নিস্সগ্গিযকণ্ডো

ইতো পৰং পন ইমে খো পনাতিআদি সব্বত্থ ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং.

১. চীৱৰৱগ্গো

১. কথিনসিক্খাপদৱণ্ণনা

নিস্সগ্গিযেসু পন চীৱৰৱগ্গস্স তাৱ পঠমসিক্খাপদে নিট্ঠিতচীৱৰস্মিন্তি সূচিকম্মপৰিযোসানেন ৱা, ‘‘নট্ঠং ৱা ৱিনট্ঠং ৱা দড্ঢং ৱা চীৱৰাসা ৱা উপচ্ছিন্না’’তি (পাৰা. ৪৬৩) ইমেসু ৱা যেন কেনচি আকাৰেন নিট্ঠিতে চীৱৰস্মিং, চীৱৰস্স কৰণপলিবোধে উপচ্ছিন্নেতি অত্থো. অত্থতকথিনস্স হি ভিক্খুনো যাৱ ইমেহাকাৰেহি চীৱৰপলিবোধো ন ছিজ্জতি, তাৱ কথিনানিসংসং লভতি. উব্ভতস্মিং কথিনেতি যং সঙ্ঘস্স কথিনং অত্থতং, তস্মিঞ্চ উব্ভতে. তত্ৰেৱং সঙ্খেপতো কথিনত্থাৰো চ উব্ভাৰো চ ৱেদিতব্বো. অযঞ্হি কথিনত্থাৰো নাম ভগৱতা পুৰিমৱস্সংৱুট্ঠানং অনুঞ্ঞাতো, সো সব্বন্তিমেন পৰিচ্ছেদেন পঞ্চন্নং জনানং ৱট্টতি, তস্মা যত্থ চত্তাৰো ৱা তযো ৱা দ্ৱে ৱা একো ৱা পুৰিমৱস্সং উপগতো, তত্থ পচ্ছিমৱস্সূপগতে গণপূৰকে কত্ৱা অত্থৰিতব্বং, তে চ গণপূৰকাৱ হোন্তি, আনিসংসে ন লভন্তি, তস্মা সচে পুৰিমৱস্সংৱুট্ঠানং গহট্ঠপব্বজিতেসু যো কোচি ধম্মেন সমেন চীৱৰং দেতি ‘‘ইমিনা কথিনং অত্থৰথা’’তি (মহাৱ. ৩০৬-৩০৯), তং খন্ধকে ৱুত্তায ঞত্তিদুতিযকম্মৱাচায কথিনত্থাৰাৰহস্স ভিক্খুনো দাতব্বং. তেন তদহেৱ পঞ্চ ৱা অতিৰেকানি ৱা খণ্ডানি ছিন্দিত্ৱা সঙ্ঘাটি ৱা উত্তৰাসঙ্গো ৱা অন্তৰৱাসকো ৱা কাতব্বো, সেসভিক্খূহিপি তস্স সহাযেহি ভৱিতব্বং, সচে কতচীৱৰমেৱ উপ্পজ্জতি, সুন্দৰমেৱ. অচ্ছিন্নাসিব্বিতং পন ন ৱট্টতি. তেন ভিক্খুনা সচে সঙ্ঘাটিযা অত্থৰিতুকামো হোতি, পোৰাণিকং সঙ্ঘাটিং পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা নৱং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠহিত্ৱা ‘‘ইমায সঙ্ঘাটিযা কথিনং অত্থৰামী’’তি অত্থৰিতব্বং. উত্তৰাসঙ্গঅন্তৰৱাসকেসুপি এসেৱ নযো. ততো তেন পুৰিমৱস্সংৱুট্ঠে অন্তোসীমাগতে ভিক্খূ উপসঙ্কমিত্ৱা ‘‘অত্থতং, ভন্তে, সঙ্ঘস্স কথিনং, ধম্মিকো কথিনত্থাৰো, অনুমোদথা’’তি (পৰি. ৪১৩) ৱত্তব্বং, থেৰানঞ্চ নৱানঞ্চ বহূনঞ্চ একস্স চ অনুৰূপং সল্লক্খেত্ৱা ৱত্তব্বং. তেহিপি ‘‘অত্থতং, ভন্তে, সঙ্ঘস্স কথিন’’ন্তি ৱা ‘‘অত্থতং, আৱুসো, সঙ্ঘস্স কথিন’’ন্তি ৱা ৱত্ৱা ‘‘ধম্মিকো কথিনত্থাৰো, অনুমোদামা’’তি ৱা ‘‘অনুমোদামী’’তি ৱা ৱত্তব্বং. পুৰিমৱস্সংৱুট্ঠেসুপি যে অনুমোদন্তি, তেসংযেৱ অত্থতং হোতি কথিনং. তে ততো পট্ঠায যাৱ কথিনস্সুব্ভাৰা অনামন্তচাৰো, অসমাদানচাৰো, যাৱদত্থচীৱৰং, গণভোজনং, যো চ তত্থ চীৱৰুপ্পাদো, তস্মিং আৱাসে সঙ্ঘস্স উপ্পন্নচীৱৰঞ্চাতি ইমে পঞ্চানিসংসে লভন্তি, অযং তাৱ কথিনত্থাৰো. তং পনেতং কথিনং ‘‘অট্ঠিমা, ভিক্খৱে, মাতিকা কথিনস্সুব্ভাৰায পক্কমনন্তিকা নিট্ঠানন্তিকা সন্নিট্ঠানন্তিকা নাসনন্তিকা সৱনন্তিকা আসাৱচ্ছেদিকা সীমাতিক্কমনন্তিকা সহুব্ভাৰা’’তি (মহাৱ. ৩১০) এৱং ৱুত্তাসু অট্ঠসু মাতিকাসু অঞ্ঞতৰৱসেন উদ্ধৰীযতি, তত্থ ৱিত্থাৰৱিনিচ্ছযো সমন্তপাসাদিকাযং (মহাৱ. অট্ঠ. ৩১০) ৱুত্তনযেন ৱেদিতব্বো. ইতি ‘‘উব্ভতস্মিং কথিনে’’তিইমিনা সেসপলিবোধাভাৱং দস্সেতি.

দসাহপৰমন্তি দস অহানি পৰমো পৰিচ্ছেদো অস্সাতি দসাহপৰমো, তং দসাহপৰমং কালং ধাৰেতব্বন্তি অত্থো. অধিট্ঠিতৱিকপ্পিতেসু অপৰিযাপন্নত্তা অতিৰেকং চীৱৰন্তি অতিৰেকচীৱৰং, চীৱৰং নাম খোমং কপ্পাসিকং কোসেয্যং কম্বলং সাণং ভঙ্গন্তি এতেসং ৱা তদনুলোমানং ৱা অঞ্ঞতৰং অযমস্স জাতি, পমাণতো পন তং ৱিকপ্পনুপগং পচ্ছিমং ইধ অধিপ্পেতং. ৱুত্তঞ্হেতং ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, আযামতো অট্ঠঙ্গুলং সুগতঙ্গুলেন চতুৰঙ্গুলৱিত্থতং পচ্ছিমং চীৱৰং ৱিকপ্পেতু’’ন্তি (মহাৱ. ৩৫৮). যং পন ৱুত্তং ‘‘অধিট্ঠিতৱিকপ্পিতেসু অপৰিযাপন্নত্তা’’তি, এত্থ ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, তিচীৱৰং অধিট্ঠাতুং ন ৱিকপ্পেতুং, ৱস্সিকসাটিকং ৱস্সানং চতুমাসং অধিট্ঠাতুং ততো পৰং ৱিকপ্পেতুং, নিসীদনং অধিট্ঠাতুং ন ৱিকপ্পেতুং পচ্চত্থৰণং অধিট্ঠাতুং ন ৱিকপ্পেতুং, কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদিং যাৱ আবাধা অধিট্ঠাতুং ততো পৰং ৱিকপ্পেতুং, মুখপুঞ্ছনচোড়কং অধিট্ঠাতুং ন ৱিকপ্পেতুং, পৰিক্খাৰচোড়ং অধিট্ঠাতুং ন ৱিকপ্পেতু’’ন্তি (মহাৱ. ৩৫৮) ইমিনা নযেন অধিট্ঠাতব্বৱিকপ্পেতব্বতা জানিতব্বা. তত্থ তিচীৱৰং অধিট্ঠহন্তেন ৰজিত্ৱা কপ্পবিন্দুং দত্ৱা পমাণযুত্তমেৱ অধিট্ঠাতব্বং, তস্স পমাণং উক্কট্ঠপৰিচ্ছেদেন সুগতচীৱৰতো ঊনকং ৱট্টতি, লামকপৰিচ্ছেদেন সঙ্ঘাটিযা তাৱ উত্তৰাসঙ্গস্স চ দীঘতো মুট্ঠিপঞ্চকং, তিৰিযং মুট্ঠিত্তিকং, অন্তৰৱাসকো দীঘতো মুট্ঠিপঞ্চকো, তিৰিযং দ্ৱিহত্থোপি ৱট্টতি. ৱুত্তপ্পমাণতো পন অতিৰেকঞ্চ ঊনকঞ্চ ‘‘পৰিক্খাৰচোড়’’ন্তি অধিট্ঠাতব্বং. তত্থ যস্মা ‘‘দ্ৱে চীৱৰস্স অধিট্ঠানানি কাযেন ৱা অধিট্ঠেতি, ৱাচায ৱা অধিট্ঠেতী’’তি ৱুত্তং, তস্মা পুৰাণসঙ্ঘাটিং ‘‘ইমং সঙ্ঘাটিং পচ্চুদ্ধৰামী’’তি পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা নৱং হত্থেন গহেত্ৱা ‘‘ইমং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তি চিত্তেন আভোগং কত্ৱা কাযৱিকাৰং কৰোন্তেন কাযেন ৱা অধিট্ঠাতব্বা, ৱচীভেদং কত্ৱা ৱাচায ৱা অধিট্ঠাতব্বা. তত্ৰ দুৱিধং অধিট্ঠানং – সচে হত্থপাসে হোতি, ‘‘ইমং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তি ৱাচা ভিন্দিতব্বা. অথ অন্তোগব্ভাদীসু সামন্তৱিহাৰে ৱা হোতি, ঠপিতট্ঠানং সল্লক্খেত্ৱা ‘‘এতং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তি ৱাচা ভিন্দিতব্বা. এস নযো উত্তৰাসঙ্গে চ অন্তৰৱাসকে চ. নামমত্তমেৱ হি ৱিসেসো. তস্মা সব্বানি সঙ্ঘাটিং উত্তৰাসঙ্গং অন্তৰৱাসকন্তি এৱং অত্তনো অত্তনো নামেনেৱ অধিট্ঠাতব্বানি. সচে অধিট্ঠহিত্ৱা ঠপিতৱত্থেহি সঙ্ঘাটিআদীনি কৰোতি, নিট্ঠিতে ৰজনে চ কপ্পে চ ‘‘ইমং পচ্চুদ্ধৰামী’’তি পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা পুন অধিট্ঠাতব্বানি. ইদঞ্চ পন তিচীৱৰং সুখপৰিভোগত্থং পৰিক্খাৰচোড়ং অধিট্ঠাতুম্পি ৱট্টতি.

ৱস্সিকসাটিকা অনতিৰিত্তপমাণা নামং গহেত্ৱা ৱুত্তনযেনেৱ চত্তাৰো ৱস্সিকে মাসে অধিট্ঠাতব্বা, ততো পৰং পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা ৱিকপ্পেতব্বা, ৱণ্ণভেদমত্তৰত্তাপি চেসা ৱট্টতি, দ্ৱে পন ন ৱট্টন্তি. নিসীদনং ৱুত্তনযেন অধিট্ঠাতব্বমেৱ, তঞ্চ খো পমাণযুত্তং একমেৱ, দ্ৱে ন ৱট্টন্তি. পচ্চত্থৰণম্পি অধিট্ঠাতব্বমেৱ, তং পন মহন্তম্পি একম্পি বহূনিপি ৱট্টন্তি, নীলম্পি পীতকম্পি সদসম্পি পুপ্ফদসম্পীতি সব্বপ্পকাৰম্পি ৱট্টতি. কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদি যাৱ আবাধো অত্থি, তাৱ পমাণিকা অধিট্ঠাতব্বা, আবাধে ৱূপসন্তে পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা ৱিকপ্পেতব্বা, সা একাৱ ৱট্টতি. মুখপুঞ্ছনচোড়ং অধিট্ঠাতব্বমেৱ, তং পন একম্পি বহূনিপি মহন্তম্পি ৱট্টতিযেৱ. পৰিক্খাৰচোড়ে গণনা নত্থি, যত্তকং ইচ্ছতি, তত্তকং অধিট্ঠাতব্বমেৱ. থৱিকাপি পৰিস্সাৱনম্পি ৱিকপ্পনুপগং পচ্ছিমপমাণং ‘‘পৰিক্খাৰচোড়’’ন্তি অধিট্ঠাতব্বমেৱ, বহূনিপি একতো কত্ৱা ‘‘ইমানি চীৱৰানি পৰিক্খাৰচোড়ানি অধিট্ঠামী’’তিআদিনা নযেন অধিট্ঠাতুং ৱট্টতিযেৱ. মঞ্চভিসি পীঠভিসি বিব্বোহনং পাৱাৰো কোজৱোতি এতেসু পন সেনাসনপৰিক্খাৰত্থায দিন্নপচ্চত্থৰণে চ অধিট্ঠানকিচ্চং নত্থিযেৱ. সব্বঞ্চ পনেতং ৱুত্তপ্পকাৰেন অধিট্ঠিতচীৱৰং অঞ্ঞস্স দানেন, অচ্ছিন্দিত্ৱা গহণেন, ৱিস্সাসগ্গাহেন, হীনাযাৱত্তনেন, সিক্খাপচ্চক্খানেন, কালঙ্কিৰিযায, লিঙ্গপৰিৱত্তনেন, পচ্চুদ্ধৰণেনাতি ইমেহি অট্ঠহি কাৰণেহি অধিট্ঠানং ৱিজহতি. তিচীৱৰং পন কনিট্ঠঙ্গুলিনখপিট্ঠিপ্পমাণেন ছিদ্দেনাপি ৱিজহতি, তঞ্চ খো ৱিনিব্বেধেনেৱ. সচে হি ছিদ্দস্স অব্ভন্তৰে একতন্তুপি অচ্ছিন্নো হোতি, ৰক্খতিযেৱ. তত্থ সঙ্ঘাটিযা চ উত্তৰাসঙ্গস্স চ দীঘন্ততো ৱিদত্থিপ্পমাণস্স তিৰিযন্ততো অট্ঠঙ্গুলপ্পমাণস্স পদেসস্স ওৰতো ছিদ্দং অধিট্ঠানং ভিন্দতি, অন্তৰৱাসকেপি দীঘন্ততো এতদেৱ পমাণং, তিৰিযন্তেন পন চতুৰঙ্গুলতা ৱেদিতব্বা. তিণ্ণন্নম্পি ৱুত্তোকাসস্স পৰতো ন ভিন্দতি, তস্মা ছিদ্দে জাতে তিচীৱৰং অতিৰেকচীৱৰট্ঠানে তিট্ঠতি, সূচিকম্মং কত্ৱা পুন অধিট্ঠাতব্বং. ৱস্সিকসাটিকা ৱস্সানমাসাতিক্কমেনাপি, কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদি আবাধৱূপসমেনাপি অধিট্ঠানং ৱিজহতি. তস্মা সা ততো পৰং ৱিকপ্পেতব্বা. ৱিকপ্পনলক্খণং পন সব্বচীৱৰানং ৱিকপ্পনসিক্খাপদেযেৱ ৱণ্ণযিস্সাম. কেৱলঞ্হি ইমস্মিং ওকাসে যং এৱং অনধিট্ঠিতং অৱিকপ্পিতঞ্চ, তং ‘‘অতিৰেকচীৱৰ’’ন্তি ৱেদিতব্বং.

তং অতিক্কামযতো নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযন্তি তং যথাৱুত্তজাতিপ্পমাণং চীৱৰংদসাহপৰমং কালং অতিক্কামযতো এত্থন্তৰে যথা অতিৰেকচীৱৰং ন হোতি, তথা অক্ৰুব্বতো নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং, তঞ্চ চীৱৰং নিস্সগ্গিযং হোতি, পাচিত্তিযং আপত্তি চস্স হোতীতি অত্থো. অথ ৱা নিস্সজ্জনং নিস্সগ্গিযং, পুব্বভাগে কত্তব্বস্স ৱিনযকম্মস্সেতং নামং, নিস্সগ্গিযমস্স অত্থীতি নিস্সগ্গিযমিচ্চেৱ. কিং তং? পাচিত্তিযং. তং অতিক্কামযতো সহ নিস্সগ্গিযেন নিস্সগ্গিযৱিনযকম্মং পাচিত্তিযং হোতীতি অযমেত্থ অত্থো. তঞ্চ পনেতং চীৱৰং যং দিৱসং উপ্পন্নং, তস্স যো অৰুণো, সো উপ্পন্নদিৱসনিস্সিতো, তস্মা চীৱৰুপ্পাদদিৱসেন সদ্ধিং একাদসে অৰুণুগ্গমনে দসাহাতিক্কমিতং হোতি, তং গহেত্ৱা সঙ্ঘস্স ৱা গণস্স ৱা পুগ্গলস্স ৱা নিস্সজ্জিতব্বং, তত্ৰাযং নযো – সঙ্ঘস্স তাৱ এৱং নিস্সজ্জিতব্বং ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৱৰং দসহাতিক্কন্তং নিস্সগ্গিযং, ইমাহং সঙ্ঘস্স নিস্সজ্জামী’’তি নিস্সজ্জিত্ৱা ‘‘অহং, ভন্তে, একং নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং আপন্নো, তং পটিদেসেমী’’তি এৱং আপত্তি দেসেতব্বা. সচে দ্ৱে হোন্তি, ‘‘দ্ৱে’’তি ৱত্তব্বং, সচে তদুত্তৰি, ‘‘সম্বহুলা’’তি ৱত্তব্বং. নিস্সজ্জনেপি সচে দ্ৱে ৱা বহূনি ৱা হোন্তি, ‘‘ইমানি মে, ভন্তে, চীৱৰানি দসাহাতিক্কন্তানি নিস্সগ্গিযানি, ইমানাহং সঙ্ঘস্স নিস্সজ্জামী’’তি ৱত্তব্বং, পাড়িং ৱত্তুং অসক্কোন্তেন অঞ্ঞথাপি ৱত্তব্বং. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু আপত্তিং সৰতি ৱিৱৰতি উত্তানিং কৰোতি দেসেতি, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, অহং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো আপত্তিং পটিগ্গণ্হেয্য’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৩৯), ইমিনা লক্খণেন আপত্তিং পটিগ্গণ্হিত্ৱা ৱত্তব্বো ‘‘পস্সসী’’তি, ‘‘আম পস্সামী’’তি, ‘‘আযতিং সংৱৰেয্যাসী’’তি, ‘‘সাধু সুট্ঠু সংৱৰিস্সামী’’তি. দ্ৱীসু পন সম্বহুলাসু ৱা পুৰিমনযেনেৱ ৱচনভেদো কাতব্বো. দেসিতায আপত্তিযা ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, ইদং চীৱৰং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো নিস্সগ্গিযং সঙ্ঘস্স নিস্সট্ঠং, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইমং চীৱৰং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো দদেয্যা’’তি (পাৰা. ৪৬৪) এৱং নিস্সট্ঠচীৱৰং দাতব্বং, দ্ৱীসু বহূসু ৱা ৱচনভেদো কাতব্বো.

