১৩. কুলদূসকসিক্খাপদৱণ্ণনা
তেৰসমে গামং ৱা নিগমংৱাতি এত্থ নগৰম্পি গামে অন্তোগধমেৱ. উপনিস্সায ৱিহৰতীতিতত্থ পটিবদ্ধচীৱৰাদিপচ্চযতায তং নিস্সায ৱসতি. পুপ্ফদানাদীহি মনুস্সানং সদ্ধং ৱিনাসেন্তো কুলানি দূসেতীতি কুলদূসকো. মালাৱচ্ছৰোপনাদযো পাপকা সমাচাৰা অস্সাতি পাপসমাচাৰো. সো ভিক্খূতি সো কুলদূসকো ভিক্খু. আযস্মা খো কুলদূসকো…পে… অলং তে ইধ ৱাসেনাতি ইমিনাস্স পব্বাজনীযকম্মাৰহতং দস্সেতি. পব্বাজনীযকম্মকতো পনেস যস্মিং গামে ৱা নিগমে ৱা কুলদূসককম্মং কতং, যস্মিঞ্চ ৱিহাৰে ৱসতি, নেৱ তস্মিং গামে ৱা নিগমে ৱা চৰিতুং লভতি, ন ৱিহাৰে ৱসিতুং. এৱঞ্চ সো ভিক্খূতিএত্থ সোতি পব্বাজনীযকম্মকতো অধিপ্পেতো. ছন্দেন গচ্ছন্তীতি ছন্দগামিনো, এস নযো সেসেসু. সো ভিক্খূতি সো ‘‘ছন্দগামিনো’’তিআদীনি ৱদমানো. তস্স ৱচনস্স পটিনিস্সগ্গায এৱং ৱচনীযো, ন কুলদূসননিৱাৰণত্থায. কুলদূসনকম্মেন হি সো আপজ্জিতব্বা আপত্তিযো পুব্বেৱ আপন্নো, এৱং পনস্স ৱিসুম্পি সঙ্ঘমজ্ঝেপি ৱুচ্চমানস্স অপ্পটিনিস্সজ্জতো অপৰং দুক্কটং. এৱঞ্চ সোতিআদি ইতো পুব্বে ৱুত্তঞ্চ অৱুত্তঞ্চ সব্বং উত্তানত্থমেৱ. ৱিনিচ্ছযকথাপি দসমে ৱুত্তসদিসাযেৱ.
অযং পন ৱিসেসো – ইদং সাৱত্থিযং অস্সজিপুনব্বসুকে ভিক্খূ আৰব্ভ ছন্দগামিতাদীহি পাপনৱত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অঙ্গেসু চ যথা তত্থ পৰক্কমনং, এৱং ইধ ছন্দাদীহি পাপনং দট্ঠব্বন্তি.
কুলদূসকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
নিগমনৱণ্ণনা
উদ্দিট্ঠা খো…পে… এৱমেতং ধাৰযামীতিএত্থ পঠমং আপত্তি এতেসন্তি পঠমাপত্তিকা, পঠমং ৱীতিক্কমনক্খণেযেৱ আপজ্জিতব্বাতি অত্থো. ইতৰে পন যথা ততিযে চ চতুত্থে চ দিৱসে হোতীতি এত্থ ‘‘ততিযকো, চতুত্থকো’’তি ৱুচ্চতি, এৱং যাৱততিযে সমনুভাসনকম্মে হোন্তীতি যাৱততিযকাতি ৱেদিতব্বা. যাৱতীহন্তি যত্তকানি অহানি. জানং পটিচ্ছাদেতীতি জানন্তো পটিচ্ছাদেতি. তত্থাযং পটিচ্ছাদনলক্খণস্স মাতিকা – আপত্তি চ হোতি, আপত্তিসঞ্ঞী চ, পকতত্তো চ হোতি, পকতত্তসঞ্ঞী চ, অনন্তৰাযিকো চ হোতি, অনন্তৰাযিকসঞ্ঞী চ, পহু চ হোতি, পহুসঞ্ঞী চ, ছাদেতুকামো চ হোতি, ছাদেতি চাতি. তত্থ আপত্তি চ হোতি, আপত্তিসঞ্ঞী চাতি যং আপত্তিং আপন্নো, সা তেৰসন্নং