১. কথিনসিক্খাপদৱণ্ণনা
নিস্সগ্গিযেসু পন চীৱৰৱগ্গস্স তাৱ পঠমসিক্খাপদে নিট্ঠিতচীৱৰস্মিন্তি সূচিকম্মপৰিযোসানেন ৱা, ‘‘নট্ঠং ৱা ৱিনট্ঠং ৱা দড্ঢং ৱা চীৱৰাসা ৱা উপচ্ছিন্না’’তি (পাৰা. ৪৬৩) ইমেসু ৱা যেন কেনচি আকাৰেন নিট্ঠিতে চীৱৰস্মিং, চীৱৰস্স কৰণপলিবোধে উপচ্ছিন্নেতি অত্থো. অত্থতকথিনস্স হি ভিক্খুনো যাৱ ইমেহাকাৰেহি চীৱৰপলিবোধো ন ছিজ্জতি, তাৱ কথিনানিসংসং লভতি. উব্ভতস্মিং কথিনেতি যং সঙ্ঘস্স কথিনং অত্থতং, তস্মিঞ্চ উব্ভতে. তত্ৰেৱং সঙ্খেপতো কথিনত্থাৰো চ উব্ভাৰো চ ৱেদিতব্বো. অযঞ্হি কথিনত্থাৰো নাম ভগৱতা পুৰিমৱস্সংৱুট্ঠানং অনুঞ্ঞাতো, সো সব্বন্তিমেন পৰিচ্ছেদেন পঞ্চন্নং জনানং ৱট্টতি, তস্মা যত্থ চত্তাৰো ৱা তযো ৱা দ্ৱে ৱা একো ৱা পুৰিমৱস্সং উপগতো, তত্থ পচ্ছিমৱস্সূপগতে গণপূৰকে কত্ৱা অত্থৰিতব্বং, তে চ গণপূৰকাৱ হোন্তি, আনিসংসে ন লভন্তি, তস্মা সচে পুৰিমৱস্সংৱুট্ঠানং গহট্ঠপব্বজিতেসু যো কোচি ধম্মেন সমেন চীৱৰং দেতি ‘‘ইমিনা কথিনং অত্থৰথা’’তি (মহাৱ. ৩০৬-৩০৯), তং খন্ধকে ৱুত্তায ঞত্তিদুতিযকম্মৱাচায কথিনত্থাৰাৰহস্স ভিক্খুনো দাতব্বং. তেন তদহেৱ পঞ্চ ৱা অতিৰেকানি ৱা খণ্ডানি ছিন্দিত্ৱা সঙ্ঘাটি ৱা উত্তৰাসঙ্গো ৱা অন্তৰৱাসকো ৱা কাতব্বো, সেসভিক্খূহিপি তস্স সহাযেহি ভৱিতব্বং, সচে কতচীৱৰমেৱ উপ্পজ্জতি, সুন্দৰমেৱ. অচ্ছিন্নাসিব্বিতং পন ন ৱট্টতি. তেন ভিক্খুনা সচে সঙ্ঘাটিযা অত্থৰিতুকামো হোতি, পোৰাণিকং সঙ্ঘাটিং পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা নৱং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠহিত্ৱা ‘‘ইমায সঙ্ঘাটিযা কথিনং অত্থৰামী’’তি অত্থৰিতব্বং. উত্তৰাসঙ্গঅন্তৰৱাসকেসুপি এসেৱ নযো. ততো তেন পুৰিমৱস্সংৱুট্ঠে অন্তোসীমাগতে ভিক্খূ উপসঙ্কমিত্ৱা ‘‘অত্থতং, ভন্তে, সঙ্ঘস্স কথিনং, ধম্মিকো কথিনত্থাৰো, অনুমোদথা’’তি (পৰি. ৪১৩) ৱত্তব্বং, থেৰানঞ্চ নৱানঞ্চ বহূনঞ্চ একস্স চ অনুৰূপং সল্লক্খেত্ৱা ৱত্তব্বং. তেহিপি ‘‘অত্থতং, ভন্তে, সঙ্ঘস্স কথিন’’ন্তি ৱা ‘‘অত্থতং, আৱুসো, সঙ্ঘস্স কথিন’’ন্তি ৱা ৱত্ৱা ‘‘ধম্মিকো কথিনত্থাৰো, অনুমোদামা’’তি ৱা ‘‘অনুমোদামী’’তি ৱা ৱত্তব্বং. পুৰিমৱস্সংৱুট্ঠেসুপি যে অনুমোদন্তি, তেসংযেৱ অত্থতং হোতি কথিনং. তে ততো পট্ঠায যাৱ কথিনস্সুব্ভাৰা অনামন্তচাৰো, অসমাদানচাৰো, যাৱদত্থচীৱৰং, গণভোজনং, যো চ তত্থ চীৱৰুপ্পাদো, তস্মিং আৱাসে সঙ্ঘস্স উপ্পন্নচীৱৰঞ্চাতি ইমে পঞ্চানিসংসে লভন্তি, অযং তাৱ কথিনত্থাৰো. তং