১. চীৱৰৱগ্গো

১. কথিনসিক্খাপদৱণ্ণনা

নিস্সগ্গিযেসু পন চীৱৰৱগ্গস্স তাৱ পঠমসিক্খাপদে নিট্ঠিতচীৱৰস্মিন্তি সূচিকম্মপৰিযোসানেন ৱা, ‘‘নট্ঠং ৱা ৱিনট্ঠং ৱা দড্ঢং ৱা চীৱৰাসা ৱা উপচ্ছিন্না’’তি (পাৰা. ৪৬৩) ইমেসু ৱা যেন কেনচি আকাৰেন নিট্ঠিতে চীৱৰস্মিং, চীৱৰস্স কৰণপলিবোধে উপচ্ছিন্নেতি অত্থো. অত্থতকথিনস্স হি ভিক্খুনো যাৱ ইমেহাকাৰেহি চীৱৰপলিবোধো ন ছিজ্জতি, তাৱ কথিনানিসংসং লভতি. উব্ভতস্মিং কথিনেতি যং সঙ্ঘস্স কথিনং অত্থতং, তস্মিঞ্চ উব্ভতে. তত্ৰেৱং সঙ্খেপতো কথিনত্থাৰো চ উব্ভাৰো চ ৱেদিতব্বো. অযঞ্হি কথিনত্থাৰো নাম ভগৱতা পুৰিমৱস্সংৱুট্ঠানং অনুঞ্ঞাতো, সো সব্বন্তিমেন পৰিচ্ছেদেন পঞ্চন্নং জনানং ৱট্টতি, তস্মা যত্থ চত্তাৰো ৱা তযো ৱা দ্ৱে ৱা একো ৱা পুৰিমৱস্সং উপগতো, তত্থ পচ্ছিমৱস্সূপগতে গণপূৰকে কত্ৱা অত্থৰিতব্বং, তে চ গণপূৰকাৱ হোন্তি, আনিসংসে ন লভন্তি, তস্মা সচে পুৰিমৱস্সংৱুট্ঠানং গহট্ঠপব্বজিতেসু যো কোচি ধম্মেন সমেন চীৱৰং দেতি ‘‘ইমিনা কথিনং অত্থৰথা’’তি (মহাৱ. ৩০৬-৩০৯), তং খন্ধকে ৱুত্তায ঞত্তিদুতিযকম্মৱাচায কথিনত্থাৰাৰহস্স ভিক্খুনো দাতব্বং. তেন তদহেৱ পঞ্চ ৱা অতিৰেকানি ৱা খণ্ডানি ছিন্দিত্ৱা সঙ্ঘাটি ৱা উত্তৰাসঙ্গো ৱা অন্তৰৱাসকো ৱা কাতব্বো, সেসভিক্খূহিপি তস্স সহাযেহি ভৱিতব্বং, সচে কতচীৱৰমেৱ উপ্পজ্জতি, সুন্দৰমেৱ. অচ্ছিন্নাসিব্বিতং পন ন ৱট্টতি. তেন ভিক্খুনা সচে সঙ্ঘাটিযা অত্থৰিতুকামো হোতি, পোৰাণিকং সঙ্ঘাটিং পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা নৱং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠহিত্ৱা ‘‘ইমায সঙ্ঘাটিযা কথিনং অত্থৰামী’’তি অত্থৰিতব্বং. উত্তৰাসঙ্গঅন্তৰৱাসকেসুপি এসেৱ নযো. ততো তেন পুৰিমৱস্সংৱুট্ঠে অন্তোসীমাগতে ভিক্খূ উপসঙ্কমিত্ৱা ‘‘অত্থতং, ভন্তে, সঙ্ঘস্স কথিনং, ধম্মিকো কথিনত্থাৰো, অনুমোদথা’’তি (পৰি. ৪১৩) ৱত্তব্বং, থেৰানঞ্চ নৱানঞ্চ বহূনঞ্চ একস্স চ অনুৰূপং সল্লক্খেত্ৱা ৱত্তব্বং. তেহিপি ‘‘অত্থতং, ভন্তে, সঙ্ঘস্স কথিন’’ন্তি ৱা ‘‘অত্থতং, আৱুসো, সঙ্ঘস্স কথিন’’ন্তি ৱা ৱত্ৱা ‘‘ধম্মিকো কথিনত্থাৰো, অনুমোদামা’’তি ৱা ‘‘অনুমোদামী’’তি ৱা ৱত্তব্বং. পুৰিমৱস্সংৱুট্ঠেসুপি যে অনুমোদন্তি, তেসংযেৱ অত্থতং হোতি কথিনং. তে ততো পট্ঠায যাৱ কথিনস্সুব্ভাৰা অনামন্তচাৰো, অসমাদানচাৰো, যাৱদত্থচীৱৰং, গণভোজনং, যো চ তত্থ চীৱৰুপ্পাদো, তস্মিং আৱাসে সঙ্ঘস্স উপ্পন্নচীৱৰঞ্চাতি ইমে পঞ্চানিসংসে লভন্তি, অযং তাৱ কথিনত্থাৰো. তং পনেতং কথিনং ‘‘অট্ঠিমা, ভিক্খৱে, মাতিকা কথিনস্সুব্ভাৰায পক্কমনন্তিকা নিট্ঠানন্তিকা সন্নিট্ঠানন্তিকা নাসনন্তিকা সৱনন্তিকা আসাৱচ্ছেদিকা সীমাতিক্কমনন্তিকা সহুব্ভাৰা’’তি (মহাৱ. ৩১০) এৱং ৱুত্তাসু অট্ঠসু মাতিকাসু অঞ্ঞতৰৱসেন উদ্ধৰীযতি, তত্থ ৱিত্থাৰৱিনিচ্ছযো সমন্তপাসাদিকাযং (মহাৱ. অট্ঠ. ৩১০) ৱুত্তনযেন ৱেদিতব্বো. ইতি ‘‘উব্ভতস্মিং কথিনে’’তিইমিনা সেসপলিবোধাভাৱং দস্সেতি.

দসাহপৰমন্তি দস অহানি পৰমো পৰিচ্ছেদো অস্সাতি দসাহপৰমো, তং দসাহপৰমং কালং ধাৰেতব্বন্তি অত্থো. অধিট্ঠিতৱিকপ্পিতেসু অপৰিযাপন্নত্তা অতিৰেকং চীৱৰন্তি অতিৰেকচীৱৰং, চীৱৰং নাম খোমং কপ্পাসিকং কোসেয্যং কম্বলং সাণং ভঙ্গন্তি এতেসং ৱা তদনুলোমানং ৱা অঞ্ঞতৰং অযমস্স জাতি, পমাণতো পন তং ৱিকপ্পনুপগং পচ্ছিমং ইধ অধিপ্পেতং. ৱুত্তঞ্হেতং ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, আযামতো অট্ঠঙ্গুলং সুগতঙ্গুলেন চতুৰঙ্গুলৱিত্থতং পচ্ছিমং চীৱৰং ৱিকপ্পেতু’’ন্তি (মহাৱ. ৩৫৮). যং পন ৱুত্তং ‘‘অধিট্ঠিতৱিকপ্পিতেসু অপৰিযাপন্নত্তা’’তি, এত্থ ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, তিচীৱৰং অধিট্ঠাতুং ন ৱিকপ্পেতুং, ৱস্সিকসাটিকং ৱস্সানং চতুমাসং অধিট্ঠাতুং ততো পৰং ৱিকপ্পেতুং, নিসীদনং অধিট্ঠাতুং ন ৱিকপ্পেতুং পচ্চত্থৰণং অধিট্ঠাতুং ন ৱিকপ্পেতুং, কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদিং যাৱ আবাধা অধিট্ঠাতুং ততো পৰং ৱিকপ্পেতুং, মুখপুঞ্ছনচোড়কং অধিট্ঠাতুং ন ৱিকপ্পেতুং, পৰিক্খাৰচোড়ং অধিট্ঠাতুং ন ৱিকপ্পেতু’’ন্তি (মহাৱ. ৩৫৮) ইমিনা নযেন অধিট্ঠাতব্বৱিকপ্পেতব্বতা জানিতব্বা. তত্থ তিচীৱৰং অধিট্ঠহন্তেন ৰজিত্ৱা কপ্পবিন্দুং দত্ৱা পমাণযুত্তমেৱ অধিট্ঠাতব্বং, তস্স পমাণং উক্কট্ঠপৰিচ্ছেদেন সুগতচীৱৰতো ঊনকং ৱট্টতি, লামকপৰিচ্ছেদেন সঙ্ঘাটিযা তাৱ উত্তৰাসঙ্গস্স চ দীঘতো মুট্ঠিপঞ্চকং, তিৰিযং মুট্ঠিত্তিকং, অন্তৰৱাসকো দীঘতো মুট্ঠিপঞ্চকো, তিৰিযং দ্ৱিহত্থোপি ৱট্টতি. ৱুত্তপ্পমাণতো পন অতিৰেকঞ্চ ঊনকঞ্চ ‘‘পৰিক্খাৰচোড়’’ন্তি অধিট্ঠাতব্বং. তত্থ যস্মা ‘‘দ্ৱে চীৱৰস্স অধিট্ঠানানি কাযেন ৱা অধিট্ঠেতি, ৱাচায ৱা অধিট্ঠেতী’’তি ৱুত্তং, তস্মা পুৰাণসঙ্ঘাটিং ‘‘ইমং সঙ্ঘাটিং পচ্চুদ্ধৰামী’’তি পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা নৱং হত্থেন গহেত্ৱা ‘‘ইমং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তি চিত্তেন আভোগং কত্ৱা কাযৱিকাৰং কৰোন্তেন কাযেন ৱা অধিট্ঠাতব্বা, ৱচীভেদং কত্ৱা ৱাচায ৱা অধিট্ঠাতব্বা. তত্ৰ দুৱিধং অধিট্ঠানং – সচে হত্থপাসে হোতি, ‘‘ইমং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তি ৱাচা ভিন্দিতব্বা. অথ অন্তোগব্ভাদীসু সামন্তৱিহাৰে ৱা হোতি, ঠপিতট্ঠানং সল্লক্খেত্ৱা ‘‘এতং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তি ৱাচা ভিন্দিতব্বা. এস নযো উত্তৰাসঙ্গে চ অন্তৰৱাসকে চ. নামমত্তমেৱ হি ৱিসেসো. তস্মা সব্বানি সঙ্ঘাটিং উত্তৰাসঙ্গং অন্তৰৱাসকন্তি এৱং অত্তনো অত্তনো নামেনেৱ অধিট্ঠাতব্বানি. সচে অধিট্ঠহিত্ৱা ঠপিতৱত্থেহি সঙ্ঘাটিআদীনি কৰোতি, নিট্ঠিতে ৰজনে চ কপ্পে চ ‘‘ইমং পচ্চুদ্ধৰামী’’তি পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা পুন অধিট্ঠাতব্বানি. ইদঞ্চ পন তিচীৱৰং সুখপৰিভোগত্থং পৰিক্খাৰচোড়ং অধিট্ঠাতুম্পি ৱট্টতি.

