিত্তিযন্তি এতেসু পদাদীসু ভিক্খুঞ্চ ভিক্খুনিঞ্চ ঠপেত্ৱা যংকঞ্চি কোট্ঠাসং অৱসেসপুগ্গলেহি সদ্ধিং একতো ভণন্তস্স পদাদিগণনায পাচিত্তিযং.
সাৱত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আৰব্ভ পদসো ধম্মৱাচনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং. উপসম্পন্নে অনুপসম্পন্নসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স ৱা দুক্কটং. অনুপসম্পন্নেন সদ্ধিং একতো উদ্দেসগ্গহণে, সজ্ঝাযকৰণে, তস্স সন্তিকে উদ্দেসগ্গহণে, যেভুয্যেন পগুণগন্থং ভণন্তস্স, ওসাৰেন্তস্স চ খলিতট্ঠানে ‘‘এৱং ভণাহী’’তি ৱচনে চ একতো ভণন্তস্সাপি, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. অনুপসম্পন্নতা, ৱুত্তলক্খণং ধম্মং পদসো ৱাচনতা, একতো ওসাপনঞ্চাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. পদসোধম্মসমুট্ঠানং, কিৰিযং, নোসঞ্ঞাৱিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৱজ্জং, ৱচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৱেদনন্তি.
পদসোধম্মসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. পঠমসহসেয্যসিক্খাপদৱণ্ণনা
পঞ্চমে অনুপসম্পন্নেনাতি ভিক্খুং ঠপেত্ৱা অন্তমসো পাৰাজিকৱত্থুভূতেন তিৰচ্ছানগতেনাপি. উত্তৰিদিৰত্ততিৰত্তন্তি দ্ৱিন্নং ৱা তিণ্ণং ৱা ৰত্তীনং উপৰি. সহসেয্যন্তি সব্বচ্ছন্নপৰিচ্ছন্নে যেভুয্যেন ছন্নপৰিচ্ছন্নে ৱা সেনাসনে পুব্বাপৰিযেন ৱা একক্খণেন ৱা একতো নিপজ্জনং. কপ্পেয্যাতি ৱিদহেয্য সম্পাদেয্য. তত্থ ছদনং অনাহচ্চ দিযড্ঢহত্থুব্বেধেন পাকাৰাদিনা পৰিচ্ছিন্নম্পি সব্বপৰিচ্ছন্নমিচ্চেৱ ৱেদিতব্বং, তস্মা ইমিনা লক্খণেন সমন্নাগতো সচেপি সত্তভূমিকো পাসাদো একূপচাৰো হোতি, সতগব্ভং ৱা চতুসালং, যো তত্থ ৱা অঞ্ঞত্থ ৱা তাদিসে তেন ৱা অঞ্ঞেন ৱা অনুপসম্পন্নেন সহ তিস্সো ৰত্তিযো সযিত্ৱা চতুত্থদিৱসে অত্থঙ্গতে সূৰিযে অনুপসম্পন্নে নিপন্নে গব্ভদ্ৱাৰং পিধায ৱা অপিধায ৱা নিপজ্জতি, পঠমনিপন্নো ৱা তস্মিং নিপজ্জন্তে ন ৱুট্ঠাতি, তস্স উভিন্নং উট্ঠহিত্ৱা নিপজ্জনপ্পযোগগণনায অনুপসম্পন্নগণনায চ পাচিত্তিযং. অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৱিত্থাৰো পন সমন্তপাসাদিকাযং (পাচি. অট্ঠ. ৫১) সব্বপ্পকাৰতো ৱুত্তো.
আড়ৱিযং সম্বহুলে ভিক্খূ আৰব্ভ অনুপসম্পন্নেন সহসেয্যৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘উত্তৰিদিৰত্ততিৰত্ত’’ন্তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, উপসম্পন্নে অনুপসম্পন্নসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স ৱা উপদ্ধচ্ছন্নপৰিচ্ছন্নাদীসু চ দুক্কটং. ঊনকদিৰত্ততিৰত্তং ৱসন্তস্স, ততিযায ৰত্তিযা পুৰাৰুণা নিক্খমিত্ৱা পুন ৱসন্তস্স, সব্বচ্ছন্নসব্বাপৰিচ্ছন্নাদীসু ৱসন্তস্স, ইতৰস্মিং নিসিন্নে নিপজ্জন্তস্স, নিপন্নে ৱা নিসীদন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. পাচিত্তিযৱত্থুকসেনাসনং, তত্থ অনুপসম্পন্নেন সহ নিপজ্জনং, চতুত্থদিৱসে সূৰিযত্থঙ্গমনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি এড়কলোমসদিসানেৱাতি.
পঠমসহসেয্যসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬. দুতিযসহসেয্যসিক্খাপদৱণ্ণনা
ছট্ঠে মাতুগামেনাতি অন্তমসো তদহুজাতাযপি মনুস্সিত্থিযা. দিস্সমানৰূপা পন যক্খিপেতিযো পণ্ডকো মেথুনৱত্থুভূতা চ তিৰচ্ছানিত্থিযো ইধ দুক্কটৱত্থুকা হোন্তি.
সাৱত্থিযং আযস্মন্তং অনুৰুদ্ধত্থেৰং আৰব্ভ মাতুগামেন সহসেয্যৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সেসং অনন্তৰসিক্খাপদে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং অঞ্ঞত্ৰ ৰত্তিপৰিচ্ছেদা, তত্ৰ হি চতুত্থদিৱসে আপত্তি, ইধ পন পঠমদিৱসেপীতি.
দুতিযসহসেয্যসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. ধম্মদেসনাসিক্খাপদৱণ্ণনা
সত্তমে উত্তৰিছপ্পঞ্চৱাচাহীতিএত্থ একো গাথাপাদো একা ৱাচাতি এৱং সব্বত্থ ৱাচাপমাণং ৱেদিতব্বং. ধম্মং দেসেয্যাতি পদসোধম্মসিক্খাপদে ৱুত্তলক্খণং ধম্মং ৱা অট্ঠকথাধম্মং ৱা ভাসেয্য. অঞ্ঞত্ৰ ৱিঞ্ঞুনা পুৰিসৱিগ্গহেনাতি ৱিনা ৱিঞ্ঞুনা পুৰিসেন. মনুস্সৱিগ্গহং গহেত্ৱা ঠিতেন পন যক্খেন ৱা পেতেন ৱা তিৰচ্ছানেন ৱা সদ্ধিং ঠিতাযপি ধম্মং দেসেতুং ন ৱট্টতি. পাচিত্তিযন্তি দুতিযানিযতে ৱুত্তলক্খণেন মনুস্সেন ৱিনা ৱিঞ্ঞুমনুস্সিত্থিযা ছন্নং ৱাচানং উপৰি পদাদিৱসেন ধম্মং দেসেন্তস্স পদাদিগণনায, বহূনং দেসযতো মাতুগামগণনায চ পাচিত্তিযং.
সাৱত্থিযং উদাযিত্থেৰং আৰব্ভ মাতুগামস্স ধম্মদেসনাৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘অঞ্ঞত্ৰ ৱিঞ্ঞুনা’’তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, অমাতুগামে মাতুগামসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স ৱা যক্খিপেতিপণ্ডকমনুস্সৱিগ্গহতিৰচ্ছানিত্থীনং দেসেন্তস্স চ দুক্কটং. ছহি ৱাচাহি, ততো ৱা ওৰং দেসেন্তস্স, ৱুত্তলক্খণে ৱা পুৰিসে সতি, সযং ৱা উট্ঠায, পুন নিসীদিত্ৱা মাতুগামস্স ৱা উট্ঠহিত্ৱা পুন নিসিন্নস্স, অঞ্ঞস্স ৱা মাতুগামস্স দেসযতো, ‘‘দীঘনিকাযো নাম ভন্তে কিমত্থিযো’’তি এৱং পন পুট্ঠে সব্বম্পি দীঘনিকাযং দেসেন্তস্স, অঞ্ঞস্সত্থায ৱুচ্চমানং মাতুগামে সুণন্তে, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ৱুত্তলক্খণস্স ধম্মস্স ছন্নং ৱাচানং উপৰি দেসনা, ৱুত্তলক্খণো মাতুগামো, ইৰিযাপথপৰিৱত্তাভাৱো, কপ্পিযকাৰকস্সাভাৱো, অপঞ্হাৱিস্সজ্জনাতি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পদসোধম্মসদিসানেৱ, কেৱলং ইধ কিৰিযাকিৰিযং হোতীতি.
ধম্মদেসনাসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. ভূতাৰোচনসিক্খাপদৱণ্ণনা
অট্ঠমে উত্তৰিমনুস্সধম্মন্তি চতুত্থপাৰাজিকে ৱুত্তলক্খণং উত্তৰিমনুস্সানং ঝাযীনঞ্চেৱ অৰিযানঞ্চ ধম্মং. ভূতস্মিং পাচিত্তিযন্তি অত্তনি ঝানাদিধম্মে সতি তং ভিক্খুঞ্চ ভিক্খুনিঞ্চ ঠপেত্ৱা অঞ্ঞস্স আৰোচযতো পাচিত্তিযং.
ৱেসালিযং ৱগ্গুমুদাতীৰিযে ভিক্খূ আৰব্ভ তেসং ভূতাৰোচনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, নিপ্পৰিযাযেন অত্তনি ৱিজ্জমানং ঝানাদিধম্মং আৰোচেন্তস্স সচে যস্স আৰোচেতি, সো অনন্তৰমেৱ ‘‘অযং ঝানলাভী’’তি ৱা ‘‘অৰিযো’’তি ৱা যেন কেনচি আকাৰেন তমত্থং জানাতি, পাচিত্তিযং. নো চে জানাতি, দুক্কটং. পৰিযাযেন আৰোচিতং পন জানাতু ৱা, মা ৱা, দুক্কটমেৱ. তথাৰূপে কাৰণে সতি উপসম্পন্নস্স আৰোচযতো, আদিকম্মিকস্স চ অনাপত্তি. যস্মা পন অৰিযানং উম্মত্তকাদিভাৱো নত্থি, ঝানলাভিনো পন তস্মিং সতি ঝানা পৰিহাযন্তি, তস্মা তে ইধ ন গহিতা. উত্তৰিমনুস্সধম্মস্স ভূততা, অনুপসম্পন্নস্স আৰোচনং, তঙ্খণৱিজাননা, অনঞ্ঞাপদেসোতি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি. ভূতাৰোচনসমুট্ঠানং, কিৰিযং, নোসঞ্ঞাৱিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৱজ্জং, কাযকম্মং, ৱচীকম্মং, কুসলাব্যাকতচিত্তেহি দ্ৱিচিত্তং, সুখমজ্ঝত্তৱেদনাহি দ্ৱিৱেদনন্তি.
ভূতাৰোচনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. দুট্ঠুল্লাৰোচনসিক্খাপদৱণ্ণনা
নৱমে ভিক্খুস্সাতি পাৰাজিকং অনজ্ঝাপন্নস্স. দুট্ঠুল্লন্তি কিঞ্চাপি দ্ৱিন্নং আপত্তিক্খন্ধানমেতং অধিৱচনং, ইধ পন সঙ্ঘাদিসেসমেৱ অধিপ্পেতং. অঞ্ঞত্ৰ ভিক্খুসম্মুতিযাতি যং সঙ্ঘো অভিণ্হাপত্তিকস্স ভিক্খুনো আযতিং সংৱৰত্থায আপত্তীনঞ্চ কুলানঞ্চ পৰিযন্তং কত্ৱা ৱা অকত্ৱা ৱা তিক্খত্তুং অপলোকেত্ৱা কতিকং কৰোতি, তং ঠপেত্ৱা, অযথাকতিকায ‘‘অযং অসুচিং মোচেত্ৱা সঙ্ঘাদিসেসং আপন্নো’’তিআদিনা নযেন ৱত্থুনা সদ্ধিং আপত্তিং ঘটেত্ৱা আৰোচেন্তস্স পাচিত্তিযং.
সাৱত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আৰব্ভ দুট্ঠুল্লাপত্তিআৰোচনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, অদুট্ঠুল্লায দুট্ঠুল্লসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স ৱা দুক্কটং, অৱসেসে ছ আপত্তিক্খন্ধে, অনুপসম্পন্নস্স পুৰিমপঞ্চসিক্খাপদৱীতিক্কমসঙ্খাতং দুট্ঠুল্লং ৱা ইতৰং অদুট্ঠুল্লং ৱা অজ্ঝাচাৰং আৰোচেন্তস্সাপি দুক্কটমেৱ. ৱত্থুমত্তং ৱা আপত্তিমত্তং ৱা আৰোচেন্তস্স, ভিক্খুসম্মুতিপৰিচ্ছেদং অনতিক্কমিত্ৱা আৰোচেন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ৱুত্তলক্খণস্স ভিক্খুনো সৱত্থুকো সঙ্ঘাদিসেসো, অনুপসম্পন্নস্স আৰোচনং, ভিক্খুসম্মুতিযা অভাৱোতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানি, ৱেদনা পন ইধ দুক্খাযেৱাতি.