অঞ্ঞতৰা হোতি, সোপি চ তত্থ ৱত্থুৱসেন ৱা ‘‘ইদং ভিক্খূনং ন ৱট্টতী’’তি নামমত্তৱসেন ৱা ‘‘অযং ইত্থন্নামা আপত্তী’’তি আপত্তিসঞ্ঞীযেৱ হুত্ৱা ‘‘ন দানি নং কস্সচি আৰোচেস্সামী’’তি এৱং ছাদেতুকামোৱ ধুৰং নিক্খিপিত্ৱা অৰুণং উট্ঠাপেতি, ছন্না হোতি আপত্তি. সচে পনেত্থ অনাপত্তিসঞ্ঞী ৱা হোতি, অঞ্ঞাপত্তিক্খন্ধসঞ্ঞী ৱা, ৱেমতিকো ৱা, অচ্ছন্নাৱ হোতি. পকতত্তোতি অনুক্খিত্তো সমানসংৱাসকো. সো চে পকতত্তসঞ্ঞী হুত্ৱা ৱুত্তনযেনেৱ ছাদেতি, ছন্না হোতি. অনন্তৰাযিকোতি যস্স দসসু ৰাজচোৰঅগ্গিউদকমনুস্সঅমনুস্সৱাড়সৰীসপজীৱিতব্ৰহ্মচৰিযন্তৰাযেসু একোপি নত্থি, সো চে অনন্তৰাযিকসঞ্ঞী ছাদেতি, ছন্না হোতি. পহূতি যো সক্কোতি ভিক্খুনো সন্তিকং গন্তুঞ্চেৱ আৰোচেতুঞ্চ, সো চে পহুসঞ্ঞী হুত্ৱা ছাদেতি, ছন্না হোতি. ছাদেতুকামো চ হোতি, ছাদেতি চাতিইদং উত্তানমেৱ. সচেপি হি সো সভাগং দিস্ৱা ‘‘অযং মে উপজ্ঝাযো ৱা আচৰিযো ৱা’’তি লজ্জায নাৰোচেতি, ছন্নাৱ হোতি. উপজ্ঝাযাদিভাৱো হি ইধ অপ্পমাণং, সভাগমত্তমেৱ পমাণং. অযং ‘‘জানং পটিচ্ছাদেতী’’তিপদস্স সঙ্খেপতো অত্থৱিনিচ্ছযো.
তাৱতীহন্তি তত্তকানি অহানি, পটিচ্ছাদিতদিৱসতো পট্ঠায যাৱ আৰোচিতদিৱসো, তাৱ দিৱসপক্খমাসসংৱচ্ছৰৱসেন যত্তকো কালো অতিক্কন্তো, তত্তকং কালন্তি অত্থো. অকামা পৰিৱত্থব্বন্তি ন কামেন ন ৱসেন, অথ খো অকামেন অৱসেন পৰিৱাসং সমাদায ৱত্থব্বং. তত্থ পটিচ্ছন্নপৰিৱাসো সুদ্ধন্তপৰিৱাসো সমোধানপৰিৱাসো চাতি তিৱিধো পৰিৱাসো. তত্থ পটিচ্ছন্নপৰিৱাসো তাৱ যথাপটিচ্ছন্নায আপত্তিযা দাতব্বো. কস্সচি হি একাহপ্পটিচ্ছন্না আপত্তি হোতি, কস্সচি দ্ৱীহাদিপ্পটিচ্ছন্না. কস্সচি একা আপত্তি হোতি, কস্সচি দ্ৱে ৱা তিস্সো ৱা তদুত্তৰি ৱা. তস্মা পটিচ্ছন্নপৰিৱাসং দেন্তেন পঠমমেৱ ৱুত্তনযেন পটিচ্ছন্নভাৱং ঞত্ৱা ততো পটিচ্ছন্নদিৱসে চ আপত্তিযো চ সল্লক্খেত্ৱা সচে একা একাহপ্পটিচ্ছন্না হোতি, ‘‘অহং, ভন্তে, একং আপত্তিং আপজ্জিং সঞ্চেতনিকং সুক্কৱিস্সট্ঠিং একাহপ্পটিচ্ছন্ন’’ন্তি এৱং পৰিৱাসং যাচাপেত্ৱা খন্ধকে (চূড়ৱ. ৯৮) আগতনযেন কম্মৱাচং ৱত্ৱা পৰিৱাসো দাতব্বো. অথ দ্ৱীহতীহাদিপ্পটিচ্ছন্না হোতি, দ্ৱীহপ্পটিচ্ছন্নং তীহপ্পটিচ্ছন্নং চতূহপ্পটিচ্ছন্নং পঞ্চাহপ্পটিচ্ছন্নং…পে… চুদ্দসাহপ্পটিচ্ছন্নন্তিএৱং