৩. পত্তৱগ্গো

১. পত্তসিক্খাপদৱণ্ণনা

পত্তৱগ্গস্স পঠমে অতিৰেকপত্তোতি অনধিট্ঠিতো চ অৱিকপ্পিতো চ, সো চ খো উক্কট্ঠমজ্ঝিমোমকানং অঞ্ঞতৰো পমাণযুত্তোৱ, তস্স পমাণং ‘‘অড্ঢাড়্হকোদনং গণ্হাতী’’তিআদিনা (পাৰা ৬০২) নযেন পাড়িযং ৱুত্তং. তত্ৰাযং ৱিনিচ্ছযো – অনুপহতপুৰাণসালিতণ্ডুলানং সুকোট্টিতপৰিসুদ্ধানং দ্ৱে মগধনাড়িযো গহেত্ৱা তেহি তণ্ডুলেহি অনুত্তণ্ডুলমকিলিন্নমপিণ্ডিকং সুৱিসদং কুন্দমকুড়ৰাসিসদিসং অৱস্সাৱিতোদনং পচিত্ৱা নিৰৱসেসং পত্তে পক্খিপিত্ৱা তস্স ওদনস্স চতুত্থভাগপ্পমাণো নাতিঘনো নাতিতনুকো হত্থহাৰিযো সব্বসম্ভাৰসঙ্খতো মুগ্গসূপো পক্খিপিতব্বো, ততো আলোপস্স অনুৰূপং যাৱচৰিমালোপপ্পহোনকং মচ্ছমংসাদিব্যঞ্জনং পক্খিপিতব্বং, সপ্পিতেলতক্কৰসকঞ্জিযাদীনি পন গণনূপগানি ন হোন্তি. তানি হি ওদনগতিকানেৱ, নেৱ হাপেতুং, ন ৱড্ঢেতুং সক্কোন্তি, এৱমেতং সব্বম্পি পক্খিত্তং সচে পত্তস্স মুখৱট্টিযা হেট্ঠিমৰাজিসমং তিট্ঠতি, সুত্তেন ৱা হীৰেন ৱা ছিন্দন্তস্স সুত্তস্স ৱা হীৰস্স ৱা হেট্ঠিমন্তং ফুসতি, অযং উক্কট্ঠো নাম পত্তো. সচে তং ৰাজিং অতিক্কম্ম থূপীকতং তিট্ঠতি, অযং উক্কট্ঠোমকো নাম পত্তো. সচে তং ৰাজিং ন সম্পাপুণাতি, অন্তোগধমেৱ হোতি, অযং উক্কট্ঠুক্কট্ঠো নাম পত্তো. উক্কট্ঠতো উপড্ঢপ্পমাণো মজ্ঝিমো. মজ্ঝিমপত্ততো উপড্ঢপ্পমাণো ওমকো. তেসম্পি ৱুত্তনযেনেৱ ভেদো ৱেদিতব্বো. ইচ্চেতেসু নৱসু উক্কট্ঠুক্কট্ঠো চ ওমকোমকো চাতি দ্ৱে অপত্তা, সেসা সত্ত পত্তা পমাণযুত্তা নাম, অযমেত্থসঙ্খেপো, ৱিত্থাৰো পন সমন্তপাসাদিকাযং (পাৰা. অট্ঠ. ২.৫৯৮ আদযো) ৱুত্তো, তস্মা এৱং পমাণযুত্তং সমণসাৰুপ্পেন পক্কং অযোপত্তং ৱা মত্তিকাপত্তং ৱা লভিত্ৱা পুৰাণপত্তং পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা অন্তোদসাহে অধিট্ঠাতব্বো. সচে পনস্স মূলতো কাকণিকমত্তম্পি দাতব্বং অৱসিট্ঠং হোতি, অধিট্ঠানুপগো ন হোতি, অপ্পচ্চুদ্ধৰন্তেন ৱিকপ্পেতব্বো. তত্থ পচ্চুদ্ধৰণাধিট্ঠানলক্খণং চীৱৰৱগ্গে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং, ৱিকপ্পনলক্খণং পৰতো ৱক্খাম. সচে পন কোচি অপত্তকো ভিক্খু দস পত্তে লভিত্ৱা সব্বে অত্তনাৱ পৰিভুঞ্জিতুকামো হোতি, একং পত্তং অধিট্ঠায পুন দিৱসে তং পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা অঞ্ঞো অধিট্ঠাতব্বো, এতেনুপাযেন ৱস্সসতম্পি পৰিহৰিতুং সক্কা. যো পনস্স পত্তো মুখৱট্টিতো হেট্ঠা দ্ৱঙ্গুলমত্তোকাসতো পট্ঠায যত্থকত্থচি কঙ্গুসিত্থনিক্খমনমত্তেন ছিদ্দেন ছিদ্দো হোতি, সো অধিট্ঠানুপগো ন হোতি. পুন ছিদ্দে পাকতিকে কতে অধিট্ঠাতব্বো, সেসং অধিট্ঠানৱিজহনং তিচীৱৰে ৱুত্তনযমেৱ.

সাৱত্থিযং ছব্বগ্গিযে আৰব্ভ অতিৰেকপত্তধাৰণৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অসাধাৰণপঞ্ঞত্তি, সেসৱণ্ণনাক্কমো চীৱৰৱগ্গস্স পঠমসিক্খাপদে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বোতি.