দুট্ঠুল্লাৰোচনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. পথৱীখণনসিক্খাপদৱণ্ণনা
দসমে পথৱিন্তি দুৱিধা পথৱী জাতপথৱী অজাতপথৱীতি. তত্থ জাতপথৱী সুদ্ধমিস্সপুঞ্জৱসেন তিৱিধা, তত্থ সুদ্ধপথৱী নাম পকতিযা সুদ্ধপংসু ৱা সুদ্ধমত্তিকা ৱা. মিস্সপথৱী নাম যত্থ পংসুতো ৱা মত্তিকাতো ৱা পাসাণসক্খৰকথলমৰুম্বৱালুকাসু অঞ্ঞতৰস্স ততিযভাগো হোতি. পুঞ্জপথৱী নাম ‘‘অতিৰেকচাতুমাসং ওৱট্ঠো পংসুপুঞ্জো ৱা মত্তিকাপুঞ্জো ৱা’’তি (পাচি. ৮৬) ৱুত্তং, ৱুত্তলক্খণেন পন মিস্সকপুঞ্জোপি পিট্ঠিপাসাণে ঠিতসুখুমৰজম্পি চ দেৱে ফুসাযন্তে সকিং তিন্তং চতুমাসচ্চযেন তিন্তোকাসো পুঞ্জপথৱিসঙ্খমেৱ গচ্ছতি. তিৱিধাপি চেসা পথৱী উদ্ধনপত্তপচনাদিৱসেন ৱা যথা তথা ৱা অদড্ঢা ‘জাতপথৱী’তি ৱুচ্চতি, দড্ঢা পন ৱুত্তপ্পমাণতো অধিকতৰপাসাণাদিমিস্সা ৱা অজাতপথৱী নাম হোতি, কো পন ৱাদো সুদ্ধপাসাণাদিভেদায. তত্থ যা ‘জাতপথৱী’তি ৱুত্তা, অযং অকপ্পিযপথৱী. যো ভিক্খু তং এৱৰূপং পথৱিং সযং খণতি, খণনভেদনৱিলেখনপচনাদীহি ৱিকোপেতি, তস্স পযোগগণনায পাচিত্তিযং. যো পন খণাপেতি, ৱুত্তনযেনেৱ ৱিকোপাপেতি, তস্স ‘‘ইমং পদেস’’ন্তি ৱা ‘‘ইমং পথৱি’’ন্তি ৱা এৱং নিযমেত্ৱা ‘‘খণ, ভিন্দা’’তিআদিনা নযেন আণাপেন্তস্স আণত্তিযা দুক্কটং, সকিং আণত্তে দিৱসম্পি খণন্তে আণাপকস্স একমেৱ পাচিত্তিযং, সচে ইতৰো পুনপ্পুনং আণাপেতি, ৱাচায ৱাচায পাচিত্তিযং.
আড়ৱিযং আড়ৱকে ভিক্খূ আৰব্ভ পথৱিখণনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, সাণত্তিকং, পথৱিযা ৱেমতিকস্স, অপথৱিযা পথৱিসঞ্ঞিনো চেৱ ৱেমতিকস্স চ দুক্কটং. ওকাসং অনিযমেত্ৱা ‘‘পোক্খৰণিং খণ, আৱাটং খণ, কন্দং খণা’’তিআদীনি ভণন্তস্স, আতপেন সুস্সিত্ৱা ফলিতকদ্দমং ৱা গোকণ্টকং ৱা হেট্ঠা পথৱিযা অসম্বদ্ধং ভিজ্জিত্ৱা পতিতনদিতটং ৱা মহন্তম্পি নঙ্গলচ্ছিন্নমত্তিকাপিণ্ডন্তিএৱমাদীনি সব্বঞ্চ অজাতপথৱিং ৱিকোপেন্তস্স, ‘‘ইমস্স থম্ভস্স আৱাটং জান, মত্তিকং দেহি, মত্তিকং আহৰ, পংসুনা মে অত্থো, মত্তিকং কপ্পিযং কৰোহী’’তি ভণন্তস্স, অসঞ্চিচ্চ ৰুক্খাদিপৱট্টনেন ভিন্দন্তস্স, অসতিযা পাদঙ্গুট্ঠকাদীহি ৱিলেখন্তস্স, জাতপথৱিভাৱং ৱা, ‘‘খণামি ৱা অহ’’ন্তি অজানন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. জাতপথৱী, পথৱিসঞ্ঞিতা, খণনখণাপনানং অঞ্ঞতৰন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানি, ইদং পন পণ্ণত্তিৱজ্জং, তিচিত্তং, তিৱেদনন্তি.
পথৱীখণনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
মুসাৱাদৱগ্গো পঠমো.
২. ভূতগামৱগ্গো
১. ভূতগামসিক্খাপদৱণ্ণনা
ভূতগামৱগ্গস্স পঠমে ভূতগামপাতব্যতাযাতি এত্থ ভৱন্তি অহেসুঞ্চাতি ভূতা, জাযন্তি ৱড্ঢন্তি জাতা ৱড্ঢিতা চাতি অত্থো. গামোতি ৰাসি, ভূতানং গামো, ভূতা এৱ ৱা গামোতি ভূতগামো, পতিট্ঠিতহৰিততিণৰুক্খাদীনমেতং অধিৱচনং. পাতব্যস্স ভাৱো পাতব্যতা, ছেদনভেদনাদীহি যথাৰুচি পৰিভুঞ্জিতব্বতাতি অত্থো, তস্সং ভূতগামপাতব্যতায, নিমিত্তত্থে চেতং ভুম্মৱচনং, ভূতগামপাতব্যতাহেতু ভূতগামস্স ছেদনাদিপচ্চযা পাচিত্তিযন্তি অত্থো. তস্মা যো ভিক্খু পথৱিউদকপাকাৰাদীসু যত্থকত্থচি জাতং অসুক্খং অন্তমসো অতিসুখুমতিণম্পি সাসপবীজকসেৱালম্পি উদ্ধৰণচ্ছেদনৱিজ্ঝনাদীহি ৱিকোপেতি ৱা পথৱিখণনে ৱুত্তনযেন ৱিকোপাপেতি ৱা পাচিত্তিযং আপজ্জতি.
আড়ৱিযং আড়ৱকে ভিক্খূ আৰব্ভ ৰুক্খছিন্দনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, সাণত্তিকং, ভূতগামতো ৱিযোজিতমূলবীজখন্ধবীজফলুবীজঅগ্গবীজবীজবীজানং অঞ্ঞতৰং ভাজনগতং ৱা ৰাসিকতং ৱা ভূমিযং ৰোপিতম্পি নিক্খন্তমূলমত্তং ৱা নিক্খন্তঅঙ্কুৰমত্তং ৱা সচেপিস্স ৱিদত্থিমত্তা পত্তৱট্টি নিগ্গচ্ছতি, অনিক্খন্তে ৱা মূলে নিক্খন্তে ৱা মূলে যাৱ অঙ্কুৰো হৰিতো ন হোতি, তাৱ তং ৱিকোপেন্তস্স দুক্কটং, তথা ভূতগামবীজগামে ৱেমতিকস্স, অভূতগামবীজগামে ভূতগামবীজগামসঞ্ঞিনো চেৱ ৱেমতিকস্স চ. উভযত্থ পন অতথাসঞ্ঞিস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি, অসঞ্চিচ্চ অসতিযা অজানিত্ৱা ৱা ৱিকোপেন্তস্স, ‘ইমং ৰুক্খ’ন্তি এৱং অনিযমেত্ৱা ‘‘ৰুক্খং ছিন্দ, ৱল্লিং ছিন্দা’’তিআদীনি ভণন্তস্স, ‘‘ইমং পুপ্ফং ৱা ফলং ৱা জান, ইমং দেহি, ইমং আহৰ, ইমিনা মে অত্থো, ইমং কপ্পিযং কৰোহী’’তি ভণন্তস্স চ অনাপত্তি. এৱং কপ্পিযৱচনেন ভূতগামতো ৱিযোজিতং পন বীজজাতং পুন পি ‘‘কপ্পিযং কৰোহী’’তি কাৰেত্ৱাৱ পৰিভুঞ্জিতব্বং. এৱঞ্হিস্স বীজগামপৰিমোচনম্পি কতং হোতি.
কপ্পিযং কৰোন্তেন পন অগ্গিনা ৱা নখেন ৱা সত্থেন ৱা কত্তব্বং, অগ্গিনা কৰোন্তেন চ যেন কেনচি অগ্গিনা একদেসে ফুসন্তেন ‘কপ্পিয’ন্তি ৱত্ৱাৱ কাতব্বং. সত্থেন কৰোন্তেন যস্স কস্সচি তিখিণসত্থস্স অন্তমসো সূচিনখচ্ছেদনাদীনম্পি তুণ্ডেন ৱা ধাৰায ৱা ৱেধং ৱা ছেদং ৱা দস্সেন্তেন তথেৱ কাতব্বং. নখেন কৰোন্তেন ঠপেত্ৱা গোমহিংসাদীনং খুৰে যেন কেনচি অপূতিনা মনুস্সানং ৱা তিৰচ্ছানানং ৱা নখেন অন্তমসো ছিন্দিত্ৱা আহটেনাপি সত্থে ৱুত্তনযেনেৱ কাতব্বং. তত্থ সচেপি বীজানং পব্বতমত্তো ৰাসি, ৰুক্খসহস্সং ৱা ছিন্দিত্ৱা একাবদ্ধং, উচ্ছূনং ৱা মহাভাৰো বন্ধিত্ৱা ঠপিতো হোতি, একস্মিং বীজে ৱা ৰুক্খসাখায ৱা উচ্ছুম্হি ৱা কপ্পিযে কতে সব্বং কতং হোতি. উচ্ছুং ‘‘কপ্পিযং কৰিস্সামী’’তি তেহি সদ্ধিং বদ্ধং দাৰুকং ৱিজ্ঝতি, ৱট্টতিযেৱ. সচে পন যায ৱল্লিযা ভাৰো বদ্ধো, তং ৱিজ্ঝতি, ন ৱট্টতি. মৰিচপক্কাদীহি মিস্সেত্ৱা ভত্তং আহৰন্তি, ‘‘কপ্পিযং কৰোহী’’তি ৱুত্তে সচেপি ভত্তসিত্থে ৱিজ্ঝতি, ৱট্টতিযেৱ, তিলতণ্ডুলেসুপি এসেৱ নযো. যাগুযা পক্খিত্তানি পন একাবদ্ধানি হুত্ৱা ন সন্তিট্ঠন্তি, তত্থ একেকং ৱিজ্ঝিত্ৱাৱ কাতব্বং. কপিট্ঠফলাদীনং অন্তো মিঞ্জং কটাহং মুঞ্চিত্ৱা সঞ্চৰতি, ভিন্দাপেত্ৱা কপ্পিযং কাৰেতব্বং. একাবদ্ধা চে, কটাহেপি কাতুং ৱট্টতি. যং পন ফলং তৰুণং হোতি অবীজং যঞ্চ নিব্বত্তবীজং বীজং অপনেত্ৱা পৰিভুঞ্জিতব্বং, তত্থ কপ্পিযকৰণকিচ্চং নত্থি. ভূতগামো, ভূতগামসঞ্ঞিতা, ৱিকোপনং ৱা ৱিকোপাপনং ৱাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পথৱিখণনসদিসানেৱাতি.
ভূতগামসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. অঞ্ঞৱাদকসিক্খাপদৱণ্ণনা
দুতিযে যমত্থং সঙ্ঘমজ্ঝে ৱিনযধৰো পুচ্ছতি, ততো অঞ্ঞং ৱদতীতি অঞ্ঞৱাদকো, অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচৰণস্সেতং নামং. ৱিহেসতীতি ৱিহেসকো, তুণ্হীভাৱস্সেতং নামং, তস্মিং অঞ্ঞৱাদকে ৱিহেসকে. পাচিত্তিযন্তি ৱত্থুদ্ৱযে পাচিত্তিযদ্ৱযং ৱুত্তং. তস্মা যো ভিক্খু সাৱসেসং আপত্তিং আপন্নো সঙ্ঘমজ্ঝে অনুযুঞ্জিযমানো তং ন কথেতুকামো অঞ্ঞেন ৱচনেন অঞ্ঞং ছাদেন্তো তথা তথা ৱিক্খিপতি, যো চ তুণ্হীভাৱেন ৱিহেসেতি, তেসং যং ভগৱতা অঞ্ঞৱাদককম্মঞ্চেৱ ৱিহেসককম্মঞ্চ অনুঞ্ঞাতং, তস্মিং সঙ্ঘেন কতে পুন তথা কৰোন্তানং পাচিত্তিযং.