গণস্স পন নিস্সজ্জন্তেন ‘‘ইমাহ’’ন্তি ৱা ‘‘ইমানি অহ’’ন্তি ৱা ৱত্ৱা ‘‘আযস্মন্তানং নিস্সজ্জামী’’তি ৱত্তব্বং, আপত্তিপ্পটিগ্গাহকেনাপি ‘‘সুণন্তু মে আযস্মন্তা, অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু আপত্তিং সৰতি…পে… দেসেতি, যদাযস্মন্তানং পত্তকল্ল’’ন্তি ৱত্তব্বং, চীৱৰদানেপি ‘‘সুণন্তু মে আযস্মন্তা, ইদং চীৱৰং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো নিস্সগ্গিযং আযস্মন্তানং নিস্সট্ঠং, যদাযস্মন্তানং পত্তকল্লং, আযস্মন্তা ইমং চীৱৰং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো দদেয্যু’’ন্তি (পাৰা. ৪৬৬) ৱত্তব্বং, সেসং পুৰিমসদিসমেৱ. পুগ্গলস্স পন নিস্সজ্জন্তেন ‘‘ইমাহ’’ন্তি ৱা ‘‘ইমানি অহ’’ন্তি ৱা ৱত্ৱা ‘‘আযস্মতো নিস্সজ্জামী’’তি ৱত্তব্বং, নিস্সজ্জিত্ৱা ‘‘অহং, ভন্তে, একং নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং আপন্নো, তং পটিদেসেমী’’তি এৱং আপত্তি দেসেতব্বা. সচে পন নৱকতৰো হোতি, ‘‘আৱুসো’’তি ৱত্তব্বং, তেনাপি ‘‘পস্সসী’’তি ৱা ‘‘পস্সথা’’তি ৱা ৱুত্তে ‘‘আম, ভন্তে’’তি ৱা ‘‘আম আৱুসো’’তি ৱা ৱত্ৱা ‘‘পস্সামী’’তি ৱত্তব্বং, ততো ‘‘আযতিং সংৱৰেয্যাসী’’তি ৱা ‘‘সংৱৰেয্যাথা’’তি ৱা ৱুত্তে ‘‘সাধু সুট্ঠু সংৱৰিস্সামী’’তি ৱত্তব্বং. এৱং দেসিতায আপত্তিযা ‘‘ইমং চীৱৰং আযস্মতো দম্মী’’তি দাতব্বং, দ্ৱীসু তীসু ৱা পুব্বে ৱুত্তানুসাৰেনেৱ নযো ৱেদিতব্বো. দ্ৱিন্নং পন যথা গণস্স, এৱং নিস্সজ্জিতব্বং, ততো আপত্তিপ্পটিগ্গহণঞ্চ নিস্সট্ঠচীৱৰদানঞ্চ তেসং অঞ্ঞতৰেন যথা একেন পুগ্গলেন, তথা কাতব্বং, ইদং পন সব্বনিস্সগ্গিযেসু ৱিধানং. চীৱৰং পত্তো নিসীদনন্তি ৱত্থুমত্তমেৱ হি নানং, পৰম্মুখং পন ৱত্থু ‘‘এত’’ন্তি নিস্সজ্জিতব্বং. সচে বহূনি হোন্তি, ‘‘এতানী’’তি ৱত্তব্বং. নিস্সট্ঠদানেপি এসেৱ নযো. নিস্সট্ঠৱত্থুং ‘‘দিন্নমিদং ইমিনা ময্হ’’ন্তি সঞ্ঞায ন পটিদেন্তস্স দুক্কটং, তস্স সন্তকভাৱং ঞত্ৱা লেসেন অচ্ছিন্দন্তো সামিকস্স ধুৰনিক্খেপেন ভণ্ডং অগ্ঘাপেত্ৱা কাৰেতব্বোতি.

ৱেসালিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আৰব্ভ অতিৰেকচীৱৰধাৰণৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘দসাহপৰম’’ন্তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, অনিস্সজ্জিত্ৱা পৰিভুঞ্জন্তস্স দুক্কটং, যথা চ ইধ, এৱং সব্বত্থ, তস্মা নং পৰতো ন ৱক্খাম. দসাহং অনতিক্কন্তেপি অতিক্কন্তসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স চ দুক্কটং. অতিক্কন্তে অনতিক্কন্তসঞ্ঞিনোপি ৱেমতিকস্সপি নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযমেৱ, তথা অনধিট্ঠিতাৱিকপ্পিতঅঅস্সজ্জিতঅনট্ঠাৱিনট্ঠঅদড্ঢাৱিলুত্তেসু অধিট্ঠিতাদিসঞ্ঞিনো. অন্তোদসাহং অধিট্ঠিতে ৱিকপ্পিতে ৱিস্সজ্জিতে নট্ঠে ৱিনট্ঠে দড্ঢে অচ্ছিন্নে ৱিস্সাসেন গাহিতে উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. আচাৰৱিপত্তি, যথা চ ইদং, এৱং ইতো পৰানিপি, উভতোপাতিমোক্খেসুপি হি পাৰাজিকানি চ সঙ্ঘাদিসেসা চ সীলৱিপত্তি, সেসাপত্তিযো আচাৰৱিপত্তি, আজীৱৱিপত্তি ৱা দিট্ঠিৱিপত্তি ৱা কাচি আপত্তি নাম নত্থি. আজীৱৱিপত্তিপচ্চযা পন ঠপেত্ৱা দুব্ভাসিতং ছ আপত্তিক্খন্ধা পঞ্ঞত্তা, দিট্ঠিৱিপত্তিপচ্চযা পাচিত্তিযদুক্কটৱসেন দ্ৱে আপত্তিক্খন্ধা পঞ্ঞত্তাতি, ইদমেত্থ লক্খণং, ইতি ৱিপত্তিকথা ইধেৱ নিট্ঠিতাতি, ন নং ইতো পৰং ৱিচাৰযিস্সাম. জাতিপ্পমাণসম্পন্নস্স চীৱৰস্স অত্তনো সন্তকতা, গণনুপগতা, ছিন্নপলিবোধভাৱো, অতিৰেকচীৱৰতা, দসাহাতিক্কমোতি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. কথিনসমুট্ঠানং, অকিৰিযং, নোসঞ্ঞাৱিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৱজ্জং, কাযকম্মং, ৱচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৱেদনন্তি.

কথিনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. উদোসিতসিক্খাপদৱণ্ণনা

দুতিযে নিট্ঠিতচীৱৰস্মিং ভিক্খুনাতিএত্থ পুৰিমসিক্খাপদে ৱিয অত্থং অগ্গহেত্ৱা নিট্ঠিতে চীৱৰস্মিং ভিক্খুনোতি এৱং সামিৱসেন কৰণৱচনস্স অত্থো ৱেদিতব্বো. কৰণৱসেন হি ভিক্খুনা ইদং নাম কম্মং কাতব্বং, তং নত্থি, সামিৱসেন পন ভিক্খুনো চীৱৰস্মিং নিট্ঠিতে কথিনে চ উব্ভতে এৱং ইমেহি চীৱৰনিট্ঠানকথিনুব্ভাৰেহি ছিন্নপলিবোধো একৰত্তম্পি চে ভিক্খু তিচীৱৰেন ৱিপ্পৱসেয্যাতি এৱং অত্থো যুজ্জতি. তত্থ তিচীৱৰেনাতি তিচীৱৰাধিট্ঠাননযেন অধিট্ঠিতেসু সঙ্ঘাটিআদীসু যেনকেনচি. ৱিপ্পৱসেয্যাতি ৱিযুত্তো ৱসেয্য, ‘‘গামো একূপচাৰো নানূপচাৰো’’তিআদিনা (পাৰা. ৪৭৭) নযেন পাড়িযং ৱুত্তানং গামনিগমননিৱেসনউদোসিতঅট্টমাড়পাসাদহম্মিযনাৱাসত্থখেত্তধঞ্ঞকৰণআৰামৱিহাৰৰুক্খমূলঅজ্ঝোকাসপ্পভেদানং পন্নৰসানং নিক্খেপট্ঠানানং যত্থকত্থচি নিক্খিপিত্ৱা তেসং গামাদীনং বহি হত্থপাসাতিক্কমেন অৰুণং উট্ঠাপেয্যাতি অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৱিত্থাৰো পন সমন্তপাসাদিকাযং (পাৰা. অট্ঠ. ২.৪৭৩-৪৭৭-৮) ৱুত্তো. অঞ্ঞত্ৰ ভিক্খুসম্মুতিযাতি যং সঙ্ঘো গিলানস্স ভিক্খুনো তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসসম্মুতিং দেতি, তং ঠপেত্ৱা অলদ্ধসম্মুতিকস্স ভিক্খুনো একৰত্তম্পি ৱিপ্পৱাসতো ৱুত্তনযেনেৱ নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযন্তি ৱেদিতব্বং, কেৱলং ইধ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৱৰং ৰত্তিৱিপ্পৱুত্থং অঞ্ঞত্ৰ ভিক্খুসম্মুতিযা নিস্সগ্গিয’’ন্তিআদিনা নযেন ৱচনভেদো হোতি, অযং পন ৱিসেসো.

সাৱত্থিযং সম্বহুলে ভিক্খূ আৰব্ভ সন্তৰুত্তৰেন জনপদচাৰিকং পক্কমনৱত্থুস্মিং

পঞ্ঞত্তং, ‘‘অঞ্ঞত্ৰ ভিক্খুসম্মুতিযা’’তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, অৱিপ্পৱুত্থে ৱিপ্পৱুত্থসঞ্ঞিনো চেৱ ৱেমতিকস্স চ দুক্কটং. ৱিপ্পৱুত্থে ৱিপ্পৱুত্থসঞ্ঞিনোপি অৱিপ্পৱুত্থসঞ্ঞিনোপি ৱেমতিকস্সাপি নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং, তথা অপচ্চুদ্ধটঅৱিস্সজ্জিতাদীসু চ পচ্চুদ্ধটৱিস্সজ্জিতাদিসঞ্ঞিনো. অন্তোঅৰুণে পচ্চুদ্ধটে পন পঠমকথিনে ৱুত্তৱিস্সজ্জিতাদিভেদে চ অনাপত্তি, তথা লদ্ধসম্মুতিকস্স ৱিপ্পৱাসে. আবাধে পন ৱূপসন্তে পচ্চাগন্তব্বং, তত্থেৱ ৱা ঠিতেন পচ্চুদ্ধৰিতব্বং, অথাপিস্স পুন সো ৱা অঞ্ঞো ৱা আবাধো কুপ্পতি, লদ্ধকপ্পিযমেৱ. অধিট্ঠিতচীৱৰতা, অনত্থতকথিনতা, অলদ্ধসম্মুতিকতা, ৰত্তিৱিপ্পৱাসোতি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পঠমকথিনে ৱুত্তপ্পকাৰানেৱ. কেৱলঞ্হি তত্থ অনধিট্ঠানং অৱিকপ্পনঞ্চ অকিৰিযা, ইধ অপ্পচ্চুদ্ধৰণং, অযং ৱিসেসোতি.

উদোসিতসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. অকালচীৱৰসিক্খাপদৱণ্ণনা

ততিযে নিট্ঠিতচীৱৰস্মিং ভিক্খুনাতি সামিৱসেনেৱ কৰণত্থো ৱেদিতব্বো. অকালচীৱৰং নাম য্ৱাযং ‘‘অনত্থতে কথিনে ৱস্সানস্স পচ্ছিমো মাসো, অত্থতে কথিনে পঞ্চমাসা’’তি (পাৰা. ৬৪৯) চীৱৰকালো ৱুত্তো, তং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞদা উপ্পন্নং, যঞ্চ কালেপি সঙ্ঘস্স ৱা ‘‘ইদং অকালচীৱৰ’’ন্তি, পুগ্গলস্স ৱা ‘‘ইদং তুয্হং দম্মী’’তিআদিনা নযেন দিন্নং, এতং অকালচীৱৰং নাম. উপ্পজ্জেয্যাতি এৱৰূপং চীৱৰং অত্তনো ভাগপটিলাভৱসেন সঙ্ঘতো ৱা সুত্তন্তিকাদিগণতো ৱা ঞাতিতো ৱা মিত্ততো ৱা পংসুকূলং ৱা অত্তনো ৱা ধনেন (পাৰা. ৫০০), অথ ৱা পন ‘‘অট্ঠিমা, ভিক্খৱে, মাতিকা চীৱৰস্স উপ্পাদায সীমায দেতি, কতিকায দেতি, ভিক্খাপঞ্ঞত্তিকায দেতি, সঙ্ঘস্স দেতি, উভতোসঙ্ঘস্স দেতি, ৱস্সংৱুট্ঠসঙ্ঘস্স দেতি, আদিস্স দেতি, পুগ্গলস্স দেতী’’তি (মহাৱ. ৩৭৯) ইমাসং অট্ঠন্নং মাতিকানং অঞ্ঞতৰতো উপ্পজ্জেয্য. এত্থ চ ‘‘সীমায দম্মী’’তি এৱং সীমং পৰামসিত্ৱা দেন্তো সীমায দেতি নাম, এস নযো সব্বত্থ. এত্থ চ সীমাতি খণ্ডসীমা উপচাৰসীমা সমানসংৱাসসীমা অৱিপ্পৱাসসীমা লাভসীমা গামসীমা নিগমসীমা নগৰসীমা অব্ভন্তৰসীমা উদকুক্খেপসীমা জনপদসীমা ৰট্ঠসীমা ৰজ্জসীমা দীপসীমা চক্কৱাড়সীমাতি পন্নৰসৱিধা. তত্থ উপচাৰসীমা নাম পৰিক্খিত্তস্স ৱিহাৰস্স পৰিক্খেপেন, অপৰিক্খিত্তস্স পৰিক্খেপাৰহট্ঠানেন পৰিচ্ছিন্না. অপি চ ভিক্খূনং ধুৱসন্নিপাতট্ঠানতো ৱা পৰিযন্তে ঠিতভোজনসালতো ৱা নিবদ্ধৱসনকআৱাসতো ৱা থামমজ্ঝিমস্স পুৰিসস্স দ্ৱিন্নং লেড্ডুপাতানং অন্তো ‘‘উপচাৰসীমা’’তি ৱেদিতব্বা. সা পন আৱাসে ৱড্ঢন্তে ৱড্ঢতি, হাযন্তে হাযতি, যোজনসতম্পি উপচাৰসীমাৱ হোতি. তত্থ দিন্নলাভো সব্বেসং অন্তোসীমগতানং পাপুণাতি, ভিক্খুনীনং আৰামপৱেসনসেনাসনাপুচ্ছনানি পৰিৱাসমানত্তাৰোচনং ৱস্সচ্ছেদনিস্সযসেনাসনগ্গাহাদিৱিধানন্তি ইদম্পি সব্বং ইমিস্সাৱ সীমায ৱসেন ৱেদিতব্বং. লাভসীমাতি যং ৰাজৰাজমহামত্তাদযো ৱিহাৰং কাৰাপেত্ৱা গাৱুতং ৱা অদ্ধযোজনং ৱা যোজনং ৱা সমন্তা পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা ‘‘অযং অম্হাকং ৱিহাৰস্স লাভসীমা, যং এত্থন্তৰে উপ্পজ্জতি, তং সব্বং অম্হাকং ৱিহাৰস্স দেমা’’তি ঠপেন্তি, অযং লাভসীমা নাম. কাসিকোসলাদীনং পন ৰট্ঠানং অন্তো বহূ জনপদা হোন্তি, তত্থ একো জনপদপৰিচ্ছেদো জনপদসীমা, কাসিকোসলাদিৰট্ঠপৰিচ্ছেদো ৰট্ঠসীমা, একস্স ৰঞ্ঞো আণাপৱত্তিট্ঠানং ৰজ্জসীমা, সমুদ্দন্তেন পৰিচ্ছিন্নো মহাদীপো ৱা অন্তৰদীপো ৱা দীপসীমা, একচক্কৱাড়পব্বতপৰিক্খেপব্ভন্তৰং চক্কৱাড়সীমা, সেসা নিদানকথাযং ৱুত্তনযা এৱ. তত্থ ‘‘খণ্ডসীমায দেমা’’তি দিন্নং খণ্ডসীমট্ঠানংযেৱ পাপুণাতি, ততো বহিসীমায সীমন্তৰিকট্ঠানম্পি ন পাপুণাতি. ‘‘উপচাৰসীমায দেমা’’তি দিন্নং পন অন্তোপৰিচ্ছেদে খণ্ডসীমাসীমন্তৰিকাসু ঠিতানম্পি পাপুণাতি, সমানসংৱাসসীমায দিন্নং খণ্ডসীমাসীমন্তৰিকট্ঠানং ন পাপুণাতি, অৱিপ্পৱাসসীমালাভসীমাসু দিন্নং তাসং অন্তোগধানংযেৱ পাপুণাতি, গামসীমাদীসু দিন্নং তাসং সীমানং অব্ভন্তৰে বদ্ধসীমট্ঠানম্পি পাপুণাতি, অব্ভন্তৰসীমাউদকুক্খেপসীমাসু দিন্নং তত্থ অন্তোগধানংযেৱ পাপুণাতি, জনপদসীমাদীসু দিন্নম্পি তাসং অব্ভন্তৰে বদ্ধসীমট্ঠানম্পি পাপুণাতি, তস্মা যং জম্বুদীপে ঠত্ৱা ‘‘তম্বপণ্ণিদীপে সঙ্ঘস্স দেমা’’তি দীযতি, তং তম্বপণ্ণিদীপতো একোপি গন্ত্ৱা সব্বেসং সঙ্গণ্হিতুং লভতি. সচেপি তত্থেৱ একো সভাগো ভিক্খু সভাগানং ভাগং গণ্হাতি, ন ৱাৰেতব্বো. যো পন ৱিহাৰং পৱিসিত্ৱা ‘‘অসুকসীমাযা’’তি অৱত্ৱাৱ কেৱলং ‘‘সীমায দম্মী’’তি ৱদতি, সো পুচ্ছিতব্বো ‘‘সীমা নাম বহুৱিধা, কতৰং সন্ধায ৱদসী’’তি, সচে ৱদতি ‘‘অহমেতং ভেদং ন জানামি, সীমট্ঠকসঙ্ঘো গণ্হতূ’’তি, উপচাৰসীমট্ঠেহি ভাজেতব্বং.