পত্তসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. ঊনপঞ্চবন্ধনসিক্খাপদৱণ্ণনা

দুতিযে ঊনানি পঞ্চ বন্ধনানি অস্সাতি ঊনপঞ্চবন্ধনো, নাস্স পঞ্চ বন্ধনানি পূৰেন্তীতি অত্থো, তেন ঊনপঞ্চবন্ধনেন, ইত্থম্ভূতস্স লক্খণে কৰণৱচনং. তত্থ যস্মা অবন্ধনস্সাপি পঞ্চ বন্ধনানি ন পূৰেন্তি সব্বসো নত্থিতায, তেনস্স পদভাজনে ‘‘ঊনপঞ্চবন্ধনো নাম পত্তো অবন্ধনো ৱা একবন্ধনো ৱা’’তিআদি (পাৰা. ৬১৩) ৱুত্তং. ‘‘ঊনপঞ্চবন্ধনেনা’’তি চ ৱুত্তত্তা যস্স পঞ্চবন্ধনো পত্তো হোতি পঞ্চবন্ধনোকাসো ৱা, তস্স সো অপত্তো, তস্মা অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাপেতুং ৱট্টতি. যস্মিং পন পত্তে মুখৱট্টিতো হেট্ঠা ভট্ঠা দ্ৱঙ্গুলপ্পমাণা একাপি ৰাজি হোতি, তং তস্সা ৰাজিযা হেট্ঠিমপৰিযন্তে পত্তৱেধকেন ৱিজ্ঝিত্ৱা পচিত্ৱা সুত্তৰজ্জুকমকচিৰজ্জুকাদীহি ৱা তিপুসুত্তকেন ৱা বন্ধিত্ৱা তং বন্ধনং আমিসস্স অলগ্গনত্থং তিপুপট্টকেন ৱা কেনচি বদ্ধসিলেসাদিনা ৱা পটিচ্ছাদেতব্বং, সো চ পত্তো অধিট্ঠহিত্ৱা পৰিভুঞ্জিতব্বো, সুখুমং ৱা ছিদ্দং কত্ৱা বন্ধিতব্বো, ফাণিতং ঝাপেত্ৱা পাসাণচুণ্ণেন বন্ধিতুম্পি ৱট্টতি. যস্স পন দ্ৱে ৰাজিযো ৱা একাযেৱ ৱা চতুৰঙ্গুলা, তস্স দ্ৱে বন্ধনানি দাতব্বানি. যস্স তিস্সো ৱা একাযেৱ ৱা ছড়ঙ্গুলা, তস্স তীণি. যস্স চতস্সো ৱা একাযেৱ ৱা অট্ঠঙ্গুলা, তস্স চত্তাৰি. যস্স পঞ্চ ৱা একাযেৱ ৱা দসঙ্গুলা, সো বদ্ধোপি অবদ্ধোপি অপত্তোযেৱ, অঞ্ঞো ৱিঞ্ঞাপেতব্বো, এস তাৱ মত্তিকাপত্তে ৱিনিচ্ছযো.

অযোপত্তে পন সচেপি পঞ্চ ৱা অতিৰেকানি ৱা ছিদ্দানি হোন্তি, তানি চে অযচুণ্ণেন ৱা আণিযা ৱা লোহমণ্ডলেন ৱা বদ্ধানি মট্ঠানি হোন্তি, স্ৱেৱ পৰিভুঞ্জিতব্বো, অঞ্ঞো ন ৱিঞ্ঞাপেতব্বো. অথ পন একম্পি ছিদ্দং মহন্তং হোতি, লোহমণ্ডলেন বদ্ধম্পি মট্ঠং ন হোতি, পত্তে আমিসং লগ্গতি, অকপ্পিযো হোতি অযং পত্তো, অঞ্ঞো ৱিঞ্ঞাপেতব্বো. যো পন এৱং পত্তসঙ্খেপগতে ৱা অযোপত্তে, ঊনপঞ্চবন্ধনে ৱা মত্তিকাপত্তে সতি অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাপেতি, পযোগে দুক্কটং, পটিলাভেন নিস্সগ্গিযো হোতি, নিস্সজ্জিতব্বো. নিস্সজ্জন্তেন সঙ্ঘমজ্ঝে এৱ নিস্সজ্জিতব্বো, তেন ৱুত্তং ‘‘ভিক্খুপৰিসায নিস্সজ্জিতব্বো’’তি. যো চ তস্সা ভিক্খুপৰিসাযাতিএত্থ তেহি ভিক্খূহি পকতিযা এৱ অত্তনো অত্তনো অধিট্ঠিতং পত্তং গহেত্ৱা সন্নিপতিতব্বং, ততো সম্মতেন পত্তগ্গাহাপকেন পত্তস্স ৱিজ্জমানগুণং ৱত্ৱা ‘‘ভন্তে, ইমং গণ্হথা’’তি থেৰো ৱত্তব্বো. সচে থেৰস্স সো পত্তো ন ৰুচ্চতি, অপ্পিচ্ছতায ৱা ন গণ্হাতি, ৱট্টতি. তস্মিং পন অনুকম্পায অগণ্হন্তস্স দুক্কটং. সচে পন গণ্হাতি, থেৰস্স পত্তং দুতিযত্থেৰং গাহাপেত্ৱা এতেনেৱ উপাযেন যাৱ সঙ্ঘনৱকা গাহাপেতব্বো, তেন পৰিচ্চত্তপত্তো পন পত্তপৰিযন্তো নাম, সো তস্স ভিক্খুনো পদাতব্বো. তেনাপি সো যথা ৱিঞ্ঞাপেত্ৱা গহিতপত্তো, এৱমেৱ সক্কচ্চং পৰিভুঞ্জিতব্বো. সচে পন তং জিগুচ্ছন্তো অদেসে ৱা নিক্খিপতি, অপৰিভোগেন ৱা পৰিভুঞ্জতি, ৱিস্সজ্জেতি ৱা, দুক্কটং আপজ্জতি.