যাৱ চুদ্দসদিৱসানি দিৱসৱসেন যোজনা কাতব্বা, পঞ্চদসদিৱসপ্পটিচ্ছন্নাযং ‘‘পক্খপ্পটিচ্ছন্ন’’ন্তি যোজনা কাতব্বা. ততো যাৱ একূনতিংসতিমো দিৱসো, তাৱ ‘‘অতিৰেকপক্খপ্পটিচ্ছন্ন’’ন্তি, ততো মাসপ্পটিচ্ছন্নং অতিৰেকমাসপ্পটিচ্ছন্নং দ্ৱেমাসপ্পটিচ্ছন্নং অতিৰেকদ্ৱেমাসপ্পটিচ্ছন্নং তেমাসপ্পটিচ্ছন্নং…পে… অতিৰেকএকাদসমাসপ্পটিচ্ছন্নন্তি এৱং যোজনা কাতব্বা. সংৱচ্ছৰে পুণ্ণে ‘‘একসংৱচ্ছৰপ্পটিচ্ছন্ন’’ন্তি, ততো পৰং অতিৰেকসংৱচ্ছৰং দ্ৱেসংৱচ্ছৰং এৱং যাৱ সট্ঠিসংৱচ্ছৰঅতিৰেকসট্ঠিসংৱচ্ছৰপ্পটিচ্ছন্নন্তি, ততো ৱা ভিয্যোপি ৱত্ৱা যোজনা কাতব্বা.
সচে পন দ্ৱে তিস্সো তদুত্তৰি ৱা আপত্তিযো হোন্তি, যথা ‘‘একং আপত্তি’’ন্তি ৱুত্তং, এৱং ‘‘দ্ৱে আপত্তিযো, তিস্সো আপত্তিযো’’তি ৱত্তব্বং. ততো পৰং পন সতং ৱা হোতু, সহস্সং ৱা, ‘‘সম্বহুলা’’তি ৱত্তুং ৱট্টতি. নানাৱত্থুকাসুপি ‘‘অহং, ভন্তে, সম্বহুলা সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপজ্জিং একং সুক্কৱিস্সট্ঠিং একং কাযসংসগ্গং একং দুট্ঠুল্লৱাচং একং অত্তকামং একং সঞ্চৰিত্তং একাহপ্পটিচ্ছন্নাযো’’তি এৱং গণনৱসেন ৱা, ‘‘অহং, ভন্তে, সম্বহুলা সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপজ্জিং নানাৱত্থুকাযো একাহপ্পটিচ্ছন্নাযো’’তি এৱং ৱত্থুকিত্তনৱসেন ৱা, ‘‘অহং, ভন্তে, সম্বহুলা সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপজ্জিং একাহপ্পটিচ্ছন্নাযো’’তি এৱং নামমত্তৱসেন ৱা যোজনা কাতব্বা. তত্থ নামং দুৱিধং সজাতিসাধাৰণং সব্বসাধাৰণঞ্চ, তত্থ সঙ্ঘাদিসেসোতি সজাতিসাধাৰণং, আপত্তীতি সব্বসাধাৰণং, তস্মা ‘‘সম্বহুলা আপত্তিযো আপজ্জিং একাহপ্পটিচ্ছন্নাযো’’তি এৱং সব্বসাধাৰণনামৱসেনাপি ৱত্তুং ৱট্টতি. ইদঞ্হি পৰিৱাসাদিৱিনযকম্মং ৱত্থুৱসেন গোত্তৱসেন নামৱসেন আপত্তিৱসেন চ কাতুং ৱট্টতিযেৱ. তত্থ সুক্কৱিস্সট্ঠীতি ৱত্থু চেৱ গোত্তঞ্চ, সঙ্ঘাদিসেসোতি নামঞ্চেৱ আপত্তি চ, তত্থ ‘‘সুক্কৱিস্সট্ঠিং কাযসংসগ্গ’’ন্তিআদিৱচনেনাপি ‘‘নানাৱত্থুকাযো’’তিৱচনেনাপি ৱত্থু চেৱ গোত্তঞ্চ গহিতং হোতি, ‘‘সঙ্ঘাদিসেসো’’তিৱচনেনাপি ‘‘আপত্তিযো’’তিৱচনেনাপি নামঞ্চেৱ আপত্তি চ গহিতা হোতি, তস্মা এতেসু যস্স কস্সচি ৱসেন কম্মৱাচা কাতব্বা.