পনেতং কথিনং ‘‘অট্ঠিমা, ভিক্খৱে, মাতিকা কথিনস্সুব্ভাৰায পক্কমনন্তিকা নিট্ঠানন্তিকা সন্নিট্ঠানন্তিকা নাসনন্তিকা সৱনন্তিকা আসাৱচ্ছেদিকা সীমাতিক্কমনন্তিকা সহুব্ভাৰা’’তি (মহাৱ. ৩১০) এৱং ৱুত্তাসু অট্ঠসু মাতিকাসু অঞ্ঞতৰৱসেন উদ্ধৰীযতি, তত্থ ৱিত্থাৰৱিনিচ্ছযো সমন্তপাসাদিকাযং (মহাৱ. অট্ঠ. ৩১০) ৱুত্তনযেন ৱেদিতব্বো. ইতি ‘‘উব্ভতস্মিং কথিনে’’তিইমিনা সেসপলিবোধাভাৱং দস্সেতি.
দসাহপৰমন্তি দস অহানি পৰমো পৰিচ্ছেদো অস্সাতি দসাহপৰমো, তং দসাহপৰমং কালং ধাৰেতব্বন্তি অত্থো. অধিট্ঠিতৱিকপ্পিতেসু অপৰিযাপন্নত্তা অতিৰেকং চীৱৰন্তি অতিৰেকচীৱৰং, চীৱৰং নাম খোমং কপ্পাসিকং কোসেয্যং কম্বলং সাণং ভঙ্গন্তি এতেসং ৱা তদনুলোমানং ৱা অঞ্ঞতৰং অযমস্স জাতি, পমাণতো পন তং ৱিকপ্পনুপগং পচ্ছিমং ইধ অধিপ্পেতং. ৱুত্তঞ্হেতং ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, আযামতো অট্ঠঙ্গুলং সুগতঙ্গুলেন চতুৰঙ্গুলৱিত্থতং পচ্ছিমং চীৱৰং ৱিকপ্পেতু’’ন্তি (মহাৱ. ৩৫৮). যং পন ৱুত্তং ‘‘অধিট্ঠিতৱিকপ্পিতেসু অপৰিযাপন্নত্তা’’তি, এত্থ ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, তিচীৱৰং অধিট্ঠাতুং ন ৱিকপ্পেতুং, ৱস্সিকসাটিকং ৱস্সানং চতুমাসং অধিট্ঠাতুং ততো পৰং ৱিকপ্পেতুং, নিসীদনং অধিট্ঠাতুং ন ৱিকপ্পেতুং পচ্চত্থৰণং অধিট্ঠাতুং ন ৱিকপ্পেতুং, কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদিং যাৱ আবাধা অধিট্ঠাতুং ততো পৰং ৱিকপ্পেতুং, মুখপুঞ্ছনচোড়কং অধিট্ঠাতুং ন ৱিকপ্পেতুং, পৰিক্খাৰচোড়ং অধিট্ঠাতুং ন ৱিকপ্পেতু’’ন্তি (মহাৱ. ৩৫৮) ইমিনা নযেন অধিট্ঠাতব্বৱিকপ্পেতব্বতা জানিতব্বা. তত্থ তিচীৱৰং অধিট্ঠহন্তেন ৰজিত্ৱা কপ্পবিন্দুং দত্ৱা পমাণযুত্তমেৱ অধিট্ঠাতব্বং, তস্স পমাণং উক্কট্ঠপৰিচ্ছেদেন সুগতচীৱৰতো ঊনকং ৱট্টতি, লামকপৰিচ্ছেদেন সঙ্ঘাটিযা তাৱ উত্তৰাসঙ্গস্স চ দীঘতো মুট্ঠিপঞ্চকং, তিৰিযং মুট্ঠিত্তিকং, অন্তৰৱাসকো দীঘতো মুট্ঠিপঞ্চকো, তিৰিযং দ্ৱিহত্থোপি ৱট্টতি. ৱুত্তপ্পমাণতো পন অতিৰেকঞ্চ ঊনকঞ্চ ‘‘পৰিক্খাৰচোড়’’ন্তি অধিট্ঠাতব্বং. তত্থ যস্মা ‘‘দ্ৱে চীৱৰস্স অধিট্ঠানানি কাযেন ৱা অধিট্ঠেতি, ৱাচায ৱা অধিট্ঠেতী’’তি ৱুত্তং, তস্মা পুৰাণসঙ্ঘাটিং ‘‘ইমং সঙ্ঘাটিং পচ্চুদ্ধৰামী’’তি পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা নৱং হত্থেন গহেত্ৱা ‘‘ইমং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তি চিত্তেন আভোগং কত্ৱা কাযৱিকাৰং কৰোন্তেন কাযেন ৱা