কোসম্বিযং ছন্নত্থেৰং আৰব্ভ অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচৰণৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, ধম্মকম্মে তিকপাচিত্তিযং, অধম্মকম্মে তিকদুক্কটং, অনাৰোপিতে পন অঞ্ঞৱাদকে ৱা ৱিহেসকে ৱা তথা কৰোন্তস্স দুক্কটমেৱ. আপত্তিং আপন্নভাৱং ৱা অজানন্তস্স ‘‘কিং তুম্হে ভণথা’’তি পুচ্ছতো, গেলঞ্ঞেন ৱা, ‘‘সঙ্ঘস্স ভণ্ডনাদীনি ৱা ভৱিস্সন্তি, অধম্মেন ৱা ৱগ্গেন ৱা নকম্মাৰহস্স ৱা কম্মং কৰিস্সন্তী’’তি ইমিনা অধিপ্পাযেন ন কথেন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ধম্মকম্মেন আৰোপিততা, আপত্তিযা ৱা ৱত্থুনা ৱা অনুযুঞ্জিযমানতা, ছাদেতুকামতায অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচৰণং ৱা তুণ্হীভাৱো ৱাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানি, ইদং পন সিযা কিৰিযং, সিযা অকিৰিযং, দুক্খৱেদনঞ্চ হোতীতি.
অঞ্ঞৱাদকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. উজ্ঝাপনকসিক্খাপদৱণ্ণনা
ততিযে যেন ৱচনেন উজ্ঝাপেন্তি ‘‘ছন্দায ইত্থন্নামো ইদং নাম কৰোতী’’তিআদীনি ৱদন্তা উপসম্পন্নং সঙ্ঘেন সম্মতং সেনাসনপঞ্ঞাপকাদিভেদং তস্স অযসকামা হুত্ৱা ভিক্খূহি অৱজানাপেন্তি, অৱঞ্ঞায ওলোকাপেন্তি, লামকতো ৱা চিন্তাপেন্তি, তং ৱচনং উজ্ঝাপনকং. যেন চ তথেৱ ৱদন্তা খিয্যন্তি, সব্বত্থ তস্স অৱণ্ণং পকাসেন্তি, তং খিয্যনকং, তস্মিং উজ্ঝাপনকে খিয্যনকে. পাচিত্তিযন্তি ৱত্থুদ্ৱযে পাচিত্তিযদ্ৱযং ৱুত্তং. তস্মা যো সম্মতস্স ভিক্খুনো অযসকামতায উপসম্পন্নস্স ৱদন্তো উজ্ঝাপেতি ৱা খিয্যতি ৱা, তস্স পাচিত্তিযং হোতি.
ৰাজগহে মেত্তিযভূমজকে ভিক্খূ আৰব্ভ উজ্ঝাপনখিয্যনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, যং তস্স উপসম্পন্নস্স সম্মুতিকম্মং কতং, তস্মিং ধম্মকম্মে তিকপাচিত্তিযং, অধম্মকম্মে তিকদুক্কটং, অনুপসম্পন্নস্স পন সন্তিকে তথা ভণন্তস্স, অসম্মতস্স চ অৱণ্ণং যস্স কস্সচি সন্তিকে ভণন্তস্স, অনুপসম্পন্নস্স পন সম্মতস্স ৱা অসম্মতস্স ৱা অৱণ্ণং যস্স কস্সচিদেৱ সন্তিকে ভণন্তস্স চ দুক্কটমেৱ. পকতিযাৱ ছন্দাদিৱসেন কৰোন্তং উজ্ঝাপেন্তস্স ৱা খিয্যন্তস্স ৱা, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ধম্মকম্মেন সম্মততা, উপসম্পন্নতা, অগতিগমনাভাৱো, তস্স অৱণ্ণকামতা, যস্স সন্তিকে ৱদতি, তস্স উপসম্পন্নতা, উজ্ঝাপনং ৱা খিয্যনং ৱাতি ইমানেত্থ ছ অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানি, ইদং পন দুক্খৱেদনমেৱাতি.
উজ্ঝাপনকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. পঠমসেনাসনসিক্খাপদৱণ্ণনা
চতুত্থে সঙ্ঘিকন্তি সঙ্ঘস্স সন্তকং. মঞ্চাদীসু যোকোচি মঞ্চসঙ্খেপেন কতো সব্বোপি মঞ্চোযেৱ, পীঠেপি এসেৱ নযো. যেন কেনচি পন চোড়েন ৱা কপ্পিযচম্মেন ৱা ছৱিং কত্ৱা ঠপেত্ৱা মনুস্সলোমং তালীসপত্তঞ্চ যেহি কেহিচি লোমপণ্ণতিণৱাকচোড়েহি পূৰেত্ৱা কতসেনাসনং ভিসীতি ৱুচ্চতি. তত্থ নিসীদিতুম্পি নিপজ্জিতুম্পি ৱট্টতি, পমাণপৰিচ্ছেদোপি চেত্থ নত্থি. কোচ্ছং পন ৱাকউসীৰমুঞ্জপব্বজাদীনং অঞ্ঞতৰমযং অন্তো সংৱেল্লিত্ৱা বদ্ধং হেট্ঠা চ উপৰি চ ৱিত্থতং পণৱসণ্ঠানং মজ্ঝে সীহচম্মাদিপৰিক্খিত্তং হোতি, অকপ্পিযচম্মং নামেত্থ নত্থি. সেনাসনঞ্হি সোৱণ্ণমযম্পি ৱট্টতি. অজ্ঝোকাসেতি এত্থ যে অৱস্সিকসঙ্কেতা ৱস্সানমাসাতি এৱং অসঞ্ঞিতা অট্ঠ মাসা, তে ঠপেত্ৱা ইতৰেসু চতূসু মাসেসু সচেপি দেৱো ন ৱস্সতি. তথাপি পকতিঅজ্ঝোকাসে চ ওৱস্সকমণ্ডপে চ সন্থৰিতুং ন ৱট্টতি. যত্থ পন হেমন্তে ৱস্সতি, তত্থ অপৰেপি চত্তাৰো মাসে ন ৱট্টতি. গিম্হে পন সব্বত্থ ৱিগতৱলাহকং ৱিসুদ্ধং নভং হোতি, তস্মা তদা কেনচিদেৱ কৰণীযেন গচ্ছতি, ৱট্টতি. কাকাদীনং নিবদ্ধৱাসৰুক্খমূলে পন কদাচিপি ন ৱট্টতি. ইতি যত্থ চ যদা চ সন্থৰিতুং ন ৱট্টতি, তং সব্বমিধ অজ্ঝোকাসসঙ্খমেৱ গতন্তি ৱেদিতব্বং.
সন্থৰিত্ৱাতি তথাৰূপে ঠানে অত্তনো ৱা পৰস্স ৱা অত্থায সন্থৰিত্ৱা. অঞ্ঞস্সত্থায সন্থতম্পি হি যাৱ সো তত্থ ন নিসীদতি, ‘গচ্ছ ত্ৱ’ন্তি ৱা ন ভণতি, তাৱ সন্থাৰকস্সেৱ ভাৰো. সন্থৰাপেত্ৱাতি অনুপসম্পন্নেন সন্থৰাপেত্ৱা. এতদেৱ হি তস্স পলিবোধো হোতি, উপসম্পন্নেন সন্থতং সন্থাৰকস্সেৱ ভাৰো, তঞ্চ খো যাৱ আণাপকো তত্থ ন নিসীদতি, ‘গচ্ছ ত্ৱ’ন্তি ৱা ন ভণতি. যস্মিঞ্হি অত্তনা সন্থৰাপিতে ৱা পকতিসন্থতে ৱা উপসম্পন্নো নিসীদতি, সব্বং তং নিসিন্নস্সেৱ ভাৰো, তস্মা সন্থৰাপিতন্ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি. তং পক্কমন্তো নেৱ উদ্ধৰেয্য, ন উদ্ধৰাপেয্যাতি অত্তনা ৱা উদ্ধৰিত্ৱা পতিৰূপে ঠানে ন ঠপেয্য, পৰেন ৱা তথা ন কাৰাপেয্য. অনাপুচ্ছং ৱা গচ্ছেয্যাতি যো ভিক্খু ৱা সামণেৰো ৱা আৰামিকো ৱা লজ্জী হোতি, অত্তনো পলিবোধং ৱিয মঞ্ঞতি, তথাৰূপং অনাপুচ্ছিত্ৱা তং সেনাসনং তস্স অনিয্যাতেত্ৱা নিৰপেক্খো গচ্ছতি, থামমজ্ঝিমস্স পুৰিসস্স লেড্ডুপাতং অতিক্কমেয্য, তস্স একেন পাদেন লেড্ডুপাতাতিক্কমে দুক্কটং, দুতিযপাদাতিক্কমে পাচিত্তিযং. ভোজনসালায ঠিতো পন ‘‘অসুকস্মিং নাম দিৱাৱিহাৰট্ঠানে পঞ্ঞপেত্ৱা গচ্ছাহী’’তি পেসেত্ৱা ততো নিক্খমিত্ৱা অঞ্ঞত্থ গচ্ছন্তো পাদুদ্ধাৰেন কাৰেতব্বো.
সাৱত্থিযং সম্বহুলে ভিক্খূ আৰব্ভ সন্থতং অনুদ্ধৰিত্ৱা অনাপুচ্ছং পক্কমনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, পুগ্গলিকে তিকদুক্কটং, চিমিলিকং ৱা উত্তৰত্থৰণং ৱা ভূমত্থৰণং ৱা তট্টিকং ৱা চম্মক্খণ্ডং ৱা পাদপুঞ্ছনং ৱা ফলকপীঠং ৱা যং ৱা পনঞ্ঞং কঞ্চি দাৰুভণ্ডং মত্তিকাভণ্ডং অন্তমসো পত্তাধাৰকম্পি ৱুত্তলক্খণে অজ্ঝোকাসে ঠপেত্ৱা গচ্ছন্তস্স দুক্কটমেৱ. আৰঞ্ঞকেন পন অসতি অনোৱস্সকে সব্বং ৰুক্খে লগ্গেত্ৱাপি যথা ৱা উপচিকাহি ন খজ্জতি, এৱং কত্ৱাপি গন্তুং ৱট্টতি. অব্ভোকাসিকেন পন চীৱৰকুটিকং কত্ৱাপি ৰক্খিতব্বং. অত্তনো সন্তকে, ৱিস্সাসিকপুগ্গলিকে, উদ্ধৰণাদীনি কত্ৱা গমনে, ওতাপেন্তস্স, ‘‘আগন্ত্ৱা উদ্ধৰিস্সামী’’তি গচ্ছতো, ৱুড্ঢতৰা উট্ঠাপেন্তি, অমনুস্সো তত্থ নিসীদতি, কোচি ইস্সৰো গণ্হাতি, সীহাদযো তং ঠানং আগন্ত্ৱা তিট্ঠন্তি, এৱং সেনাসনং পলিবুদ্ধং হোতি, তথা পলিবুদ্ধে ৱা সেনাসনে, জীৱিতব্ৰহ্মচৰিযন্তৰাযকৰাসু আপদাসু ৱা গচ্ছন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. মঞ্চাদীনং সঙ্ঘিকতা, ৱুত্তলক্খণে দেসে সন্থৰণং ৱা সন্থৰাপনং ৱা, অপলিবুদ্ধতা, আপদায অভাৱো, নিৰপেক্খতা, লেড্ডুপাতাতিক্কমোতি ইমানেত্থ ছ অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পঠমকথিনসদিসানেৱ, ইদং পন কিৰিযাকিৰিযন্তি.
পঠমসেনাসনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. দুতিযসেনাসনসিক্খাপদৱণ্ণনা
পঞ্চমে ৱিহাৰেতি গব্ভে ৱা অঞ্ঞতৰস্মিং ৱা সব্বপৰিচ্ছন্নে ৱুত্তসেনাসনে. সেয্যন্তি সেয্যা নাম ভিসী চিমিলিকা উত্তৰত্থৰণং ভূমত্থৰণং তট্টিকা চম্মক্খণ্ডো নিসীদনং পচ্চত্থৰণং তিণসন্থাৰো পণ্ণসন্থাৰোতি ৱুত্তং. তত্থ চিমিলিকা নাম পৰিকম্মকতায ভূমিযা ৱণ্ণানুৰক্খণত্থং কতা. উত্তৰত্থৰণং নাম মঞ্চপীঠাদীনং উপৰি অত্থৰিতব্বযুত্তকং পচ্চত্থৰণং. ভূমত্থৰণং নাম চিমিলিকায সতি তস্সা উপৰি, অসতি সুদ্ধভূমিযং অত্থৰিতব্বা কটসাৰকাদি ৱিকতি. তট্টিকা নাম তালপণ্ণাদীহি কততট্টিকা. চম্মক্খণ্ডো নাম যংকিঞ্চি চম্মং, সীহচম্মাদীনঞ্হি পৰিহৰণেযেৱ পৰিক্খেপো, সেনাসনপৰিভোগে পন অকপ্পিযচম্মং নাম নত্থি. পচ্চত্থৰণং নাম পাৱাৰো কোজৱোতি এত্তকমেৱ, সেসং পাকটমেৱ. ইতি ইমাসু দসসু সেয্যাসু একম্পি সেয্যং অত্তনো ৱস্সগ্গেন গহেত্ৱা ৱুত্তলক্খণে ৱিহাৰে সন্থৰিত্ৱা ৱা সন্থৰাপেত্ৱা ৱা যো ভিক্খু দিসংগমিকো যথা ঠপিতং উপচিকাহি ন খজ্জতি, তথা ঠপনৱসেন নেৱ উদ্ধৰেয্য, ন উদ্ধৰাপেয্য, পুৰিমসিক্খাপদে ৱুত্তনযেন অনাপুচ্ছং ৱা গচ্ছেয্য, তস্স পৰিক্খিত্তস্স আৰামস্স পৰিক্খেপং, অপৰিক্খিত্তস্স উপচাৰং অতিক্কমন্তস্স পঠমপাদে দুক্কটং, দুতিযপাদে পাচিত্তিযং. যত্থ পন উপচিকাসঙ্কা নত্থি, ততো অনাপুচ্ছাপি গন্তুং ৱট্টতি, আপুচ্ছনং পন ৱত্তং.
সাৱত্থিযং সত্তৰসৱগ্গিযে ভিক্খূ আৰব্ভ সঙ্ঘিকে ৱিহাৰে সেয্যং সন্থৰিত্ৱা অনুদ্ধৰিত্ৱা অনাপুচ্ছা পক্কমনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, পুগ্গলিকে তিকদুক্কটং, ৱুত্তলক্খণস্স পন ৱিহাৰস্স উপচাৰে বহি আসন্নে উপট্ঠানসালায ৱা অপৰিচ্ছন্নমণ্ডপে ৱা পৰিচ্ছন্নে ৱাপি বহূনং সন্নিপাতভূতে ৰুক্খমূলে ৱা সন্থৰিত্ৱা ৱা সন্থৰাপেত্ৱা ৱা, মঞ্চপীঠঞ্চ ৱিহাৰে ৱা ৱুত্তপ্পকাৰে ৱিহাৰূপচাৰে ৱা সন্থৰিত্ৱা ৱা সন্থৰাপেত্ৱা ৱা উদ্ধৰণাদীনি অকত্ৱা গচ্ছন্তস্স দুক্কটমেৱ. অত্তনো সন্তকে, ৱিস্সাসিকপুগ্গলিকে, উদ্ধৰণাদীনি কত্ৱা, পুৰিমনযেনেৱ পলিবুদ্ধং ছড্ডেত্ৱা গমনে, যো চ ‘‘অজ্জেৱ আগন্ত্ৱা পটিজগ্গিস্সামী’’তি এৱং সাপেক্খো নদিপাৰং ৱা গামন্তৰং ৱা গন্ত্ৱা যত্থস্স গমনচিত্তং উপ্পন্নং, তত্থেৱ ঠিতো কঞ্চি পেসেত্ৱা ৱা আপুচ্ছতি, নদিপূৰৰাজচোৰাদীসু ৱা কেনচি পলিবুদ্ধো ন সক্কোতি পচ্চাগন্তুং, তস্স চ, আপদাসু চ, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ৱুত্তলক্খণসেয্যা, তস্সা সঙ্ঘিকতা, ৱুত্তলক্খণে ৱিহাৰে সন্থৰণং ৱা সন্থৰাপনং ৱা, অপলিবুদ্ধতা, আপদায অভাৱো, অনপেক্খস্স দিসাপক্কমনং, উপচাৰসীমাতিক্কমোতি ইমানেত্থ সত্ত অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অনন্তৰসিক্খাপদে ৱুত্তনযানেৱাতি.
দুতিযসেনাসনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬. অনুপখজ্জসিক্খাপদৱণ্ণনা
ছট্ঠে জানন্তি ‘‘অনুট্ঠাপনীযো অয’’ন্তি জানন্তো, তেনেৱস্স পদভাজনে ‘‘ৱুড্ঢো’তি জানাতি, ‘গিলানো’তি জানাতি, ‘সঙ্ঘেন দিন্নো’তি জানাতী’’তি (পাচি. ১২১) ৱুত্তং. ৱুড্ঢো হি অত্তনো ৱুড্ঢতায অনুট্ঠাপনীযো, গিলানো গিলানতায, সঙ্ঘো পন ভণ্ডাগাৰিকস্স ৱা ধম্মকথিকৱিনযধৰগণৱাচকাচৰিযানং ৱা বহূপকাৰতং গুণৱিসিট্ঠতঞ্চ সল্লক্খেত্ৱা ধুৱৱাসত্থায ৱিহাৰং সল্লক্খেত্ৱা সম্মন্নিত্ৱা দেতি, তস্মা যস্স সঙ্ঘেন দিন্নো, সোপি অনুট্ঠাপনীযো. পুব্বুপগতন্তি পুব্বং উপগতং. অনুপখজ্জাতি মঞ্চপীঠানং ৱা তস্স ৱা ভিক্খুনো পৱিসন্তস্স ৱা নিক্খমন্তস্স ৱা উপচাৰং অনুপৱিসিত্ৱা. তত্থ মঞ্চপীঠানং তাৱ মহল্লকে ৱিহাৰে সমন্তা দিযড্ঢো হত্থো উপচাৰো, খুদ্দকে যতো পহোতি, ততো দিযড্ঢো হত্থো, তস্স পন পৱিসন্তস্স পাদধোৱনপাসাণতো যাৱ মঞ্চপীঠং, নিক্খমন্তস্স মঞ্চপীঠতো যাৱ পস্সাৱট্ঠানং, তাৱ উপচাৰো. সেয্যং কপ্পেয্যাতি তস্স সম্বাধং কত্তুকামতায তস্মিং উপচাৰে দসসু সেয্যাসু একম্পি সন্থৰন্তস্স ৱা সন্থৰাপেন্তস্স ৱা দুক্কটং, তত্থ নিসীদন্তস্স ৱা নিপজ্জন্তস্স ৱা পাচিত্তিযং, দ্ৱেপি কৰোন্তস্স দ্ৱে পাচিত্তিযানি, পুনপ্পুনং কৰোন্তস্স পযোগগণনায পাচিত্তিযং.
সাৱত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আৰব্ভ অনুপখজ্জ সেয্যকপ্পনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, পুগ্গলিকে তিকদুক্কটং, ৱুত্তূপচাৰতো ৱা বহি, উপট্ঠানসালাদিকে ৱা, ৱিহাৰস্স উপচাৰে ৱা, সন্থৰণসন্থৰাপনেসুপি নিসজ্জসযনেসুপি দুক্কটমেৱ. অত্তনো ৱা, ৱিস্সাসিকস্স ৱা সন্তকে পন ৱিহাৰে সন্থৰন্তস্স, যো চ গিলানো ৱা সীতুণ্হপীড়িতো ৱা পৱিসতি, তস্স চ, আপদাসু চ, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. সঙ্ঘিকৱিহাৰতা, অনুট্ঠাপনীযভাৱজাননং, সম্বাধেতুকামতা, উপচাৰে নিসীদনং ৱা নিপজ্জনং ৱাতি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পঠমপাৰাজিকসদিসানেৱ, ইদং পন দুক্খৱেদনমেৱাতি.
অনুপখজ্জসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. নিক্কড্ঢনসিক্খাপদৱণ্ণনা
সত্তমে কুপিতোতি কুদ্ধো. অনত্তমনোতি অতুট্ঠচিত্তো. নিক্কড্ঢেয্য ৱা নিক্কড্ঢাপেয্য ৱা পাচিত্তিযন্তি এত্থ যে অনেকভূমকা পাসাদা, অনেককোট্ঠকানি ৱা চতুস্সালানি, তাদিসেসু সেনাসনেসু গহেত্ৱা অন্তৰা অট্ঠপেত্ৱা একেনেৱ পযোগেন অতিক্কামেন্তস্স একং পাচিত্তিযং, ঠপেত্ৱা ঠপেত্ৱা নানাপযোগেহি অতিক্কামেন্তস্স দ্ৱাৰগণনায পাচিত্তিযানি, হত্থেন অনামসিত্ৱা ‘নিক্খমা’তি ৱত্ৱা ৱাচায নিক্কড্ঢন্তস্সাপি এসেৱ নযো. নিক্কড্ঢাপেন্তস্স পন ‘নিক্কড্ঢা’তি আণত্তমত্তে দুক্কটং, সকিং আণত্তে পন তস্মিং বহুকেপি দ্ৱাৰে নিক্খমন্তে ইতৰস্স একমেৱ পাচিত্তিযং. সচে পন ‘‘এত্তকানি দ্ৱাৰানি নিক্কড্ঢাহী’’তি ৱা, ‘‘যাৱ মহাদ্ৱাৰং, তাৱ নিক্কড্ঢাহী’’তি ৱা এৱং নিযমেত্ৱা আণত্তো হোতি, দ্ৱাৰগণনায পাচিত্তিযানি.
সাৱত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আৰব্ভ ভিক্খুং সঙ্ঘিকা ৱিহাৰা নিক্কড্ঢনৱত্থুস্মিং
পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, সাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, পুগ্গলিকে তিকদুক্কটং, তস্স পৰিক্খাৰনিক্কড্ঢনে, উপট্ঠানসালাদিকা ৱিহাৰূপচাৰা তস্স ৱা তস্স পৰিক্খাৰস্স ৱা নিক্কড্ঢনে, অনুপসম্পন্নস্স পন অনুপসম্পন্নপৰিক্খাৰস্স ৱা ৱিহাৰা ৱা ৱিহাৰূপচাৰা ৱা নিক্কড্ঢনে নিক্কড্ঢাপনে চ দুক্কটমেৱ. তঞ্চ খো অসম্বদ্ধেসু পৰিক্খাৰেসু পৰিক্খাৰগণনায ৱেদিতব্বং. অত্তনো ৱা, ৱিস্সাসিকস্স ৱা সন্তকা ৱিহাৰা নিক্কড্ঢনে, সকলসঙ্ঘাৰামতোপি ভণ্ডনকাৰকস্স ৱা তস্স পৰিক্খাৰস্স ৱা নিক্কড্ঢনে নিক্কড্ঢাপনে ৱা, অত্তনো ৱসনট্ঠানতো অলজ্জিস্স, উম্মত্তকস্স, ন সম্মাৱত্তন্তানং অন্তেৱাসিকসঅৱিহাৰিকানং, তেসং পৰিক্খাৰস্স ৱা নিক্কড্ঢনে চ, সযং উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. সঙ্ঘিকৱিহাৰো, উপসম্পন্নস্স ভণ্ডনকাৰকভাৱাদিৱিনিমুত্ততা, কোপেন নিক্কড্ঢনং ৱা নিক্কড্ঢাপনং ৱাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানি, ইদং পন দুক্খৱেদনন্তি.