কতিকাযাতিএত্থ কতিকা নাম সমানলাভকতিকা. সা পন এৱং কাতব্বা, একস্মিং ৱিহাৰে সন্নিপতিতেহি ভিক্খূহি যং ৱিহাৰং সঙ্গণ্হিতুকামা সমানলাভং কাতুং ইচ্ছন্তি, তস্স নামং গহেত্ৱা ‘‘অসুকো নাম ৱিহাৰো পোৰাণকো অপ্পলাভো’’তি যং কিঞ্চি কাৰণং ৱত্ৱা ‘‘তং ৱিহাৰং ইমিনা ৱিহাৰেন সদ্ধিং একলাভং কাতুং সঙ্ঘস্স ৰুচ্চতী’’তি তিক্খত্তুং সাৱেতব্বং, এত্তাৱতা তস্মিং ৱিহাৰে নিসিন্নোপি ইধ নিসিন্নোৱ হোতি, তস্মিং ৱিহাৰেপি এৱমেৱ কাতব্বং, এত্তাৱতা ইধ নিসিন্নোপি তস্মিং নিসিন্নোৱ হোতি. একস্মিং ৱিহাৰে লাভে ভাজিযমানে ইতৰস্মিং ঠিতস্স ভাগং গহেতুং ৱট্টতি.

ভিক্খাপঞ্ঞত্তিযাতি এত্থ ভিক্খাপঞ্ঞত্তি নাম দাযকস্স পৰিচ্চাগপঞ্ঞত্তিট্ঠানং, তস্মা ‘‘যত্থ ময্হং ধুৱকাৰা কৰীযন্তি, তত্থ দম্মী’’তি ৱা ‘‘তত্থ দেথা’’তি ৱা ৱুত্তে যত্থ তস্স পাকৱত্তং ৱা ৱত্ততি, যতো ৱা ভিক্খূ নিচ্চং ভোজেতি, যত্থ ৱা তেন কিঞ্চি সেনাসনং কতং, সব্বত্থ দিন্নমেৱ হোতি. সচে পন একস্মিং ধুৱকাৰট্ঠানে থোকতৰা ভিক্খূ হোন্তি, একমেৱ ৱা ৱত্থং হোতি, মাতিকং আৰোপেত্ৱা যথা সো ৱদতি, তথা গহেতব্বং.

সঙ্ঘস্স দেতীতি এত্থ ৱিহাৰং পৱিসিত্ৱা ‘‘সঙ্ঘস্স দম্মী’’তি দিন্নং উপচাৰসীমাগতানঞ্চ ততো বহিদ্ধাপি তেহি সদ্ধিং একাবদ্ধানঞ্চ পাপুণাতি, তস্মা তেসং গাহকে সতি অসম্পত্তানম্পি ভাগো দাতব্বো. যং পন বহি উপচাৰসীমায ভিক্খূ দিস্ৱা ‘‘সঙ্ঘস্সা’’তি দীযতি, তং একাবদ্ধপৰিসায পাপুণাতি. যে পন দ্ৱাদসহি হত্থেহি পৰিসং অসম্পত্তা, তেসং ন পাপুণাতি.

উভতোসঙ্ঘস্সাতি এত্থ পন যং উভতোসঙ্ঘস্স দিন্নং, ততো উপড্ঢং ভিক্খূনং, উপড্ঢং ভিক্খুনীনং দাতব্বং. সচেপি একো ভিক্খু হোতি, একা ৱা ভিক্খুনী, অন্তমসো অনুপসম্পন্নস্সাপি উপড্ঢমেৱ দাতব্বং. ‘‘উভতোসঙ্ঘস্স চ তুয্হঞ্চা’’তি ৱুত্তে পন সচে দস ভিক্খূ চ দস ভিক্খুনিযো চ হোন্তি, একৱীসতি পটিৱীসে কত্ৱা একো পুগ্গলস্স দাতব্বো, দস ভিক্খুসঙ্ঘস্স, দস ভিক্খুনিসঙ্ঘস্স চ, যেন পুগ্গলিকো লদ্ধো, সো সঙ্ঘতোপি অত্তনো ৱস্সগ্গেন গহেতুং লভতি, কস্মা? উভতোসঙ্ঘগ্গহণেন গহিতত্তা, ‘‘উভতোসঙ্ঘস্স চ চেতিযস্স চা’’তি ৱুত্তেপি এসেৱ নযো. ইধ পন চেতিযস্স সঙ্ঘতো পাপুণকোট্ঠাসো নাম নত্থি, একপুগ্গলস্স পত্তকোট্ঠাসসমো একো কোট্ঠাসো হোতি. ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ ভিক্খুনীনঞ্চা’’তি ৱুত্তে পন ন মজ্ঝে ভিন্দিত্ৱা দাতব্বং, ভিক্খূ চ ভিক্খুনিযো চ গণেত্ৱা দাতব্বং. ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ ভিক্খুনীনঞ্চ তুয্হঞ্চা’’তি ৱুত্তে পুগ্গলো ৱিসুং ন লভতি, পাপুণকোট্ঠাসতো একমেৱ লভতি. ‘‘চেতিযস্স চা’’তি ৱুত্তে পন চেতিযস্স একো পুগ্গলপটিৱীসো লব্ভতি. ‘‘ভিক্খূনঞ্চ ভিক্খুনীনঞ্চা’’তি ৱুত্তেপি ন মজ্ঝে ভিন্দিত্ৱা দাতব্বং, পুগ্গলগণনায এৱ ৱিভজিতব্বং, তেহি সদ্ধিং পুগ্গলচেতিযপৰামসনং অনন্তৰনযসদিসমেৱ, যথা চ ভিক্খুসঙ্ঘং আদিং কত্ৱা নযো নীতো, এৱং ভিক্খুনিসঙ্ঘং আদিং কত্ৱাপি নেতব্বো. ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ তুয্হঞ্চা’’তি ৱুত্তেপি পুগ্গলস্স ৱিসুং ন লব্ভতি, চেতিযস্স পন লব্ভতি. ‘‘ভিক্খূনঞ্চ তুয্হঞ্চা’’তি ৱুত্তেপি ৱিসুং ন লব্ভতি, চেতিযস্স পন লব্ভতিযেৱ.

ৱস্সংৱুট্ঠসঙ্ঘস্সাতি এত্থ সচে ৱিহাৰং পৱিসিত্ৱা ‘‘ৱস্সংৱুট্ঠসঙ্ঘস্স দম্মী’’তি ৱদতি, যে তত্থ ৱস্সচ্ছেদং অকত্ৱা পুৰিমৱস্সংৱুট্ঠা, তেসং বহি সীমট্ঠানম্পি পাপুণাতি, ন অঞ্ঞেসং. সচে পন বহিউপচাৰসীমাযং ঠিতো ‘‘ৱস্সংৱুট্ঠসঙ্ঘস্সা’’তি ৱদতি, যত্থকত্থচি ৱুট্ঠৱস্সানং সব্বেসং সম্পত্তানং পাপুণাতি. অথ ‘‘অসুকৱিহাৰে ৱস্সংৱুট্ঠস্সা’’তি ৱদতি, তত্থ ৱস্সংৱুট্ঠানংযেৱ যাৱ কথিনস্সুব্ভাৰা পাপুণাতি. গিম্হানং পঠমদিৱসতো পট্ঠায এৱং ৱদতি, তত্ৰ সম্মুখীভূতানং সব্বেসং পাপুণাতি, ন অঞ্ঞেসং.

আদিস্স দেতীতি আদিসিত্ৱা পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা দেতি, কথং? ভিক্খূ অজ্জতনায ৱা স্ৱাতনায ৱা যাগুযা নিমন্তেত্ৱা তে ঘৰে যাগুং পাযেত্ৱা ‘‘ইমানি চীৱৰানি যেহি ময্হং যাগু পীতা, তেসং দম্মী’’তি ৱদতি, যেহি নিমন্তিতেহি যাগু পীতা, তেসংযেৱ পাপুণাতি, ভত্তখজ্জকাদীহি নিমন্তিতেসুপি এসেৱ নযো.

পুগ্গলস্স দেতীতি ‘‘ইদং চীৱৰং ইত্থন্নামস্স দম্মী’’তি এৱং পৰম্মুখা ৱা, পাদমূলে ঠপেত্ৱা ‘‘ইদং তুম্হাক’’ন্তি এৱং সম্মুখা ৱা দেতীতি অযমেত্থ সঙ্খেপকথা, ৱিত্থাৰো পন সমন্তপাসাদিকাযং ৱুত্তো. ইতি ইমাসং অট্ঠন্নং মাতিকাপদানং ৱসেন যং অকালচীৱৰলক্খণেন পটিলদ্ধং, তং সন্ধায ‘‘অকালচীৱৰং উপ্পজ্জেয্যা’’তি ৱুত্তং.

আকঙ্খমানেনাতি ইচ্ছমানেন. খিপ্পমেৱ কাৰেতব্বন্তি সীঘং অন্তোদসাহেযেৱ কাৰেতব্বং. নো চস্স পাৰিপূৰীতি নো চে পাৰিপূৰী ভৱেয্য, যত্তকেন কৰিযমানং অধিট্ঠানচীৱৰং পহোতি, তং চীৱৰং তত্তকং ন ভৱেয্য, ঊনকং ভৱেয্যাতি অত্থো. সতিযা পচ্চাসাযাতি ‘‘অসুকদিৱসং নাম সঙ্ঘো চীৱৰানি লভিস্সতি, ততো মে চীৱৰং উপ্পজ্জিস্সতী’’তিইমিনা নযেন সঙ্ঘগণঞাতিমিত্তেসু ৱা অঞ্ঞতৰট্ঠানতো, ‘‘পংসুকূলং ৱা লচ্ছামী’’তি, ‘‘ইমিনা ৱা কপ্পিযভণ্ডেন চীৱৰং গণ্হিস্সামী’’তি এৱং ৱিজ্জমানায চীৱৰাসায. ততো চে উত্তৰীতি মাসপৰমতো চে উত্তৰি নিক্খিপেয্য, নিস্সগ্গিযন্তি অত্থো. যদি পনস্স মূলচীৱৰং সণ্হং হোতি, পচ্চাসাচীৱৰং থূলং হোতি, ন সক্কা যোজেতুং, ৰত্তিযো চ সেসা হোন্তি, ন তাৱ মাসো পূৰতি, ন অকামা চীৱৰং কাৰেতব্বং, অঞ্ঞং পচ্চাসাচীৱৰং লভিত্ৱা এৱ কালব্ভন্তৰে কাৰেতব্বং. সচে ন লভতি, পচ্চাসাচীৱৰম্পি পৰিক্খাৰচোড়ং অধিট্ঠাতব্বং. অথ মূলচীৱৰং থূলং হোতি, পচ্চাসাচীৱৰং সণ্হং, মূলচীৱৰং পৰিক্খাৰচোড়ং অধিট্ঠহিত্ৱা পচ্চাসাচীৱৰমেৱ মূলচীৱৰং কত্ৱা ঠপেতব্বং, তং পুন মাসপৰিহাৰং লভতি, এতেনুপাযেন যাৱ ন লচ্ছতি, তাৱ অঞ্ঞং মূলচীৱৰং কত্ৱা ঠপেতুং লব্ভতি. ইমস্স ‘‘ইদং মে, ভন্তে, অকালচীৱৰং মাসাতিক্কন্তং নিস্সগ্গিয’’ন্তি (পাৰা. ৫০০) ইমিনা নযেন নিস্সজ্জনৱিধানং ৱেদিতব্বং.

সাৱত্থিযং সম্বহুলে ভিক্খূ আৰব্ভ অকালচীৱৰং পটিগ্গহেত্ৱা মাসং অতিক্কমনৱত্থুস্মিং

পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, ইতো পৰং সব্বং পঠমকথিনে ৱুত্তসদিসমেৱ. কেৱলঞ্হি তত্থ দসাহাতিক্কমো, ইধ মাসাতিক্কমোতি অযং ৱিসেসো. সেসং তাদিসমেৱাতি.

অকালচীৱৰসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. পুৰাণচীৱৰসিক্খাপদৱণ্ণনা

চতুত্থে অঞ্ঞাতিকাযাতি ন ঞাতিকায, মাতিতো ৱা পিতিতো ৱা যাৱ সত্তমং যুগং, তাৱ কেনচি আকাৰেন অসম্বদ্ধাযাতি অত্থো. ভিক্খুনিযাতি সাকিযানিযো ৱিয সুদ্ধভিক্খুসঙ্ঘে ৱা উভতোসঙ্ঘে ৱা উপসম্পন্নায. পুৰাণচীৱৰন্তি ৰজিত্ৱা কপ্পং কত্ৱা একৱাৰম্পি নিৱত্থং ৱা পাৰুতং ৱা, যং অন্তমসো পৰিভোগসীসেন অংসে ৱা মত্থকে ৱা কত্ৱা মগ্গং গতো হোতি, উস্সীসকং ৱা কত্ৱা নিপন্নো, এতম্পি পুৰাণচীৱৰমেৱ. ধোৱাপেয্য ৱাতি সচে ‘‘ধোৱা’’তিৱাচায ৱদতি, কাযৱিকাৰং ৱা কৰোতি, হত্থেন ৱা হত্থে দেতি, পাদমূলে ৱা ঠপেতি, অন্তোদ্ৱাদসহত্থে ওকাসে ঠত্ৱা উপৰি ৱা খিপতি, অঞ্ঞস্স ৱা হত্থে পেসেতি, তায ধোতং, ধোৱাপিতমেৱ হোতি, ৰজাপনাকোটাপনেসুপি এসেৱ নযো. সিক্খমানায ৱা সামণেৰিযা ৱা উপাসিকায ৱা হত্থে ধোৱনত্থায দেতি, সা সচে উপসম্পজ্জিত্ৱা ধোৱতি, এৱম্পি নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. উপাসকস্স ৱা সামণেৰস্স ৱা হত্থে দিন্নং হোতি, সো চে লিঙ্গে পৰিৱত্তে উপসম্পজ্জিত্ৱা ধোৱতি, দহৰস্স ভিক্খুস্স ৱা দিন্নং হোতি, সোপি লিঙ্গে পৰিৱত্তে ধোৱতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযমেৱ, ৰজাপনাকোটাপনেসুপি এসেৱ নযো. ‘‘ইদং মে, ভন্তে, পুৰাণচীৱৰং অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা ধোৱাপিতং নিস্সগ্গিয’’ন্তি (পাৰা. ৫০৫) ইমিনা পনেত্থ নযেন নিস্সজ্জনৱিধানং ৱেদিতব্বং.