অধিট্ঠাতব্বা, ৱচীভেদং কত্ৱা ৱাচায ৱা অধিট্ঠাতব্বা. তত্ৰ দুৱিধং অধিট্ঠানং – সচে হত্থপাসে হোতি, ‘‘ইমং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তি ৱাচা ভিন্দিতব্বা. অথ অন্তোগব্ভাদীসু সামন্তৱিহাৰে ৱা হোতি, ঠপিতট্ঠানং সল্লক্খেত্ৱা ‘‘এতং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তি ৱাচা ভিন্দিতব্বা. এস নযো উত্তৰাসঙ্গে চ অন্তৰৱাসকে চ. নামমত্তমেৱ হি ৱিসেসো. তস্মা সব্বানি সঙ্ঘাটিং উত্তৰাসঙ্গং অন্তৰৱাসকন্তি এৱং অত্তনো অত্তনো নামেনেৱ অধিট্ঠাতব্বানি. সচে অধিট্ঠহিত্ৱা ঠপিতৱত্থেহি সঙ্ঘাটিআদীনি কৰোতি, নিট্ঠিতে ৰজনে চ কপ্পে চ ‘‘ইমং পচ্চুদ্ধৰামী’’তি পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা পুন অধিট্ঠাতব্বানি. ইদঞ্চ পন তিচীৱৰং সুখপৰিভোগত্থং পৰিক্খাৰচোড়ং অধিট্ঠাতুম্পি ৱট্টতি.
ৱস্সিকসাটিকা অনতিৰিত্তপমাণা নামং গহেত্ৱা ৱুত্তনযেনেৱ চত্তাৰো ৱস্সিকে মাসে অধিট্ঠাতব্বা, ততো পৰং পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা ৱিকপ্পেতব্বা, ৱণ্ণভেদমত্তৰত্তাপি চেসা ৱট্টতি, দ্ৱে পন ন ৱট্টন্তি. নিসীদনং ৱুত্তনযেন অধিট্ঠাতব্বমেৱ, তঞ্চ খো পমাণযুত্তং একমেৱ, দ্ৱে ন ৱট্টন্তি. পচ্চত্থৰণম্পি অধিট্ঠাতব্বমেৱ, তং পন মহন্তম্পি একম্পি বহূনিপি ৱট্টন্তি, নীলম্পি পীতকম্পি সদসম্পি পুপ্ফদসম্পীতি সব্বপ্পকাৰম্পি ৱট্টতি. কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদি যাৱ আবাধো অত্থি, তাৱ পমাণিকা অধিট্ঠাতব্বা, আবাধে ৱূপসন্তে পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা ৱিকপ্পেতব্বা, সা একাৱ ৱট্টতি. মুখপুঞ্ছনচোড়ং অধিট্ঠাতব্বমেৱ, তং পন একম্পি বহূনিপি মহন্তম্পি ৱট্টতিযেৱ. পৰিক্খাৰচোড়ে গণনা নত্থি, যত্তকং ইচ্ছতি, তত্তকং অধিট্ঠাতব্বমেৱ. থৱিকাপি পৰিস্সাৱনম্পি ৱিকপ্পনুপগং পচ্ছিমপমাণং ‘‘পৰিক্খাৰচোড়’’ন্তি অধিট্ঠাতব্বমেৱ, বহূনিপি একতো কত্ৱা ‘‘ইমানি চীৱৰানি পৰিক্খাৰচোড়ানি অধিট্ঠামী’’তিআদিনা নযেন অধিট্ঠাতুং ৱট্টতিযেৱ. মঞ্চভিসি পীঠভিসি বিব্বোহনং পাৱাৰো কোজৱোতি এতেসু পন সেনাসনপৰিক্খাৰত্থায দিন্নপচ্চত্থৰণে চ অধিট্ঠানকিচ্চং নত্থিযেৱ. সব্বঞ্চ পনেতং ৱুত্তপ্পকাৰেন অধিট্ঠিতচীৱৰং অঞ্ঞস্স দানেন, অচ্ছিন্দিত্ৱা গহণেন, ৱিস্সাসগ্গাহেন, হীনাযাৱত্তনেন, সিক্খাপচ্চক্খানেন, কালঙ্কিৰিযায, লিঙ্গপৰিৱত্তনেন, পচ্চুদ্ধৰণেনাতি ইমেহি অট্ঠহি কাৰণেহি অধিট্ঠানং ৱিজহতি. তিচীৱৰং পন কনিট্ঠঙ্গুলিনখপিট্ঠিপ্পমাণেন