ৱস্সিকসাটিকা অনতিৰিত্তপমাণা নামং গহেত্ৱা ৱুত্তনযেনেৱ চত্তাৰো ৱস্সিকে মাসে অধিট্ঠাতব্বা, ততো পৰং পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা ৱিকপ্পেতব্বা, ৱণ্ণভেদমত্তৰত্তাপি চেসা ৱট্টতি, দ্ৱে পন ন ৱট্টন্তি. নিসীদনং ৱুত্তনযেন অধিট্ঠাতব্বমেৱ, তঞ্চ খো পমাণযুত্তং একমেৱ, দ্ৱে ন ৱট্টন্তি. পচ্চত্থৰণম্পি অধিট্ঠাতব্বমেৱ, তং পন মহন্তম্পি একম্পি বহূনিপি ৱট্টন্তি, নীলম্পি পীতকম্পি সদসম্পি পুপ্ফদসম্পীতি সব্বপ্পকাৰম্পি ৱট্টতি. কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদি যাৱ আবাধো অত্থি, তাৱ পমাণিকা অধিট্ঠাতব্বা, আবাধে ৱূপসন্তে পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা ৱিকপ্পেতব্বা, সা একাৱ ৱট্টতি. মুখপুঞ্ছনচোড়ং অধিট্ঠাতব্বমেৱ, তং পন একম্পি বহূনিপি মহন্তম্পি ৱট্টতিযেৱ. পৰিক্খাৰচোড়ে গণনা নত্থি, যত্তকং ইচ্ছতি, তত্তকং অধিট্ঠাতব্বমেৱ. থৱিকাপি পৰিস্সাৱনম্পি ৱিকপ্পনুপগং পচ্ছিমপমাণং ‘‘পৰিক্খাৰচোড়’’ন্তি অধিট্ঠাতব্বমেৱ, বহূনিপি একতো কত্ৱা ‘‘ইমানি চীৱৰানি পৰিক্খাৰচোড়ানি অধিট্ঠামী’’তিআদিনা নযেন অধিট্ঠাতুং ৱট্টতিযেৱ. মঞ্চভিসি পীঠভিসি বিব্বোহনং পাৱাৰো কোজৱোতি এতেসু পন সেনাসনপৰিক্খাৰত্থায দিন্নপচ্চত্থৰণে চ অধিট্ঠানকিচ্চং নত্থিযেৱ. সব্বঞ্চ পনেতং ৱুত্তপ্পকাৰেন অধিট্ঠিতচীৱৰং অঞ্ঞস্স দানেন, অচ্ছিন্দিত্ৱা গহণেন, ৱিস্সাসগ্গাহেন, হীনাযাৱত্তনেন, সিক্খাপচ্চক্খানেন, কালঙ্কিৰিযায, লিঙ্গপৰিৱত্তনেন, পচ্চুদ্ধৰণেনাতি ইমেহি অট্ঠহি কাৰণেহি অধিট্ঠানং ৱিজহতি. তিচীৱৰং পন কনিট্ঠঙ্গুলিনখপিট্ঠিপ্পমাণেন ছিদ্দেনাপি ৱিজহতি, তঞ্চ খো ৱিনিব্বেধেনেৱ. সচে হি ছিদ্দস্স অব্ভন্তৰে একতন্তুপি অচ্ছিন্নো হোতি, ৰক্খতিযেৱ. তত্থ সঙ্ঘাটিযা চ উত্তৰাসঙ্গস্স চ দীঘন্ততো ৱিদত্থিপ্পমাণস্স তিৰিযন্ততো অট্ঠঙ্গুলপ্পমাণস্স পদেসস্স ওৰতো ছিদ্দং অধিট্ঠানং ভিন্দতি, অন্তৰৱাসকেপি দীঘন্ততো এতদেৱ পমাণং, তিৰিযন্তেন পন চতুৰঙ্গুলতা ৱেদিতব্বা. তিণ্ণন্নম্পি ৱুত্তোকাসস্স পৰতো ন ভিন্দতি, তস্মা ছিদ্দে জাতে তিচীৱৰং অতিৰেকচীৱৰট্ঠানে তিট্ঠতি, সূচিকম্মং কত্ৱা পুন অধিট্ঠাতব্বং. ৱস্সিকসাটিকা ৱস্সানমাসাতিক্কমেনাপি, কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদি আবাধৱূপসমেনাপি অধিট্ঠানং ৱিজহতি. তস্মা সা ততো পৰং ৱিকপ্পেতব্বা. ৱিকপ্পনলক্খণং পন সব্বচীৱৰানং ৱিকপ্পনসিক্খাপদেযেৱ ৱণ্ণযিস্সাম. কেৱলঞ্হি ইমস্মিং ওকাসে যং এৱং অনধিট্ঠিতং অৱিকপ্পিতঞ্চ, তং ‘‘অতিৰেকচীৱৰ’’ন্তি ৱেদিতব্বং.

তং অতিক্কামযতো নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযন্তি তং যথাৱুত্তজাতিপ্পমাণং চীৱৰংদসাহপৰমং কালং অতিক্কামযতো এত্থন্তৰে যথা অতিৰেকচীৱৰং ন হোতি, তথা অক্ৰুব্বতো নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং, তঞ্চ চীৱৰং নিস্সগ্গিযং হোতি, পাচিত্তিযং আপত্তি চস্স হোতীতি অত্থো. অথ ৱা নিস্সজ্জনং নিস্সগ্গিযং, পুব্বভাগে কত্তব্বস্স ৱিনযকম্মস্সেতং নামং, নিস্সগ্গিযমস্স অত্থীতি নিস্সগ্গিযমিচ্চেৱ. কিং তং? পাচিত্তিযং. তং অতিক্কামযতো সহ নিস্সগ্গিযেন নিস্সগ্গিযৱিনযকম্মং পাচিত্তিযং হোতীতি অযমেত্থ অত্থো. তঞ্চ পনেতং চীৱৰং যং দিৱসং উপ্পন্নং, তস্স যো অৰুণো, সো উপ্পন্নদিৱসনিস্সিতো, তস্মা চীৱৰুপ্পাদদিৱসেন সদ্ধিং একাদসে অৰুণুগ্গমনে দসাহাতিক্কমিতং হোতি, তং গহেত্ৱা সঙ্ঘস্স ৱা গণস্স ৱা পুগ্গলস্স ৱা নিস্সজ্জিতব্বং, তত্ৰাযং নযো – সঙ্ঘস্স তাৱ এৱং নিস্সজ্জিতব্বং ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৱৰং দসহাতিক্কন্তং নিস্সগ্গিযং, ইমাহং সঙ্ঘস্স নিস্সজ্জামী’’তি নিস্সজ্জিত্ৱা ‘‘অহং, ভন্তে, একং নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং আপন্নো, তং পটিদেসেমী’’তি এৱং আপত্তি দেসেতব্বা. সচে দ্ৱে হোন্তি, ‘‘দ্ৱে’’তি ৱত্তব্বং, সচে তদুত্তৰি, ‘‘সম্বহুলা’’তি ৱত্তব্বং. নিস্সজ্জনেপি সচে দ্ৱে ৱা বহূনি ৱা হোন্তি, ‘‘ইমানি মে, ভন্তে, চীৱৰানি দসাহাতিক্কন্তানি নিস্সগ্গিযানি, ইমানাহং সঙ্ঘস্স নিস্সজ্জামী’’তি ৱত্তব্বং, পাড়িং ৱত্তুং অসক্কোন্তেন অঞ্ঞথাপি ৱত্তব্বং. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু আপত্তিং সৰতি ৱিৱৰতি উত্তানিং কৰোতি দেসেতি, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, অহং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো আপত্তিং পটিগ্গণ্হেয্য’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৩৯), ইমিনা লক্খণেন আপত্তিং পটিগ্গণ্হিত্ৱা ৱত্তব্বো ‘‘পস্সসী’’তি, ‘‘আম পস্সামী’’তি, ‘‘আযতিং সংৱৰেয্যাসী’’তি, ‘‘সাধু সুট্ঠু সংৱৰিস্সামী’’তি. দ্ৱীসু পন সম্বহুলাসু ৱা পুৰিমনযেনেৱ ৱচনভেদো কাতব্বো. দেসিতায আপত্তিযা ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, ইদং চীৱৰং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো নিস্সগ্গিযং সঙ্ঘস্স নিস্সট্ঠং, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইমং চীৱৰং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো দদেয্যা’’তি (পাৰা. ৪৬৪) এৱং নিস্সট্ঠচীৱৰং দাতব্বং, দ্ৱীসু বহূসু ৱা ৱচনভেদো কাতব্বো.