নিক্কড্ঢনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. ৱেহাসকুটিসিক্খাপদৱণ্ণনা
অট্ঠমে উপৰিৱেহাসকুটিযাতি উপৰি অচ্ছন্নতলায দ্ৱিভূমিককুটিযা ৱা তিভূমিককুটিযা ৱা, পদভাজনে পন ইধ অধিপ্পেতং কুটিং দস্সেতুং ‘‘মজ্ঝিমস্স পুৰিসস্স অসীসঘট্টা’’তি (পাচি. ১৩১) ৱুত্তং. আহচ্চপাদকন্তি অঙ্গে ৱিজ্ঝিত্ৱা পৱেসিতপাদকং. অভিনিসীদেয্যাতি অভিভৱিত্ৱা অজ্ঝোত্থৰিত্ৱা নিসীদেয্য, ভুম্মত্থে ৱা এতং উপযোগৱচনং, মঞ্চে ৱা পীঠে ৱা নিসীদেয্য ৱা নিপজ্জেয্য ৱাতি অত্থো. অভীতি ইদং পন পদসোভণত্থে উপসগ্গমত্তমেৱ, তস্মা যো ভিক্খু ৱুত্তলক্খণায ৱেহাসকুটিযা সব্বন্তিমেন পৰিচ্ছেদেন যাৱ পমাণমজ্ঝিমস্স পুৰিসস্স সব্বসো হেট্ঠিমাহি তুলাহি সীসং ন ঘট্টেতি, এত্তকং উচ্চায তুলানং উপৰি ঠপিতে আহচ্চপাদকে মঞ্চে ৱা পীঠে ৱা নিসীদতি ৱা নিপজ্জতি ৱা, তস্স অনুপখজ্জসিক্খাপদে ৱুত্তনযেন পযোগগণনায পাচিত্তিযং.
সাৱত্থিযং অঞ্ঞতৰং ভিক্খুং আৰব্ভ উপৰিৱেহাসকুটিযা আহচ্চপাদকং মঞ্চং পীঠং সহসা অভিনিসীদনঅভিনিপজ্জনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, পুগ্গলিকে তিকদুক্কটং, অত্তনো ৱা, ৱিস্সাসিকস্স ৱা সন্তকে ৱিহাৰে, অৱেহাসকুটিযা, সীসঘট্টায, যস্স ৱা হেট্ঠা দব্বসম্ভাৰাদীনং নিক্খিত্তত্তা অপৰিভোগং হোতি, উপৰিতলং ৱা পদৰসঞ্চিতং সুধাদিপৰিকম্মকতং ৱা, তত্থ আহচ্চপাদকে নিসীদন্তস্স, যো চে তস্মিং ৱেহাসট্ঠেপি আহচ্চপাদকে ঠিতো কিঞ্চি গণ্হাতি ৱা লগ্গতি ৱা, যস্স চ পটাণী দিন্না হোতি, পাদসীসানং উপৰি আণী পৱেসিতা, তত্থ নিসীদন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. সঙ্ঘিকো ৱিহাৰো, অসীসঘট্টা ৱেহাসকুটি, হেট্ঠা সপৰিভোগং, অপটাণিদিন্নে আহচ্চপাদকে নিসীদনং ৱা নিপজ্জনং ৱাতি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি এড়কলোমসদিসানীতি.
ৱেহাসকুটিসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. মহল্লকৱিহাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা
নৱমে মহল্লকন্তি সস্সামিকং. ৱিহাৰন্তি উল্লিত্তাৱল্লিত্তং. যাৱ দ্ৱাৰকোসাতিএত্থ দ্ৱাৰকোসো নাম উক্কট্ঠপৰিচ্ছেদেন পিট্ঠসঙ্ঘাটস্স সামন্তা অড্ঢতেয্যহত্থো পদেসো. অগ্গড়ট্ঠপনাযাতি সকৱাটকস্স দ্ৱাৰবন্ধস্স নিচ্চলভাৱত্থায. কৱাটঞ্হি লহুপৰিৱত্তকং ৱিৱৰণকালে ভিত্তিং আহনতি, পিদহনকালে দ্ৱাৰবন্ধং. তেন আহনেন ভিত্তি কম্পতি, ততো মত্তিকা চলতি, চলিত্ৱা সিথিলা ৱা হোতি পততি ৱা, তেনাহ ভগৱা ‘‘যাৱ দ্ৱাৰকোসা অগ্গড়ট্ঠপনাযা’’তি. তত্থ কিঞ্চাপি ‘‘ইদং নাম কত্তব্ব’’ন্তি নেৱ মাতিকাযং, ন পদভাজনে ৱুত্তং, অট্ঠুপ্পত্তিযং পন ‘‘পুনপ্পুনং ছাদাপেসি, পুনপ্পুনং লেপাপেসী’’তি (পাচি. ১৩৪) অধিকাৰতো যাৱ দ্ৱাৰকোসা অগ্গড়ট্ঠপনায পুনপ্পুনং লিম্পিতব্বো ৱা লেপাপেতব্বো ৱাতি এৱমত্থো দট্ঠব্বো. আলোকসন্ধিপৰিকম্মাযাতিএত্থ আলোকসন্ধীতি ৱাতপানকৱাটকা ৱুচ্চন্তি. তে ৱিৱৰণকালে ৱিদত্থিমত্তম্পি অতিৰেকম্পি ভিত্তিপ্পদেসং পহৰন্তি, উপচাৰো পনেত্থ সব্বদিসাসু লব্ভতি, তস্মা সব্বদিসাসু কৱাটৱিত্থাৰপ্পমাণো ওকাসো আলোকসন্ধিপৰিকম্মত্থায লিম্পিতব্বো ৱা লেপাপেতব্বো ৱাতি অযমেত্থ অধিপ্পাযো.
এৱং লেপকম্মে যং কত্তব্বং, তং দস্সেত্ৱা ইদানি ছদনে কত্তব্বং দস্সেতুং দ্ৱত্তিচ্ছদনস্সাতিআদিমাহ. তত্থ দ্ৱত্তিচ্ছদনস্স পৰিযাযন্তি ছদনস্স দ্ৱত্তিপৰিযাযং, পৰিযাযং ৱুচ্চতি পৰিক্খেপো, পৰিক্খেপদ্ৱযং ৱা পৰিক্খেপত্তযং ৱা অধিট্ঠাতব্বন্তি অত্থো. অপ্পহৰিতে ঠিতেনাতি অহৰিতে ঠিতেন. হৰিতন্তি চেত্থ সত্তধঞ্ঞাদিভেদং পুব্বণ্ণং, মুগ্গমাসতিলকুলত্থঅলাবুকুম্ভণ্ডাদিভেদঞ্চ অপৰণ্ণং অধিপ্পেতং. যং তস্মিং খেত্তে ৱুত্তং ন তাৱ সম্পজ্জতি, ৱস্সে পন পতিতে সম্পজ্জিস্সতি, তম্পি হৰিতসঙ্খমেৱ গচ্ছতি. তস্মা তস্মিং ঠত্ৱা অধিট্ঠহন্তো দুক্কটং আপজ্জতি. অপ্পহৰিতে ঠত্ৱা অধিট্ঠহন্তস্সাপি অযং পৰিচ্ছেদো, পিট্ঠিৱংসস্স ৱা কূটাগাৰথূপিকায ৱা পস্সে নিসিন্নো পুৰিসো ছদনমুখৱট্টিঅন্তেন ওলোকেন্তো যস্মিং ভূমিভাগে ঠিতং ভিক্খুং পস্সতি, যস্মিঞ্চ ঠিতো তং উপৰি নিসিন্নকং তথেৱ উল্লোকেন্তো পস্সতি, তস্মিং ঠাতব্বং, তস্স অন্তো অহৰিতেপি ঠাতুং ন লভতি. ততো চে উত্তৰীতি মগ্গেন ছাদিযমানে তিণ্ণং মগ্গানং, পৰিযাযেন ছাদিযমানে তিণ্ণং পৰিযাযানং উপৰি ইট্ঠকসিলাসুধাহি ছাদিযমানে ইট্ঠকসিলাসুধাপিণ্ডগণনায, তিণপণ্ণেহি ছাদিযমানে পণ্ণগণনায চেৱ তিণমুট্ঠিগণনায চ পাচিত্তিযং.
কোসম্বিযং ছন্নত্থেৰং আৰব্ভ পুনপ্পুনং ছাদাপনলেপাপনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, ঊনদ্ৱত্তিপৰিযাযে অতিৰেকসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স ৱা দুক্কটং. সেতৱণ্ণাদিকৰণে, দ্ৱত্তিপৰিযাযে ৱা ঊনকদ্ৱত্তিপৰিযাযে ৱা, লেণগুহাতিণকুটিকাদীসু, অঞ্ঞস্সত্থায, অত্তনো ধনেন কাৰেন্তস্স, ৱাসাগাৰং ঠপেত্ৱা সেসানি অধিট্ঠহন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. মহল্লকৱিহাৰতা, অত্তনো ৱাসাগাৰতা, উত্তৰি অধিট্ঠানন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি সঞ্চৰিত্তে ৱুত্তনযানেৱাতি.
মহল্লকৱিহাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. সপ্পাণকসিক্খাপদৱণ্ণনা
দসমে জানং সপ্পাণকন্তি ‘‘সপ্পাণকং এত’’ন্তি দিস্ৱা ৱা সুত্ৱা ৱা যেন কেনচি আকাৰেন জানন্তো. সিঞ্চেয্য ৱা সিঞ্চাপেয্য ৱাতি তেন উদকেন সযং ৱা সিঞ্চেয্য, অঞ্ঞং ৱা আণাপেত্ৱা সিঞ্চাপেয্য. তত্থ ধাৰং অৱিচ্ছিন্দিত্ৱা সিঞ্চন্তস্স একস্মিং ঘটে একাৱ আপত্তি, ৱিচ্ছিন্দন্তস্স পযোগগণনায আপত্তিযো. মাতিকং পমুখং কৰোতি, দিৱসম্পি সন্দতু, একাৱ আপত্তি. তত্থ তত্থ বন্ধিত্ৱা অঞ্ঞতো নেন্তস্স পযোগগণনায আপত্তিযো. বহুকম্পি তিণপণ্ণসাখাদিং একপ্পযোগেন উদকে পক্খিপন্তস্স একাৱ আপত্তি, একেকং পক্খিপন্তস্স পযোগগণনায আপত্তিযো. ইদঞ্চ যং এৱং পক্খিপিযমানে পৰিযাদানং গচ্ছতি, আৱিলং ৱা হোতি, যথা পাণকা মৰন্তি, তাদিসং সন্ধায ৱুত্তং, ন মহাউদকং. সিঞ্চাপনে আণত্তিযা দুক্কটং, একাণত্তিযা বহুকম্পি সিঞ্চতু, আণাপকস্স একমেৱ পাচিত্তিযং.
আড়ৱিযং আড়ৱকে ভিক্খূ আৰব্ভ সিঞ্চনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, সাণত্তিকং, অপ্পাণকে সপ্পাণকসঞ্ঞিনো, উভোসু ৱেমতিকস্স দুক্কটং. অপ্পাণকসঞ্ঞিনো, অসঞ্চিচ্চ অস্সতিযা ৱা সিঞ্চন্তস্স, অজানন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. উদকস্স সপ্পাণকতা, ‘‘সিঞ্চনেন পাণকা মৰিস্সন্তী’’তি জাননং, তঞ্চ উদকং তাদিসমেৱ, ৱিনা ৱধকচেতনায যেন কেনচি কৰণীযেন তিণাদীনং সিঞ্চনন্তি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানি, ইদং পন পণ্ণত্তিৱজ্জং, তিচিত্তং, তিৱেদনন্তি.
সপ্পাণকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
ভূতগামৱগ্গো দুতিযো.
৩. ওৱাদৱগ্গো
১. ওৱাদসিক্খাপদৱণ্ণনা
ওৱাদৱগ্গস্স পঠমে অসম্মতোতি যা অট্ঠঙ্গসমন্নাগতস্স ভিক্খুনো ভগৱতা ঞত্তিচতুত্থেন কম্মেন (পাচি. ১৪৬) ভিক্খুনোৱাদকসম্মুতি অনুঞ্ঞাতা, তায অসম্মতো. ওৱদেয্যাতি ভিক্খুনিসঙ্ঘং ৱা সম্বহুলা ৱা একং ভিক্খুনিং ৱা ‘‘ৱস্সসতূপসম্পন্নায ভিক্খুনিযা তদহুপসম্পন্নস্স ভিক্খুনো অভিৱাদনং পচ্চুট্ঠানং অঞ্জলিকম্মং সামীচিকম্মং কাতব্ব’’ন্তি আদিকে (চূড়ৱ. ৪০৩) অট্ঠ গৰুধম্মে ওৱাদৱসেন ওসাৰেন্তো ওৱদেয্য. পাচিত্তিযন্তি ওৱাদপৰিযোসানে পাচিত্তিযং.