সক্কেসু ছব্বগ্গিযে আৰব্ভ বহূ পত্তে ৱিঞ্ঞাপনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, অবন্ধনেন অবন্ধনং, একবন্ধনং, দুবন্ধনং, তিবন্ধনং, চতুব্বন্ধনং, অবন্ধনোকাসং, একদ্ৱিতিচতুব্বন্ধনোকাসং চেতাপেতি, এৱং একেকেন পত্তেন দসধা দসৱিধং পত্তং. চেতাপনৱসেন পন একং নিস্সগ্গিযপাচিত্তিযসতং হোতি. নট্ঠপত্তস্স, ভিন্নপত্তস্স, অত্তনো ঞাতকপ্পৱাৰিতে, অঞ্ঞস্স চ ঞাতকপ্পৱাৰিতে, তস্সেৱত্থায ৱিঞ্ঞাপেন্তস্স, অত্তনো ধনেন গণ্হতো, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. অধিট্ঠানুপগপত্তস্স ঊনপঞ্চবন্ধনতা, অত্তুদ্দেসিকতা, অকতৱিঞ্ঞত্তি, তায চ পটিলাভোতি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি ধোৱাপনসিক্খাপদে ৱুত্তনযানেৱাতি.

ঊনপঞ্চবন্ধনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. ভেসজ্জসিক্খাপদৱণ্ণনা

ততিযে পটিসাযনীযানীতি পটিসাযিতব্বানি, পৰিভুঞ্জিতব্বানীতি অত্থো. এতেন সযং উগ্গহেত্ৱা নিক্খিত্তানং সত্তাহাতিক্কমেপি অনাপত্তিং দস্সেতি, তানি হি পটিসাযিতুং ন ৱট্টন্তি. ভেসজ্জানীতি ভেসজ্জকিচ্চং কৰোন্তু ৱা, মা ৱা, এৱং লদ্ধৱোহাৰানি. সপ্পি নাম গৱাদীনং সপ্পি, যেসং মংসং কপ্পতি, তেসং সপ্পি. তথা নৱনীতং. তেলং নাম তিলসাসপমধূকএৰণ্ডকৱসাদীহি নিব্বত্তিতং. মধু নাম মক্খিকামধুমেৱ. ফাণিতং নাম উচ্ছুৰসং উপাদায পন অপক্কা ৱা অৱত্থুকপক্কা ৱা সব্বাপি উচ্ছুৱিকতি ‘‘ফাণিত’’ন্তি ৱেদিতব্বং. তানি পটিগ্গহেত্ৱাতি তানি ভেসজ্জানি পটিগ্গহেত্ৱা, ন তেসং ৱত্থূনি. এতেন ঠপেত্ৱা ৱসাতেলং যানেত্থ যাৱকালিকৱত্থুকানি, তেসং ৱত্থূনি পটিগ্গহেত্ৱা কতানি সপ্পিআদীনি সত্তাহং অতিক্কামযতোপি অনাপত্তিং দস্সেতি. ৱসাতেলং পন কালে পটিগ্গহিতং কালে নিপক্কং কালে সংসট্ঠং তেলপৰিভোগেন পৰিভুঞ্জিতুং অনুঞ্ঞাতং, তস্মা ঠপেত্ৱা মনুস্সৱসং অঞ্ঞং যংকঞ্চি ৱসং পুৰেভত্তং পটিগ্গহেত্ৱা সামং পচিত্ৱা নিব্বত্তিততেলম্পি সত্তাহং নিৰামিসপৰিভোগেন ৱট্টতি. অনুপসম্পন্নেন পচিত্ৱা দিন্নং পন তদহুপুৰেভত্তং সামিসম্পি ৱট্টতি, অঞ্ঞেসং যাৱকালিকৱত্থূনং ৱত্থুং পচিতুং ন ৱট্টতিযেৱ. নিব্বত্তিতসপ্পি ৱা নৱনীতং ৱা পচিতুং ৱট্টতি, তং পন তদহুপুৰেভত্তম্পি সামিসং পৰিভুঞ্জিতুং ন ৱট্টতি. পুৰেভত্তং পটিগ্গহিতখীৰাদিতো অনুপসম্পন্নেন পচিত্ৱা কতসপ্পিআদীনি পন তদহুপুৰেভত্তং সামিসানিপি ৱট্টন্তি, পচ্ছাভত্ততো পট্ঠায অনজ্ঝোহৰণীযানি, সত্তাহাতিক্কমেপি অনাপত্তি. সন্নিধিকাৰকং পৰিভুঞ্জিতব্বানীতি সন্নিধিং কত্ৱা নিদহিত্ৱা পুৰেভত্তং পটিগ্গহিতানি তদহুপুৰেভত্তং সামিসপৰিভোগেনাপি ৱট্টন্তি, পচ্ছাভত্ততো পট্ঠায পন তানি চ, পচ্ছাভত্তং পটিগ্গহিতানি চ সত্তাহং নিৰামিসপৰিভোগেন পৰিভুঞ্জিতব্বানীতি অত্থো. ‘‘পৰিভুঞ্জিতব্বানী’’তি চ ৱচনতো অন্তোসত্তাহে অব্ভঞ্জনাদীনং অত্থায অধিট্ঠহিত্ৱা ঠপিতেসু অনাপত্তি, যাৱজীৱিকানি সাসপমধূকএৰণ্ডকঅট্ঠীনি তেলকৰণত্থং পটিগ্গহেত্ৱা তদহেৱ কততেলং সত্তাহকালিকং, দুতিযদিৱসে কতং ছাহং ৱট্টতি, ততিযদিৱসে কতং পঞ্চাহং, চতুত্থপঞ্চমছট্ঠসত্তমদিৱসে কতং তদহেৱ ৱট্টতি. সচে যাৱ অৰুণস্স উগ্গমনা তিট্ঠতি, নিস্সগ্গিযং হোতি, অট্ঠমদিৱসে কতং অনজ্ঝোহৰণীযং, অনিস্সগ্গিযত্তা পন বাহিৰপৰিভোগেন ৱট্টতি. সচেপি ন কৰোতি, তেলত্থায পটিগ্গহিতসাসপাদীনং পন পাড়িযং অনাগতসপ্পিআদীনঞ্চ সত্তাহাতিক্কমে দুক্কটং আপজ্জতি. সীতুদকেন কতমধূকপুপ্ফফাণিতং পন ফাণিতগতিকমেৱ, অম্বফাণিতাদীনি যাৱকালিকানি. যং পনেত্থ সত্তাহকালিকং, তং নিস্সট্ঠং পটিলভিত্ৱাপি অৰুআদীনি ৱা মক্খেতুং, অজ্ঝোহৰিতুং ৱা ন ৱট্টতি. পদীপে কাড়ৱণ্ণে ৱা উপনেতব্বং, অঞ্ঞস্স ভিক্খুনো কাযিকপৰিভোগং ৱট্টতি. যং পন নিৰপেক্খো পৰিচ্চজিত্ৱা পুন লভতি, তং অজ্ঝোহৰিতুম্পি ৱট্টতি. ৱিসুং ঠপিতসপ্পিআদীসু, একভাজনে ৱা অমিস্সিতেসু ৱত্থুগণনায আপত্তিযো.