গণস্স পন নিস্সজ্জন্তেন ‘‘ইমাহ’’ন্তি ৱা ‘‘ইমানি অহ’’ন্তি ৱা ৱত্ৱা ‘‘আযস্মন্তানং নিস্সজ্জামী’’তি ৱত্তব্বং, আপত্তিপ্পটিগ্গাহকেনাপি ‘‘সুণন্তু মে আযস্মন্তা, অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু আপত্তিং সৰতি…পে… দেসেতি, যদাযস্মন্তানং পত্তকল্ল’’ন্তি ৱত্তব্বং, চীৱৰদানেপি ‘‘সুণন্তু মে আযস্মন্তা, ইদং চীৱৰং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো নিস্সগ্গিযং আযস্মন্তানং নিস্সট্ঠং, যদাযস্মন্তানং পত্তকল্লং, আযস্মন্তা ইমং চীৱৰং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো দদেয্যু’’ন্তি (পাৰা. ৪৬৬) ৱত্তব্বং, সেসং পুৰিমসদিসমেৱ. পুগ্গলস্স পন নিস্সজ্জন্তেন ‘‘ইমাহ’’ন্তি ৱা ‘‘ইমানি অহ’’ন্তি ৱা ৱত্ৱা ‘‘আযস্মতো নিস্সজ্জামী’’তি ৱত্তব্বং, নিস্সজ্জিত্ৱা ‘‘অহং, ভন্তে, একং নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং আপন্নো, তং পটিদেসেমী’’তি এৱং আপত্তি দেসেতব্বা. সচে পন নৱকতৰো হোতি, ‘‘আৱুসো’’তি ৱত্তব্বং, তেনাপি ‘‘পস্সসী’’তি ৱা ‘‘পস্সথা’’তি ৱা ৱুত্তে ‘‘আম, ভন্তে’’তি ৱা ‘‘আম আৱুসো’’তি ৱা ৱত্ৱা ‘‘পস্সামী’’তি ৱত্তব্বং, ততো ‘‘আযতিং সংৱৰেয্যাসী’’তি ৱা ‘‘সংৱৰেয্যাথা’’তি ৱা ৱুত্তে ‘‘সাধু সুট্ঠু সংৱৰিস্সামী’’তি ৱত্তব্বং. এৱং দেসিতায আপত্তিযা ‘‘ইমং চীৱৰং আযস্মতো দম্মী’’তি দাতব্বং, দ্ৱীসু তীসু ৱা পুব্বে ৱুত্তানুসাৰেনেৱ নযো ৱেদিতব্বো. দ্ৱিন্নং পন যথা গণস্স, এৱং নিস্সজ্জিতব্বং, ততো আপত্তিপ্পটিগ্গহণঞ্চ নিস্সট্ঠচীৱৰদানঞ্চ তেসং অঞ্ঞতৰেন যথা একেন পুগ্গলেন, তথা কাতব্বং, ইদং পন সব্বনিস্সগ্গিযেসু ৱিধানং. চীৱৰং পত্তো নিসীদনন্তি ৱত্থুমত্তমেৱ হি নানং, পৰম্মুখং পন ৱত্থু ‘‘এত’’ন্তি নিস্সজ্জিতব্বং. সচে বহূনি হোন্তি, ‘‘এতানী’’তি ৱত্তব্বং. নিস্সট্ঠদানেপি এসেৱ নযো. নিস্সট্ঠৱত্থুং ‘‘দিন্নমিদং ইমিনা ময্হ’’ন্তি সঞ্ঞায ন পটিদেন্তস্স দুক্কটং, তস্স সন্তকভাৱং ঞত্ৱা লেসেন অচ্ছিন্দন্তো সামিকস্স ধুৰনিক্খেপেন ভণ্ডং অগ্ঘাপেত্ৱা কাৰেতব্বোতি.

ৱেসালিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আৰব্ভ অতিৰেকচীৱৰধাৰণৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘দসাহপৰম’’ন্তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, অনিস্সজ্জিত্ৱা পৰিভুঞ্জন্তস্স দুক্কটং, যথা চ ইধ, এৱং সব্বত্থ, তস্মা নং পৰতো ন ৱক্খাম. দসাহং অনতিক্কন্তেপি অতিক্কন্তসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স চ দুক্কটং. অতিক্কন্তে অনতিক্কন্তসঞ্ঞিনোপি ৱেমতিকস্সপি নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযমেৱ, তথা অনধিট্ঠিতাৱিকপ্পিতঅঅস্সজ্জিতঅনট্ঠাৱিনট্ঠঅদড্ঢাৱিলুত্তেসু অধিট্ঠিতাদিসঞ্ঞিনো. অন্তোদসাহং অধিট্ঠিতে ৱিকপ্পিতে ৱিস্সজ্জিতে নট্ঠে ৱিনট্ঠে দড্ঢে অচ্ছিন্নে ৱিস্সাসেন গাহিতে উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. আচাৰৱিপত্তি, যথা চ ইদং, এৱং ইতো পৰানিপি, উভতোপাতিমোক্খেসুপি হি পাৰাজিকানি চ সঙ্ঘাদিসেসা চ সীলৱিপত্তি, সেসাপত্তিযো আচাৰৱিপত্তি, আজীৱৱিপত্তি ৱা দিট্ঠিৱিপত্তি ৱা কাচি আপত্তি নাম নত্থি. আজীৱৱিপত্তিপচ্চযা পন ঠপেত্ৱা দুব্ভাসিতং ছ আপত্তিক্খন্ধা পঞ্ঞত্তা, দিট্ঠিৱিপত্তিপচ্চযা পাচিত্তিযদুক্কটৱসেন দ্ৱে আপত্তিক্খন্ধা পঞ্ঞত্তাতি, ইদমেত্থ লক্খণং, ইতি ৱিপত্তিকথা ইধেৱ নিট্ঠিতাতি, ন নং ইতো পৰং ৱিচাৰযিস্সাম. জাতিপ্পমাণসম্পন্নস্স চীৱৰস্স অত্তনো সন্তকতা, গণনুপগতা, ছিন্নপলিবোধভাৱো, অতিৰেকচীৱৰতা, দসাহাতিক্কমোতি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. কথিনসমুট্ঠানং, অকিৰিযং, নোসঞ্ঞাৱিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৱজ্জং, কাযকম্মং, ৱচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৱেদনন্তি.

কথিনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. উদোসিতসিক্খাপদৱণ্ণনা

দুতিযে নিট্ঠিতচীৱৰস্মিং ভিক্খুনাতিএত্থ পুৰিমসিক্খাপদে ৱিয অত্থং অগ্গহেত্ৱা নিট্ঠিতে চীৱৰস্মিং ভিক্খুনোতি এৱং সামিৱসেন কৰণৱচনস্স অত্থো ৱেদিতব্বো. কৰণৱসেন হি ভিক্খুনা ইদং নাম কম্মং কাতব্বং, তং নত্থি, সামিৱসেন পন ভিক্খুনো চীৱৰস্মিং নিট্ঠিতে কথিনে চ উব্ভতে এৱং ইমেহি চীৱৰনিট্ঠানকথিনুব্ভাৰেহি ছিন্নপলিবোধো একৰত্তম্পি চে ভিক্খু তিচীৱৰেন ৱিপ্পৱসেয্যাতি এৱং অত্থো যুজ্জতি. তত্থ তিচীৱৰেনাতি তিচীৱৰাধিট্ঠাননযেন অধিট্ঠিতেসু সঙ্ঘাটিআদীসু যেনকেনচি. ৱিপ্পৱসেয্যাতি ৱিযুত্তো ৱসেয্য, ‘‘গামো একূপচাৰো নানূপচাৰো’’তিআদিনা (পাৰা. ৪৭৭) নযেন পাড়িযং ৱুত্তানং গামনিগমননিৱেসনউদোসিতঅট্টমাড়পাসাদহম্মিযনাৱাসত্থখেত্তধঞ্ঞকৰণআৰামৱিহাৰৰুক্খমূলঅজ্ঝোকাসপ্পভেদানং পন্নৰসানং নিক্খেপট্ঠানানং যত্থকত্থচি নিক্খিপিত্ৱা তেসং গামাদীনং বহি হত্থপাসাতিক্কমেন অৰুণং উট্ঠাপেয্যাতি অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৱিত্থাৰো পন সমন্তপাসাদিকাযং (পাৰা. অট্ঠ. ২.৪৭৩-৪৭৭-৮) ৱুত্তো. অঞ্ঞত্ৰ ভিক্খুসম্মুতিযাতি যং সঙ্ঘো গিলানস্স ভিক্খুনো তিচীৱৰেন অৱিপ্পৱাসসম্মুতিং দেতি, তং ঠপেত্ৱা অলদ্ধসম্মুতিকস্স ভিক্খুনো একৰত্তম্পি ৱিপ্পৱাসতো ৱুত্তনযেনেৱ নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযন্তি ৱেদিতব্বং, কেৱলং ইধ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৱৰং ৰত্তিৱিপ্পৱুত্থং অঞ্ঞত্ৰ ভিক্খুসম্মুতিযা নিস্সগ্গিয’’ন্তিআদিনা নযেন ৱচনভেদো হোতি, অযং পন ৱিসেসো.

সাৱত্থিযং সম্বহুলে ভিক্খূ আৰব্ভ সন্তৰুত্তৰেন জনপদচাৰিকং পক্কমনৱত্থুস্মিং

পঞ্ঞত্তং, ‘‘অঞ্ঞত্ৰ ভিক্খুসম্মুতিযা’’তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, অৱিপ্পৱুত্থে ৱিপ্পৱুত্থসঞ্ঞিনো চেৱ ৱেমতিকস্স চ দুক্কটং. ৱিপ্পৱুত্থে ৱিপ্পৱুত্থসঞ্ঞিনোপি অৱিপ্পৱুত্থসঞ্ঞিনোপি ৱেমতিকস্সাপি নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং, তথা অপচ্চুদ্ধটঅৱিস্সজ্জিতাদীসু চ পচ্চুদ্ধটৱিস্সজ্জিতাদিসঞ্ঞিনো. অন্তোঅৰুণে পচ্চুদ্ধটে পন পঠমকথিনে ৱুত্তৱিস্সজ্জিতাদিভেদে চ অনাপত্তি, তথা লদ্ধসম্মুতিকস্স ৱিপ্পৱাসে. আবাধে পন ৱূপসন্তে পচ্চাগন্তব্বং, তত্থেৱ ৱা ঠিতেন পচ্চুদ্ধৰিতব্বং, অথাপিস্স পুন সো ৱা অঞ্ঞো ৱা আবাধো কুপ্পতি, লদ্ধকপ্পিযমেৱ. অধিট্ঠিতচীৱৰতা, অনত্থতকথিনতা, অলদ্ধসম্মুতিকতা, ৰত্তিৱিপ্পৱাসোতি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পঠমকথিনে ৱুত্তপ্পকাৰানেৱ. কেৱলঞ্হি তত্থ অনধিট্ঠানং অৱিকপ্পনঞ্চ অকিৰিযা, ইধ অপ্পচ্চুদ্ধৰণং, অযং ৱিসেসোতি.

উদোসিতসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. অকালচীৱৰসিক্খাপদৱণ্ণনা

ততিযে নিট্ঠিতচীৱৰস্মিং ভিক্খুনাতি সামিৱসেনেৱ কৰণত্থো ৱেদিতব্বো. অকালচীৱৰং নাম য্ৱাযং ‘‘অনত্থতে কথিনে ৱস্সানস্স পচ্ছিমো মাসো, অত্থতে কথিনে পঞ্চমাসা’’তি (পাৰা. ৬৪৯) চীৱৰকালো ৱুত্তো, তং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞদা উপ্পন্নং, যঞ্চ কালেপি সঙ্ঘস্স ৱা ‘‘ইদং অকালচীৱৰ’’ন্তি, পুগ্গলস্স ৱা ‘‘ইদং তুয্হং দম্মী’’তিআদিনা নযেন দিন্নং, এতং অকালচীৱৰং নাম. উপ্পজ্জেয্যাতি এৱৰূপং চীৱৰং অত্তনো ভাগপটিলাভৱসেন সঙ্ঘতো ৱা সুত্তন্তিকাদিগণতো ৱা ঞাতিতো ৱা মিত্ততো ৱা পংসুকূলং ৱা অত্তনো ৱা ধনেন (পাৰা. ৫০০), অথ ৱা পন ‘‘অট্ঠিমা, ভিক্খৱে, মাতিকা চীৱৰস্স উপ্পাদায সীমায দেতি, কতিকায দেতি, ভিক্খাপঞ্ঞত্তিকায দেতি, সঙ্ঘস্স দেতি, উভতোসঙ্ঘস্স দেতি, ৱস্সংৱুট্ঠসঙ্ঘস্স দেতি, আদিস্স দেতি, পুগ্গলস্স দেতী’’তি (মহাৱ. ৩৭৯) ইমাসং অট্ঠন্নং মাতিকানং অঞ্ঞতৰতো উপ্পজ্জেয্য. এত্থ চ ‘‘সীমায দম্মী’’তি এৱং সীমং পৰামসিত্ৱা দেন্তো সীমায দেতি নাম, এস নযো সব্বত্থ. এত্থ চ সীমাতি খণ্ডসীমা উপচাৰসীমা সমানসংৱাসসীমা অৱিপ্পৱাসসীমা লাভসীমা গামসীমা নিগমসীমা নগৰসীমা অব্ভন্তৰসীমা উদকুক্খেপসীমা জনপদসীমা ৰট্ঠসীমা ৰজ্জসীমা দীপসীমা চক্কৱাড়সীমাতি পন্নৰসৱিধা. তত্থ উপচাৰসীমা নাম পৰিক্খিত্তস্স ৱিহাৰস্স পৰিক্খেপেন, অপৰিক্খিত্তস্স পৰিক্খেপাৰহট্ঠানেন পৰিচ্ছিন্না. অপি চ ভিক্খূনং ধুৱসন্নিপাতট্ঠানতো ৱা পৰিযন্তে ঠিতভোজনসালতো ৱা নিবদ্ধৱসনকআৱাসতো ৱা থামমজ্ঝিমস্স পুৰিসস্স দ্ৱিন্নং লেড্ডুপাতানং অন্তো ‘‘উপচাৰসীমা’’তি ৱেদিতব্বা. সা পন আৱাসে ৱড্ঢন্তে ৱড্ঢতি, হাযন্তে হাযতি, যোজনসতম্পি উপচাৰসীমাৱ হোতি. তত্থ দিন্নলাভো সব্বেসং অন্তোসীমগতানং পাপুণাতি, ভিক্খুনীনং আৰামপৱেসনসেনাসনাপুচ্ছনানি পৰিৱাসমানত্তাৰোচনং ৱস্সচ্ছেদনিস্সযসেনাসনগ্গাহাদিৱিধানন্তি ইদম্পি সব্বং ইমিস্সাৱ সীমায ৱসেন ৱেদিতব্বং. লাভসীমাতি যং ৰাজৰাজমহামত্তাদযো ৱিহাৰং কাৰাপেত্ৱা গাৱুতং ৱা অদ্ধযোজনং ৱা যোজনং ৱা সমন্তা পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা ‘‘অযং অম্হাকং ৱিহাৰস্স লাভসীমা, যং এত্থন্তৰে উপ্পজ্জতি, তং সব্বং অম্হাকং ৱিহাৰস্স দেমা’’তি ঠপেন্তি, অযং লাভসীমা নাম. কাসিকোসলাদীনং পন ৰট্ঠানং অন্তো বহূ জনপদা হোন্তি, তত্থ একো জনপদপৰিচ্ছেদো জনপদসীমা, কাসিকোসলাদিৰট্ঠপৰিচ্ছেদো ৰট্ঠসীমা, একস্স ৰঞ্ঞো আণাপৱত্তিট্ঠানং ৰজ্জসীমা, সমুদ্দন্তেন পৰিচ্ছিন্নো মহাদীপো ৱা অন্তৰদীপো ৱা দীপসীমা, একচক্কৱাড়পব্বতপৰিক্খেপব্ভন্তৰং চক্কৱাড়সীমা, সেসা নিদানকথাযং ৱুত্তনযা এৱ. তত্থ ‘‘খণ্ডসীমায দেমা’’তি দিন্নং খণ্ডসীমট্ঠানংযেৱ পাপুণাতি, ততো বহিসীমায সীমন্তৰিকট্ঠানম্পি ন পাপুণাতি. ‘‘উপচাৰসীমায দেমা’’তি দিন্নং পন অন্তোপৰিচ্ছেদে খণ্ডসীমাসীমন্তৰিকাসু ঠিতানম্পি পাপুণাতি, সমানসংৱাসসীমায দিন্নং খণ্ডসীমাসীমন্তৰিকট্ঠানং ন পাপুণাতি, অৱিপ্পৱাসসীমালাভসীমাসু দিন্নং তাসং অন্তোগধানংযেৱ পাপুণাতি, গামসীমাদীসু দিন্নং তাসং সীমানং অব্ভন্তৰে বদ্ধসীমট্ঠানম্পি পাপুণাতি, অব্ভন্তৰসীমাউদকুক্খেপসীমাসু দিন্নং তত্থ অন্তোগধানংযেৱ পাপুণাতি, জনপদসীমাদীসু দিন্নম্পি তাসং অব্ভন্তৰে বদ্ধসীমট্ঠানম্পি পাপুণাতি, তস্মা যং জম্বুদীপে ঠত্ৱা ‘‘তম্বপণ্ণিদীপে সঙ্ঘস্স দেমা’’তি দীযতি, তং তম্বপণ্ণিদীপতো একোপি গন্ত্ৱা সব্বেসং সঙ্গণ্হিতুং লভতি. সচেপি তত্থেৱ একো সভাগো ভিক্খু সভাগানং ভাগং গণ্হাতি, ন ৱাৰেতব্বো. যো পন ৱিহাৰং পৱিসিত্ৱা ‘‘অসুকসীমাযা’’তি অৱত্ৱাৱ কেৱলং ‘‘সীমায দম্মী’’তি ৱদতি, সো পুচ্ছিতব্বো ‘‘সীমা নাম বহুৱিধা, কতৰং সন্ধায ৱদসী’’তি, সচে ৱদতি ‘‘অহমেতং ভেদং ন জানামি, সীমট্ঠকসঙ্ঘো গণ্হতূ’’তি, উপচাৰসীমট্ঠেহি ভাজেতব্বং.

কতিকাযাতিএত্থ কতিকা নাম সমানলাভকতিকা. সা পন এৱং কাতব্বা, একস্মিং ৱিহাৰে সন্নিপতিতেহি ভিক্খূহি যং ৱিহাৰং সঙ্গণ্হিতুকামা সমানলাভং কাতুং ইচ্ছন্তি, তস্স নামং গহেত্ৱা ‘‘অসুকো নাম ৱিহাৰো পোৰাণকো অপ্পলাভো’’তি যং কিঞ্চি কাৰণং ৱত্ৱা ‘‘তং ৱিহাৰং ইমিনা ৱিহাৰেন সদ্ধিং একলাভং কাতুং সঙ্ঘস্স ৰুচ্চতী’’তি তিক্খত্তুং সাৱেতব্বং, এত্তাৱতা তস্মিং ৱিহাৰে নিসিন্নোপি ইধ নিসিন্নোৱ হোতি, তস্মিং ৱিহাৰেপি এৱমেৱ কাতব্বং, এত্তাৱতা ইধ নিসিন্নোপি তস্মিং নিসিন্নোৱ হোতি. একস্মিং ৱিহাৰে লাভে ভাজিযমানে ইতৰস্মিং ঠিতস্স ভাগং গহেতুং ৱট্টতি.

ভিক্খাপঞ্ঞত্তিযাতি এত্থ ভিক্খাপঞ্ঞত্তি নাম দাযকস্স পৰিচ্চাগপঞ্ঞত্তিট্ঠানং, তস্মা ‘‘যত্থ ময্হং ধুৱকাৰা কৰীযন্তি, তত্থ দম্মী’’তি ৱা ‘‘তত্থ দেথা’’তি ৱা ৱুত্তে যত্থ তস্স পাকৱত্তং ৱা ৱত্ততি, যতো ৱা ভিক্খূ নিচ্চং ভোজেতি, যত্থ ৱা তেন কিঞ্চি সেনাসনং কতং, সব্বত্থ দিন্নমেৱ হোতি. সচে পন একস্মিং ধুৱকাৰট্ঠানে থোকতৰা ভিক্খূ হোন্তি, একমেৱ ৱা ৱত্থং হোতি, মাতিকং আৰোপেত্ৱা যথা সো ৱদতি, তথা গহেতব্বং.

সঙ্ঘস্স দেতীতি এত্থ ৱিহাৰং পৱিসিত্ৱা ‘‘সঙ্ঘস্স দম্মী’’তি দিন্নং উপচাৰসীমাগতানঞ্চ ততো বহিদ্ধাপি তেহি সদ্ধিং একাবদ্ধানঞ্চ পাপুণাতি, তস্মা তেসং গাহকে সতি অসম্পত্তানম্পি ভাগো দাতব্বো. যং পন বহি উপচাৰসীমায ভিক্খূ দিস্ৱা ‘‘সঙ্ঘস্সা’’তি দীযতি, তং একাবদ্ধপৰিসায পাপুণাতি. যে পন দ্ৱাদসহি হত্থেহি পৰিসং অসম্পত্তা, তেসং ন পাপুণাতি.