সাৱত্থিযং উদাযিত্থেৰং আৰব্ভ পুৰাণচীৱৰধোৱাপনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অসাধাৰণপঞ্ঞত্তি, সাণত্তিকং ‘‘ধোৱা’’তিআদিকায আণত্তিযা, এৱং আণত্তায চ ভিক্খুনিযা উদ্ধনসজ্জনাদীসু সব্বপ্পযোগেসু ভিক্খুনো দুক্কটং. ধোৱিত্ৱা উক্খিত্তমত্তং পন ৰত্তমত্তং আকোটিতমত্তঞ্চ নিস্সগ্গিযং হোতি, ধোৱনাদীনি তীণিপি দ্ৱে ৱা কাৰাপেন্তস্স একেন ৱত্থুনা নিস্সগ্গিযং, ইতৰেহি দুক্কটং. সচে পন ‘‘ধোৱা’’তি ৱুত্তা সব্বানিপি কৰোতি, ধোৱনপচ্চযাৱ আপত্তি. ‘‘ইমস্মিং চীৱৰে যং কত্তব্বং, তং কৰোহী’’তি ৱদতো পন একৱাচায পাচিত্তিযেন সদ্ধিং দ্ৱে দুক্কটানি, ভিক্খুনিসঙ্ঘৱসেন একতোউপসম্পন্নায ধোৱাপেন্তস্স অনিস্সজ্জিত্ৱা পৰিভুঞ্জন্তস্স, অঞ্ঞস্স ৱা সন্তকং নিসীদনপচ্চত্থৰণং ৱা ধোৱাপেন্তস্স, ঞাতিকায অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞিনো চেৱ, ৱেমতিকস্স চ দুক্কটং, অঞ্ঞাতিকায ঞাতিকসঞ্ঞিনোপি ৱেমতিকস্সাপি নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযমেৱ. ইতো পৰং পন এৱৰূপেসু ঠানেসু ‘‘তিকপাচিত্তিয’’ন্তি ৱক্খাম, সচে ঞাতিকায সহাযা অঞ্ঞাতিকা ‘‘ধোৱা’’তি অৱুত্তা ৱা ধোৱতি, অপৰিভুত্তং ৱা অঞ্ঞং ৱা পৰিক্খাৰং ধোৱতি, সিক্খমানসামণেৰিযো ৱা ধোৱন্তি, অনাপত্তি, উম্মত্তকাদীনং অনাপত্তিযেৱ. পুৰাণচীৱৰতা, উপচাৰে ঠত্ৱা অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা আণাপনং, তস্সা ধোৱনাদীনি চাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সঞ্চৰিত্তসমুট্ঠানং, কিৰিযং, নোসঞ্ঞাৱিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৱজ্জং, কাযকম্মং, ৱচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৱেদনন্তি.

পুৰাণচীৱৰসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. চীৱৰপ্পটিগ্গহণসিক্খাপদৱণ্ণনা

পঞ্চমে অঞ্ঞাতিকাযাতিইদং ৱুত্তনযমেৱ, তস্মা ইতো পৰং কত্থচি ন ৱিচাৰযিস্সাম. চীৱৰন্তি ছন্নং অঞ্ঞতৰং ৱিকপ্পনুপগং, এস নযো সব্বেসু চীৱৰপ্পটিসংযুত্তসিক্খাপদেসু. যত্থ পন ৱিসেসো ভৱিস্সতি, তত্থ ৱক্খাম. পটিগ্গণ্হেয্যাতিএত্থ হত্থেন ৱা হত্থে দেতু, পাদমূলে ৱা ঠপেতু, ধম্মকথং কথেন্তস্স ৱত্থেসু খিপিযমানেসু উপচাৰং মুঞ্চিত্ৱাপি উপৰি ৱা খিপতু, সচে সাদিযতি, পটিগ্গহিতমেৱ হোতি. যস্স কস্সচি পন অনুপসম্পন্নস্স হত্থে পেসিতং গণ্হিতুং ৱট্টতি, ‘‘পংসুকূলং গণ্হিস্সতী’’তি সঙ্কাৰকূটাদীসু ঠপিতম্পি পংসুকূলং অধিট্ঠহিত্ৱা গহেতুং ৱট্টতিযেৱ. অঞ্ঞত্ৰ পাৰিৱত্তকাতি যং ‘‘অন্তমসো হৰীটকক্খণ্ডম্পি দত্ৱা ৱা দস্সামী’’তি আভোগং কত্ৱা ৱা পাৰিৱত্তকং গণ্হাতি, তং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞং অন্তমসো ৱিকপ্পনুপগং পটপৰিস্সাৱনম্পি গণ্হন্তস্স নিস্সগ্গিযং হোতি. তত্ৰ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৱৰং অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা হত্থতো পটিগ্গহিতং অঞ্ঞত্ৰ পাৰিৱত্তকা নিস্সগ্গিয’’ন্তি (পাৰা. ৫১২) ইমিনা নযেন নিস্সজ্জনৱিধানং ৱেদিতব্বং.

ৰাজগহে উদাযিত্থেৰং আৰব্ভ চীৱৰপ্পটিগ্গহণৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘অঞ্ঞত্ৰ পাৰিৱত্তকা’’তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, অসাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, গহণত্থায হত্থপ্পসাৰণাদিপ্পযোগে দুক্কটং, পটিলাভেন নিস্সগ্গিযং হোতি, নিস্সজ্জিতব্বং, তিকপাচিত্তিযং, একতোউপসম্পন্নায ঞাতিকায চ অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞিস্স ৱেমতিকস্স ৱা দুক্কটং. ৱিস্সাসগ্গাহে, তাৱকালিকে, পত্তত্থৱিকাদিম্হি চ অনধিট্ঠাতব্বপৰিক্খাৰে, সিক্খমানসামণেৰীনং হত্থতো গহণে, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ৱিকপ্পনুপগচীৱৰতা, পাৰিৱত্তকাভাৱো, অঞ্ঞাতিকায হত্থতো গহণন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সঞ্চৰিত্তসমুট্ঠানং, কিৰিযাকিৰিযং, সেসং চতুত্থসদিসমেৱাতি.

চীৱৰপ্পটিগ্গহণসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. অঞ্ঞাতকৱিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদৱণ্ণনা

ছট্ঠে গহপতিন্তি ভিক্খূসু অপব্বজিতমনুস্সং. গহপতানিন্তি ভিক্খুনীসু অপব্বজিতিত্থিং, এস নযো সব্বেসু গহপতিপ্পটিসংযুত্তেসু সিক্খাপদেসু. ৱিঞ্ঞাপেয্যাতি যাচেয্য ৱা যাচাপেয্য ৱা. অঞ্ঞত্ৰ সমযাতি যো অচ্ছিন্নচীৱৰো ৱা হোতি নট্ঠচীৱৰো ৱা, তস্স তং সমযং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞস্মিং ৱিঞ্ঞাপনপ্পযোগে দুক্কটং, পটিলাভেন নিস্সগ্গিযং হোতি. তত্থ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৱৰং অঞ্ঞাতকং গহপতিকং অঞ্ঞত্ৰ সমযা ৱিঞ্ঞাপিতং নিস্সগ্গিয’’ন্তি (পাৰা. ৫২৪) ইমিনা নযেন নিস্সজ্জনৱিধানং ৱেদিতব্বং.

সাৱত্থিযং উপনন্দং আৰব্ভ চীৱৰৱিঞ্ঞাপনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং. ‘‘অঞ্ঞত্ৰ সমযা’’তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, ঞাতকে অঞ্ঞাতকসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স চ দুক্কটং. সমযে ৱা ঞাতকপ্পৱাৰিতে ৱা ৱিঞ্ঞাপেন্তস্স, অঞ্ঞস্স ৱা ঞাতকপ্পৱাৰিতে তস্সেৱত্থায ৱিঞ্ঞাপেন্তস্স, অত্তনো ধনেন গণ্হন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ৱিকপ্পনুপগচীৱৰতা, সমযাভাৱো, অঞ্ঞাতকৱিঞ্ঞত্তি, তায চ পটিলাভোতি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি চতুত্থসদিসানেৱাতি.

অঞ্ঞাতকৱিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. ততুত্তৰিসিক্খাপদৱণ্ণনা

সত্তমে তঞ্চেতি তং অচ্ছিন্নচীৱৰং ৱা নট্ঠচীৱৰং ৱা. অভিহট্ঠুন্তি অভীতি উপসগ্গো, হৰিতুন্তি অত্থো, গণ্হিতুন্তি ৱুত্তং হোতি. পৱাৰেয্যাতি ইচ্ছাপেয্য, ইচ্ছং ৰুচিং উপ্পাদেয্য, ‘‘যাৱত্তকং ইচ্ছসি, তাৱত্তকং গণ্হাহী’’তি এৱং নিমন্তেয্যাতি অত্থো, যথা ৱা ‘‘নেক্খম্মং দট্ঠু খেমতো’’তি (সু. নি. ৪২৬, ১১০৪; চূড়নি. জতুকণ্ণীমাণৱপুচ্ছানিদ্দেস ৬৭) এত্থ দিস্ৱাতি অত্থো, এৱমিধাপি ‘‘অভিহট্ঠুং পৱাৰেয্যা’’তি উপনেত্ৱা পুৰতো ঠপেন্তো কাযেন ৱা, ‘‘অম্হাকং দুস্সকোট্ঠাগাৰতো যত্তকং ইচ্ছথ, তত্তকং গণ্হথা’’তি ৱদন্তো ৱাচায ৱা অভিহৰিত্ৱা নিমন্তেয্যাতি অত্থো. সন্তৰুত্তৰপৰমন্তি সঅন্তৰং উত্তৰং পৰমং অস্স চীৱৰস্সাতি সন্তৰুত্তৰপৰমং, নিৱাসনেন সদ্ধিং পাৰুপনং উক্কট্ঠপৰিচ্ছেদো অস্সাতি ৱুত্তং হোতি. ততো চীৱৰং সাদিতব্বন্তি ততো অভিহটচীৱৰতো এত্তকং চীৱৰং গহেতব্বং, ন ততো পৰং.

তত্ৰাযং ৱিনিচ্ছযো – যস্স অধিট্ঠিতচীৱৰস্স তীণি নট্ঠানি, তেন দ্ৱে সাদিতব্বানি, একং নিৱাসেত্ৱা একং পাৰুপিত্ৱা অঞ্ঞং সভাগট্ঠানতো পৰিযেসিতব্বং. যস্স দ্ৱে নট্ঠানি, তেন একং সাদিতব্বং. সচে পন পকতিযাৱ সন্তৰুত্তৰেন চৰতি, দ্ৱে সাদিতব্বানি, এৱং একং সাদিযন্তেনেৱ সমো ভৱিস্সতি. যস্স তীসু একং নট্ঠং, কিঞ্চি ন সাদিতব্বং. যস্স পন দ্ৱীসু একং নট্ঠং, একং সাদিতব্বং. যস্স একংযেৱ হোতি, তঞ্চ নট্ঠং, দ্ৱে সাদিতব্বানি. ভিক্খুনিযা পন পঞ্চসু নট্ঠেসু দ্ৱে সাদিতব্বানি, চতূসু নট্ঠেসু একং সাদিতব্বং, তীসু নট্ঠেসু ন কিঞ্চি সাদিতব্বং, কো পন ৱাদো দ্ৱীসু ৱা একস্মিং ৱা. যেন কেনচি হি সন্তৰুত্তৰপৰমতায ঠাতব্বং, ততো উত্তৰি ৱিঞ্ঞাপনপ্পযোগে দুক্কটং, পটিলাভেন নিস্সগ্গিযং হোতি. তত্থ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৱৰং অঞ্ঞাতকং গহপতিকং ততুত্তৰি ৱিঞ্ঞাপিতং নিস্সগ্গিয’’ন্তি (পাৰা. ৫২৪) ইমিনা নযেন নিস্সজ্জনৱিধানং ৱেদিতব্বং.

সাৱত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আৰব্ভ বহুচীৱৰৱিঞ্ঞাপনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, ঞাতকে অঞ্ঞাতকসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স ৱা দুক্কটং. দ্ৱে চীৱৰানি কত্ৱা ‘‘সেসকং আহৰিস্সামী’’তি ৱত্ৱা গণ্হন্তস্স, ‘‘সেসকং তুয্হংযেৱ হোতূ’’তি ৱুত্তস্স, ন অচ্ছিন্ননট্ঠকাৰণা দিন্নং গণ্হন্তস্স, ৱুত্তনযেন ঞাতকপ্পৱাৰিতে ৱিঞ্ঞাপেন্তস্স, অত্তনো ধনেন গণ্হন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ততুত্তৰিতা, অচ্ছিন্নাদিকাৰণতা, অঞ্ঞাতকৱিঞ্ঞত্তি, তায চ পটিলাভোতি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি চতুত্থসদিসানেৱাতি.

ততুত্তৰিসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. উপক্খটসিক্খাপদৱণ্ণনা

অট্ঠমে ভিক্খুং পনেৱ উদ্দিস্সাতি ‘‘ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো দস্সামী’’তি এৱং অপদিসিত্ৱা. চীৱৰচেতাপন্নন্তি হিৰঞ্ঞাদিকং চীৱৰমূলং. উপক্খটং হোতীতি সজ্জিতং হোতি, সংহৰিত্ৱা ঠপিতং. চেতাপেত্ৱাতি পৰিৱত্তেত্ৱা, কাৰেত্ৱা ৱা কিণিত্ৱা ৱাতি অত্থো. চীৱৰেন অচ্ছাদেস্সামীতি ৱোহাৰৱচনমেতং, ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো দস্সামীতি অযং পনেত্থ অত্থো. তত্ৰ চে সোতি যত্ৰ সো গহপতি ৱা গহপতানী ৱা, তত্ৰ সো ভিক্খু পুব্বে অপ্পৱাৰিতো উপসঙ্কমিত্ৱা চীৱৰে ৱিকপ্পং আপজ্জেয্য চেতি অযমেত্থ পদসম্বন্ধো. ৱিকপ্পং আপজ্জেয্যাতি ৱিসিট্ঠকপ্পং অধিকৱিধানং আপজ্জেয্য. যথা পন তমাপজ্জতি, তং দস্সেতুং সাধু ৱতাতিআদিমাহ. তত্থ সাধূতি আযাচনে নিপাতো. ৱতাতি পৰিৱিতক্কে. মন্তি অত্তানং নিদ্দিসতি. আযস্মাতি পৰং আলপতি. এৱৰূপং ৱা এৱৰূপং ৱাতি আযতাদীসু অঞ্ঞতৰং. কল্যাণকম্যতং উপাদাযাতি সুন্দৰকামতং ৱিসিট্ঠকামতং চিত্তেন গহেত্ৱা, তস্স ‘‘আপজ্জেয্য চে’’তিইমিনা সম্বন্ধো, সচে পন এৱৰূপং আপজ্জন্তস্স তস্স ৱচনেন যো পঠমং অধিপ্পেততো মূলং ৱড্ঢেত্ৱা সুন্দৰতৰং চেতাপেতি, তস্স পযোগে ভিক্খুনো দুক্কটং, পটিলাভেন নিস্সগ্গিযং হোতি. তত্থ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৱৰং পুব্বে অপ্পৱাৰিতং অঞ্ঞাতকং গহপতিকং উপসঙ্কমিত্ৱা ৱিকপ্পং আপন্নং নিস্সগ্গিয’’ন্তি (পাৰা. ৫২৯) ইমিনা নযেন নিস্সজ্জনৱিধানং ৱেদিতব্বং.

সাৱত্থিযং উপনন্দং আৰব্ভ চীৱৰে ৱিকপ্পং আপজ্জনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, ঞাতকে অঞ্ঞাতকসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স ৱা দুক্কটং. মহগ্ঘং চেতাপেতুকামং অপ্পগ্ঘং ৱা, এতেনেৱ মূলেন ‘‘অঞ্ঞং এৱৰূপং ৱা দেহী’’তি ৱদন্তস্স, ৱুত্তনযেন ঞাতকপ্পৱাৰিতে ৱিঞ্ঞাপেন্তস্স, অত্তনো ধনেন গণ্হন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. চীৱৰে ভিয্যোকম্যতা, অঞ্ঞাতকৱিঞ্ঞত্তি, তায চ পটিলাভোতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি চতুত্থসদিসানেৱাতি.

উপক্খটসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. দুতিযউপক্খটসিক্খাপদৱণ্ণনা

নৱমে ইমিনাৱ নযেন অত্থো ৱেদিতব্বো. ইদঞ্হি পুৰিমস্স অনুপঞ্ঞত্তিসদিসং, কেৱলং তত্থ একস্স পীড়া কতা, ইধ দ্ৱিন্নং, অযমেত্থ ৱিসেসো, সেসং সব্বং পুৰিমসদিসমেৱ. যথা চ দ্ৱিন্নং, এৱং বহূনং পীড়ং কত্ৱা গণ্হতোপি আপত্তি ৱেদিতব্বা. নিস্সজ্জনৱিধানে চ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৱৰং পুব্বে অপ্পৱাৰিতে অঞ্ঞাতকে গহপতিকে উপসঙ্কমিত্ৱা ৱিকপ্পং আপন্নং নিস্সগ্গিয’’ন্তি (পাৰা. ৫৩৪) ইমিনা নযেন ৱচনভেদো ঞাতব্বোতি.

দুতিযউপক্খটসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. ৰাজসিক্খাপদৱণ্ণনা

দসমে ৰাজভোগ্গোতি ৰাজতো ভোগ্গং ভুঞ্জিতব্বং অস্স অত্থীতি ৰাজভোগ্গো, ‘‘ৰাজভোগো’’তিপি পাঠো, ৰাজতো ভোগো অস্স অত্থীতি অত্থো. চীৱৰচেতাপন্নন্তি হিৰঞ্ঞাদিকং অকপ্পিযং. পহিণেয্যাতি পেসেয্য. ইমিনাতিআদি আগমনসুদ্ধিং দস্সেতুং ৱুত্তং. সচে হি ‘‘ইদং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো দেহী’’তি পেসেয্য, আগমনস্স অসুদ্ধত্তা অকপ্পিযৱত্থুং আৰব্ভ ভিক্খুনা কপ্পিযকাৰকোপি নিদ্দিসিতব্বো ন ভৱেয্য. আভতন্তি আনীতং. ন খো মযন্তিআদি ইদং কপ্পিযৱসেন আভতম্পি চীৱৰমূলং ঈদিসেন দূতৱচনেন অকপ্পিযং হোতি, তস্মা তং পটিক্খিপিতব্বন্তি দস্সেতুং ৱুত্তং. সুৱণ্ণং ৰজতং কহাপণো মাসকোতি ইমানি হি চত্তাৰি নিস্সগ্গিযৱত্থূনি, মুত্তা মণি ৱেড়ুৰিযো সঙ্খো সিলা পৱাড়ং লোহিতঙ্কো মসাৰগল্লং সত্ত ধঞ্ঞানি দাসিদাসখেত্তৱত্থুপুপ্ফাৰামফলাৰামাদযোতি ইমানি দুক্কটৱত্থূনি চ অত্তনো ৱা চেতিযসঙ্ঘগণপুগ্গলানং ৱা অত্থায সম্পটিচ্ছিতুং ন ৱট্টন্তি, তস্মা তং সাদিতুং ন ৱট্টতীতি দস্সনত্থং ‘‘ন খো ময’’ন্তিআদি ৱুত্তং.