সাৱত্থিযং সম্বহুলে ভিক্খূ আৰব্ভ সত্তাহং অতিক্কমনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সেসং চীৱৰৱগ্গস্স পঠমসিক্খাপদে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বন্তি.

ভেসজ্জসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. ৱস্সিকসাটিকসিক্খাপদৱণ্ণনা

চতুত্থে মাসো সেসো গিম্হানন্তি চতুন্নং গিম্হমাসানং একো পচ্ছিমমাসো সেসো. পৰিযেসিতব্বন্তি গিম্হানং পচ্ছিমমাসস্স পঠমদিৱসতো পট্ঠায যাৱ কত্তিকমাসস্স পচ্ছিমদিৱসো, তাৱ ‘‘কালো ৱস্সিকসাটিকাযা’’তিআদিনা সতুপ্পাদকৰণেন, সঙ্ঘস্স পৱাৰিতট্ঠানতো, অত্তনো ঞাতকপ্পৱাৰিতট্ঠানতো পন ‘‘দেথ মে ৱস্সিকসাটিকচীৱৰ’’ন্তিআদিকায ৱিঞ্ঞত্তিযাপি পৰিযেসিতব্বং. অঞ্ঞাতকঅপ্পৱাৰিতট্ঠানে সতুপ্পাদং কৰোন্তস্স ৱত্তভেদে দুক্কটং, যথা ৱা তথা ৱা ‘‘দেথ মে’’তিআদিৱচনেন ৱিঞ্ঞাপেন্তস্স অঞ্ঞাতকৱিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদেন নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. কত্ৱা নিৱাসেতব্বন্তি গিম্হানং পচ্ছিমদ্ধমাসস্স পঠমদিৱসতো পট্ঠায যাৱ কত্তিকমাসস্স পচ্ছিমদিৱসো, তাৱ সূচিকম্মনিট্ঠানেন সকিম্পি ৱণ্ণভেদমত্তৰজনেন কপ্পবিন্দুকৰণেন চ কত্ৱা পৰিদহিতব্বা. এত্তাৱতা গিম্হানং পচ্ছিমো মাসো পৰিযেসনক্খেত্তং, পচ্ছিমো অদ্ধমাসো কৰণনিৱাসনক্খেত্তম্পি, ৱস্সানস্স চতূসু মাসেসু সব্বম্পি তং ৱট্টতীতি অযমত্থো দস্সিতো হোতি. যো চাযং গিম্হানং পচ্ছিমো মাসো অনুঞ্ঞাতো, এত্থ কতপৰিযেসিতম্পি ৱস্সিকসাটিকং অধিট্ঠাতুং ন ৱট্টতি. সচে তস্মিং মাসে অতিক্কন্তে ৱস্সং উক্কড্ঢিযতি, পুন মাসপৰিহাৰং লভতি, ধোৱিত্ৱা পন নিক্খিপিত্ৱা ৱস্সূপনাযিকদিৱসে অধিট্ঠাতব্বা. সচে সতিসম্মোসেন ৱা অপ্পহোনকভাৱেন ৱা অকতা হোতি. তে চ দ্ৱে মাসে ৱস্সানস্স চতুমাসন্তি ছ মাসে পৰিহাৰং লভতি. সচে পন কত্তিকমাসে কথিনং অত্থৰিযতি, অপৰেপি চত্তাৰো মাসে লভতি, এৱং দস মাসা হোন্তি. ততো পৰম্পি সতিযা পচ্চাসায তং মূলচীৱৰং কত্ৱা ঠপেন্তস্স একমাসন্তি এৱং একাদস মাসে পৰিহাৰং লভতি, ইতো পৰং একাহম্পি ন লভতি.