উভতোসঙ্ঘস্সাতি এত্থ পন যং উভতোসঙ্ঘস্স দিন্নং, ততো উপড্ঢং ভিক্খূনং, উপড্ঢং ভিক্খুনীনং দাতব্বং. সচেপি একো ভিক্খু হোতি, একা ৱা ভিক্খুনী, অন্তমসো অনুপসম্পন্নস্সাপি উপড্ঢমেৱ দাতব্বং. ‘‘উভতোসঙ্ঘস্স চ তুয্হঞ্চা’’তি ৱুত্তে পন সচে দস ভিক্খূ চ দস ভিক্খুনিযো চ হোন্তি, একৱীসতি পটিৱীসে কত্ৱা একো পুগ্গলস্স দাতব্বো, দস ভিক্খুসঙ্ঘস্স, দস ভিক্খুনিসঙ্ঘস্স চ, যেন পুগ্গলিকো লদ্ধো, সো সঙ্ঘতোপি অত্তনো ৱস্সগ্গেন গহেতুং লভতি, কস্মা? উভতোসঙ্ঘগ্গহণেন গহিতত্তা, ‘‘উভতোসঙ্ঘস্স চ চেতিযস্স চা’’তি ৱুত্তেপি এসেৱ নযো. ইধ পন চেতিযস্স সঙ্ঘতো পাপুণকোট্ঠাসো নাম নত্থি, একপুগ্গলস্স পত্তকোট্ঠাসসমো একো কোট্ঠাসো হোতি. ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ ভিক্খুনীনঞ্চা’’তি ৱুত্তে পন ন মজ্ঝে ভিন্দিত্ৱা দাতব্বং, ভিক্খূ চ ভিক্খুনিযো চ গণেত্ৱা দাতব্বং. ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ ভিক্খুনীনঞ্চ তুয্হঞ্চা’’তি ৱুত্তে পুগ্গলো ৱিসুং ন লভতি, পাপুণকোট্ঠাসতো একমেৱ লভতি. ‘‘চেতিযস্স চা’’তি ৱুত্তে পন চেতিযস্স একো পুগ্গলপটিৱীসো লব্ভতি. ‘‘ভিক্খূনঞ্চ ভিক্খুনীনঞ্চা’’তি ৱুত্তেপি ন মজ্ঝে ভিন্দিত্ৱা দাতব্বং, পুগ্গলগণনায এৱ ৱিভজিতব্বং, তেহি সদ্ধিং পুগ্গলচেতিযপৰামসনং অনন্তৰনযসদিসমেৱ, যথা চ ভিক্খুসঙ্ঘং আদিং কত্ৱা নযো নীতো, এৱং ভিক্খুনিসঙ্ঘং আদিং কত্ৱাপি নেতব্বো. ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ তুয্হঞ্চা’’তি ৱুত্তেপি পুগ্গলস্স ৱিসুং ন লব্ভতি, চেতিযস্স পন লব্ভতি. ‘‘ভিক্খূনঞ্চ তুয্হঞ্চা’’তি ৱুত্তেপি ৱিসুং ন লব্ভতি, চেতিযস্স পন লব্ভতিযেৱ.

ৱস্সংৱুট্ঠসঙ্ঘস্সাতি এত্থ সচে ৱিহাৰং পৱিসিত্ৱা ‘‘ৱস্সংৱুট্ঠসঙ্ঘস্স দম্মী’’তি ৱদতি, যে তত্থ ৱস্সচ্ছেদং অকত্ৱা পুৰিমৱস্সংৱুট্ঠা, তেসং বহি সীমট্ঠানম্পি পাপুণাতি, ন অঞ্ঞেসং. সচে পন বহিউপচাৰসীমাযং ঠিতো ‘‘ৱস্সংৱুট্ঠসঙ্ঘস্সা’’তি ৱদতি, যত্থকত্থচি ৱুট্ঠৱস্সানং সব্বেসং সম্পত্তানং পাপুণাতি. অথ ‘‘অসুকৱিহাৰে ৱস্সংৱুট্ঠস্সা’’তি ৱদতি, তত্থ ৱস্সংৱুট্ঠানংযেৱ যাৱ কথিনস্সুব্ভাৰা পাপুণাতি. গিম্হানং পঠমদিৱসতো পট্ঠায এৱং ৱদতি, তত্ৰ সম্মুখীভূতানং সব্বেসং পাপুণাতি, ন অঞ্ঞেসং.

আদিস্স দেতীতি আদিসিত্ৱা পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা দেতি, কথং? ভিক্খূ অজ্জতনায ৱা স্ৱাতনায ৱা যাগুযা নিমন্তেত্ৱা তে ঘৰে যাগুং পাযেত্ৱা ‘‘ইমানি চীৱৰানি যেহি ময্হং যাগু পীতা, তেসং দম্মী’’তি ৱদতি, যেহি নিমন্তিতেহি যাগু পীতা, তেসংযেৱ পাপুণাতি, ভত্তখজ্জকাদীহি নিমন্তিতেসুপি এসেৱ নযো.

পুগ্গলস্স দেতীতি ‘‘ইদং চীৱৰং ইত্থন্নামস্স দম্মী’’তি এৱং পৰম্মুখা ৱা, পাদমূলে ঠপেত্ৱা ‘‘ইদং তুম্হাক’’ন্তি এৱং সম্মুখা ৱা দেতীতি অযমেত্থ সঙ্খেপকথা, ৱিত্থাৰো পন সমন্তপাসাদিকাযং ৱুত্তো. ইতি ইমাসং অট্ঠন্নং মাতিকাপদানং ৱসেন যং অকালচীৱৰলক্খণেন পটিলদ্ধং, তং সন্ধায ‘‘অকালচীৱৰং উপ্পজ্জেয্যা’’তি ৱুত্তং.

আকঙ্খমানেনাতি ইচ্ছমানেন. খিপ্পমেৱ কাৰেতব্বন্তি সীঘং অন্তোদসাহেযেৱ কাৰেতব্বং. নো চস্স পাৰিপূৰীতি নো চে পাৰিপূৰী ভৱেয্য, যত্তকেন কৰিযমানং অধিট্ঠানচীৱৰং পহোতি, তং চীৱৰং তত্তকং ন ভৱেয্য, ঊনকং ভৱেয্যাতি অত্থো. সতিযা পচ্চাসাযাতি ‘‘অসুকদিৱসং নাম সঙ্ঘো চীৱৰানি লভিস্সতি, ততো মে চীৱৰং উপ্পজ্জিস্সতী’’তিইমিনা নযেন সঙ্ঘগণঞাতিমিত্তেসু ৱা অঞ্ঞতৰট্ঠানতো, ‘‘পংসুকূলং ৱা লচ্ছামী’’তি, ‘‘ইমিনা ৱা কপ্পিযভণ্ডেন চীৱৰং গণ্হিস্সামী’’তি এৱং ৱিজ্জমানায চীৱৰাসায. ততো চে উত্তৰীতি মাসপৰমতো চে উত্তৰি নিক্খিপেয্য, নিস্সগ্গিযন্তি অত্থো. যদি পনস্স মূলচীৱৰং সণ্হং হোতি, পচ্চাসাচীৱৰং থূলং হোতি, ন সক্কা যোজেতুং, ৰত্তিযো চ সেসা হোন্তি, ন তাৱ মাসো পূৰতি, ন অকামা চীৱৰং কাৰেতব্বং, অঞ্ঞং পচ্চাসাচীৱৰং লভিত্ৱা এৱ কালব্ভন্তৰে কাৰেতব্বং. সচে ন লভতি, পচ্চাসাচীৱৰম্পি পৰিক্খাৰচোড়ং অধিট্ঠাতব্বং. অথ মূলচীৱৰং থূলং হোতি, পচ্চাসাচীৱৰং সণ্হং, মূলচীৱৰং পৰিক্খাৰচোড়ং অধিট্ঠহিত্ৱা পচ্চাসাচীৱৰমেৱ মূলচীৱৰং কত্ৱা ঠপেতব্বং, তং পুন মাসপৰিহাৰং লভতি, এতেনুপাযেন যাৱ ন লচ্ছতি, তাৱ অঞ্ঞং মূলচীৱৰং কত্ৱা ঠপেতুং লব্ভতি. ইমস্স ‘‘ইদং মে, ভন্তে, অকালচীৱৰং মাসাতিক্কন্তং নিস্সগ্গিয’’ন্তি (পাৰা. ৫০০) ইমিনা নযেন নিস্সজ্জনৱিধানং ৱেদিতব্বং.

সাৱত্থিযং সম্বহুলে ভিক্খূ আৰব্ভ অকালচীৱৰং পটিগ্গহেত্ৱা মাসং অতিক্কমনৱত্থুস্মিং

পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, ইতো পৰং সব্বং পঠমকথিনে ৱুত্তসদিসমেৱ. কেৱলঞ্হি তত্থ দসাহাতিক্কমো, ইধ মাসাতিক্কমোতি অযং ৱিসেসো. সেসং তাদিসমেৱাতি.

অকালচীৱৰসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. পুৰাণচীৱৰসিক্খাপদৱণ্ণনা

চতুত্থে অঞ্ঞাতিকাযাতি ন ঞাতিকায, মাতিতো ৱা পিতিতো ৱা যাৱ সত্তমং যুগং, তাৱ কেনচি আকাৰেন অসম্বদ্ধাযাতি অত্থো. ভিক্খুনিযাতি সাকিযানিযো ৱিয সুদ্ধভিক্খুসঙ্ঘে ৱা উভতোসঙ্ঘে ৱা উপসম্পন্নায. পুৰাণচীৱৰন্তি ৰজিত্ৱা কপ্পং কত্ৱা একৱাৰম্পি নিৱত্থং ৱা পাৰুতং ৱা, যং অন্তমসো পৰিভোগসীসেন অংসে ৱা মত্থকে ৱা কত্ৱা মগ্গং গতো হোতি, উস্সীসকং ৱা কত্ৱা নিপন্নো, এতম্পি পুৰাণচীৱৰমেৱ. ধোৱাপেয্য ৱাতি সচে ‘‘ধোৱা’’তিৱাচায ৱদতি, কাযৱিকাৰং ৱা কৰোতি, হত্থেন ৱা হত্থে দেতি, পাদমূলে ৱা ঠপেতি, অন্তোদ্ৱাদসহত্থে ওকাসে ঠত্ৱা উপৰি ৱা খিপতি, অঞ্ঞস্স ৱা হত্থে পেসেতি, তায ধোতং, ধোৱাপিতমেৱ হোতি, ৰজাপনাকোটাপনেসুপি এসেৱ নযো. সিক্খমানায ৱা সামণেৰিযা ৱা উপাসিকায ৱা হত্থে ধোৱনত্থায দেতি, সা সচে উপসম্পজ্জিত্ৱা ধোৱতি, এৱম্পি নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. উপাসকস্স ৱা সামণেৰস্স ৱা হত্থে দিন্নং হোতি, সো চে লিঙ্গে পৰিৱত্তে উপসম্পজ্জিত্ৱা ধোৱতি, দহৰস্স ভিক্খুস্স ৱা দিন্নং হোতি, সোপি লিঙ্গে পৰিৱত্তে ধোৱতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযমেৱ, ৰজাপনাকোটাপনেসুপি এসেৱ নযো. ‘‘ইদং মে, ভন্তে, পুৰাণচীৱৰং অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা ধোৱাপিতং নিস্সগ্গিয’’ন্তি (পাৰা. ৫০৫) ইমিনা পনেত্থ নযেন নিস্সজ্জনৱিধানং ৱেদিতব্বং.

সাৱত্থিযং উদাযিত্থেৰং আৰব্ভ পুৰাণচীৱৰধোৱাপনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অসাধাৰণপঞ্ঞত্তি, সাণত্তিকং ‘‘ধোৱা’’তিআদিকায আণত্তিযা, এৱং আণত্তায চ ভিক্খুনিযা উদ্ধনসজ্জনাদীসু সব্বপ্পযোগেসু ভিক্খুনো দুক্কটং. ধোৱিত্ৱা উক্খিত্তমত্তং পন ৰত্তমত্তং আকোটিতমত্তঞ্চ নিস্সগ্গিযং হোতি, ধোৱনাদীনি তীণিপি দ্ৱে ৱা কাৰাপেন্তস্স একেন ৱত্থুনা নিস্সগ্গিযং, ইতৰেহি দুক্কটং. সচে পন ‘‘ধোৱা’’তি ৱুত্তা সব্বানিপি কৰোতি, ধোৱনপচ্চযাৱ আপত্তি. ‘‘ইমস্মিং চীৱৰে যং কত্তব্বং, তং কৰোহী’’তি ৱদতো পন একৱাচায পাচিত্তিযেন সদ্ধিং দ্ৱে দুক্কটানি, ভিক্খুনিসঙ্ঘৱসেন একতোউপসম্পন্নায ধোৱাপেন্তস্স অনিস্সজ্জিত্ৱা পৰিভুঞ্জন্তস্স, অঞ্ঞস্স ৱা সন্তকং নিসীদনপচ্চত্থৰণং ৱা ধোৱাপেন্তস্স, ঞাতিকায অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞিনো চেৱ, ৱেমতিকস্স চ দুক্কটং, অঞ্ঞাতিকায ঞাতিকসঞ্ঞিনোপি ৱেমতিকস্সাপি নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযমেৱ. ইতো পৰং পন এৱৰূপেসু ঠানেসু ‘‘তিকপাচিত্তিয’’ন্তি ৱক্খাম, সচে ঞাতিকায সহাযা অঞ্ঞাতিকা ‘‘ধোৱা’’তি অৱুত্তা ৱা ধোৱতি, অপৰিভুত্তং ৱা অঞ্ঞং ৱা পৰিক্খাৰং ধোৱতি, সিক্খমানসামণেৰিযো ৱা ধোৱন্তি, অনাপত্তি, উম্মত্তকাদীনং অনাপত্তিযেৱ. পুৰাণচীৱৰতা, উপচাৰে ঠত্ৱা অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা আণাপনং, তস্সা ধোৱনাদীনি চাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সঞ্চৰিত্তসমুট্ঠানং, কিৰিযং, নোসঞ্ঞাৱিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৱজ্জং, কাযকম্মং, ৱচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৱেদনন্তি.

পুৰাণচীৱৰসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. চীৱৰপ্পটিগ্গহণসিক্খাপদৱণ্ণনা

পঞ্চমে অঞ্ঞাতিকাযাতিইদং ৱুত্তনযমেৱ, তস্মা ইতো পৰং কত্থচি ন ৱিচাৰযিস্সাম. চীৱৰন্তি ছন্নং অঞ্ঞতৰং ৱিকপ্পনুপগং, এস নযো সব্বেসু চীৱৰপ্পটিসংযুত্তসিক্খাপদেসু. যত্থ পন ৱিসেসো ভৱিস্সতি, তত্থ ৱক্খাম. পটিগ্গণ্হেয্যাতিএত্থ হত্থেন ৱা হত্থে দেতু, পাদমূলে ৱা ঠপেতু, ধম্মকথং কথেন্তস্স ৱত্থেসু খিপিযমানেসু উপচাৰং মুঞ্চিত্ৱাপি উপৰি ৱা খিপতু, সচে সাদিযতি, পটিগ্গহিতমেৱ হোতি. যস্স কস্সচি পন অনুপসম্পন্নস্স হত্থে পেসিতং গণ্হিতুং ৱট্টতি, ‘‘পংসুকূলং গণ্হিস্সতী’’তি সঙ্কাৰকূটাদীসু ঠপিতম্পি পংসুকূলং অধিট্ঠহিত্ৱা গহেতুং ৱট্টতিযেৱ. অঞ্ঞত্ৰ পাৰিৱত্তকাতি যং ‘‘অন্তমসো হৰীটকক্খণ্ডম্পি দত্ৱা ৱা দস্সামী’’তি আভোগং কত্ৱা ৱা পাৰিৱত্তকং গণ্হাতি, তং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞং অন্তমসো ৱিকপ্পনুপগং পটপৰিস্সাৱনম্পি গণ্হন্তস্স নিস্সগ্গিযং হোতি. তত্ৰ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৱৰং অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা হত্থতো পটিগ্গহিতং অঞ্ঞত্ৰ পাৰিৱত্তকা নিস্সগ্গিয’’ন্তি (পাৰা. ৫১২) ইমিনা নযেন নিস্সজ্জনৱিধানং ৱেদিতব্বং.

ৰাজগহে উদাযিত্থেৰং আৰব্ভ চীৱৰপ্পটিগ্গহণৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘অঞ্ঞত্ৰ পাৰিৱত্তকা’’তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, অসাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, গহণত্থায হত্থপ্পসাৰণাদিপ্পযোগে দুক্কটং, পটিলাভেন নিস্সগ্গিযং হোতি, নিস্সজ্জিতব্বং, তিকপাচিত্তিযং, একতোউপসম্পন্নায ঞাতিকায চ অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞিস্স ৱেমতিকস্স ৱা দুক্কটং. ৱিস্সাসগ্গাহে, তাৱকালিকে, পত্তত্থৱিকাদিম্হি চ অনধিট্ঠাতব্বপৰিক্খাৰে, সিক্খমানসামণেৰীনং হত্থতো গহণে, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ৱিকপ্পনুপগচীৱৰতা, পাৰিৱত্তকাভাৱো, অঞ্ঞাতিকায হত্থতো গহণন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সঞ্চৰিত্তসমুট্ঠানং, কিৰিযাকিৰিযং, সেসং চতুত্থসদিসমেৱাতি.

চীৱৰপ্পটিগ্গহণসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. অঞ্ঞাতকৱিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদৱণ্ণনা

ছট্ঠে গহপতিন্তি ভিক্খূসু অপব্বজিতমনুস্সং. গহপতানিন্তি ভিক্খুনীসু অপব্বজিতিত্থিং, এস নযো সব্বেসু গহপতিপ্পটিসংযুত্তেসু সিক্খাপদেসু. ৱিঞ্ঞাপেয্যাতি যাচেয্য ৱা যাচাপেয্য ৱা. অঞ্ঞত্ৰ সমযাতি যো অচ্ছিন্নচীৱৰো ৱা হোতি নট্ঠচীৱৰো ৱা, তস্স তং সমযং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞস্মিং ৱিঞ্ঞাপনপ্পযোগে দুক্কটং, পটিলাভেন নিস্সগ্গিযং হোতি. তত্থ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৱৰং অঞ্ঞাতকং গহপতিকং অঞ্ঞত্ৰ সমযা ৱিঞ্ঞাপিতং নিস্সগ্গিয’’ন্তি (পাৰা. ৫২৪) ইমিনা নযেন নিস্সজ্জনৱিধানং ৱেদিতব্বং.

সাৱত্থিযং উপনন্দং আৰব্ভ চীৱৰৱিঞ্ঞাপনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং. ‘‘অঞ্ঞত্ৰ সমযা’’তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, ঞাতকে অঞ্ঞাতকসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স চ দুক্কটং. সমযে ৱা ঞাতকপ্পৱাৰিতে ৱা ৱিঞ্ঞাপেন্তস্স, অঞ্ঞস্স ৱা ঞাতকপ্পৱাৰিতে তস্সেৱত্থায ৱিঞ্ঞাপেন্তস্স, অত্তনো ধনেন গণ্হন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ৱিকপ্পনুপগচীৱৰতা, সমযাভাৱো, অঞ্ঞাতকৱিঞ্ঞত্তি, তায চ পটিলাভোতি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি চতুত্থসদিসানেৱাতি.