চীৱৰঞ্চ খো মযং পটিগ্গণ্হামাতি ইদং পন অত্তানং উদ্দিস্স আভতত্তা ৱত্তুং ৱট্টতি, তস্মা ৱুত্তং. কালেনাতি যুত্তপত্তকালেন, যদা নো অত্থো হোতি, তদা কপ্পিযং চীৱৰং পটিগ্গণ্হামাতি অত্থো. ৱেয্যাৱচ্চকৰোতি কপ্পিযকাৰকো. নিদ্দিসিতব্বোতিইদং ‘‘অত্থি পনাযস্মতো কোচি ৱেয্যাৱচ্চকৰো’’তি কপ্পিযৱচনেন ৱুত্তত্তা অনুঞ্ঞাতং. সচে পন দূতো ‘‘কো ইমং গণ্হাতী’’তি ৱা ‘‘কস্স দেমী’’তি ৱা ৱদতি, ন নিদ্দিসিতব্বো. আৰামিকো ৱা উপাসকো ৱাতিইদং সাৰুপ্পতায ৱুত্তং, ঠপেত্ৱা পন পঞ্চ সহধম্মিকে যো কোচি কপ্পিযকাৰকো ৱট্টতি. এসো খো, আৱুসোতিইদং ভিক্খুস্স কপ্পিযৱচনদস্সনত্থং ৱুত্তং, এৱমেৱ হি ৱত্তব্বং, ‘‘এতস্স দেহী’’তিআদি ন ৱত্তব্বং. সঞ্ঞত্তো সো মযাতি আণত্তো সো মযা, যথা তুম্হাকং চীৱৰেন অত্থে সতি চীৱৰং দস্সতি, এৱং ৱুত্তোতি অত্থো. দূতেন হি এৱং আৰোচিতেযেৱ তং চোদেতুং ৱট্টতি, নেৱ তস্স হত্থে দত্ৱা গতমত্তকাৰণেন. সচে পন ‘‘অযং ৱেয্যাৱচ্চকৰো’’তি সম্মুখা নিদ্দিট্ঠো হোতি, দূতো চ সম্মুখা এৱ তস্স হত্থে চেতাপন্নং দত্ৱা ‘‘থেৰস্স চীৱৰং কিণিত্ৱা দেহী’’তি গচ্ছতি, এৱং ‘‘সঞ্ঞত্তো সো মযা’’তি অৱুত্তেপি চোদেতুং ৱট্টতি. সচে পন দূতো গচ্ছন্তোৱ ‘‘অহং তস্স হত্থে দস্সামি, তুম্হে চীৱৰং গণ্হেয্যাথা’’তি ভিক্খুনো ৱত্ৱা ৱা গচ্ছতি, অঞ্ঞং ৱা পেসেত্ৱা আৰোচাপেতি, এৱং সতি ইতৰম্পি চোদেতুং ৱট্টতিযেৱ. দেসনামত্তমেৱ চেতং ‘‘দূতেনা’’তি. যোপি অত্তনা আহৰিত্ৱা এৱং পটিপজ্জতি, তস্মিম্পি ইদমেৱ লক্খণং. অত্থো মে, আৱুসো, চীৱৰেনাতি চোদনালক্খণনিদস্সনমেতং. সচে হি ৱাচায চোদেতি, ইদং ৱা ৱচনং যায কাযচি ভাসায এতস্স অত্থো ৱা ৱত্তব্বো, ‘‘দেহি মে, আহৰ মে’’তিআদিনা নযেন পন ৱত্তুং ন ৱট্টতি. অভিনিপ্ফাদেয্যাতি এৱং ৱচীভেদং কত্ৱা তিক্খত্তুং চোদযমানো পটিলাভৱসেন সাধেয্য. ইচ্চেতং কুসলন্তি এতং সুন্দৰং.

ছক্খত্তুপৰমন্তি ভাৱনপুংসকৱচনমেতং. ছক্খত্তুপৰমঞ্হি তেন চীৱৰং উদ্দিস্স তুণ্হীভূতেন ঠাতব্বং, ন নিসীদিতব্বং, ন আমিসং পটিগ্গহেতব্বং, ন ধম্মো ভাসিতব্বো. ‘‘কিংকাৰণা আগতোসী’’তি ৱুত্তে পন ‘‘জানাহি, আৱুসো’’তি এত্তকমেৱ ৱত্তব্বং. সচে নিসজ্জাদীনি কৰোতি, ঠানং ভঞ্জতি, আগতকাৰণং ৱিনাসেতি, ইদং কাযেন চোদনায লক্খণদস্সনত্থং ৱুত্তং. এত্থ চ উক্কট্ঠপৰিচ্ছেদেন তিস্সন্নং চোদনানং ছন্নঞ্চ ঠানানং অনুঞ্ঞাতত্তা চোদনায দিগুণং ঠানং অনুঞ্ঞাতং হোতি, তস্মা সচে চোদেতিযেৱ, ন তিট্ঠতি, ছ চোদনাযো লব্ভন্তি. সচে তিট্ঠতিযেৱ, ন চোদেতি, দ্ৱাদস ঠানানি লব্ভন্তি. সচে উভযং কৰোতি, একায চোদনায দ্ৱে ঠানানি হাপেতব্বানি. তত্থ যো একদিৱসমেৱ পুনপ্পুনং গন্ত্ৱা ছক্খত্তুং চোদেতি, সকিংযেৱ ৱা গন্ত্ৱা ‘‘অত্থো মে, আৱুসো, চীৱৰেনা’’তি ছক্খত্তুং ৱদতি, তথা একদিৱসমেৱ পুনপ্পুনং গন্ত্ৱা দ্ৱাদসক্খত্তুং তিট্ঠতি, সকিংযেৱ ৱা গন্ত্ৱা তত্ৰ তত্ৰ ঠানে তিট্ঠতি, সোপি সব্বচোদনাযো সব্বট্ঠানানি চ ভঞ্জতি, কো পন ৱাদো নানাদিৱসেসু এৱং কৰোন্তস্সাতি অযমেত্থ ৱিনিচ্ছযো. যে পন কপ্পিযকাৰকে দাযকো সযমেৱ গন্ত্ৱা নিসীদতি তে সতক্খত্তুম্পি চোদেতুং ৱট্টতি. যো পন উভোহি পি অনিদ্দিট্ঠো মুখৱেৱটিককপ্পিযকাৰকো চ পৰম্মুখকপ্পিযকাৰকো চ, সো ন কিঞ্চি ৱত্তব্বো, এৱং ইধ দসপি কপ্পিযকাৰকা দস্সিতা হোন্তি.

ততো চে উত্তৰীতি ৱুত্তচোদনাঠানপৰিমাণতো উত্তৰি. নিস্সগ্গিযন্তি উত্তৰি ৱাযামমানস্স সব্বপ্পযোগেসু দুক্কটং, পটিলাভেন নিস্সগ্গিযং হোতি. এত্থ চ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৱৰং অতিৰেকতিক্খত্তুং চোদনায অতিৰেকছক্খত্তুং ঠানেন অভিনিপ্ফাদিতং নিস্সগ্গিয’’ন্তি (পাৰা. ৫৩৯) ইমিনা নযেন নিস্সজ্জনৱিধানং ৱেদিতব্বং. যতস্স চীৱৰচেতাপন্নং আভতন্তি যতো ৰাজতো ৱা ৰাজভোগ্গতো ৱা অস্স ভিক্খুনো চীৱৰচেতাপন্নং আনীতং, ‘‘যত্ৱস্সা’’তিপি পাঠো, অযমেৱ অত্থো. তত্থাতি তস্স ৰঞ্ঞো ৱা ৰাজভোগ্গস্স ৱা সন্তিকং, সমীপত্থে হি ইদং ভুম্মৱচনং. ন তং তস্স ভিক্খুনো কিঞ্চি অত্থং অনুভোতীতি তং চেতাপন্নং তস্স ভিক্খুনো অপ্পমত্তকম্পি কম্মং ন নিপ্ফাদেতি. যুঞ্জন্তাযস্মন্তো সকন্তি আযস্মন্তো অত্তনো সন্তকং ধনং পাপুণন্তু. মা ৱো সকং ৱিনস্সাতি তুম্হাকং সন্তকং মা ৱিনস্সতু. অযং তত্থ সামীচীতি অযং তত্থ অনুধম্মতা লোকুত্তৰধম্মং অনুগতা, ৱত্তধম্মতাতি অত্থো, তস্মা এৱং অকৰোন্তো ৱত্তভেদে দুক্কটং আপজ্জতি.

সাৱত্থিযং উপনন্দং আৰব্ভ ‘‘অজ্জুণ্হো, ভন্তে, আগমেহী’’তি (পাৰা. ৫৩৭) ৱুচ্চমানো নাগমেসি, তস্মিং ৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, ঊনকেসু চোদনাঠানেসু অতিৰেকসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স ৱা দুক্কটং. অচোদনায লদ্ধে, সামিকেহি চোদেত্ৱা দিন্নে, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. কপ্পিযকাৰকস্স ভিক্খুনো নিদ্দিট্ঠভাৱো, দূতেন অপ্পিততা, ততুত্তৰিৱাযামো, তেন ৱাযামেন পটিলাভোতি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি চতুত্থসদিসানেৱাতি.

ৰাজসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

চীৱৰৱগ্গো পঠমো.

২. এড়কলোমৱগ্গো

১. কোসিযসিক্খাপদৱণ্ণনা

এড়কলোমৱগ্গস্স পঠমে কোসিযমিস্সকন্তি একেনাপি কোসিযংসুনা অন্তমসো তস্স কৰণট্ঠানে ৱাতৱেগেন নিপাতিতেনাপি মিস্সীকতং. সন্থতন্তি সমে ভূমিভাগে কোসিযংসূনি উপৰূপৰি সন্থৰিত্ৱা কঞ্জিযাদীহি সিঞ্চিত্ৱা কত্তব্বতালক্খণং. কাৰাপেয্য নিস্সগ্গিযন্তি কৰণকাৰাপনপ্পযোগেসু দুক্কটং, পটিলাভেন নিস্সগ্গিযং হোতি. এত্থ চ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, কোসিযমিস্সকং সন্থতং কাৰাপিতং নিস্সগ্গিয’’ন্তি (পাৰা. ৫৪৪) ইমিনা নযেন নিস্সজ্জনৱিধানং ৱেদিতব্বং, ইমস্সেৱ ৱচনস্স অনুসাৰেন ইতো পৰং সব্বসন্থতং ৱেদিতব্বং. সক্কা হি এত্তাৱতা জানিতুন্তি ন তং ইতো পৰং দস্সযিস্সাম.

আড়ৱিযং ছব্বগ্গিযে আৰব্ভ কোসিযমিস্সকং সন্থতং কাৰাপনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অসাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অত্তনো অত্থায কাৰাপনৱসেন সাণত্তিকং, অত্তনা ৱিপ্পকতপঅযোসাপননযেন চতুক্কপাচিত্তিযং, অঞ্ঞস্সত্থায কৰণকাৰাপনেসু অঞ্ঞেন কতং পটিলভিত্ৱা পৰিভুঞ্জনে চ দুক্কটং. ৱিতানাদিকৰণে, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. কোসিযমিস্সকভাৱো, অত্তনো অত্থায সন্থতস্স কৰণকাৰাপনং, পটিলাভো চাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি ধোৱাপনসিক্খাপদে ৱুত্তনযেনেৱাতি.

কোসিযসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. সুদ্ধকাড়কসিক্খাপদৱণ্ণনা

দুতিযে সুদ্ধকাড়কানন্তি সুদ্ধানং কাড়কানং অঞ্ঞেহি অমিস্সীকতানং. ৱেসালিযং ছব্বগ্গিযে আৰব্ভ তাদিসং সন্থতং কৰণৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সেসং পঠমসদিসমেৱাতি.

সুদ্ধকাড়কসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. দ্ৱেভাগসিক্খাপদৱণ্ণনা

ততিযে দ্ৱে ভাগাতি দ্ৱে কোট্ঠাসা. আদাতব্বাতি গহেতব্বা. গোচৰিযানন্তি কপিলৱণ্ণানং. অযং পনেত্থ ৱিনিচ্ছযো – যত্তকেহি কত্তুকামো হোতি, তেসু তুলযিত্ৱা দ্ৱে কোট্ঠাসা কাড়কানং গহেতব্বা, একো ওদাতানং, একো গোচৰিযানং. একস্সাপি কাড়কলোমস্স অতিৰেকভাৱে নিস্সগ্গিযং হোতি, ঊনকং ৱট্টতি.

সাৱত্থিযং ছব্বগ্গিযে আৰব্ভ তাদিসং সন্থতং কৰণৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, কিৰিযাকিৰিযং, সেসং পঠমসদিসমেৱাতি. ইমানি পন তীণি নিস্সজ্জিত্ৱা পটিলদ্ধানিপি পৰিভুঞ্জিতুং ন ৱট্টন্তি.

দ্ৱেভাগসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. ছব্বস্সসিক্খাপদৱণ্ণনা

চতুত্থে ওৰেন চে ছন্নং ৱস্সানন্তি ছন্নং ৱস্সানং ওৰিমভাগে, অন্তোতি অত্থো. অঞ্ঞত্ৰ ভিক্খুসম্মুতিযাতি যং সঙ্ঘো গিলানস্স ভিক্খুনো সন্থতসম্মুতিং দেতি, তং ঠপেত্ৱা অলদ্ধসম্মুতিকস্স ছব্বস্সব্ভন্তৰে অঞ্ঞং সন্থতং কৰোন্তস্স নিস্সগ্গিযং হোতি.

সাৱত্থিযং সম্বহুলে ভিক্খূ আৰব্ভ অনুৱস্সং সন্থতং কাৰাপনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘অঞ্ঞত্ৰ ভিক্খুসম্মুতিযা’’তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, সা যেন লদ্ধা হোতি, তস্স যাৱ ৰোগো ন ৱূপসম্মতি, ৱূপসন্তো ৱা পুন কুপ্পতি, তাৱ গতগতট্ঠানে অনুৱস্সম্পি কাতুং ৱট্টতি, অঞ্ঞস্সত্থায কাৰেতুং, কতঞ্চ পটিলভিত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুম্পি ৱট্টতি, সেসং পঠমসদিসমেৱাতি.

ছব্বস্সসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. নিসীদনসিক্খাপদৱণ্ণনা

পঞ্চমে পুৰাণসন্থতং নাম যত্থ সকিম্পি নিসিন্নো ৱা হোতি নিপন্নো ৱা. সমন্তাতি একপস্সতো ৱট্টং ৱা চতুৰস্সং ৱা ছিন্দিত্ৱা গহিতট্ঠানং যথা ৱিদত্থিমত্তং হোতি, এৱং গহেতব্বং. সন্থৰন্তেন পন একদেসে ৱা সন্থৰিতব্বং, ৱিজটেত্ৱা ৱা মিস্সকং কত্ৱা সন্থৰিতব্বং, এৱং থিৰতৰং হোতি. অনাদা চেতি সতি পুৰাণসন্থতে অগ্গহেত্ৱা. অসতি পন অগ্গহেত্ৱাপি ৱট্টতি, অঞ্ঞস্সত্থায কাৰেতুং, কতঞ্চ পটিলভিত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুম্পি ৱট্টতি.

সাৱত্থিযং সম্বহুলে ভিক্খূ আৰব্ভ সন্থতৱিস্সজ্জনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সেসং ততিযসদিসমেৱাতি.

নিসীদনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. এড়কলোমসিক্খাপদৱণ্ণনা

ছট্ঠে অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্নস্সাতি অদ্ধানসঙ্খাতং দীঘমগ্গং পটিপন্নস্স, সব্বঞ্চেতং ৱত্থুমত্তদীপনমেৱ, যত্থ কত্থচি পন ধম্মেন লভিত্ৱা গণ্হতো দোসো নত্থি. তিযোজনপৰমন্তি গহিতট্ঠানতো তিযোজনপ্পমাণং দেসং. সহত্থাতি সহত্থেন, অত্তনা হৰিতব্বানীতি অত্থো. অসন্তে হাৰকেতি অসন্তেযেৱ অঞ্ঞস্মিম্পি হাৰকে. সচে পন অত্থি, তং গাহেতুং ৱট্টতি. অত্তনা পন অন্তমসো ৱাতাবাধপ্পটিকাৰত্থং সুত্তকেন অবন্ধিত্ৱা কণ্ণচ্ছিদ্দে পক্খিত্তানিপি আদায তিযোজনং একং পাদং অতিক্কামেন্তস্স দুক্কটং, দুতিযপাদাতিক্কমে নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং.

সাৱত্থিযং অঞ্ঞতৰং ভিক্খুং আৰব্ভ তিযোজনাতিক্কমনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অসাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, ঊনকতিযোজনে অতিৰেকসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স ৱা দুক্কটং. তিযোজনং হৰণপচ্চাহৰণে, ৱাসাধিপ্পাযেন গন্ত্ৱা ততো পৰং হৰণে, অচ্ছিন্নং ৱা নিস্সট্ঠং ৱা পটিলভিত্ৱা হৰণে, অঞ্ঞং হৰাপনে, অন্তমসো সুত্তকেনপি বদ্ধকতভণ্ডহৰণে, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. এড়কলোমানং অকতভণ্ডতা, পঠমপ্পটিলাভো, অত্তনা আদায ৱা অঞ্ঞস্স অজানন্তস্স যানে পক্খিপিত্ৱা ৱা তিযোজনাতিক্কমনং, আহৰণপচ্চাহৰণং, অৱাসাধিপ্পাযতাতি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. এড়কলোমসমুট্ঠানং, কিৰিযং, নোসঞ্ঞাৱিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৱজ্জং, কাযকম্মং, তিচিত্তং, তিৱেদনন্তি.