সাৱত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আৰব্ভ ওৱদনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অসাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, অঞ্ঞেন ৱা ধম্মেন ভিক্খুনীসু উপসম্পন্নমত্তং ৱা ওৱদতো দুক্কটং. সম্মতস্সাপি তঞ্চে সম্মুতিকম্মং অধম্মকম্মং হোতি, তস্মিং অধম্মকম্মে অধম্মকম্মসঞ্ঞিনো ৱগ্গে ভিক্খুনিসঙ্ঘে ওৱদতো তিকপাচিত্তিযং, তথা ৱেমতিকস্স ধম্মকম্মসঞ্ঞিনো চাতি নৱ পাচিত্তিযানি, সমগ্গেপি ভিক্খুনিসঙ্ঘেন ৱাতি অধম্মকম্মৱসেন অট্ঠাৰস. সচে পন তং ধম্মকম্মং হোতি, ‘‘ধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞী সমগ্গং ভিক্খুনিসঙ্ঘং সমগ্গসঞ্ঞী ওৱদতী’’তি (পাচি. ১৫১) ইদং অৱসানপদং ঠপেত্ৱা তেনেৱ নযেন সত্তৰস দুক্কটানি, ‘‘সমগ্গম্হায্যা’’তি চ ৱুত্তে অঞ্ঞং ধম্মং, ‘‘ৱগ্গম্হায্যা’’তি চ ৱুত্তে অট্ঠ গৰুধম্মে ভণন্তস্স, ওৱাদঞ্চ অনিয্যাতেত্ৱা অঞ্ঞং ধম্মং ভণন্তস্স দুক্কটমেৱ. যো পন ধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞী সমগ্গং ভিক্খুনিসঙ্ঘং সমগ্গসঞ্ঞী ওৱদতি, গৰুধম্মপাড়িং উদ্দেসং দেতি, পৰিপুচ্ছং দেতি, ‘‘ওসাৰেহি অয্যা’’তি ৱুচ্চমানো ওসাৰেতি, পঞ্হং পুট্ঠো কথেতি, ভিক্খুনীনং সুণমানানং অঞ্ঞস্সত্থায ভণতি, সিক্খমানায ৱা সামণেৰিযা ৱা ভণতি, তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. অসম্মততা, ভিক্খুনিযা পৰিপুণ্ণূপসম্পন্নতা, ওৱাদৱসেন অট্ঠগৰুধম্মভণনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পদসোধম্মসদিসানেৱাতি.
ওৱাদসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. অত্থঙ্গতসিক্খাপদৱণ্ণনা
দুতিযে ওৱদেয্যাতি অট্ঠগৰুধম্মেহি ৱা অঞ্ঞেন ৱা ধম্মেন ওৱদন্তস্স সম্মতস্সাপি পাচিত্তিযমেৱ.
সাৱত্থিযং আযস্মন্তং চূড়পন্থকং আৰব্ভ অত্থঙ্গতে সূৰিযে ওৱদনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অসাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, সূৰিযে অত্থঙ্গতে অত্থঙ্গতসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স ৱা, একতোউপসম্পন্নং ওৱদন্তস্স চ দুক্কটং. পুৰিমসিক্খাপদে ৱিয উদ্দেসাদিনযেন অনাপত্তি. অত্থঙ্গতসূৰিযতা, পৰিপুণ্ণূপসম্পন্নতা, ওৱদনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পদসোধম্মসদিসানেৱাতি.
অত্থঙ্গতসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. ভিক্খুনুপস্সযসিক্খাপদৱণ্ণনা
ততিযে ভিক্খুনুপস্সযন্তি ভিক্খুনিযা একৰত্তং ৱসনট্ঠানম্পি. ওৱদেয্যাতি ইধ গৰুধম্মেহি ওৱদন্তস্সেৱ পাচিত্তিযং. সচে পন অসম্মতো হোতি, দ্ৱে পাচিত্তিযানি. সচে পন সূৰিযেপি অত্থঙ্গতে ওৱদতি, তীণি হোন্তি. সম্মতস্স পন ৰত্তিং ওৱদন্তস্সপি দ্ৱে এৱ হোন্তি. সম্মতত্তা হি ভিক্খুস্স গৰুধম্মোৱাদমূলকং পাচিত্তিযং নত্থি. গিলানাতি ন সক্কোতি ওৱাদায ৱা সংৱাসায ৱা গন্তুং.
সক্কেসু ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আৰব্ভ ভিক্খুনুপস্সযং উপসঙ্কমিত্ৱা ওৱদনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘অঞ্ঞত্ৰ সমযা’’তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, অসাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, অনুপসম্পন্নায উপসম্পন্নসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স ৱা, একতোউপসম্পন্নং যেন কেনচি, ইতৰং অঞ্ঞেন ধম্মেন ওৱদন্তস্স চ দুক্কটং. সমযে, অনুপসম্পন্নায, পুৰিমসিক্খাপদে ৱিয উদ্দেসাদিনযেন চ অনাপত্তি. উপস্সযূপগমনং, পৰিপুণ্ণূপসম্পন্নতা, সমযাভাৱো, গৰুধম্মেহি ওৱদনন্তি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পঠমকথিনসদিসানি, ইদং পন কিৰিযং হোতীতি.
ভিক্খুনুপস্সযসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. আমিসসিক্খাপদৱণ্ণনা
চতুত্থে আমিসহেতূতি চীৱৰাদীনং অঞ্ঞতৰহেতু. ভিক্খূতি সম্মতা ভিক্খূ ইধাধিপ্পেতা. পাচিত্তিযন্তি এৱৰূপে ভিক্খূ অৱণ্ণকামতায এৱং ভণন্তস্স পাচিত্তিযং.
সাৱত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আৰব্ভ ‘‘আমিসহেতু ওৱদন্তী’’তি ভণনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অসাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, ধম্মকম্মে তিকপাচিত্তিযং, অধম্মকম্মে তিকদুক্কটং, অসম্মতং উপসম্পন্নঞ্চ, অনুপসম্পন্নঞ্চ সম্মতং ৱা অসম্মতং ৱা এৱং ভণন্তস্স দুক্কটমেৱ. তত্থ যো ভিক্খু কালে সম্মুতিং লভিত্ৱা সামণেৰভূমিযং সণ্ঠিতো, অযং সম্মতো নাম অনুপসম্পন্নো. পকতিযা চীৱৰাদিহেতু ওৱদন্তং পন এৱং ভণন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. উপসম্পন্নতা, ধম্মেন লদ্ধসম্মুতিতা, অনামিসন্তৰতা, অৱণ্ণকামতায এৱং ভণনন্তি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানি, ইদং পন দুক্খৱেদনমেৱাতি.
আমিসসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. চীৱৰদানসিক্খাপদৱণ্ণনা
পঞ্চমে সাৱত্থিযং অঞ্ঞতৰং ভিক্খুং আৰব্ভ চীৱৰদানৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সেসকথামগ্গো পনেত্থ চীৱৰপ্পটিগ্গহণসিক্খাপদে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বো. তত্ৰ হি ভিক্খু পটিগ্গাহকো, ইধ ভিক্খুনী, অযং ৱিসেসো, সেসং তাদিসমেৱাতি.
চীৱৰদানসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬. চীৱৰসিব্বনসিক্খাপদৱণ্ণনা
ছট্ঠে চীৱৰন্তি নিৱাসনপাৰুপনুপগং. সিব্বেয্য ৱা সিব্বাপেয্যা ৱাতি এত্থ সযং সিব্বন্তস্স সূচিং পৱেসেত্ৱা পৱেসেত্ৱা নীহৰণে পাচিত্তিযং, সতক্খত্তুম্পি ৱিজ্ঝিত্ৱা সকিং নীহৰন্তস্স একমেৱ পাচিত্তিযং. ‘সিব্বা’তি ৱুত্তো পন সচেপি সব্বং সূচিকম্মং নিট্ঠাপেতি, আণাপকস্স একমেৱ পাচিত্তিযং. অথ ‘‘যং এত্থ চীৱৰে কত্তব্বং, সব্বং তং তৱ ভাৰো’’তি ৱুত্তো নিট্ঠাপেতি, তস্স আৰাপথে আৰাপথে পাচিত্তিযং. আণাপকস্স একৱাচায সম্বহুলানিপি, পুনপ্পুনং আণত্তিযং পন ৱত্তব্বমেৱ নত্থি.
সাৱত্থিযং উদাযিত্থেৰং আৰব্ভ চীৱৰসিব্বনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অসাধাৰণপঞ্ঞত্তি, সাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, ঞাতিকায অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞিনো ৱা ৱেমতিকস্স ৱা, একতোউপসম্পন্নায সিব্বন্তস্স চ দুক্কটং. অঞ্ঞং থৱিকাদিপৰিক্খাৰং সিব্বন্তস্স, ঞাতিকায, সিক্খমানসামণেৰীনঞ্চ চীৱৰম্পি সিব্বন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা সন্তকতা, নিৱাসনপাৰুপনুপগতা, ৱুত্তলক্খণং সিব্বনং ৱা সিব্বাপনং ৱাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি সঞ্চৰিত্তসদিসানেৱাতি.
চীৱৰসিব্বনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. সংৱিধানসিক্খাপদৱণ্ণনা
সত্তমে সংৱিধাযাতি সংৱিদহিত্ৱা, গমনকালে সঙ্কেতং কত্ৱাতি অত্থো. একদ্ধানমগ্গন্তি একং অদ্ধানসঙ্খাতং মগ্গং, একতো ৱা অদ্ধানমগ্গং. সত্থগমনীযোতি সত্থেন সদ্ধিং গন্তব্বো, সেসং উত্তানপদত্থমেৱ. অযং পনেত্থ ৱিনিচ্ছযো – অকপ্পিযভূমিযং সংৱিদহন্তস্স সংৱিদহনপচ্চযা তাৱ দুক্কটং. তত্থ ঠপেত্ৱা ভিক্খুনুপস্সযং অন্তৰাৰামং আসনসালং তিত্থিযসেয্যঞ্চ সেসা অকপ্পিযভূমি, তত্থ ঠত্ৱা সংৱিদহন্তস্সাতি অত্থো. সংৱিদহিত্ৱা পন ‘‘অজ্জ ৱা স্ৱে ৱা’’তি নিযমিতং কালং ৱিসঙ্কেতং অকত্ৱা, দ্ৱাৰৱিসঙ্কেতং পন মগ্গৱিসঙ্কেতং ৱা কত্ৱাপি ভিক্খুনিযা সদ্ধিং গচ্ছন্তস্স যাৱ আসন্নস্সাপি অঞ্ঞস্স গামস্স ‘‘অযং ইমস্স উপচাৰো’’তি মনুস্সেহি ঠপিতং উপচাৰং ন ওক্কমতি, তাৱ অনাপত্তি. তং ওক্কমন্তস্স পন পঠমপাদে দুক্কটং, দুতিযপাদে পাচিত্তিযং, ইতি গামূপচাৰোক্কমনগণনায পাচিত্তিযানি. অদ্ধযোজনাতিক্কমে পন গামে অসতি অদ্ধযোজনগণনায পাচিত্তিযং.
সাৱত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আৰব্ভ একদ্ধানমগ্গপ্পটিপজ্জনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘অঞ্ঞত্ৰ সমযা’’তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, অসাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, অসংৱিদহিতে সংৱিদহিতসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স ৱা, যো চ ভিক্খুনিযা অসংৱিদহন্তিযা কেৱলং অত্তনাৱ সংৱিদহতি, তস্স দুক্কটং. সমযে সংৱিদহিত্ৱাপি গচ্ছন্তস্স, অত্তনা অসংৱিদহন্তস্স, ৱিসঙ্কেতেন ৱা, আপদাসু গচ্ছন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. দ্ৱিন্নম্পি সংৱিদহিত্ৱা মগ্গপ্পটিপত্তি, অৱিসঙ্কেততা, সমযাভাৱো, অনাপদা, গামন্তৰোক্কমনং ৱা অদ্ধযোজনাতিক্কমো ৱাতি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. একতোউপসম্পন্নাদীহি পন সদ্ধিং মাতুগামসিক্খাপদেন আপত্তি, অদ্ধানসমুট্ঠানং, কিৰিযং, নোসঞ্ঞাৱিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৱজ্জং, কাযকম্মং, ৱচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৱেদনন্তি.
সংৱিধানসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. নাৱাভিৰুহনসিক্খাপদৱণ্ণনা
অট্ঠমে সংৱিধাযাতি কীড়াপুৰেক্খাৰো সংৱিদহিত্ৱা, অভিৰুহনকালে সঙ্কেতং কত্ৱাতি অত্থো. উদ্ধংগামিনিন্তি কীড়াৱসেন উদ্ধং নদিযা পটিসোতং গচ্ছন্তিং. অধোগামিনিন্তি তথেৱ অধো অনুসোতং গচ্ছন্তিং. যং পন তিত্থপ্পটিপাদনত্থং উদ্ধং ৱা অধো ৱা হৰন্তি, এত্থ অনাপত্তি. অঞ্ঞত্ৰ তিৰিযং তৰণাযাতি উপযোগত্থে নিস্সক্কৱচনং, যা তিৰিযং তৰণা, তং ঠপেত্ৱাতি অত্থো. পাচিত্তিযন্তি সগামকতীৰপস্সেন গমনকালে গামন্তৰগণনায, অগামকতীৰপস্সেন ৱা যোজনৱিত্থতায নদিযা মজ্ঝেন ৱা গমনকালে অদ্ধযোজনগণনায পাচিত্তিযং, সমুদ্দে পন যথাসুখং গন্তুং ৱট্টতি.
সাৱত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আৰব্ভ নাৱাভিৰুহনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘অঞ্ঞত্ৰ তিৰিযং তৰণাযা’’তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, সেসং অনন্তৰসিক্খাপদে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বন্তি.
নাৱাভিৰুহনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. পৰিপাচিতসিক্খাপদৱণ্ণনা
নৱমে ভিক্খুনিপৰিপাচিতন্তি ভিক্খুনিযা পৰিপাচিতং, নেৱ তস্স নাত্তনো ঞাতকপ্পৱাৰিতানং গিহীনং সন্তিকে ভিক্খুস্স গুণং পকাসেত্ৱা ‘‘দেথ অয্যস্স, কৰোথ অয্যস্সা’’তি এৱং নিপ্ফাদিতং লদ্ধব্বং কতন্তি অত্থো. পুব্বে গিহিসমাৰম্ভাতি এত্থ সমাৰম্ভোতি সমাৰদ্ধং, পটিযাদিতস্সেতং নামং. গিহীনং সমাৰম্ভো গিহিসমাৰম্ভো, ভিক্খুনিযা পৰিপাচনতো পুব্বে পঠমতৰংযেৱ যং ভিক্খূনং অত্থায গিহীনং পটিযাদিতভত্তং, ঞাতকপ্পৱাৰিতানং ৱা সন্তকং, তং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞং জানং ভুঞ্জন্তস্স পাচিত্তিযন্তি অত্থো. তঞ্চ খো অজ্ঝোহৰণগণনায, পটিগ্গহণে পনস্স দুক্কটং.
ৰাজগহে দেৱদত্তং আৰব্ভ ভিক্খুনিপৰিপাচিতপিণ্ডপাতভুঞ্জনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘অঞ্ঞত্ৰ পুব্বে গিহিসমাৰম্ভা’’তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, অসাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, একতোউপসম্পন্নায পৰিপাচিতং ভুঞ্জন্তস্স, অপৰিপাচিতে পৰিপাচিতসঞ্ঞিনো, উভযত্থ ৱেমতিকস্স চ দুক্কটং. উভযত্থ অপৰিপাচিতসঞ্ঞিনো, গিহিসমাৰম্ভে, সিক্খমানসামণেৰাদীহি পৰিপাচিতে, পঞ্চ ভোজনানি ঠপেত্ৱা অৱসেসে, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ভিক্খুনিযা পৰিপাচিততা, পৰিপাচিতভাৱজাননং, গিহিসমাৰম্ভাভাৱো, ওদনাদীনং অঞ্ঞতৰতা, তস্স অজ্ঝোহৰণন্তি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পঠমপাৰাজিকসঅসানি, ইদং পন পণ্ণত্তিৱজ্জং, তিচিত্তং, তিৱেদনন্তি.
পৰিপাচিতসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. ৰহোনিসজ্জসিক্খাপদৱণ্ণনা
দসমে সব্বোপি কথামগ্গো দুতিযঅনিযতে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বো. ইদঞ্হি সিক্খাপদং দুতিযঅনিযতেন চ উপৰি উপনন্দস্স চতুত্থসিক্খাপদেন চ একপৰিচ্ছেদং, অট্ঠুপ্পত্তিৱসেন পন ৱিসুং পঞ্ঞত্তন্তি.
ৰহোনিসজ্জসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
ওৱাদৱগ্গো ততিযো.
৪. ভোজনৱগ্গো
১. আৱসথসিক্খাপদৱণ্ণনা
ভোজনৱগ্গস্স পঠমে অগিলানেনাতি অদ্ধযোজনম্পি গন্তুং সমত্থেন. একোতি একদিৱসিকো. আৱসথপিণ্ডোতি ‘‘ইমেসং ৱা এত্তকানং ৱা’’তি একং পাসণ্ডং ৱা, ‘‘এত্তকমেৱা’’তি এৱং ভত্তং ৱা অনোদিস্স সালাদীসু যত্থ কত্থচি পুঞ্ঞকামেহি পঞ্ঞত্তং ভোজনং. ভুঞ্জিতব্বোতি এককুলেন ৱা নানাকুলেহি ৱা একতো হুত্ৱা একস্মিং ৱা ঠানে, নানাঠানেসু ৱা ‘‘অজ্জ একস্মিং, স্ৱে একস্মি’’ন্তি এৱং অনিযতট্ঠানে ৱা পঞ্ঞত্তো একস্মিং ঠানে একদিৱসমেৱ ভুঞ্জিতব্বো. ততো চে উত্তৰীতি দুতিযদিৱসতো পট্ঠায তস্মিং ৱা ঠানে অঞ্ঞস্মিং ৱা ঠানে তেসং সন্তকস্স পটিগ্গহণে দুক্কটং, অজ্ঝোহাৰে অজ্ঝোহাৰে পাচিত্তিযং.
সাৱত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আৰব্ভ অনুৱসিত্ৱা আৱসথপিণ্ডভুঞ্জনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘অগিলানেনা’’তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, গিলানস্স অগিলানসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স ৱা দুক্কটং. গিলানস্স গিলানসঞ্ঞিনো, যো চ সকিং ভুঞ্জতি, গচ্ছন্তো ৱা অন্তৰামগ্গে একদিৱসং, গতট্ঠানে একদিৱসং, পচ্চাগন্তোপি অন্তৰামগ্গে একদিৱসং, আগতট্ঠানে একদিৱসং, গমিস্সামী’তি চ ভুঞ্জিত্ৱা নিক্খন্তো কেনচি উপদ্দৱেন নিৱত্তিত্ৱা খেমভাৱং ঞত্ৱা গচ্ছন্তো পুন একদিৱসং ভুঞ্জতি, যস্স ৱা সামিকা নিমন্তেত্ৱা দেন্তি, যো ৱা ভিক্খূনংযেৱ উদ্দিস্স পঞ্ঞত্তং, ন যাৱদত্থং পঞ্ঞত্তং, ঠপেত্ৱা ৱা পঞ্চ ভোজনানি অঞ্ঞং ভুঞ্জতি, তস্স চ, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. আৱসথপিণ্ডতা, অগিলানতা, অনুৱসিত্ৱা পৰিভোজনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি এড়কলোমসিক্খাপদসদিসানীতি.
আৱসথসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. গণভোজনসিক্খাপদৱণ্ণনা
দুতিযে গণভোজনেতি গণস্স ভোজনে. ইধ চ গণোতি চত্তাৰো ৱা ততুত্তৰি ৱা ভিক্খূ, তেসং নিমন্তনতো ৱা ৱিঞ্ঞত্তিতো ৱা লদ্ধে ওদনাদীনং পঞ্চন্নং ভোজনানং অঞ্ঞতৰভোজনেতি অত্থো. তত্থাযং ৱিনিচ্ছযো – সচে হি কোচি চত্তাৰো ভিক্খূ উপসঙ্কমিত্ৱা যেন কেনচি ৱেৱচনেন ৱা ভাসন্তৰেন ৱা পঞ্চন্নং ভোজনানং নামং গহেত্ৱা ‘‘ওদনেন নিমন্তেমি, ওদনং মে গণ্হথা’’তিআদিনা নযেন নিমন্তেতি, তে চে এৱং একতো ৱা নানাতো ৱা নিমন্তিতা একতো ৱা নানাতো ৱা গন্ত্ৱা একতো গণ্হন্তি, পচ্ছা একতো ৱা নানাতো ৱা ভুঞ্জন্তি, গণভোজনং হোতি. পটিগ্গহণমেৱ হেত্থ পমাণং. সচে ওদনাদীনং নামং গহেত্ৱা একতো ৱা নানাতো ৱা ৱিঞ্ঞাপেত্ৱা চ গন্ত্ৱা চ একতো গণ্হন্তি, এৱম্পি গণভোজনমেৱ. তস্স দুৱিধস্সাপি এৱং পটিগ্গহণে দুক্কটং, অজ্ঝোহাৰে অজ্ঝোহাৰে পাচিত্তিযং. গিলানসমযাদীসু যদা পাদানম্পি ফলিতত্তা ন সক্কা পিণ্ডায চৰিতুং, অযং গিলানসমযো. অত্থতকথিনানং পঞ্চ মাসা, ইতৰেসং কত্তিকমাসোতি অযং চীৱৰদানসমযো. যদা যো চীৱৰে কৰিযমানে কিঞ্চিদেৱ চীৱৰে কত্তব্বং কম্মং কৰোতি, অযং চীৱৰকাৰসমযো. যদা অদ্ধযোজনম্পি গন্তুকামো ৱা হোতি গচ্ছতি ৱা গতো ৱা, অযং অদ্ধানগমনসমযো. নাৱাভিৰুহনসমযেপি এসেৱ নযো. যদা গোচৰগামে চত্তাৰো ভিক্খূ পিণ্ডায চৰিত্ৱা ন যাপেন্তি, অযং মহাসমযো. যদা যোকোচি পব্বজিতো ভত্তেন নিমন্তেতি, অযং সমণভত্তসমযো, এতেসু সমযেসু ভুঞ্জিতুং ৱট্টতি.
ৰাজগহে দেৱদত্তং আৰব্ভ ৱিঞ্ঞাপেত্ৱা ভুঞ্জনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘অঞ্ঞত্ৰ সমযা’’তি অযমেত্থ সত্তৱিধা অনুপঞ্ঞত্তি, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, নগণভোজনে গণভোজনসঞ্ঞিস্স ৱেমতিকস্স ৱা দুক্কটং. নগণভোজনসঞ্ঞিস্স পন, যে চ দ্ৱে তযো একতো গণ্হন্তি, বহূনং পিণ্ডায চৰিত্ৱা একতো ভুঞ্জন্তানং, নিচ্চভত্তিকাদীসু, পঞ্চ ভোজনানি ঠপেত্ৱা সব্বত্থ, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. গণভোজনতা, সমযাভাৱো, অজ্ঝোহৰণন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি এড়কলোমসদিসানেৱাতি.
গণভোজনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. পৰম্পৰভোজনসিক্খাপদৱণ্ণনা
ততিযে পৰম্পৰভোজনেতি গণভোজনে ৱুত্তনযেনেৱ পঞ্চহি ভোজনেহি নিমন্তিতস্স যেন যেন পঠমং নিমন্তিতো, তস্স তস্স ভোজনতো উপ্পটিপাটিযা ৱা অৱিকপ্পেত্ৱা ৱা পৰস্স পৰস্স ভোজনে. তস্মা যো ভিক্খু পঞ্চসু সহধম্মিকেসু অঞ্ঞতৰস্স ‘‘ময্হং ভত্তপচ্চাসং তুয্হং দম্মী’’তি ৱা ‘‘ৱিকপ্পেমী’’তি ৱা এৱং সম্মুখা ৱা ‘‘ইত্থন্নামস্স দম্মী’’তি (পাচি. ২২৬) ৱা ‘‘ৱিকপ্পেমী’’তি ৱা এৱং পৰম্মুখাৱা পঠমনিমন্তনং অৱিকপ্পেত্ৱা পচ্ছা নিমন্তিতকুলে লদ্ধভিক্খতো একসিত্থম্পি অজ্ঝোহৰতি, পাচিত্তিযং. সমযা ৱুত্তনযা এৱ.