অঞ্ঞাতকৱিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. ততুত্তৰিসিক্খাপদৱণ্ণনা

সত্তমে তঞ্চেতি তং অচ্ছিন্নচীৱৰং ৱা নট্ঠচীৱৰং ৱা. অভিহট্ঠুন্তি অভীতি উপসগ্গো, হৰিতুন্তি অত্থো, গণ্হিতুন্তি ৱুত্তং হোতি. পৱাৰেয্যাতি ইচ্ছাপেয্য, ইচ্ছং ৰুচিং উপ্পাদেয্য, ‘‘যাৱত্তকং ইচ্ছসি, তাৱত্তকং গণ্হাহী’’তি এৱং নিমন্তেয্যাতি অত্থো, যথা ৱা ‘‘নেক্খম্মং দট্ঠু খেমতো’’তি (সু. নি. ৪২৬, ১১০৪; চূড়নি. জতুকণ্ণীমাণৱপুচ্ছানিদ্দেস ৬৭) এত্থ দিস্ৱাতি অত্থো, এৱমিধাপি ‘‘অভিহট্ঠুং পৱাৰেয্যা’’তি উপনেত্ৱা পুৰতো ঠপেন্তো কাযেন ৱা, ‘‘অম্হাকং দুস্সকোট্ঠাগাৰতো যত্তকং ইচ্ছথ, তত্তকং গণ্হথা’’তি ৱদন্তো ৱাচায ৱা অভিহৰিত্ৱা নিমন্তেয্যাতি অত্থো. সন্তৰুত্তৰপৰমন্তি সঅন্তৰং উত্তৰং পৰমং অস্স চীৱৰস্সাতি সন্তৰুত্তৰপৰমং, নিৱাসনেন সদ্ধিং পাৰুপনং উক্কট্ঠপৰিচ্ছেদো অস্সাতি ৱুত্তং হোতি. ততো চীৱৰং সাদিতব্বন্তি ততো অভিহটচীৱৰতো এত্তকং চীৱৰং গহেতব্বং, ন ততো পৰং.

তত্ৰাযং ৱিনিচ্ছযো – যস্স অধিট্ঠিতচীৱৰস্স তীণি নট্ঠানি, তেন দ্ৱে সাদিতব্বানি, একং নিৱাসেত্ৱা একং পাৰুপিত্ৱা অঞ্ঞং সভাগট্ঠানতো পৰিযেসিতব্বং. যস্স দ্ৱে নট্ঠানি, তেন একং সাদিতব্বং. সচে পন পকতিযাৱ সন্তৰুত্তৰেন চৰতি, দ্ৱে সাদিতব্বানি, এৱং একং সাদিযন্তেনেৱ সমো ভৱিস্সতি. যস্স তীসু একং নট্ঠং, কিঞ্চি ন সাদিতব্বং. যস্স পন দ্ৱীসু একং নট্ঠং, একং সাদিতব্বং. যস্স একংযেৱ হোতি, তঞ্চ নট্ঠং, দ্ৱে সাদিতব্বানি. ভিক্খুনিযা পন পঞ্চসু নট্ঠেসু দ্ৱে সাদিতব্বানি, চতূসু নট্ঠেসু একং সাদিতব্বং, তীসু নট্ঠেসু ন কিঞ্চি সাদিতব্বং, কো পন ৱাদো দ্ৱীসু ৱা একস্মিং ৱা. যেন কেনচি হি সন্তৰুত্তৰপৰমতায ঠাতব্বং, ততো উত্তৰি ৱিঞ্ঞাপনপ্পযোগে দুক্কটং, পটিলাভেন নিস্সগ্গিযং হোতি. তত্থ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৱৰং অঞ্ঞাতকং গহপতিকং ততুত্তৰি ৱিঞ্ঞাপিতং নিস্সগ্গিয’’ন্তি (পাৰা. ৫২৪) ইমিনা নযেন নিস্সজ্জনৱিধানং ৱেদিতব্বং.

সাৱত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আৰব্ভ বহুচীৱৰৱিঞ্ঞাপনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, ঞাতকে অঞ্ঞাতকসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স ৱা দুক্কটং. দ্ৱে চীৱৰানি কত্ৱা ‘‘সেসকং আহৰিস্সামী’’তি ৱত্ৱা গণ্হন্তস্স, ‘‘সেসকং তুয্হংযেৱ হোতূ’’তি ৱুত্তস্স, ন অচ্ছিন্ননট্ঠকাৰণা দিন্নং গণ্হন্তস্স, ৱুত্তনযেন ঞাতকপ্পৱাৰিতে ৱিঞ্ঞাপেন্তস্স, অত্তনো ধনেন গণ্হন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ততুত্তৰিতা, অচ্ছিন্নাদিকাৰণতা, অঞ্ঞাতকৱিঞ্ঞত্তি, তায চ পটিলাভোতি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি চতুত্থসদিসানেৱাতি.

ততুত্তৰিসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. উপক্খটসিক্খাপদৱণ্ণনা

অট্ঠমে ভিক্খুং পনেৱ উদ্দিস্সাতি ‘‘ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো দস্সামী’’তি এৱং অপদিসিত্ৱা. চীৱৰচেতাপন্নন্তি হিৰঞ্ঞাদিকং চীৱৰমূলং. উপক্খটং হোতীতি সজ্জিতং হোতি, সংহৰিত্ৱা ঠপিতং. চেতাপেত্ৱাতি পৰিৱত্তেত্ৱা, কাৰেত্ৱা ৱা কিণিত্ৱা ৱাতি অত্থো. চীৱৰেন অচ্ছাদেস্সামীতি ৱোহাৰৱচনমেতং, ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো দস্সামীতি অযং পনেত্থ অত্থো. তত্ৰ চে সোতি যত্ৰ সো গহপতি ৱা গহপতানী ৱা, তত্ৰ সো ভিক্খু পুব্বে অপ্পৱাৰিতো উপসঙ্কমিত্ৱা চীৱৰে ৱিকপ্পং আপজ্জেয্য চেতি অযমেত্থ পদসম্বন্ধো. ৱিকপ্পং আপজ্জেয্যাতি ৱিসিট্ঠকপ্পং অধিকৱিধানং আপজ্জেয্য. যথা পন তমাপজ্জতি, তং দস্সেতুং সাধু ৱতাতিআদিমাহ. তত্থ সাধূতি আযাচনে নিপাতো. ৱতাতি পৰিৱিতক্কে. মন্তি অত্তানং নিদ্দিসতি. আযস্মাতি পৰং আলপতি. এৱৰূপং ৱা এৱৰূপং ৱাতি আযতাদীসু অঞ্ঞতৰং. কল্যাণকম্যতং উপাদাযাতি সুন্দৰকামতং ৱিসিট্ঠকামতং চিত্তেন গহেত্ৱা, তস্স ‘‘আপজ্জেয্য চে’’তিইমিনা সম্বন্ধো, সচে পন এৱৰূপং আপজ্জন্তস্স তস্স ৱচনেন যো পঠমং অধিপ্পেততো মূলং ৱড্ঢেত্ৱা সুন্দৰতৰং চেতাপেতি, তস্স পযোগে ভিক্খুনো দুক্কটং, পটিলাভেন নিস্সগ্গিযং হোতি. তত্থ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৱৰং পুব্বে অপ্পৱাৰিতং অঞ্ঞাতকং গহপতিকং উপসঙ্কমিত্ৱা ৱিকপ্পং আপন্নং নিস্সগ্গিয’’ন্তি (পাৰা. ৫২৯) ইমিনা নযেন নিস্সজ্জনৱিধানং ৱেদিতব্বং.

সাৱত্থিযং উপনন্দং আৰব্ভ চীৱৰে ৱিকপ্পং আপজ্জনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, ঞাতকে অঞ্ঞাতকসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স ৱা দুক্কটং. মহগ্ঘং চেতাপেতুকামং অপ্পগ্ঘং ৱা, এতেনেৱ মূলেন ‘‘অঞ্ঞং এৱৰূপং ৱা দেহী’’তি ৱদন্তস্স, ৱুত্তনযেন ঞাতকপ্পৱাৰিতে ৱিঞ্ঞাপেন্তস্স, অত্তনো ধনেন গণ্হন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. চীৱৰে ভিয্যোকম্যতা, অঞ্ঞাতকৱিঞ্ঞত্তি, তায চ পটিলাভোতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি চতুত্থসদিসানেৱাতি.

উপক্খটসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. দুতিযউপক্খটসিক্খাপদৱণ্ণনা

নৱমে ইমিনাৱ নযেন অত্থো ৱেদিতব্বো. ইদঞ্হি পুৰিমস্স অনুপঞ্ঞত্তিসদিসং, কেৱলং তত্থ একস্স পীড়া কতা, ইধ দ্ৱিন্নং, অযমেত্থ ৱিসেসো, সেসং সব্বং পুৰিমসদিসমেৱ. যথা চ দ্ৱিন্নং, এৱং বহূনং পীড়ং কত্ৱা গণ্হতোপি আপত্তি ৱেদিতব্বা. নিস্সজ্জনৱিধানে চ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৱৰং পুব্বে অপ্পৱাৰিতে অঞ্ঞাতকে গহপতিকে উপসঙ্কমিত্ৱা ৱিকপ্পং আপন্নং নিস্সগ্গিয’’ন্তি (পাৰা. ৫৩৪) ইমিনা নযেন ৱচনভেদো ঞাতব্বোতি.

দুতিযউপক্খটসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. ৰাজসিক্খাপদৱণ্ণনা

দসমে ৰাজভোগ্গোতি ৰাজতো ভোগ্গং ভুঞ্জিতব্বং অস্স অত্থীতি ৰাজভোগ্গো, ‘‘ৰাজভোগো’’তিপি পাঠো, ৰাজতো ভোগো অস্স অত্থীতি অত্থো. চীৱৰচেতাপন্নন্তি হিৰঞ্ঞাদিকং অকপ্পিযং. পহিণেয্যাতি পেসেয্য. ইমিনাতিআদি আগমনসুদ্ধিং দস্সেতুং ৱুত্তং. সচে হি ‘‘ইদং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো দেহী’’তি পেসেয্য, আগমনস্স অসুদ্ধত্তা অকপ্পিযৱত্থুং আৰব্ভ ভিক্খুনা কপ্পিযকাৰকোপি নিদ্দিসিতব্বো ন ভৱেয্য. আভতন্তি আনীতং. ন খো মযন্তিআদি ইদং কপ্পিযৱসেন আভতম্পি চীৱৰমূলং ঈদিসেন দূতৱচনেন অকপ্পিযং হোতি, তস্মা তং পটিক্খিপিতব্বন্তি দস্সেতুং ৱুত্তং. সুৱণ্ণং ৰজতং কহাপণো মাসকোতি ইমানি হি চত্তাৰি নিস্সগ্গিযৱত্থূনি, মুত্তা মণি ৱেড়ুৰিযো সঙ্খো সিলা পৱাড়ং লোহিতঙ্কো মসাৰগল্লং সত্ত ধঞ্ঞানি দাসিদাসখেত্তৱত্থুপুপ্ফাৰামফলাৰামাদযোতি ইমানি দুক্কটৱত্থূনি চ অত্তনো ৱা চেতিযসঙ্ঘগণপুগ্গলানং ৱা অত্থায সম্পটিচ্ছিতুং ন ৱট্টন্তি, তস্মা তং সাদিতুং ন ৱট্টতীতি দস্সনত্থং ‘‘ন খো ময’’ন্তিআদি ৱুত্তং.