এড়কলোমসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. এড়কলোমধোৱাপনসিক্খাপদৱণ্ণনা

সত্তমে সক্কেসু ছব্বগ্গিযে আৰব্ভ এড়কলোমধোৱাপনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং. তত্থ পুৰাণচীৱৰধোৱাপনে ৱুত্তনযেনেৱ সব্বোপি ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বো.

এড়কলোমধোৱাপনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. জাতৰূপসিক্খাপদৱণ্ণনা

অট্ঠমে জাতৰূপৰজতন্তি সুৱণ্ণঞ্চেৱ ৰূপিযঞ্চ, অপিচ কহাপণো লোহমাসকদাৰুমাসকজতুমাসকাদযোপি যে ৱোহাৰং গচ্ছন্তি, সব্বে তে ইধ ৰজতন্ত্ৱেৱ ৱুত্তা. উগ্গণ্হেয্য ৱাতি অত্তনো অত্থায দিয্যমানং ৱা যত্থকত্থচি ঠিতং ৱা নিপ্পৰিগ্গহিতং দিস্ৱা সযং গণ্হেয্য ৱা. উগ্গণ্হাপেয্য ৱাতি তদেৱ অঞ্ঞেন গাহাপেয্য ৱা. উপনিক্খিত্তং ৱা সাদিযেয্যাতি ‘‘ইদং অয্যস্স হোতূ’’তি এৱং সম্মুখা ৱা, ‘‘অসুকস্মিং নাম ঠানে মম হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণং, তং তুয্হং হোতূ’’তি এৱং পৰম্মুখা ঠিতং ৱা কেৱলং ৱাচায ৱা হত্থমুদ্দায ৱা ‘‘তুয্হ’’ন্তি ৱত্ৱা পৰিচ্চত্তং যো কাযৱাচাহি অপ্পটিক্খিপিত্ৱা চিত্তেন অধিৱাসেয্য, অযং ‘‘সাদিযেয্যা’’তি ৱুচ্চতি. সচে পন চিত্তেন সাদিযতি, গণ্হিতুকামো হোতি, কাযেন ৱা ৱাচায ৱা ‘‘নযিদং কপ্পতী’’তি পটিক্খিপতি, কাযৱাচাহি অপ্পটিক্খিপিত্ৱা সুদ্ধচিত্তো হুত্ৱা ‘‘নযিদং অম্হাকং কপ্পতী’’তি ন সাদিযতি, ৱট্টতি. নিস্সগ্গিযন্তি উগ্গহণাদীসু যংকিঞ্চি কৰোন্তস্স অঘনবদ্ধেসু ৱত্থূসু ৱত্থুগণনায নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. তং নিস্সজ্জন্তেন ‘‘অহং, ভন্তে, ৰূপিযং পটিগ্গহেসিং, ইদং মে, ভন্তে, নিস্সগ্গিযং, ইমাহং সঙ্ঘস্স নিস্সজ্জামী’’তি (পাৰা. ৫৮৪) এৱং সঙ্ঘমজ্ঝেযেৱ নিস্সজ্জিতব্বং. সচে তত্থ কোচি গহট্ঠো আগচ্ছতি, ‘‘ইদং জানাহী’’তি ৱত্তব্বো. ‘‘ইমিনা কিং আহৰিয্যতূ’’তি ভণন্তে পন ‘‘ইদং নামা’’তি অৱত্ৱা ‘‘সপ্পিআদীনি ভিক্খূনং কপ্পন্তী’’তি এৱং কপ্পিযং আচিক্খিতব্বং. সচে সো আহৰতি, ৰূপিযপ্পটিগ্গাহকং ঠপেত্ৱা সব্বেহি ভাজেত্ৱা পৰিভুঞ্জিতব্বং. ৰূপিযপ্পটিগ্গাহকস্স পন যং তপ্পচ্চযা উপ্পন্নং, তং অঞ্ঞেন লভিত্ৱা দিয্যমানম্পি অন্তমসো ততো নিব্বত্তৰুক্খচ্ছাযাপি পৰিভুঞ্জিতুং ন ৱট্টতি. সচে পন সো কিঞ্চি আহৰিতুং ন ইচ্ছতি, ‘‘ইমং ছট্টেহী’’তি ৱত্তব্বো. সচে যত্থ কত্থচি নিক্খিপতি, গহেত্ৱা ৱা গচ্ছতি, ন ৱাৰেতব্বো. নো চে ছট্টেতি, পঞ্চঙ্গসমন্নাগতো ভিক্খু ৰূপিযছট্টকো সম্মন্নিতব্বো. তেন অনিমিত্তং কত্ৱাৱ গূথং ৱিয ছট্টেতব্বং. সচে নিমিত্তং কৰোতি, দুক্কটং আপজ্জতি.

ৰাজগহে উপনন্দং আৰব্ভ ৰূপিযপ্পটিগ্গহণৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, সাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, অৰূপিযে ৰূপিযসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স ৱা, সঙ্ঘচেতিযাদীনং অত্থায গণ্হন্তস্স, মুত্তামণিআদিপ্পটিগ্গহণে চ দুক্কটং. ৰতনসিক্খাপদনযেন নিক্খিপন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. জাতৰূপৰজতভাৱো, অত্তুদ্দেসিকতা, গহণাদীসু অঞ্ঞতৰভাৱোতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীসু সিযা কিৰিযং গহণেন আপজ্জনতো, সিযা অকিৰিযং পটিক্খেপস্স অকৰণতো, সেসং সঞ্চৰিত্তে ৱুত্তনযমেৱাতি.

জাতৰূপসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. ৰূপিযসংৱোহাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা

নৱমে নানপ্পকাৰকন্তি কতাদিৱসেন অনেকৱিধং. ৰূপিযসংৱোহাৰন্তি জাতৰূপৰজতপৰিৱত্তনং. পুৰিমসিক্খাপদেন হি নিস্সগ্গিযৱত্থুদুক্কটৱত্থূনং পটিগ্গহণং ৱাৰিতং, ইমিনা পৰিৱত্তনং. তস্মা দুক্কটৱত্থুনা দুক্কটৱত্থুকপ্পিযৱত্থূনি, কপ্পিযৱত্থুনা চ দুক্কটৱত্থুং পৰিৱত্তেন্তস্স দুক্কটং. নিস্সগ্গিযৱত্থুনা পন নিস্সগ্গিযৱত্থুং ৱা দুক্কটৱত্থুং ৱা কপ্পিযৱত্থুং ৱা, দুক্কটৱত্থুকপ্পিযৱত্থূহি চ নিস্সগ্গিযৱত্থুং পৰিৱত্তেন্তস্স নিস্সগ্গিযং হোতি, তং পুৰিমনযানুসাৰেনেৱ সঙ্ঘমজ্ঝে নিস্সজ্জিতব্বং, নিস্সট্ঠৱত্থুস্মিঞ্চ তত্থ ৱুত্তনযেনেৱ পটিপজ্জিতব্বং.

সাৱত্থিযং ছব্বগ্গিযে আৰব্ভ ৰূপিযসংৱোহাৰৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, যং অত্তনো ধনেন পৰিৱত্তেতি, তস্স ৱা ধনস্স ৱা ৰূপিযভাৱো চেৱ, পৰিৱত্তনঞ্চাতি ইমানেত্থ দ্ৱে অঙ্গানি. কিৰিযং, সেসং অনন্তৰসিক্খাপদে ৱুত্তনযমেৱাতি.

ৰূপিযসংৱোহাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. কযৱিক্কযসিক্খাপদৱণ্ণনা

দসমে নানপ্পকাৰকন্তি চীৱৰাদীনং কপ্পিযভণ্ডানং ৱসেন অনেকৱিধং. কযৱিক্কযন্তি কযঞ্চেৱ ৱিক্কযঞ্চ. ‘‘ইমিনা ইমং দেহি, ইমং আহৰ, পৰিৱত্তেহি, চেতাপেহী’’তি ইমিনা হি নযেন পৰস্স কপ্পিযভণ্ডং গণ্হন্তো কযং সমাপজ্জতি, অত্তনো কপ্পিযভণ্ডং দেন্তো ৱিক্কযং সমাপজ্জতি. তস্মা ঠপেত্ৱা পঞ্চ সহধম্মিকে যং এৱং অত্তনো কপ্পিযভণ্ডং দত্ৱা মাতু সন্তকম্পি কপ্পিযভণ্ডং গণ্হাতি, তং নিস্সগ্গিযং হোতি. ৱুত্তলক্খণৱসেন সঙ্ঘগণপুগ্গলেসু যস্স কস্সচি নিস্সজ্জিতব্বং, ‘‘ইমং ভুঞ্জিত্ৱা ৱা গহেত্ৱা ৱা ইদং নাম আহৰ ৱা কৰোহি ৱা’’তি ৰজনাদিং আহৰাপেত্ৱা ৱা ধমকৰণাদিপৰিক্খাৰং ভূমিসোধনাদিঞ্চ নৱকম্মং কাৰেত্ৱা ৱা সন্তং ৱত্থু নিস্সজ্জিতব্বং, অসন্তে পাচিত্তিযং দেসেতব্বমেৱ.

সাৱত্থিযং উপনন্দং আৰব্ভ কযৱিক্কযৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘ইদং কিং অগ্ঘতী’’তি এৱং অগ্ঘং পুচ্ছন্তস্স, যস্স হত্থতো ভণ্ডং গণ্হিতুকামো হোতি, তং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞং অন্তমসো তস্সেৱ পুত্তভাতুকম্পি কপ্পিযকাৰকং কত্ৱা ‘‘ইমিনা ইদং নাম গহেত্ৱা দেহী’’তি আচিক্খন্তস্স, ‘‘ইদং অম্হাকং অত্থি, অম্হাকঞ্চ ইমিনা চ ইমিনা চ অত্থো’’তি এৱং ৱত্ৱা অত্তনো ধনেন লদ্ধং গণ্হন্তস্স, সহধম্মিকেহি সদ্ধিং কযৱিক্কযং কৰোন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. যং অত্তনো ধনেন পৰিৱত্তেতি, যেন চ পৰিৱত্তেতি, তেসং কপ্পিযৱত্থুতা, অসহধম্মিকতা, কযৱিক্কযাপজ্জনঞ্চাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সেসং ৰূপিযসংৱোহাৰে ৱুত্তনযমেৱাতি.

কযৱিক্কযসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

এড়কলোমৱগ্গো দুতিযো.

৩. পত্তৱগ্গো

১. পত্তসিক্খাপদৱণ্ণনা

পত্তৱগ্গস্স পঠমে অতিৰেকপত্তোতি অনধিট্ঠিতো চ অৱিকপ্পিতো চ, সো চ খো উক্কট্ঠমজ্ঝিমোমকানং অঞ্ঞতৰো পমাণযুত্তোৱ, তস্স পমাণং ‘‘অড্ঢাড়্হকোদনং গণ্হাতী’’তিআদিনা (পাৰা ৬০২) নযেন পাড়িযং ৱুত্তং. তত্ৰাযং ৱিনিচ্ছযো – অনুপহতপুৰাণসালিতণ্ডুলানং সুকোট্টিতপৰিসুদ্ধানং দ্ৱে মগধনাড়িযো গহেত্ৱা তেহি তণ্ডুলেহি অনুত্তণ্ডুলমকিলিন্নমপিণ্ডিকং সুৱিসদং কুন্দমকুড়ৰাসিসদিসং অৱস্সাৱিতোদনং পচিত্ৱা নিৰৱসেসং পত্তে পক্খিপিত্ৱা তস্স ওদনস্স চতুত্থভাগপ্পমাণো নাতিঘনো নাতিতনুকো হত্থহাৰিযো সব্বসম্ভাৰসঙ্খতো মুগ্গসূপো পক্খিপিতব্বো, ততো আলোপস্স অনুৰূপং যাৱচৰিমালোপপ্পহোনকং মচ্ছমংসাদিব্যঞ্জনং পক্খিপিতব্বং, সপ্পিতেলতক্কৰসকঞ্জিযাদীনি পন গণনূপগানি ন হোন্তি. তানি হি ওদনগতিকানেৱ, নেৱ হাপেতুং, ন ৱড্ঢেতুং সক্কোন্তি, এৱমেতং সব্বম্পি পক্খিত্তং সচে পত্তস্স মুখৱট্টিযা হেট্ঠিমৰাজিসমং তিট্ঠতি, সুত্তেন ৱা হীৰেন ৱা ছিন্দন্তস্স সুত্তস্স ৱা হীৰস্স ৱা হেট্ঠিমন্তং ফুসতি, অযং উক্কট্ঠো নাম পত্তো. সচে তং ৰাজিং অতিক্কম্ম থূপীকতং তিট্ঠতি, অযং উক্কট্ঠোমকো নাম পত্তো. সচে তং ৰাজিং ন সম্পাপুণাতি, অন্তোগধমেৱ হোতি, অযং উক্কট্ঠুক্কট্ঠো নাম পত্তো. উক্কট্ঠতো উপড্ঢপ্পমাণো মজ্ঝিমো. মজ্ঝিমপত্ততো উপড্ঢপ্পমাণো ওমকো. তেসম্পি ৱুত্তনযেনেৱ ভেদো ৱেদিতব্বো. ইচ্চেতেসু নৱসু উক্কট্ঠুক্কট্ঠো চ ওমকোমকো চাতি দ্ৱে অপত্তা, সেসা সত্ত পত্তা পমাণযুত্তা নাম, অযমেত্থসঙ্খেপো, ৱিত্থাৰো পন সমন্তপাসাদিকাযং (পাৰা. অট্ঠ. ২.৫৯৮ আদযো) ৱুত্তো, তস্মা এৱং পমাণযুত্তং সমণসাৰুপ্পেন পক্কং অযোপত্তং ৱা মত্তিকাপত্তং ৱা লভিত্ৱা পুৰাণপত্তং পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা অন্তোদসাহে অধিট্ঠাতব্বো. সচে পনস্স মূলতো কাকণিকমত্তম্পি দাতব্বং অৱসিট্ঠং হোতি, অধিট্ঠানুপগো ন হোতি, অপ্পচ্চুদ্ধৰন্তেন ৱিকপ্পেতব্বো. তত্থ পচ্চুদ্ধৰণাধিট্ঠানলক্খণং চীৱৰৱগ্গে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং, ৱিকপ্পনলক্খণং পৰতো ৱক্খাম. সচে পন কোচি অপত্তকো ভিক্খু দস পত্তে লভিত্ৱা সব্বে অত্তনাৱ পৰিভুঞ্জিতুকামো হোতি, একং পত্তং অধিট্ঠায পুন দিৱসে তং পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা অঞ্ঞো অধিট্ঠাতব্বো, এতেনুপাযেন ৱস্সসতম্পি পৰিহৰিতুং সক্কা. যো পনস্স পত্তো মুখৱট্টিতো হেট্ঠা দ্ৱঙ্গুলমত্তোকাসতো পট্ঠায যত্থকত্থচি কঙ্গুসিত্থনিক্খমনমত্তেন ছিদ্দেন ছিদ্দো হোতি, সো অধিট্ঠানুপগো ন হোতি. পুন ছিদ্দে পাকতিকে কতে অধিট্ঠাতব্বো, সেসং অধিট্ঠানৱিজহনং তিচীৱৰে ৱুত্তনযমেৱ.

সাৱত্থিযং ছব্বগ্গিযে আৰব্ভ অতিৰেকপত্তধাৰণৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অসাধাৰণপঞ্ঞত্তি, সেসৱণ্ণনাক্কমো চীৱৰৱগ্গস্স পঠমসিক্খাপদে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বোতি.

পত্তসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. ঊনপঞ্চবন্ধনসিক্খাপদৱণ্ণনা

দুতিযে ঊনানি পঞ্চ বন্ধনানি অস্সাতি ঊনপঞ্চবন্ধনো, নাস্স পঞ্চ বন্ধনানি পূৰেন্তীতি অত্থো, তেন ঊনপঞ্চবন্ধনেন, ইত্থম্ভূতস্স লক্খণে কৰণৱচনং. তত্থ যস্মা অবন্ধনস্সাপি পঞ্চ বন্ধনানি ন পূৰেন্তি সব্বসো নত্থিতায, তেনস্স পদভাজনে ‘‘ঊনপঞ্চবন্ধনো নাম পত্তো অবন্ধনো ৱা একবন্ধনো ৱা’’তিআদি (পাৰা. ৬১৩) ৱুত্তং. ‘‘ঊনপঞ্চবন্ধনেনা’’তি চ ৱুত্তত্তা যস্স পঞ্চবন্ধনো পত্তো হোতি পঞ্চবন্ধনোকাসো ৱা, তস্স সো অপত্তো, তস্মা অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাপেতুং ৱট্টতি. যস্মিং পন পত্তে মুখৱট্টিতো হেট্ঠা ভট্ঠা দ্ৱঙ্গুলপ্পমাণা একাপি ৰাজি হোতি, তং তস্সা ৰাজিযা হেট্ঠিমপৰিযন্তে পত্তৱেধকেন ৱিজ্ঝিত্ৱা পচিত্ৱা সুত্তৰজ্জুকমকচিৰজ্জুকাদীহি ৱা তিপুসুত্তকেন ৱা বন্ধিত্ৱা তং বন্ধনং আমিসস্স অলগ্গনত্থং তিপুপট্টকেন ৱা কেনচি বদ্ধসিলেসাদিনা ৱা পটিচ্ছাদেতব্বং, সো চ পত্তো অধিট্ঠহিত্ৱা পৰিভুঞ্জিতব্বো, সুখুমং ৱা ছিদ্দং কত্ৱা বন্ধিতব্বো, ফাণিতং ঝাপেত্ৱা পাসাণচুণ্ণেন বন্ধিতুম্পি ৱট্টতি. যস্স পন দ্ৱে ৰাজিযো ৱা একাযেৱ ৱা চতুৰঙ্গুলা, তস্স দ্ৱে বন্ধনানি দাতব্বানি. যস্স তিস্সো ৱা একাযেৱ ৱা ছড়ঙ্গুলা, তস্স তীণি. যস্স চতস্সো ৱা একাযেৱ ৱা অট্ঠঙ্গুলা, তস্স চত্তাৰি. যস্স পঞ্চ ৱা একাযেৱ ৱা দসঙ্গুলা, সো বদ্ধোপি অবদ্ধোপি অপত্তোযেৱ, অঞ্ঞো ৱিঞ্ঞাপেতব্বো, এস তাৱ মত্তিকাপত্তে ৱিনিচ্ছযো.