ৱেসালিযং সম্বহুলে ভিক্খূ আৰব্ভ অঞ্ঞত্ৰ নিমন্তিতভোজনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘অঞ্ঞত্ৰ সমযা’’তি অযমেত্থ তিৱিধা অনুপঞ্ঞত্তি, পৰিৱাৰে পন ৱিকপ্পনম্পি গহেত্ৱা ‘‘চতস্সো অনুপঞ্ঞত্তিযো’’তি (পৰি. ৮৬) ৱুত্তং, অসাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, নপৰম্পৰভোজনে পৰম্পৰভোজনসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স ৱা দুক্কটং. নপৰম্পৰভোজনসঞ্ঞিস্স পন, যো চ সমযে ৱা ৱিকপ্পেত্ৱা ৱা একসংসট্ঠানি ৱা দ্ৱে তীণি নিমন্তনানি একতো ৱা কত্ৱা ভুঞ্জতি, নিমন্তনপ্পটিপাটিযা ভুঞ্জতি, সকলেন গামেন ৱা পূগেন ৱা নিমন্তিতো তেসু যত্থকত্থচি ভুঞ্জতি, নিমন্তিযমানো ৱা ‘‘ভিক্খং গহেস্সামী’’তি ৱদতি, তস্স, নিচ্চভত্তিকাদীসু, পঞ্চ ভোজনানি ঠপেত্ৱা সব্বত্থ, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. পৰম্পৰভোজনতা, সমযাভাৱো, অজ্ঝোহৰণন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পঠমকথিনসদিসানেৱ, ইদং পন কিৰিযাকিৰিযন্তি.
পৰম্পৰভোজনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. কাণমাতাসিক্খাপদৱণ্ণনা
চতুত্থে পূৱেহীতি পহেণকত্থায পটিযত্তেহি অতিৰসকমোদকসক্খলিকাদীহি যেহি কেহিচি খজ্জকেহি. মন্থেহীতি পাথেয্যত্থায পটিযত্তেহি যেহি কেহিচি সত্তুতিলতণ্ডুলাদীহি. দ্ৱত্তিপত্তপূৰাতি মুখৱট্টিযা হেট্ঠিমলেখং অনতিক্কন্তা দ্ৱে ৱা তযো ৱা পত্তপূৰা. ততো চে উত্তৰীতি সচেপি ততিযং পত্তং থূপীকতং গণ্হাতি, মুখৱট্টিযা হেট্ঠিমলেখতো উপৰিট্ঠিতপূৱগণনায পাচিত্তিযং. দ্ৱত্তিপত্তপূৰে পটিগ্গহেত্ৱাতি এত্থ যেন দ্ৱে গহিতা হোন্তি, তেন বহি ভিক্খুং দিস্ৱা ‘‘এত্থ মযা দ্ৱে পত্তপূৰা গহিতা, ত্ৱং একং গণ্হেয্যাসী’’তি ৱত্তব্বং, তেনাপি অঞ্ঞং পস্সিত্ৱা ‘‘পঠমং আগতেন দ্ৱে পত্তপূৰা গহিতা, মযা একো গহিতো, ত্ৱং মা গণ্হী’’তি ৱত্তব্বং. যেন পঠমং একো গহিতো, তস্সাপি পৰম্পৰাৰোচনে এসেৱ নযো. যেন পন সযমেৱ তযো গহিতা, তেন অঞ্ঞং দিস্ৱা ‘‘মা খো ত্ৱং এত্থ পটিগ্গণ্হীতি ৱত্তব্বং, অৱদন্তস্স দুক্কটং, তং সুত্ৱা গণ্হন্তস্সাপি দুক্কটমেৱ. ততো নীহৰিত্ৱা ভিক্খূহি সদ্ধিং সংৱিভজিতব্বন্তি লদ্ধট্ঠানতো সব্বাসন্নং আসনসালং ৱা ৱিহাৰং ৱা যত্থ ৱা পন নিবদ্ধং পটিক্কমতি, তত্থ গন্ত্ৱা একং পত্তপূৰং অত্তনো ঠপেত্ৱা সেসং ভিক্খুসঙ্ঘস্স দাতব্বং. যথামিত্তং পন দাতুং ন লব্ভতি. যেন একো গহিতো, ন তেন কিঞ্চি অকামা দাতব্বং, যথাৰুচি কাতব্বং.
সাৱত্থিযং সম্বহুলে ভিক্খূ আৰব্ভ ন মত্তং জানিত্ৱা পটিগ্গহণৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, ঊনকদ্ৱত্তিপত্তপূৰে অতিৰেকসঞ্ঞিস্স ৱেমতিকস্স ৱা দুক্কটং. ঊনকসঞ্ঞিস্স পন, ন পহেণকত্থায ন পাথেয্যত্থায ৱা পটিযত্তং, তদত্থায পটিযত্তসেসকং ৱা, গমনে ৱা পটিপ্পস্সদ্ধে, ঞাতকপ্পৱাৰিতানং ৱা দেন্তানং, অত্তনো ধনেন গণ্হন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ৱুত্তলক্খণপূৱমন্থতা, অসেসকতা, অপ্পটিপ্পস্সদ্ধগমনতা, অনঞ্ঞাতকাদিতা, অতিৰেকপ্পটিগ্গহণন্তি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি, সমুট্ঠানাদীনি সঞ্চৰিত্তসদিসানেৱাতি.
কাণমাতাসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. পঠমপৱাৰণাসিক্খাপদৱণ্ণনা
পঞ্চমে ভুত্তাৱীতি ভুত্তৱা, যেন পঞ্চন্নং ভোজনানং সাসপমত্তম্পি অজ্ঝোহৰিতং, সো এৱং ৱুচ্চতি. পৱাৰিতোতি ‘‘অসনং পঞ্ঞাযতি, ভোজনং পঞ্ঞাযতি, হত্থপাসে ঠিতো অভিহৰতি, পটিক্খেপো পঞ্ঞাযতী’’তি (পাচি. ২৩৯) এৱং পাড়িযং ৱুত্তপঞ্চঙ্গৱসেন কতপ্পৱাৰণো, কতপ্পটিক্খেপোতি অত্থো. তত্থ যস্মা ‘‘অসনং পঞ্ঞাযতী’’তি ইমিনা ৱিপ্পকতভোজনো ‘পৱাৰিতো’তি ৱুত্তো. যো চ ৱিপ্পকতভোজনো, তেন কিঞ্চি ভুত্তং, কিঞ্চি অভুত্তং, যঞ্চ ভুত্তং, তং সন্ধায ‘ভুত্তাৱী’তিপি সঙ্খং গচ্ছতি. তস্মা ‘ভুত্তাৱী’তিৱচনেন ৱিসুং কিঞ্চি অত্থসিদ্ধিং ন পস্সাম, ‘‘দিৰত্ততিৰত্ত’’ন্তিআদীসু (পাচি. ৫২) পন দিৰত্তাদিৱচনং ৱিয পৱাৰিতপদস্স পৰিৱাৰভাৱেন ব্যঞ্জনসিলিট্ঠতায চেতং ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং.
পৱাৰণঙ্গেসু পন অসনং পঞ্ঞাযতীতি ৱিপ্পকতভোজনং দিস্সতি, তং ভুঞ্জমানো চেস পুগ্গলো হোতীতি অত্থো. ভোজনং পঞ্ঞাযতীতি পৱাৰণপ্পহোনকং ভোজনং দিস্সতি, ওদনাদীনং চে অঞ্ঞতৰং পটিক্খিপিতব্বং ভোজনং হোতীতি অত্থো. হত্থপাসে ঠিতোতি পৱাৰণপ্পহোনকং চে ভোজনং গণ্হিত্ৱা দাযকো অড্ঢতেয্যহত্থপ্পমাণে ওকাসে ঠিতো হোতীতি অত্থো. অভিহৰতীতি সো চে দাযকো তস্স তং ভোজনং কাযেন অভিসংহৰতীতি অত্থো. পটিক্খেপো পঞ্ঞাযতীতি পটিক্খেপো দিস্সতি, তং চে অভিহটং সো ভিক্খু কাযেন ৱা ৱাচায ৱা পটিক্খিপতীতি অত্থো. এৱং পঞ্চন্নং অঙ্গানং ৱসেন পৱাৰিতো হোতি.
তত্ৰাযং ৱিনিচ্ছযো – ‘অসন’ন্তিআদীসু তাৱ যঞ্চ অস্নাতি, যঞ্চ ভোজনং হত্থপাসে ঠিতেন অভিহটং পটিক্খিপতি, তং ওদনো কুম্মাসো সত্তু মচ্ছো মংসন্তি ইমেসং অঞ্ঞতৰমেৱ ৱেদিতব্বং. তত্থ ওদনো নাম সালি ৱীহি যৱো গোধুমো কঙ্গু ৱৰকো কুদ্ৰূসকোতি ইমেসং সত্তন্নং ধঞ্ঞানং তণ্ডুলে গহেত্ৱা ‘‘ভত্তং পচামা’’তি ৱা ‘‘যাগুং পচামা’’তি ৱা যংকিঞ্চি সন্ধায পচন্তু, সচে উণ্হং ৱা সীতলং ৱা ভুঞ্জন্তানং ভোজনকালে গহিতগহিতট্ঠানে ওধি পঞ্ঞাযতি, ওদনো হোতি, পৱাৰণং জনেতি. যো পন পাযাসো ৱা অম্বিলযাগু ৱা উদ্ধনতো ওতাৰিতমত্তা অব্ভুণ্হা সক্কা হোতি আৱিজ্ঝিত্ৱা পিৱিতুং, সা যস্স হত্থেন গহিতোকাসেপি ওধি ন পঞ্ঞাযতি, পৱাৰণং ন জনেতি. সচে পন উসুমায ৱিগতায ঘনভাৱং গচ্ছতি, ওধিং দস্সেতি, পুন পৱাৰণং জনেতি, পুব্বে তনুকভাৱো ন ৰক্খতি. সচেপি বহূ পণ্ণফলকড়ীৰে পক্খিপিত্ৱা মুট্ঠিমত্তাপি তণ্ডুলা পক্খিত্তা হোন্তি, ভোজনকালে চে ওধি পঞ্ঞাযতি, পৱাৰণং জনেতি. অযাগুকে নিমন্তনে ‘‘যাগুং দস্সামা’’তি ভত্তে উদককঞ্জিকখীৰাদীনি আকিৰিত্ৱা ‘‘যাগুং গণ্হথা’’তি দেন্তি, কিঞ্চাপি তনুকা হোতি, পৱাৰণং জনেতিযেৱ. সচে পন পক্কুথিতেসু উদকাদীসু পক্খিপিত্ৱা পচিত্ৱা দেন্তি, যাগুসঙ্গহমেৱ গচ্ছতি. সচে যাগুযাপি সাসপমত্তম্পি মচ্ছমংসক্খণ্ডং ৱা ন্হাৰু ৱা পক্খিত্তং হোতি, পৱাৰণং জনেতি. ঠপেত্ৱা সানুলোমানং ৱুত্তধঞ্ঞানং তণ্ডুলে অঞ্ঞেহি ৱেড়ুতণ্ডুলাদীহি ৱা কন্দমূলফলেহি ৱা যেহি কেহিচি কতভত্তং পৱাৰণং ন জনেতি. কুম্মাসো নাম যৱেহি কতো. অঞ্ঞেহি পন মুগ্গাদীহি কতকুম্মাসো পৱাৰণং ন জনেতি. সত্তু নাম সত্ত ধঞ্ঞানি ভজ্জিত্ৱা কতো. অন্তমসো খৰপাকভজ্জিতানং ৱীহীনং তণ্ডুলে কোট্টেত্ৱা কতচুণ্ণম্পি কুণ্ডকম্পি সত্তুসঙ্গহমেৱ গচ্ছতি. সমপাকভজ্জিতানং পন আতপসুক্খানং কুণ্ডকং ৱা, যে কেচি তণ্ডুলা ৱা লাজা ৱা, লাজেহি কতভত্তসত্তুআদীনি ৱা ন পৱাৰেন্তি. মচ্ছমংসেসু সচে যাগুং পিৱন্তস্স যাগুসিত্থমত্তানেৱ দ্ৱে মচ্ছক্খণ্ডানি ৱা মংসক্খণ্ডানি ৱা একভাজনে ৱা নানাভাজনে ৱা দেন্তি, তানি চে অখাদন্তো অঞ্ঞং পৱাৰণপ্পহোনকং যংকিঞ্চি পটিক্খিপতি, ন পৱাৰেতি. ততো একং খাদিতং, একং হত্থে ৱা পত্তে ৱা হোতি, সচে অঞ্ঞং পটিক্খিপতি পৱাৰেতি. দ্ৱেপি খাদিতানি হোন্তি, মুখে সাসপমত্তম্পি অৱসিট্ঠং নত্থি, সচেপি অঞ্ঞং পটিক্খিপতি, ন পৱাৰেতি. যো পন অকপ্পিযমংসং কুলদূসনৱেজ্জকম্মউত্তৰিমনুস্সধম্মাৰোচনসাদিতৰূপিযাদীহি নিব্বত্তং অকপ্পিযভোজনঞ্চ অঞ্ঞং কপ্পিযং ৱা অকপ্পিযং ৱা খাদন্তো পটিক্খিপতি, ন পৱাৰেতি.