চীৱৰঞ্চ খো মযং পটিগ্গণ্হামাতি ইদং পন অত্তানং উদ্দিস্স আভতত্তা ৱত্তুং ৱট্টতি, তস্মা ৱুত্তং. কালেনাতি যুত্তপত্তকালেন, যদা নো অত্থো হোতি, তদা কপ্পিযং চীৱৰং পটিগ্গণ্হামাতি অত্থো. ৱেয্যাৱচ্চকৰোতি কপ্পিযকাৰকো. নিদ্দিসিতব্বোতিইদং ‘‘অত্থি পনাযস্মতো কোচি ৱেয্যাৱচ্চকৰো’’তি কপ্পিযৱচনেন ৱুত্তত্তা অনুঞ্ঞাতং. সচে পন দূতো ‘‘কো ইমং গণ্হাতী’’তি ৱা ‘‘কস্স দেমী’’তি ৱা ৱদতি, ন নিদ্দিসিতব্বো. আৰামিকো ৱা উপাসকো ৱাতিইদং সাৰুপ্পতায ৱুত্তং, ঠপেত্ৱা পন পঞ্চ সহধম্মিকে যো কোচি কপ্পিযকাৰকো ৱট্টতি. এসো খো, আৱুসোতিইদং ভিক্খুস্স কপ্পিযৱচনদস্সনত্থং ৱুত্তং, এৱমেৱ হি ৱত্তব্বং, ‘‘এতস্স দেহী’’তিআদি ন ৱত্তব্বং. সঞ্ঞত্তো সো মযাতি আণত্তো সো মযা, যথা তুম্হাকং চীৱৰেন অত্থে সতি চীৱৰং দস্সতি, এৱং ৱুত্তোতি অত্থো. দূতেন হি এৱং আৰোচিতেযেৱ তং চোদেতুং ৱট্টতি, নেৱ তস্স হত্থে দত্ৱা গতমত্তকাৰণেন. সচে পন ‘‘অযং ৱেয্যাৱচ্চকৰো’’তি সম্মুখা নিদ্দিট্ঠো হোতি, দূতো চ সম্মুখা এৱ তস্স হত্থে চেতাপন্নং দত্ৱা ‘‘থেৰস্স চীৱৰং কিণিত্ৱা দেহী’’তি গচ্ছতি, এৱং ‘‘সঞ্ঞত্তো সো মযা’’তি অৱুত্তেপি চোদেতুং ৱট্টতি. সচে পন দূতো গচ্ছন্তোৱ ‘‘অহং তস্স হত্থে দস্সামি, তুম্হে চীৱৰং গণ্হেয্যাথা’’তি ভিক্খুনো ৱত্ৱা ৱা গচ্ছতি, অঞ্ঞং ৱা পেসেত্ৱা আৰোচাপেতি, এৱং সতি ইতৰম্পি চোদেতুং ৱট্টতিযেৱ. দেসনামত্তমেৱ চেতং ‘‘দূতেনা’’তি. যোপি অত্তনা আহৰিত্ৱা এৱং পটিপজ্জতি, তস্মিম্পি ইদমেৱ লক্খণং. অত্থো মে, আৱুসো, চীৱৰেনাতি চোদনালক্খণনিদস্সনমেতং. সচে হি ৱাচায চোদেতি, ইদং ৱা ৱচনং যায কাযচি ভাসায এতস্স অত্থো ৱা ৱত্তব্বো, ‘‘দেহি মে, আহৰ মে’’তিআদিনা নযেন পন ৱত্তুং ন ৱট্টতি. অভিনিপ্ফাদেয্যাতি এৱং ৱচীভেদং কত্ৱা তিক্খত্তুং চোদযমানো পটিলাভৱসেন সাধেয্য. ইচ্চেতং কুসলন্তি এতং সুন্দৰং.

ছক্খত্তুপৰমন্তি ভাৱনপুংসকৱচনমেতং. ছক্খত্তুপৰমঞ্হি তেন চীৱৰং উদ্দিস্স তুণ্হীভূতেন ঠাতব্বং, ন নিসীদিতব্বং, ন আমিসং পটিগ্গহেতব্বং, ন ধম্মো ভাসিতব্বো. ‘‘কিংকাৰণা আগতোসী’’তি ৱুত্তে পন ‘‘জানাহি, আৱুসো’’তি এত্তকমেৱ ৱত্তব্বং. সচে নিসজ্জাদীনি কৰোতি, ঠানং ভঞ্জতি, আগতকাৰণং ৱিনাসেতি, ইদং কাযেন চোদনায লক্খণদস্সনত্থং ৱুত্তং. এত্থ চ উক্কট্ঠপৰিচ্ছেদেন তিস্সন্নং চোদনানং ছন্নঞ্চ ঠানানং অনুঞ্ঞাতত্তা চোদনায দিগুণং ঠানং অনুঞ্ঞাতং হোতি, তস্মা সচে চোদেতিযেৱ, ন তিট্ঠতি, ছ চোদনাযো লব্ভন্তি. সচে তিট্ঠতিযেৱ, ন চোদেতি, দ্ৱাদস ঠানানি লব্ভন্তি. সচে উভযং কৰোতি, একায চোদনায দ্ৱে ঠানানি হাপেতব্বানি. তত্থ যো একদিৱসমেৱ পুনপ্পুনং গন্ত্ৱা ছক্খত্তুং চোদেতি, সকিংযেৱ ৱা গন্ত্ৱা ‘‘অত্থো মে, আৱুসো, চীৱৰেনা’’তি ছক্খত্তুং ৱদতি, তথা একদিৱসমেৱ পুনপ্পুনং গন্ত্ৱা দ্ৱাদসক্খত্তুং তিট্ঠতি, সকিংযেৱ ৱা গন্ত্ৱা তত্ৰ তত্ৰ ঠানে তিট্ঠতি, সোপি সব্বচোদনাযো সব্বট্ঠানানি চ ভঞ্জতি, কো পন ৱাদো নানাদিৱসেসু এৱং কৰোন্তস্সাতি অযমেত্থ ৱিনিচ্ছযো. যে পন কপ্পিযকাৰকে দাযকো সযমেৱ গন্ত্ৱা নিসীদতি তে সতক্খত্তুম্পি চোদেতুং ৱট্টতি. যো পন উভোহি পি অনিদ্দিট্ঠো মুখৱেৱটিককপ্পিযকাৰকো চ পৰম্মুখকপ্পিযকাৰকো চ, সো ন কিঞ্চি ৱত্তব্বো, এৱং ইধ দসপি কপ্পিযকাৰকা দস্সিতা হোন্তি.

ততো চে উত্তৰীতি ৱুত্তচোদনাঠানপৰিমাণতো উত্তৰি. নিস্সগ্গিযন্তি উত্তৰি ৱাযামমানস্স সব্বপ্পযোগেসু দুক্কটং, পটিলাভেন নিস্সগ্গিযং হোতি. এত্থ চ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৱৰং অতিৰেকতিক্খত্তুং চোদনায অতিৰেকছক্খত্তুং ঠানেন অভিনিপ্ফাদিতং নিস্সগ্গিয’’ন্তি (পাৰা. ৫৩৯) ইমিনা নযেন নিস্সজ্জনৱিধানং ৱেদিতব্বং. যতস্স চীৱৰচেতাপন্নং আভতন্তি যতো ৰাজতো ৱা ৰাজভোগ্গতো ৱা অস্স ভিক্খুনো চীৱৰচেতাপন্নং আনীতং, ‘‘যত্ৱস্সা’’তিপি পাঠো, অযমেৱ অত্থো. তত্থাতি তস্স ৰঞ্ঞো ৱা ৰাজভোগ্গস্স ৱা সন্তিকং, সমীপত্থে হি ইদং ভুম্মৱচনং. ন তং তস্স ভিক্খুনো কিঞ্চি অত্থং অনুভোতীতি তং চেতাপন্নং তস্স ভিক্খুনো অপ্পমত্তকম্পি কম্মং ন নিপ্ফাদেতি. যুঞ্জন্তাযস্মন্তো সকন্তি আযস্মন্তো অত্তনো সন্তকং ধনং পাপুণন্তু. মা ৱো সকং ৱিনস্সাতি তুম্হাকং সন্তকং মা ৱিনস্সতু. অযং তত্থ সামীচীতি অযং তত্থ অনুধম্মতা লোকুত্তৰধম্মং অনুগতা, ৱত্তধম্মতাতি অত্থো, তস্মা এৱং অকৰোন্তো ৱত্তভেদে দুক্কটং আপজ্জতি.

সাৱত্থিযং উপনন্দং আৰব্ভ ‘‘অজ্জুণ্হো, ভন্তে, আগমেহী’’তি (পাৰা. ৫৩৭) ৱুচ্চমানো নাগমেসি, তস্মিং ৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধাৰণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, ঊনকেসু চোদনাঠানেসু অতিৰেকসঞ্ঞিনো ৱেমতিকস্স ৱা দুক্কটং. অচোদনায লদ্ধে, সামিকেহি চোদেত্ৱা দিন্নে, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. কপ্পিযকাৰকস্স ভিক্খুনো নিদ্দিট্ঠভাৱো, দূতেন অপ্পিততা, ততুত্তৰিৱাযামো, তেন ৱাযামেন পটিলাভোতি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি চতুত্থসদিসানেৱাতি.

ৰাজসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

চীৱৰৱগ্গো পঠমো.