ছিদ্দেনাপি ৱিজহতি, তঞ্চ খো ৱিনিব্বেধেনেৱ. সচে হি ছিদ্দস্স অব্ভন্তৰে একতন্তুপি অচ্ছিন্নো হোতি, ৰক্খতিযেৱ. তত্থ সঙ্ঘাটিযা চ উত্তৰাসঙ্গস্স চ দীঘন্ততো ৱিদত্থিপ্পমাণস্স তিৰিযন্ততো অট্ঠঙ্গুলপ্পমাণস্স পদেসস্স ওৰতো ছিদ্দং অধিট্ঠানং ভিন্দতি, অন্তৰৱাসকেপি দীঘন্ততো এতদেৱ পমাণং, তিৰিযন্তেন পন চতুৰঙ্গুলতা ৱেদিতব্বা. তিণ্ণন্নম্পি ৱুত্তোকাসস্স পৰতো ন ভিন্দতি, তস্মা ছিদ্দে জাতে তিচীৱৰং অতিৰেকচীৱৰট্ঠানে তিট্ঠতি, সূচিকম্মং কত্ৱা পুন অধিট্ঠাতব্বং. ৱস্সিকসাটিকা ৱস্সানমাসাতিক্কমেনাপি, কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদি আবাধৱূপসমেনাপি অধিট্ঠানং ৱিজহতি. তস্মা সা ততো পৰং ৱিকপ্পেতব্বা. ৱিকপ্পনলক্খণং পন সব্বচীৱৰানং ৱিকপ্পনসিক্খাপদেযেৱ ৱণ্ণযিস্সাম. কেৱলঞ্হি ইমস্মিং ওকাসে যং এৱং অনধিট্ঠিতং অৱিকপ্পিতঞ্চ, তং ‘‘অতিৰেকচীৱৰ’’ন্তি ৱেদিতব্বং.
তং অতিক্কামযতো নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযন্তি তং যথাৱুত্তজাতিপ্পমাণং চীৱৰংদসাহপৰমং কালং অতিক্কামযতো এত্থন্তৰে যথা অতিৰেকচীৱৰং ন হোতি, তথা অক্ৰুব্বতো নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং, তঞ্চ চীৱৰং নিস্সগ্গিযং হোতি, পাচিত্তিযং আপত্তি চস্স হোতীতি অত্থো. অথ ৱা নিস্সজ্জনং নিস্সগ্গিযং, পুব্বভাগে কত্তব্বস্স ৱিনযকম্মস্সেতং নামং, নিস্সগ্গিযমস্স অত্থীতি নিস্সগ্গিযমিচ্চেৱ. কিং তং? পাচিত্তিযং. তং অতিক্কামযতো সহ নিস্সগ্গিযেন নিস্সগ্গিযৱিনযকম্মং পাচিত্তিযং হোতীতি অযমেত্থ অত্থো. তঞ্চ পনেতং চীৱৰং যং দিৱসং উপ্পন্নং, তস্স যো অৰুণো, সো উপ্পন্নদিৱসনিস্সিতো, তস্মা চীৱৰুপ্পাদদিৱসেন সদ্ধিং একাদসে অৰুণুগ্গমনে দসাহাতিক্কমিতং হোতি, তং গহেত্ৱা সঙ্ঘস্স ৱা গণস্স ৱা পুগ্গলস্স ৱা নিস্সজ্জিতব্বং, তত্ৰাযং নযো – সঙ্ঘস্স তাৱ এৱং নিস্সজ্জিতব্বং ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৱৰং দসহাতিক্কন্তং নিস্সগ্গিযং, ইমাহং সঙ্ঘস্স নিস্সজ্জামী’’তি নিস্সজ্জিত্ৱা ‘‘অহং, ভন্তে, একং নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং আপন্নো, তং পটিদেসেমী’’তি এৱং আপত্তি দেসেতব্বা. সচে দ্ৱে হোন্তি, ‘‘দ্ৱে’’তি ৱত্তব্বং, সচে তদুত্তৰি, ‘‘সম্বহুলা’’তি ৱত্তব্বং. নিস্সজ্জনেপি সচে দ্ৱে ৱা বহূনি ৱা হোন্তি, ‘‘ইমানি মে, ভন্তে, চীৱৰানি দসাহাতিক্কন্তানি নিস্সগ্গিযানি, ইমানাহং সঙ্ঘস্স নিস্সজ্জামী’’তি ৱত্তব্বং, পাড়িং ৱত্তুং অসক্কোন্তেন অঞ্ঞথাপি ৱত্তব্বং. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু আপত্তিং সৰতি ৱিৱৰতি উত্তানিং কৰোতি দেসেতি, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, অহং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো আপত্তিং পটিগ্গণ্হেয্য’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৩৯), ইমিনা লক্খণেন আপত্তিং পটিগ্গণ্হিত্ৱা ৱত্তব্বো ‘‘পস্সসী’’তি, ‘‘আম পস্সামী’’তি, ‘‘আযতিং সংৱৰেয্যাসী’’তি, ‘‘সাধু সুট্ঠু সংৱৰিস্সামী’’তি. দ্ৱীসু পন সম্বহুলাসু ৱা পুৰিমনযেনেৱ ৱচনভেদো কাতব্বো. দেসিতায আপত্তিযা ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, ইদং চীৱৰং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো নিস্সগ্গিযং সঙ্ঘস্স নিস্সট্ঠং, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইমং চীৱৰং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো দদেয্যা’’তি (পাৰা. ৪৬৪) এৱং নিস্সট্ঠচীৱৰং দাতব্বং, দ্ৱীসু বহূসু ৱা ৱচনভেদো কাতব্বো.
গণস্স পন নিস্সজ্জন্তেন ‘‘ইমাহ’’ন্তি ৱা ‘‘ইমানি অহ’’ন্তি ৱা ৱত্ৱা ‘‘আযস্মন্তানং নিস্সজ্জামী’’তি ৱত্তব্বং, আপত্তিপ্পটিগ্গাহকেনাপি ‘‘সুণন্তু মে আযস্মন্তা, অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু আপত্তিং সৰতি…পে… দেসেতি, যদাযস্মন্তানং পত্তকল্ল’’ন্তি ৱত্তব্বং, চীৱৰদানেপি ‘‘সুণন্তু মে আযস্মন্তা, ইদং চীৱৰং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো নিস্সগ্গিযং আযস্মন্তানং নিস্সট্ঠং, যদাযস্মন্তানং পত্তকল্লং, আযস্মন্তা ইমং চীৱৰং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো দদেয্যু’’ন্তি (পাৰা. ৪৬৬) ৱত্তব্বং, সেসং পুৰিমসদিসমেৱ. পুগ্গলস্স পন নিস্সজ্জন্তেন ‘‘ইমাহ’’ন্তি ৱা ‘‘ইমানি অহ’’ন্তি ৱা ৱত্ৱা ‘‘আযস্মতো নিস্সজ্জামী’’তি ৱত্তব্বং, নিস্সজ্জিত্ৱা ‘‘অহং, ভন্তে, একং নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং আপন্নো, তং পটিদেসেমী’’তি এৱং আপত্তি দেসেতব্বা. সচে পন নৱকতৰো হোতি, ‘‘আৱুসো’’তি ৱত্তব্বং, তেনাপি ‘‘পস্সসী’’তি ৱা ‘‘পস্সথা’’তি ৱা ৱুত্তে ‘‘আম, ভন্তে’’তি ৱা ‘‘আম আৱুসো’’তি ৱা ৱত্ৱা ‘‘পস্সামী’’তি ৱত্তব্বং, ততো ‘‘আযতিং সংৱৰেয্যাসী’’তি ৱা ‘‘সংৱৰেয্যাথা’’তি ৱা ৱুত্তে ‘‘সাধু সুট্ঠু সংৱৰিস্সামী’’তি ৱত্তব্বং. এৱং দেসিতায আপত্তিযা ‘‘ইমং চীৱৰং আযস্মতো দম্মী’’তি দাতব্বং, দ্ৱীসু তীসু ৱা পুব্বে