অযোপত্তে পন সচেপি পঞ্চ ৱা অতিৰেকানি ৱা ছিদ্দানি হোন্তি, তানি চে অযচুণ্ণেন ৱা আণিযা ৱা লোহমণ্ডলেন ৱা বদ্ধানি মট্ঠানি হোন্তি, স্ৱেৱ পৰিভুঞ্জিতব্বো, অঞ্ঞো ন ৱিঞ্ঞাপেতব্বো. অথ পন একম্পি ছিদ্দং মহন্তং হোতি, লোহমণ্ডলেন বদ্ধম্পি মট্ঠং ন হোতি, পত্তে আমিসং লগ্গতি, অকপ্পিযো হোতি অযং পত্তো, অঞ্ঞো ৱিঞ্ঞাপেতব্বো. যো পন এৱং পত্তসঙ্খেপগতে ৱা অযোপত্তে, ঊনপঞ্চবন্ধনে ৱা মত্তিকাপত্তে সতি অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাপেতি, পযোগে দুক্কটং, পটিলাভেন নিস্সগ্গিযো হোতি, নিস্সজ্জিতব্বো. নিস্সজ্জন্তেন সঙ্ঘমজ্ঝে এৱ নিস্সজ্জিতব্বো, তেন ৱুত্তং ‘‘ভিক্খুপৰিসায নিস্সজ্জিতব্বো’’তি. যো চ তস্সা ভিক্খুপৰিসাযাতিএত্থ তেহি ভিক্খূহি পকতিযা এৱ অত্তনো অত্তনো অধিট্ঠিতং পত্তং গহেত্ৱা সন্নিপতিতব্বং, ততো সম্মতেন পত্তগ্গাহাপকেন পত্তস্স ৱিজ্জমানগুণং ৱত্ৱা ‘‘ভন্তে, ইমং গণ্হথা’’তি থেৰো ৱত্তব্বো. সচে থেৰস্স সো পত্তো ন ৰুচ্চতি, অপ্পিচ্ছতায ৱা ন গণ্হাতি, ৱট্টতি. তস্মিং পন অনুকম্পায অগণ্হন্তস্স দুক্কটং. সচে পন গণ্হাতি, থেৰস্স পত্তং দুতিযত্থেৰং গাহাপেত্ৱা এতেনেৱ উপাযেন যাৱ সঙ্ঘনৱকা গাহাপেতব্বো, তেন পৰিচ্চত্তপত্তো পন পত্তপৰিযন্তো নাম, সো তস্স ভিক্খুনো পদাতব্বো. তেনাপি সো যথা ৱিঞ্ঞাপেত্ৱা গহিতপত্তো, এৱমেৱ সক্কচ্চং পৰিভুঞ্জিতব্বো. সচে পন তং জিগুচ্ছন্তো অদেসে ৱা নিক্খিপতি, অপৰিভোগেন ৱা পৰিভুঞ্জতি, ৱিস্সজ্জেতি ৱা, দুক্কটং আপজ্জতি.

সক্কেসু ছব্বগ্গিযে আৰব্ভ বহূ পত্তে ৱিঞ্ঞাপনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, অবন্ধনেন অবন্ধনং, একবন্ধনং, দুবন্ধনং, তিবন্ধনং, চতুব্বন্ধনং, অবন্ধনোকাসং, একদ্ৱিতিচতুব্বন্ধনোকাসং চেতাপেতি, এৱং একেকেন পত্তেন দসধা দসৱিধং পত্তং. চেতাপনৱসেন পন একং নিস্সগ্গিযপাচিত্তিযসতং হোতি. নট্ঠপত্তস্স, ভিন্নপত্তস্স, অত্তনো ঞাতকপ্পৱাৰিতে, অঞ্ঞস্স চ ঞাতকপ্পৱাৰিতে, তস্সেৱত্থায ৱিঞ্ঞাপেন্তস্স, অত্তনো ধনেন গণ্হতো, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. অধিট্ঠানুপগপত্তস্স ঊনপঞ্চবন্ধনতা, অত্তুদ্দেসিকতা, অকতৱিঞ্ঞত্তি, তায চ পটিলাভোতি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি ধোৱাপনসিক্খাপদে ৱুত্তনযানেৱাতি.

ঊনপঞ্চবন্ধনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. ভেসজ্জসিক্খাপদৱণ্ণনা

ততিযে পটিসাযনীযানীতি পটিসাযিতব্বানি, পৰিভুঞ্জিতব্বানীতি অত্থো. এতেন সযং উগ্গহেত্ৱা নিক্খিত্তানং সত্তাহাতিক্কমেপি অনাপত্তিং দস্সেতি, তানি হি পটিসাযিতুং ন ৱট্টন্তি. ভেসজ্জানীতি ভেসজ্জকিচ্চং কৰোন্তু ৱা, মা ৱা, এৱং লদ্ধৱোহাৰানি. সপ্পি নাম গৱাদীনং সপ্পি, যেসং মংসং কপ্পতি, তেসং সপ্পি. তথা নৱনীতং. তেলং নাম তিলসাসপমধূকএৰণ্ডকৱসাদীহি নিব্বত্তিতং. মধু নাম মক্খিকামধুমেৱ. ফাণিতং নাম উচ্ছুৰসং উপাদায পন অপক্কা ৱা অৱত্থুকপক্কা ৱা সব্বাপি উচ্ছুৱিকতি ‘‘ফাণিত’’ন্তি ৱেদিতব্বং. তানি পটিগ্গহেত্ৱাতি তানি ভেসজ্জানি পটিগ্গহেত্ৱা, ন তেসং ৱত্থূনি. এতেন ঠপেত্ৱা ৱসাতেলং যানেত্থ যাৱকালিকৱত্থুকানি, তেসং ৱত্থূনি পটিগ্গহেত্ৱা কতানি সপ্পিআদীনি সত্তাহং অতিক্কামযতোপি অনাপত্তিং দস্সেতি. ৱসাতেলং পন কালে পটিগ্গহিতং কালে নিপক্কং কালে সংসট্ঠং তেলপৰিভোগেন পৰিভুঞ্জিতুং অনুঞ্ঞাতং, তস্মা ঠপেত্ৱা মনুস্সৱসং অঞ্ঞং যংকঞ্চি ৱসং পুৰেভত্তং পটিগ্গহেত্ৱা সামং পচিত্ৱা নিব্বত্তিততেলম্পি সত্তাহং নিৰামিসপৰিভোগেন ৱট্টতি. অনুপসম্পন্নেন পচিত্ৱা দিন্নং পন তদহুপুৰেভত্তং সামিসম্পি ৱট্টতি, অঞ্ঞেসং যাৱকালিকৱত্থূনং ৱত্থুং পচিতুং ন ৱট্টতিযেৱ. নিব্বত্তিতসপ্পি ৱা নৱনীতং ৱা পচিতুং ৱট্টতি, তং পন তদহুপুৰেভত্তম্পি সামিসং পৰিভুঞ্জিতুং ন ৱট্টতি. পুৰেভত্তং পটিগ্গহিতখীৰাদিতো অনুপসম্পন্নেন পচিত্ৱা কতসপ্পিআদীনি পন তদহুপুৰেভত্তং সামিসানিপি ৱট্টন্তি, পচ্ছাভত্ততো পট্ঠায অনজ্ঝোহৰণীযানি, সত্তাহাতিক্কমেপি অনাপত্তি. সন্নিধিকাৰকং পৰিভুঞ্জিতব্বানীতি সন্নিধিং কত্ৱা নিদহিত্ৱা পুৰেভত্তং পটিগ্গহিতানি তদহুপুৰেভত্তং সামিসপৰিভোগেনাপি ৱট্টন্তি, পচ্ছাভত্ততো পট্ঠায পন তানি চ, পচ্ছাভত্তং পটিগ্গহিতানি চ সত্তাহং নিৰামিসপৰিভোগেন পৰিভুঞ্জিতব্বানীতি অত্থো. ‘‘পৰিভুঞ্জিতব্বানী’’তি চ ৱচনতো অন্তোসত্তাহে অব্ভঞ্জনাদীনং অত্থায অধিট্ঠহিত্ৱা ঠপিতেসু অনাপত্তি, যাৱজীৱিকানি সাসপমধূকএৰণ্ডকঅট্ঠীনি তেলকৰণত্থং পটিগ্গহেত্ৱা তদহেৱ কততেলং সত্তাহকালিকং, দুতিযদিৱসে কতং ছাহং ৱট্টতি, ততিযদিৱসে কতং পঞ্চাহং, চতুত্থপঞ্চমছট্ঠসত্তমদিৱসে কতং তদহেৱ ৱট্টতি. সচে যাৱ অৰুণস্স উগ্গমনা তিট্ঠতি, নিস্সগ্গিযং হোতি, অট্ঠমদিৱসে কতং অনজ্ঝোহৰণীযং, অনিস্সগ্গিযত্তা পন বাহিৰপৰিভোগেন ৱট্টতি. সচেপি ন কৰোতি, তেলত্থায পটিগ্গহিতসাসপাদীনং পন পাড়িযং অনাগতসপ্পিআদীনঞ্চ সত্তাহাতিক্কমে দুক্কটং আপজ্জতি. সীতুদকেন কতমধূকপুপ্ফফাণিতং পন ফাণিতগতিকমেৱ, অম্বফাণিতাদীনি যাৱকালিকানি. যং পনেত্থ সত্তাহকালিকং, তং নিস্সট্ঠং পটিলভিত্ৱাপি অৰুআদীনি ৱা মক্খেতুং, অজ্ঝোহৰিতুং ৱা ন ৱট্টতি. পদীপে কাড়ৱণ্ণে ৱা উপনেতব্বং, অঞ্ঞস্স ভিক্খুনো কাযিকপৰিভোগং ৱট্টতি. যং পন নিৰপেক্খো পৰিচ্চজিত্ৱা পুন লভতি, তং অজ্ঝোহৰিতুম্পি ৱট্টতি. ৱিসুং ঠপিতসপ্পিআদীসু, একভাজনে ৱা অমিস্সিতেসু ৱত্থুগণনায আপত্তিযো.

সাৱত্থিযং সম্বহুলে ভিক্খূ আৰব্ভ সত্তাহং অতিক্কমনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সেসং চীৱৰৱগ্গস্স পঠমসিক্খাপদে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বন্তি.

ভেসজ্জসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. ৱস্সিকসাটিকসিক্খাপদৱণ্ণনা

চতুত্থে মাসো সেসো গিম্হানন্তি চতুন্নং গিম্হমাসানং একো পচ্ছিমমাসো সেসো. পৰিযেসিতব্বন্তি গিম্হানং পচ্ছিমমাসস্স পঠমদিৱসতো পট্ঠায যাৱ কত্তিকমাসস্স পচ্ছিমদিৱসো, তাৱ ‘‘কালো ৱস্সিকসাটিকাযা’’তিআদিনা সতুপ্পাদকৰণেন, সঙ্ঘস্স পৱাৰিতট্ঠানতো, অত্তনো ঞাতকপ্পৱাৰিতট্ঠানতো পন ‘‘দেথ মে ৱস্সিকসাটিকচীৱৰ’’ন্তিআদিকায ৱিঞ্ঞত্তিযাপি পৰিযেসিতব্বং. অঞ্ঞাতকঅপ্পৱাৰিতট্ঠানে সতুপ্পাদং কৰোন্তস্স ৱত্তভেদে দুক্কটং, যথা ৱা তথা ৱা ‘‘দেথ মে’’তিআদিৱচনেন ৱিঞ্ঞাপেন্তস্স অঞ্ঞাতকৱিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদেন নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. কত্ৱা নিৱাসেতব্বন্তি গিম্হানং পচ্ছিমদ্ধমাসস্স পঠমদিৱসতো পট্ঠায যাৱ কত্তিকমাসস্স পচ্ছিমদিৱসো, তাৱ সূচিকম্মনিট্ঠানেন সকিম্পি ৱণ্ণভেদমত্তৰজনেন কপ্পবিন্দুকৰণেন চ কত্ৱা পৰিদহিতব্বা. এত্তাৱতা গিম্হানং পচ্ছিমো মাসো পৰিযেসনক্খেত্তং, পচ্ছিমো অদ্ধমাসো কৰণনিৱাসনক্খেত্তম্পি, ৱস্সানস্স চতূসু মাসেসু সব্বম্পি তং ৱট্টতীতি অযমত্থো দস্সিতো হোতি. যো চাযং গিম্হানং পচ্ছিমো মাসো অনুঞ্ঞাতো, এত্থ কতপৰিযেসিতম্পি ৱস্সিকসাটিকং অধিট্ঠাতুং ন ৱট্টতি. সচে তস্মিং মাসে অতিক্কন্তে ৱস্সং উক্কড্ঢিযতি, পুন মাসপৰিহাৰং লভতি, ধোৱিত্ৱা পন নিক্খিপিত্ৱা ৱস্সূপনাযিকদিৱসে অধিট্ঠাতব্বা. সচে সতিসম্মোসেন ৱা অপ্পহোনকভাৱেন ৱা অকতা হোতি. তে চ দ্ৱে মাসে ৱস্সানস্স চতুমাসন্তি ছ মাসে পৰিহাৰং লভতি. সচে পন কত্তিকমাসে কথিনং অত্থৰিযতি, অপৰেপি চত্তাৰো মাসে লভতি, এৱং দস মাসা হোন্তি. ততো পৰম্পি সতিযা পচ্চাসায তং মূলচীৱৰং কত্ৱা ঠপেন্তস্স একমাসন্তি এৱং একাদস মাসে পৰিহাৰং লভতি, ইতো পৰং একাহম্পি ন লভতি.

ওৰেন চে মাসো সেসো গিম্হানন্তি গিম্হানং পচ্ছিমমাসস্স ওৰিমভাগে যাৱ হেমন্তস্স পঠমদিৱসো, তাৱাতি অত্থো. পৰিযেসেয্যাতি এতেসু সত্তসু পিট্ঠিসমযমাসেসু অঞ্ঞাতকঅপ্পৱাৰিতট্ঠানতো সতুপ্পাদকৰণেন পৰিযেসন্তস্স নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং, ৱিঞ্ঞাপেন্তস্স অঞ্ঞাতকৱিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদেন নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং, ঞাতকপ্পৱাৰিতে ৱিঞ্ঞাপেন্তস্স তেন সিক্খাপদেন অনাপত্তি, সতুপ্পাদং কৰোন্তস্স ইমিনা সিক্খাপদেন আপত্তি. ওৰেনদ্ধমাসো সেসো গিম্হানন্তি গিম্হানস্স পচ্ছিমদ্ধমাসতো ওৰিমভাগে একস্মিং অদ্ধমাসে. কত্ৱা নিৱাসেয্যাতি এত্থন্তৰে ধম্মেন উপ্পন্নম্পি কত্ৱা নিৱাসেন্তস্স নিস্সগ্গিযং হোতি.

সাৱত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আৰব্ভ ৱস্সিকসাটিকপৰিযেসনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অসাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, ঊনকমাসদ্ধমাসেসু অতিৰেকসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স ৱা দুক্কটং, তথা সতিযা ৱস্সিকসাটিকায নগ্গস্স কাযং ওৱস্সাপযতো. পোক্খৰণিযাদীসু পন ন্হাযন্তস্স ৱা অচ্ছিন্নচীৱৰস্স ৱা নট্ঠচীৱৰস্স ৱা ‘‘অনিৱত্থং চোৰা হৰন্তী’’তি এৱং আপদাসু ৱা নিৱাসযতো উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. এত্থ চ ৱস্সিকসাটিকায অত্তুদ্দেসিকতা, অসমযে পৰিযেসনতা, তায চ পটিলাভোতি ইমানি তাৱ পৰিযেসনাপত্তিযা তীণি অঙ্গানি. সচীৱৰতা, আপদাভাৱো, ৱস্সিকসাটিকায সকভাৱো, অসমযে নিৱাসনন্তি ইমানি নিৱাসনাপত্তিযা চত্তাৰি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি ধোৱাপনসিক্খাপদে ৱুত্তনযানেৱাতি.

ৱস্সিকসাটিকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. চীৱৰঅচ্ছিন্দনসিক্খাপদৱণ্ণনা

পঞ্চমে সামং চীৱৰং দত্ৱাতি ৱেয্যাৱচ্চাদীনি পচ্চাসিসমানো সযমেৱ দত্ৱা. অচ্ছিন্দেয্যাতি ৱেয্যাৱচ্চাদীনি অকৰোন্তং দিস্ৱা সকসঞ্ঞায অচ্ছিন্দন্তস্স ৱত্থুগণনায আপত্তিযো. অচ্ছিন্দাপেয্যাতিএত্থ পন ‘‘অচ্ছিন্দা’’তি আণত্তিযা দুক্কটং, অচ্ছিন্দেসু যত্তকানি আণত্তানি, তেসং গণনায আপত্তিযো.