ওৰেন চে মাসো সেসো গিম্হানন্তি গিম্হানং পচ্ছিমমাসস্স ওৰিমভাগে যাৱ হেমন্তস্স পঠমদিৱসো, তাৱাতি অত্থো. পৰিযেসেয্যাতি এতেসু সত্তসু পিট্ঠিসমযমাসেসু অঞ্ঞাতকঅপ্পৱাৰিতট্ঠানতো সতুপ্পাদকৰণেন পৰিযেসন্তস্স নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং, ৱিঞ্ঞাপেন্তস্স অঞ্ঞাতকৱিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদেন নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং, ঞাতকপ্পৱাৰিতে ৱিঞ্ঞাপেন্তস্স তেন সিক্খাপদেন অনাপত্তি, সতুপ্পাদং কৰোন্তস্স ইমিনা সিক্খাপদেন আপত্তি. ওৰেনদ্ধমাসো সেসো গিম্হানন্তি গিম্হানস্স পচ্ছিমদ্ধমাসতো ওৰিমভাগে একস্মিং অদ্ধমাসে. কত্ৱা নিৱাসেয্যাতি এত্থন্তৰে ধম্মেন উপ্পন্নম্পি কত্ৱা নিৱাসেন্তস্স নিস্সগ্গিযং হোতি.

সাৱত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আৰব্ভ ৱস্সিকসাটিকপৰিযেসনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অসাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, ঊনকমাসদ্ধমাসেসু অতিৰেকসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স ৱা দুক্কটং, তথা সতিযা ৱস্সিকসাটিকায নগ্গস্স কাযং ওৱস্সাপযতো. পোক্খৰণিযাদীসু পন ন্হাযন্তস্স ৱা অচ্ছিন্নচীৱৰস্স ৱা নট্ঠচীৱৰস্স ৱা ‘‘অনিৱত্থং চোৰা হৰন্তী’’তি এৱং আপদাসু ৱা নিৱাসযতো উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. এত্থ চ ৱস্সিকসাটিকায অত্তুদ্দেসিকতা, অসমযে পৰিযেসনতা, তায চ পটিলাভোতি ইমানি তাৱ পৰিযেসনাপত্তিযা তীণি অঙ্গানি. সচীৱৰতা, আপদাভাৱো, ৱস্সিকসাটিকায সকভাৱো, অসমযে নিৱাসনন্তি ইমানি নিৱাসনাপত্তিযা চত্তাৰি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি ধোৱাপনসিক্খাপদে ৱুত্তনযানেৱাতি.

ৱস্সিকসাটিকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. চীৱৰঅচ্ছিন্দনসিক্খাপদৱণ্ণনা

পঞ্চমে সামং চীৱৰং দত্ৱাতি ৱেয্যাৱচ্চাদীনি পচ্চাসিসমানো সযমেৱ দত্ৱা. অচ্ছিন্দেয্যাতি ৱেয্যাৱচ্চাদীনি অকৰোন্তং দিস্ৱা সকসঞ্ঞায অচ্ছিন্দন্তস্স ৱত্থুগণনায আপত্তিযো. অচ্ছিন্দাপেয্যাতিএত্থ পন ‘‘অচ্ছিন্দা’’তি আণত্তিযা দুক্কটং, অচ্ছিন্দেসু যত্তকানি আণত্তানি, তেসং গণনায আপত্তিযো.

সাৱত্থিযং উপনন্দং আৰব্ভ চীৱৰঅচ্ছিন্দনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, সাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং. অনুপসম্পন্নে উপসম্পন্নসঞ্ঞিনো, ৱেমতিকস্স, অনুপসম্পন্নসঞ্ঞিনো ৱা, উপসম্পন্নস্সাপি ৱিকপ্পনুপগপচ্ছিমচীৱৰং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞং পৰিক্খাৰং, অনুপসম্পন্নস্স চ যংকিঞ্চি অচ্ছিন্দতো ৱা দুক্কটং. তেন তুট্ঠেন ৱা কুপিতেন ৱা দিন্নং পন তস্স ৱিস্সাসং ৱা গণ্হন্তস্স উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ৱিকপ্পনুপগপচ্ছিমচীৱৰতা, সামং দিন্নতা, সকসঞ্ঞিতা, উপসম্পন্নতা, কোধৱসেন অচ্ছিন্দনং ৱা অচ্ছিন্দাপনং ৱাতি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানি অঞ্ঞত্ৰ ৱেদনায. ৱেদনা পন ইধ দুক্খৱেদনাযেৱাতি.

চীৱৰঅচ্ছিন্দনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. সুত্তৱিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদৱণ্ণনা

ছট্ঠে সুত্তন্তি ছব্বিধং খোমসুত্তাদিং ৱা তেসং অনুলোমং ৱা. ৱিঞ্ঞাপেত্ৱাতি চীৱৰত্থায যাচিত্ৱা. ৱাযাপেয্যাতি ‘‘চীৱৰং মে, আৱুসো, ৱাযথা’’তি অকপ্পিযায ৱিঞ্ঞত্তিযা ৱাযাপেয্য. নিস্সগ্গিযন্তি এৱং ৱাযাপেন্তস্স যো তন্তৱাযো চীৱৰৱাযনত্থং তুৰিৱেমসজ্জনাদিকে পযোগে কৰোতি, তস্স সব্বপ্পযোগেসু দুক্কটং, পটিলাভেন নিস্সগ্গিযং হোতি.