ৱুত্তানুসাৰেনেৱ নযো ৱেদিতব্বো. দ্ৱিন্নং পন যথা গণস্স, এৱং নিস্সজ্জিতব্বং, ততো আপত্তিপ্পটিগ্গহণঞ্চ নিস্সট্ঠচীৱৰদানঞ্চ তেসং অঞ্ঞতৰেন যথা একেন পুগ্গলেন, তথা কাতব্বং, ইদং পন সব্বনিস্সগ্গিযেসু ৱিধানং. চীৱৰং পত্তো নিসীদনন্তি ৱত্থুমত্তমেৱ হি নানং, পৰম্মুখং পন ৱত্থু ‘‘এত’’ন্তি নিস্সজ্জিতব্বং. সচে বহূনি হোন্তি, ‘‘এতানী’’তি ৱত্তব্বং. নিস্সট্ঠদানেপি এসেৱ নযো. নিস্সট্ঠৱত্থুং ‘‘দিন্নমিদং ইমিনা ময্হ’’ন্তি সঞ্ঞায ন পটিদেন্তস্স দুক্কটং, তস্স সন্তকভাৱং ঞত্ৱা লেসেন অচ্ছিন্দন্তো সামিকস্স ধুৰনিক্খেপেন ভণ্ডং অগ্ঘাপেত্ৱা কাৰেতব্বোতি.
ৱেসালিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আৰব্ভ অতিৰেকচীৱৰধাৰণৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘দসাহপৰম’’ন্তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, অনিস্সজ্জিত্ৱা পৰিভুঞ্জন্তস্স দুক্কটং, যথা চ ইধ, এৱং সব্বত্থ, তস্মা নং পৰতো ন ৱক্খাম. দসাহং অনতিক্কন্তেপি অতিক্কন্তসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স চ দুক্কটং. অতিক্কন্তে অনতিক্কন্তসঞ্ঞিনোপি ৱেমতিকস্সপি নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযমেৱ, তথা অনধিট্ঠিতাৱিকপ্পিতঅঅস্সজ্জিতঅনট্ঠাৱিনট্ঠঅদড্ঢাৱিলুত্তেসু অধিট্ঠিতাদিসঞ্ঞিনো. অন্তোদসাহং অধিট্ঠিতে ৱিকপ্পিতে ৱিস্সজ্জিতে নট্ঠে ৱিনট্ঠে দড্ঢে অচ্ছিন্নে ৱিস্সাসেন গাহিতে উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. আচাৰৱিপত্তি, যথা চ ইদং, এৱং ইতো পৰানিপি, উভতোপাতিমোক্খেসুপি হি পাৰাজিকানি চ সঙ্ঘাদিসেসা চ সীলৱিপত্তি, সেসাপত্তিযো আচাৰৱিপত্তি, আজীৱৱিপত্তি ৱা দিট্ঠিৱিপত্তি ৱা কাচি আপত্তি নাম নত্থি. আজীৱৱিপত্তিপচ্চযা পন ঠপেত্ৱা দুব্ভাসিতং ছ আপত্তিক্খন্ধা পঞ্ঞত্তা, দিট্ঠিৱিপত্তিপচ্চযা পাচিত্তিযদুক্কটৱসেন দ্ৱে আপত্তিক্খন্ধা পঞ্ঞত্তাতি, ইদমেত্থ লক্খণং, ইতি ৱিপত্তিকথা ইধেৱ নিট্ঠিতাতি, ন নং ইতো পৰং ৱিচাৰযিস্সাম. জাতিপ্পমাণসম্পন্নস্স চীৱৰস্স অত্তনো সন্তকতা, গণনুপগতা, ছিন্নপলিবোধভাৱো, অতিৰেকচীৱৰতা, দসাহাতিক্কমোতি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. কথিনসমুট্ঠানং, অকিৰিযং, নোসঞ্ঞাৱিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৱজ্জং, কাযকম্মং, ৱচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৱেদনন্তি.
কথিনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.