সাৱত্থিযং উপনন্দং আৰব্ভ চীৱৰঅচ্ছিন্দনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, সাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং. অনুপসম্পন্নে উপসম্পন্নসঞ্ঞিনো, ৱেমতিকস্স, অনুপসম্পন্নসঞ্ঞিনো ৱা, উপসম্পন্নস্সাপি ৱিকপ্পনুপগপচ্ছিমচীৱৰং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞং পৰিক্খাৰং, অনুপসম্পন্নস্স চ যংকিঞ্চি অচ্ছিন্দতো ৱা দুক্কটং. তেন তুট্ঠেন ৱা কুপিতেন ৱা দিন্নং পন তস্স ৱিস্সাসং ৱা গণ্হন্তস্স উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ৱিকপ্পনুপগপচ্ছিমচীৱৰতা, সামং দিন্নতা, সকসঞ্ঞিতা, উপসম্পন্নতা, কোধৱসেন অচ্ছিন্দনং ৱা অচ্ছিন্দাপনং ৱাতি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানি অঞ্ঞত্ৰ ৱেদনায. ৱেদনা পন ইধ দুক্খৱেদনাযেৱাতি.

চীৱৰঅচ্ছিন্দনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. সুত্তৱিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদৱণ্ণনা

ছট্ঠে সুত্তন্তি ছব্বিধং খোমসুত্তাদিং ৱা তেসং অনুলোমং ৱা. ৱিঞ্ঞাপেত্ৱাতি চীৱৰত্থায যাচিত্ৱা. ৱাযাপেয্যাতি ‘‘চীৱৰং মে, আৱুসো, ৱাযথা’’তি অকপ্পিযায ৱিঞ্ঞত্তিযা ৱাযাপেয্য. নিস্সগ্গিযন্তি এৱং ৱাযাপেন্তস্স যো তন্তৱাযো চীৱৰৱাযনত্থং তুৰিৱেমসজ্জনাদিকে পযোগে কৰোতি, তস্স সব্বপ্পযোগেসু দুক্কটং, পটিলাভেন নিস্সগ্গিযং হোতি.

ৰাজগহে ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আৰব্ভ চীৱৰৱাযাপনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, ৱিঞ্ঞাপিতসুত্তং ৱিঞ্ঞাপিততন্তৱাযেন ৱাযাপেন্তস্স দীঘতো ৱিদত্থিমত্তে তিৰিযঞ্চ হত্থমত্তে ৱীতে নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. ইতি যাৱ চীৱৰং ৱড্ঢতি, তাৱ ইমিনা পমাণেন আপত্তিযো ৱড্ঢন্তি. তেনেৱ পন অৱিঞ্ঞত্তিযা লদ্ধসুত্তং ৱাযাপেন্তস্স যথা পুব্বে নিস্সগ্গিযং, এৱং ইধ দুক্কটং. তেনেৱ ৱিঞ্ঞত্তঞ্চ অৱিঞ্ঞত্তঞ্চ ৱাযাপেন্তস্স সচে ৱুত্তপ্পমাণেন কেদাৰবদ্ধং ৱিয চীৱৰং হোতি, অকপ্পিযসুত্তমযে পৰিচ্ছেদে পাচিত্তিযং, ইতৰস্মিং তথেৱ দুক্কটং. ততো চে ঊনতৰা পৰিচ্ছেদা, সব্বপৰিচ্ছেদেসু দুক্কটানেৱ. অথ একন্তৰিকেন ৱা সুত্তেন দীঘতো ৱা কপ্পিযং তিৰিযং অকপ্পিযং কত্ৱা ৱীতং হোতি, পুব্বে ৱুত্তপ্পমাণগণনায দুক্কটানি. এতেনেৱ উপাযেন কপ্পিযতন্তৱাযেন অকপ্পিযসুত্তে, কপ্পিযাকপ্পিযেহি তন্তৱাযেহি সুত্তেপি কপ্পিযে অকপ্পিযে কপ্পিযাকপ্পিযে চ আপত্তিভেদো ৱেদিতব্বো. তিকপাচিত্তিযং, অৱাযাপিতে ৱাযাপিতসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স ৱা দুক্কটং. চীৱৰসিব্বনআযোগকাযবন্ধনঅংসবদ্ধকপত্তত্থৱিকপৰিস্সাৱনানং অত্থায সুত্তং ৱিঞ্ঞাপেন্তস্স, ঞাতকপ্পৱাৰিতেহি কপ্পিযসুত্তং ৱাযাপেন্তস্স, অঞ্ঞস্সত্থায, অত্তনো ধনেন, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি, চীৱৰত্থায ৱিঞ্ঞাপিতসুত্তং, অত্তুদ্দেসিকতা, অকপ্পিযতন্তৱাযেন অকপ্পিযৱিঞ্ঞত্তিযা ৱাযাপনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি ধোৱাপনসিক্খাপদে ৱুত্তনযানেৱাতি.

সুত্তৱিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. মহাপেসকাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা

সত্তমে তত্ৰ চে সো ভিক্খূতি যত্ৰ গামে ৱা নিগমে ৱা তন্তৱাযা, তত্ৰ. পুব্বে অপ্পৱাৰিতোতি চীৱৰসামিকেহি অপ্পৱাৰিতো হুত্ৱা. ৱিকপ্পং আপজ্জেয্যাতি ৱিসিট্ঠকপ্পং অধিকৱিধানং আপজ্জেয্য. ইদানি যেনাকাৰেন ৱিকপ্পং আপন্নো হোতি, তং দস্সেতুং ইদং খো, আৱুসোতিআদি ৱুত্তং. তত্থ আযতন্তি দীঘং. ৱিত্থতন্তি পুথুলং. অপ্পিতন্তি ঘনং. সুৱীতন্তি সুট্ঠু ৱীতং, সব্বট্ঠানেসু সমং কত্ৱা ৱীতং. সুপ্পৱাযিতন্তি সুট্ঠু পৱাযিতং, সব্বট্ঠানেসু সমং কত্ৱা তন্তে পসাৰিতং. সুৱিলেখিতন্তি লেখনিযা সুট্ঠু ৱিলেখিতং. সুৱিতচ্ছিতন্তি কোচ্ছেন সুট্ঠু ৱিতচ্ছিতং, সুট্ঠু নিদ্ধোতন্তি অত্থো. পিণ্ডপাতমত্তম্পীতি এত্থ চ ন ভিক্খুনো পিণ্ডপাতদানমত্তেন তং নিস্সগ্গিযং হোতি, সচে পন তে তস্স ৱচনেন চীৱৰসামিকানং হত্থতো সুত্তং গহেত্ৱা ঈসকম্পি আযতং ৱা ৱিত্থতং ৱা অপ্পিতং ৱা কৰোন্তি, অথ তেসং পযোগে ভিক্খুনো দুক্কটং, পটিলাভেন নিস্সগ্গিযং হোতি.

সাৱত্থিযং উপনন্দং আৰব্ভ চীৱৰে ৱিকপ্পং আপজ্জনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, ঞাতকে অঞ্ঞাতকসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স ৱা দুক্কটং. ঞাতকপ্পৱাৰিতানং তন্তৱাযেহি, অঞ্ঞস্স ৱা অত্থায, অত্তনো ৱা ধনেন, মহগ্ঘং ৱাযাপেতুকামং অপ্পগ্ঘং ৱাযাপেন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. অঞ্ঞাতকঅপ্পৱাৰিতানং তন্তৱাযে উপসঙ্কমিত্ৱা ৱিকপ্পমাপজ্জনতা, চীৱৰস্স অত্তুদ্দেসিকতা, তস্স ৱচনেন সুত্তৱড্ঢনং, চীৱৰপ্পটিলাভোতি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি ধোৱাপনসিক্খাপদে ৱুত্তনযানেৱাতি.

মহাপেসকাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. অচ্চেকচীৱৰসিক্খাপদৱণ্ণনা

অট্ঠমে দসাহানাগতন্তি দস অহানি দসাহং, তেন দসাহেন অনাগতা দসাহানাগতা, দসাহেন অসম্পত্তাতি অত্থো, তং দসাহানাগতং, অচ্চন্তসংযোগৱসেন ভুম্মত্থে উপযোগৱচনং. কত্তিকতেমাসিকপুণ্ণমন্তি পঠমকত্তিকপুণ্ণমং, ইধাপি পঠমপদস্স অনুপযোগতা পুৰিমনযেনেৱ ভুম্মত্থে উপযোগৱচনং. ইদং ৱুত্তং হোতি – যতো পট্ঠায পঠমপ্পৱাৰণা ‘‘দসাহানাগতা’’তি ৱুচ্চতি, সচেপি তানি দিৱসানি অচ্চন্তমেৱ ভিক্খুনো অচ্চেকচীৱৰং উপ্পজ্জেয্য, ‘‘অচ্চেকং ইদ’’ন্তি জানমানেন ভিক্খুনা সব্বম্পি পটিগ্গহেতব্বন্তি. তেন পৱাৰণামাসস্স জুণ্হপক্খপঞ্চমিতো পট্ঠায উপ্পন্নস্স চীৱৰস্স নিধানকালো দস্সিতো হোতি. কামঞ্চেস ‘‘দসাহপৰমং অতিৰেকচীৱৰং ধাৰেতব্ব’’ন্তিইমিনাৱ সিদ্ধো, অট্ঠুপ্পত্তিৱসেন পন অপুব্বং ৱিয অত্থং দস্সেত্ৱা সিক্খাপদং ঠপিতং. অচ্চেকচীৱৰন্তি গমিকগিলানগব্ভিনিঅভিনৱুপ্পন্নসদ্ধানং পুগ্গলানং অঞ্ঞতৰেন ‘‘ৱস্সাৱাসিকং দস্সামী’’তি এৱং আৰোচেত্ৱা দিন্নং. সচে তং পুৰে পৱাৰণায ৱিভজিতং, যেন গহিতং, তেন ৱস্সচ্ছেদো ন কাতব্বো, কৰোতি চে, তং চীৱৰং সঙ্ঘিকং হোতি. যাৱ চীৱৰকালসমযন্তি অনত্থতে কথিনে যাৱ ৱস্সানস্স পচ্ছিমো মাসো, অত্থতে কথিনে যাৱ পঞ্চ মাসা, তাৱ নিক্খিপিতব্বং.

সাৱত্থিযং সম্বহুলে ভিক্খূ আৰব্ভ অচ্চেকচীৱৰস্স চীৱৰকালসমযং অতিক্কমনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সেসমেত্থ চীৱৰৱগ্গস্স পঠমসিক্খাপদে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বন্তি.

অচ্চেকচীৱৰসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. সাসঙ্কসিক্খাপদৱণ্ণনা

নৱমে উপৱস্সং খো পনাতি এত্থ উপৱস্সন্তি উপৱস্স, উপৱসিত্ৱাতি ৱুত্তং হোতি, উপসম্পজ্জন্তিআদীসু (ৱিভ. ৫৭০) ৱিয হেত্থ অনুনাসিকো দট্ঠব্বো, ৱস্সং উপগন্ত্ৱা ৱসিত্ৱা চাতি অত্থো. ইমস্স চ পদস্স ‘‘তথাৰূপেসু ভিক্খু সেনাসনেসু ৱিহৰন্তো’’তিইমিনা সম্বন্ধো, ইদং ৱুত্তং হোতি – ৱস্সং উপগন্ত্ৱা ৱসিত্ৱা চ ততো পৰং পচ্ছিমকত্তিকপুণ্ণমপৰিযোসানকালং যানি খো পন তানি আৰঞ্ঞকানি…পে… অন্তৰঘৰে নিক্খিপেয্যাতি. তত্থ আৰঞ্ঞকানীতি সব্বপচ্ছিমানি আৰোপিতেন আচৰিযধনুনা গামস্স ইন্দখীলতো পট্ঠায পঞ্চধনুসতপ্পমাণে পদেসে কতসেনাসনানি. সচে পন অপৰিক্খিত্তো গামো হোতি, পৰিক্খেপাৰহট্ঠানতো পট্ঠায মিনেতব্বং. সচে ৱিহাৰস্স পৰিক্খেপো ৱা অপৰিক্খিত্তস্স যং গামতো সব্বপঠমং সেনাসনং ৱা চেতিযং ৱা বোধি ৱা ধুৱসন্নিপাতট্ঠানং ৱা যাৱ, তং তাৱ পকতিমগ্গেন মিনেতব্বং, অঞ্ঞং মগ্গং কাতুং, অমগ্গেন ৱা মিনেতুং ন ৱট্টতি. সাসঙ্কসম্মতানীতি চোৰাদীনং নিৱিট্ঠোকাসাদিদস্সনেন ‘‘সাসঙ্কানী’’তি সম্মতানি, এৱং সঞ্ঞাতানীতি অত্থো. সহ পটিভযেন সপ্পটিভযানি, চোৰেহি মনুস্সানং হতৱিলুত্তাকোটিতভাৱদস্সনতো সন্নিহিতবলৱভযানীতি অত্থো.

অন্তৰঘৰে নিক্খিপেয্যাতি আৰঞ্ঞকস্স সেনাসনস্স সমন্তা সব্বদিসাভাগেসু অত্তনা অভিৰুচিতে গোচৰগামে নিক্খিপেয্য. তঞ্চ খো সতিযা অঙ্গসম্পত্তিযা, তত্ৰাযং অঙ্গসম্পত্তি – পুৰিমিকায উপগন্ত্ৱা মহাপৱাৰণায পৱাৰিতো হোতি, ইদমেকং অঙ্গং. কত্তিকমাসোযেৱ হোতি, ইদং দুতিযং অঙ্গং. পঞ্চধনুসতিকপচ্ছিমপ্পমাণযুত্তং সেনাসনং হোতি, ইদং ততিযং অঙ্গং. ঊনপ্পমাণে ৱা গাৱুততো অতিৰেকপ্পমাণে ৱা ন লভতি, যত্ৰ হি পিণ্ডায চৰিত্ৱা ভুত্তৱেলাযমেৱ পুন ৱিহাৰং সক্কা আগন্তুং, তদেৱ ইধাধিপ্পেতং. সাসঙ্কসপ্পটিভযমেৱ হোতি, ইদং চতুত্থং অঙ্গং হোতীতি. কোচিদেৱ পচ্চযোতি কিঞ্চিদেৱ কাৰণং. তেন চীৱৰেনাতি তেন অন্তৰঘৰে নিক্খিত্তচীৱৰেন. ৱিপ্পৱাসাযাতি ৱিযোগৱাসায. ততো চে উত্তৰি ৱিপ্পৱসেয্যাতি ছাৰত্ততো উত্তৰি তস্মিং সেনাসনে সত্তমং অৰুণং উট্ঠাপেয্যাতি অত্থো, তথা অসক্কোন্তেন পন গামসীমং ওক্কমিত্ৱা সভাযং ৱা যত্থ কত্থচি ৱা ৱসিত্ৱা চীৱৰপ্পৱত্তিং ঞত্ৱা পক্কমিতুং ৱট্টতি. অঞ্ঞত্ৰ ভিক্খুসম্মুতিযাতি যং সঙ্ঘো গিলানস্স ভিক্খুনো চীৱৰেন ৱিপ্পৱাসসম্মুতিং দেতি, তং ঠপেত্ৱা অলদ্ধসম্মুতিকস্স অতিৰেকছাৰত্তং ৱিপ্পৱসতো নিস্সগ্গিযং হোতি.

সাৱত্থিযং সম্বহুলে ভিক্খূ আৰব্ভ চীৱৰৱিপ্পৱাসৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সেসমেত্থ চীৱৰৱগ্গস্স দুতিযসিক্খাপদে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বন্তি.

সাসঙ্কসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. পৰিণতসিক্খাপদৱণ্ণনা

দসমে সঙ্ঘিকন্তি সঙ্ঘস্স সন্তকং. সো হি সঙ্ঘস্স পৰিণতত্তা হত্থে অনাৰুড়্হোপি একেন পৰিযাযেন সঙ্ঘসন্তকো হোতি. লাভন্তি লভিতব্বং চীৱৰাদিৱত্থুং. পৰিণতন্তি ‘‘দস্সাম কৰিস্সামা’’তি ৱচীভেদেন ৱা হত্থমুদ্দায ৱা সঙ্ঘস্স নিন্নং হুত্ৱা ঠিতং. অত্তনো পৰিণামেয্যাতি ‘‘ইদং ময্হং দেথা’’তিআদীনি ৱদন্তো অত্তনিন্নং কৰেয্য. সচে পন সঙ্ঘস্স দিন্নং হোতি, তং গহেতুং ন ৱট্টতি, সঙ্ঘস্সেৱ দাতব্বং. পৰিণতং পন সহধম্মিকানং ৱা গিহীনং ৱা অন্তমসো মাতুসন্তকম্পি অত্তনো পৰিণামেন্তস্স পযোগে দুক্কটং, পটিলাভেন নিস্সগ্গিযং হোতি.

সাৱত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আৰব্ভ পৰিণামনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, পৰিণতে ৱেমতিকস্স, অপৰিণতে পৰিণতসঞ্ঞিনো চেৱ ৱেমতিকস্স চ, সঙ্ঘচেতিযপুগ্গলেসু যস্স কস্সচি পৰিণতং অঞ্ঞসঙ্ঘাদীনং পৰিণামেন্তস্স চ দুক্কটং. অপৰিণতসঞ্ঞিনো, ‘‘কত্থ দেমা’’তি পুচ্ছিতে ‘‘যত্থ তুম্হাকং চিত্তং পসীদতি, তত্থ দেথ, তুম্হাকং দেয্যধম্মো পৰিভোগং ৱা লভেয্যা’’তিআদীনি ৱদন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. সঙ্ঘে পৰিণতভাৱো, তং ঞত্ৱা অত্তনো পৰিণামনং, পটিলাভোতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানীতি.

পৰিণতসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

পত্তৱগ্গো ততিযো.

ইতি কঙ্খাৱিতৰণিযা পাতিমোক্খৱণ্ণনায

নিস্সগ্গিযপাচিত্তিযৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.