ৰাজগহে ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আৰব্ভ চীৱৰৱাযাপনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, ৱিঞ্ঞাপিতসুত্তং ৱিঞ্ঞাপিততন্তৱাযেন ৱাযাপেন্তস্স দীঘতো ৱিদত্থিমত্তে তিৰিযঞ্চ হত্থমত্তে ৱীতে নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. ইতি যাৱ চীৱৰং ৱড্ঢতি, তাৱ ইমিনা পমাণেন আপত্তিযো ৱড্ঢন্তি. তেনেৱ পন অৱিঞ্ঞত্তিযা লদ্ধসুত্তং ৱাযাপেন্তস্স যথা পুব্বে নিস্সগ্গিযং, এৱং ইধ দুক্কটং. তেনেৱ ৱিঞ্ঞত্তঞ্চ অৱিঞ্ঞত্তঞ্চ ৱাযাপেন্তস্স সচে ৱুত্তপ্পমাণেন কেদাৰবদ্ধং ৱিয চীৱৰং হোতি, অকপ্পিযসুত্তমযে পৰিচ্ছেদে পাচিত্তিযং, ইতৰস্মিং তথেৱ দুক্কটং. ততো চে ঊনতৰা পৰিচ্ছেদা, সব্বপৰিচ্ছেদেসু দুক্কটানেৱ. অথ একন্তৰিকেন ৱা সুত্তেন দীঘতো ৱা কপ্পিযং তিৰিযং অকপ্পিযং কত্ৱা ৱীতং হোতি, পুব্বে ৱুত্তপ্পমাণগণনায দুক্কটানি. এতেনেৱ উপাযেন কপ্পিযতন্তৱাযেন অকপ্পিযসুত্তে, কপ্পিযাকপ্পিযেহি তন্তৱাযেহি সুত্তেপি কপ্পিযে অকপ্পিযে কপ্পিযাকপ্পিযে চ আপত্তিভেদো ৱেদিতব্বো. তিকপাচিত্তিযং, অৱাযাপিতে ৱাযাপিতসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স ৱা দুক্কটং. চীৱৰসিব্বনআযোগকাযবন্ধনঅংসবদ্ধকপত্তত্থৱিকপৰিস্সাৱনানং অত্থায সুত্তং ৱিঞ্ঞাপেন্তস্স, ঞাতকপ্পৱাৰিতেহি কপ্পিযসুত্তং ৱাযাপেন্তস্স, অঞ্ঞস্সত্থায, অত্তনো ধনেন, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি, চীৱৰত্থায ৱিঞ্ঞাপিতসুত্তং, অত্তুদ্দেসিকতা, অকপ্পিযতন্তৱাযেন অকপ্পিযৱিঞ্ঞত্তিযা ৱাযাপনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি ধোৱাপনসিক্খাপদে ৱুত্তনযানেৱাতি.

সুত্তৱিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. মহাপেসকাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা

সত্তমে তত্ৰ চে সো ভিক্খূতি যত্ৰ গামে ৱা নিগমে ৱা তন্তৱাযা, তত্ৰ. পুব্বে অপ্পৱাৰিতোতি চীৱৰসামিকেহি অপ্পৱাৰিতো হুত্ৱা. ৱিকপ্পং আপজ্জেয্যাতি ৱিসিট্ঠকপ্পং অধিকৱিধানং আপজ্জেয্য. ইদানি যেনাকাৰেন ৱিকপ্পং আপন্নো হোতি, তং দস্সেতুং ইদং খো, আৱুসোতিআদি ৱুত্তং. তত্থ আযতন্তি দীঘং. ৱিত্থতন্তি পুথুলং. অপ্পিতন্তি ঘনং. সুৱীতন্তি সুট্ঠু ৱীতং, সব্বট্ঠানেসু সমং কত্ৱা ৱীতং. সুপ্পৱাযিতন্তি সুট্ঠু পৱাযিতং, সব্বট্ঠানেসু সমং কত্ৱা তন্তে পসাৰিতং. সুৱিলেখিতন্তি লেখনিযা সুট্ঠু ৱিলেখিতং. সুৱিতচ্ছিতন্তি কোচ্ছেন সুট্ঠু ৱিতচ্ছিতং, সুট্ঠু নিদ্ধোতন্তি অত্থো. পিণ্ডপাতমত্তম্পীতি এত্থ চ ন ভিক্খুনো পিণ্ডপাতদানমত্তেন তং নিস্সগ্গিযং হোতি, সচে পন তে তস্স ৱচনেন চীৱৰসামিকানং হত্থতো সুত্তং গহেত্ৱা ঈসকম্পি আযতং ৱা ৱিত্থতং ৱা অপ্পিতং ৱা কৰোন্তি, অথ তেসং পযোগে ভিক্খুনো দুক্কটং, পটিলাভেন নিস্সগ্গিযং হোতি.

সাৱত্থিযং উপনন্দং আৰব্ভ চীৱৰে ৱিকপ্পং আপজ্জনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, ঞাতকে অঞ্ঞাতকসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স ৱা দুক্কটং. ঞাতকপ্পৱাৰিতানং তন্তৱাযেহি, অঞ্ঞস্স ৱা অত্থায, অত্তনো ৱা ধনেন, মহগ্ঘং ৱাযাপেতুকামং অপ্পগ্ঘং ৱাযাপেন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. অঞ্ঞাতকঅপ্পৱাৰিতানং তন্তৱাযে উপসঙ্কমিত্ৱা ৱিকপ্পমাপজ্জনতা, চীৱৰস্স অত্তুদ্দেসিকতা, তস্স ৱচনেন সুত্তৱড্ঢনং, চীৱৰপ্পটিলাভোতি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি ধোৱাপনসিক্খাপদে ৱুত্তনযানেৱাতি.

মহাপেসকাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. অচ্চেকচীৱৰসিক্খাপদৱণ্ণনা

অট্ঠমে দসাহানাগতন্তি দস অহানি দসাহং, তেন দসাহেন অনাগতা দসাহানাগতা, দসাহেন অসম্পত্তাতি অত্থো, তং দসাহানাগতং, অচ্চন্তসংযোগৱসেন ভুম্মত্থে উপযোগৱচনং. কত্তিকতেমাসিকপুণ্ণমন্তি পঠমকত্তিকপুণ্ণমং, ইধাপি পঠমপদস্স অনুপযোগতা পুৰিমনযেনেৱ ভুম্মত্থে উপযোগৱচনং. ইদং ৱুত্তং হোতি – যতো পট্ঠায পঠমপ্পৱাৰণা ‘‘দসাহানাগতা’’তি ৱুচ্চতি, সচেপি তানি দিৱসানি অচ্চন্তমেৱ ভিক্খুনো অচ্চেকচীৱৰং উপ্পজ্জেয্য, ‘‘অচ্চেকং ইদ’’ন্তি জানমানেন ভিক্খুনা সব্বম্পি পটিগ্গহেতব্বন্তি. তেন পৱাৰণামাসস্স জুণ্হপক্খপঞ্চমিতো পট্ঠায উপ্পন্নস্স চীৱৰস্স নিধানকালো দস্সিতো হোতি. কামঞ্চেস ‘‘দসাহপৰমং অতিৰেকচীৱৰং ধাৰেতব্ব’’ন্তিইমিনাৱ সিদ্ধো, অট্ঠুপ্পত্তিৱসেন পন অপুব্বং ৱিয অত্থং দস্সেত্ৱা সিক্খাপদং ঠপিতং. অচ্চেকচীৱৰন্তি গমিকগিলানগব্ভিনিঅভিনৱুপ্পন্নসদ্ধানং পুগ্গলানং অঞ্ঞতৰেন ‘‘ৱস্সাৱাসিকং দস্সামী’’তি এৱং আৰোচেত্ৱা দিন্নং. সচে তং পুৰে পৱাৰণায ৱিভজিতং, যেন গহিতং, তেন ৱস্সচ্ছেদো ন কাতব্বো, কৰোতি চে, তং চীৱৰং সঙ্ঘিকং হোতি. যাৱ চীৱৰকালসমযন্তি অনত্থতে কথিনে যাৱ ৱস্সানস্স পচ্ছিমো মাসো, অত্থতে কথিনে যাৱ পঞ্চ মাসা, তাৱ নিক্খিপিতব্বং.

সাৱত্থিযং সম্বহুলে ভিক্খূ আৰব্ভ অচ্চেকচীৱৰস্স চীৱৰকালসমযং অতিক্কমনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সেসমেত্থ চীৱৰৱগ্গস্স পঠমসিক্খাপদে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বন্তি.

অচ্চেকচীৱৰসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. সাসঙ্কসিক্খাপদৱণ্ণনা

নৱমে উপৱস্সং খো পনাতি এত্থ উপৱস্সন্তি উপৱস্স, উপৱসিত্ৱাতি ৱুত্তং হোতি, উপসম্পজ্জন্তিআদীসু (ৱিভ. ৫৭০) ৱিয হেত্থ অনুনাসিকো দট্ঠব্বো, ৱস্সং উপগন্ত্ৱা ৱসিত্ৱা চাতি অত্থো. ইমস্স চ পদস্স ‘‘তথাৰূপেসু ভিক্খু সেনাসনেসু ৱিহৰন্তো’’তিইমিনা সম্বন্ধো, ইদং ৱুত্তং হোতি – ৱস্সং উপগন্ত্ৱা ৱসিত্ৱা চ ততো পৰং পচ্ছিমকত্তিকপুণ্ণমপৰিযোসানকালং যানি খো পন তানি আৰঞ্ঞকানি…পে… অন্তৰঘৰে নিক্খিপেয্যাতি. তত্থ আৰঞ্ঞকানীতি সব্বপচ্ছিমানি আৰোপিতেন আচৰিযধনুনা গামস্স ইন্দখীলতো পট্ঠায পঞ্চধনুসতপ্পমাণে পদেসে কতসেনাসনানি. সচে পন অপৰিক্খিত্তো গামো হোতি, পৰিক্খেপাৰহট্ঠানতো পট্ঠায মিনেতব্বং. সচে ৱিহাৰস্স পৰিক্খেপো ৱা অপৰিক্খিত্তস্স যং গামতো সব্বপঠমং সেনাসনং ৱা চেতিযং ৱা বোধি ৱা ধুৱসন্নিপাতট্ঠানং ৱা যাৱ, তং তাৱ পকতিমগ্গেন মিনেতব্বং, অঞ্ঞং মগ্গং কাতুং, অমগ্গেন ৱা মিনেতুং ন ৱট্টতি. সাসঙ্কসম্মতানীতি চোৰাদীনং নিৱিট্ঠোকাসাদিদস্সনেন ‘‘সাসঙ্কানী’’তি সম্মতানি, এৱং সঞ্ঞাতানীতি অত্থো. সহ পটিভযেন সপ্পটিভযানি, চোৰেহি মনুস্সানং হতৱিলুত্তাকোটিতভাৱদস্সনতো সন্নিহিতবলৱভযানীতি অত্থো.

অন্তৰঘৰে নিক্খিপেয্যাতি আৰঞ্ঞকস্স সেনাসনস্স সমন্তা সব্বদিসাভাগেসু অত্তনা অভিৰুচিতে গোচৰগামে নিক্খিপেয্য. তঞ্চ খো সতিযা অঙ্গসম্পত্তিযা, তত্ৰাযং অঙ্গসম্পত্তি – পুৰিমিকায উপগন্ত্ৱা মহাপৱাৰণায পৱাৰিতো হোতি, ইদমেকং অঙ্গং. কত্তিকমাসোযেৱ হোতি, ইদং দুতিযং অঙ্গং. পঞ্চধনুসতিকপচ্ছিমপ্পমাণযুত্তং সেনাসনং হোতি, ইদং ততিযং অঙ্গং. ঊনপ্পমাণে ৱা গাৱুততো অতিৰেকপ্পমাণে ৱা ন লভতি, যত্ৰ হি পিণ্ডায চৰিত্ৱা ভুত্তৱেলাযমেৱ পুন ৱিহাৰং সক্কা আগন্তুং, তদেৱ ইধাধিপ্পেতং. সাসঙ্কসপ্পটিভযমেৱ হোতি, ইদং চতুত্থং অঙ্গং হোতীতি. কোচিদেৱ পচ্চযোতি কিঞ্চিদেৱ কাৰণং. তেন চীৱৰেনাতি তেন অন্তৰঘৰে নিক্খিত্তচীৱৰেন. ৱিপ্পৱাসাযাতি ৱিযোগৱাসায. ততো চে উত্তৰি ৱিপ্পৱসেয্যাতি ছাৰত্ততো উত্তৰি তস্মিং সেনাসনে সত্তমং অৰুণং উট্ঠাপেয্যাতি অত্থো, তথা অসক্কোন্তেন পন গামসীমং ওক্কমিত্ৱা সভাযং ৱা যত্থ কত্থচি ৱা ৱসিত্ৱা চীৱৰপ্পৱত্তিং ঞত্ৱা পক্কমিতুং ৱট্টতি. অঞ্ঞত্ৰ ভিক্খুসম্মুতিযাতি যং সঙ্ঘো গিলানস্স ভিক্খুনো চীৱৰেন ৱিপ্পৱাসসম্মুতিং দেতি, তং ঠপেত্ৱা অলদ্ধসম্মুতিকস্স অতিৰেকছাৰত্তং ৱিপ্পৱসতো নিস্সগ্গিযং হোতি.

সাৱত্থিযং সম্বহুলে ভিক্খূ আৰব্ভ চীৱৰৱিপ্পৱাসৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সেসমেত্থ চীৱৰৱগ্গস্স দুতিযসিক্খাপদে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বন্তি.

সাসঙ্কসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. পৰিণতসিক্খাপদৱণ্ণনা

দসমে সঙ্ঘিকন্তি সঙ্ঘস্স সন্তকং. সো হি সঙ্ঘস্স পৰিণতত্তা হত্থে অনাৰুড়্হোপি একেন পৰিযাযেন সঙ্ঘসন্তকো হোতি. লাভন্তি লভিতব্বং চীৱৰাদিৱত্থুং. পৰিণতন্তি ‘‘দস্সাম কৰিস্সামা’’তি ৱচীভেদেন ৱা হত্থমুদ্দায ৱা সঙ্ঘস্স নিন্নং হুত্ৱা ঠিতং. অত্তনো পৰিণামেয্যাতি ‘‘ইদং ময্হং দেথা’’তিআদীনি ৱদন্তো অত্তনিন্নং কৰেয্য. সচে পন সঙ্ঘস্স দিন্নং হোতি, তং গহেতুং ন ৱট্টতি, সঙ্ঘস্সেৱ দাতব্বং. পৰিণতং পন সহধম্মিকানং ৱা গিহীনং ৱা অন্তমসো মাতুসন্তকম্পি অত্তনো পৰিণামেন্তস্স পযোগে দুক্কটং, পটিলাভেন নিস্সগ্গিযং হোতি.

সাৱত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আৰব্ভ পৰিণামনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, পৰিণতে ৱেমতিকস্স, অপৰিণতে পৰিণতসঞ্ঞিনো চেৱ ৱেমতিকস্স চ, সঙ্ঘচেতিযপুগ্গলেসু যস্স কস্সচি পৰিণতং অঞ্ঞসঙ্ঘাদীনং পৰিণামেন্তস্স চ দুক্কটং. অপৰিণতসঞ্ঞিনো, ‘‘কত্থ দেমা’’তি পুচ্ছিতে ‘‘যত্থ তুম্হাকং চিত্তং পসীদতি, তত্থ দেথ, তুম্হাকং দেয্যধম্মো পৰিভোগং ৱা লভেয্যা’’তিআদীনি ৱদন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. সঙ্ঘে পৰিণতভাৱো, তং ঞত্ৱা অত্তনো পৰিণামনং, পটিলাভোতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানীতি.

পৰিণতসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

পত্তৱগ্গো ততিযো.

ইতি কঙ্খাৱিতৰণিযা পাতিমোক্খৱণ্ণনায

নিস্সগ্গিযপাচিত্তিযৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.