কম্মৱাচাপৰিযোসানে চ সচে অপ্পভিক্খুকো আৱাসো হোতি, সক্কা ৰত্তিচ্ছেদং অনাপজ্জন্তেন ৱসিতুং, তত্থেৱ ‘‘পৰিৱাসং সমাদিযামি, ৱত্তং সমাদিযামী’’তি তিক্খত্তুং ৱত্তং সমাদাতব্বং, সমাদিযিত্ৱা তত্থেৱ সঙ্ঘস্স আৰোচেত্ৱা পুন আগতাগতানং ভিক্খূনং আৰোচেন্তেন ৱত্তভেদঞ্চ ৰত্তিচ্ছেদঞ্চ অকত্ৱা পৰিৱসিতব্বং. সচে ন সক্কা হোতি পৰিৱাসং সোধেতুং, নিক্খিত্তৱত্তেন ৱসিতুকামো হোতি, তত্থেৱ সঙ্ঘমজ্ঝে, একপুগ্গলস্স ৱা সন্তিকে ‘‘পৰিৱাসং নিক্খিপামি, ৱত্তং নিক্খিপামী’’তি পৰিৱাসো নিক্খিপিতব্বো, একপদেনাপি চেত্থ নিক্খিত্তো হোতি পৰিৱাসো, দ্ৱীহি পন সুনিক্খিত্তোযেৱ, সমাদানেপি এসেৱ নযো. নিক্খিত্তকালতো পট্ঠায পকতত্তট্ঠানে তিট্ঠতি, অথানেন পচ্চূসসমযে একেন ভিক্খুনা সদ্ধিং পৰিক্খিত্তস্স ৱিহাৰস্স পৰিক্খেপতো, অপৰিক্খিত্তস্স পৰিক্খেপাৰহট্ঠানতো দ্ৱে লেড্ডুপাতে অতিক্কমিত্ৱা মহামগ্গতো ওক্কম্ম গুম্বেন ৱা ৱতিযা ৱা পটিচ্ছন্নট্ঠানে নিসীদিত্ৱা অন্তোঅৰুণেযেৱ ৱত্তং সমাদিযিত্ৱা আৰোচেতব্বং. যম্পি অঞ্ঞং ভিক্খুং পস্সতি, তস্সাপি আৰোচেতব্বমেৱ. অৰুণে উট্ঠিতে তস্স সন্তিকে ৱত্তং নিক্খিপিত্ৱা ৱিহাৰং গন্তব্বং. সচে সো পুৰে অৰুণেযেৱ কেনচি কৰণীযেন গতো, ৱিহাৰং গন্ত্ৱা যং সব্বপঠমং ভিক্খুং পস্সতি, তস্স আৰোচেত্ৱা নিক্খিপিতব্বং. এৱং সল্লক্খেত্ৱা যাৱ ৰত্তিযো পূৰেন্তি, তাৱ পৰিৱত্থব্বং, অযং সঙ্খেপতো পটিচ্ছন্নপৰিৱাসৱিনিচ্ছযো, ৱিত্থাৰো পন সমন্তপাসাদিকায ৱিনযসংৱণ্ণনায (চূড়ৱ. অট্ঠ. ৯৭) ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বো.
ইতৰেসু পন দ্ৱীসু ‘‘আপত্তিপৰিযন্তং ন জানাতি, ৰত্তিপৰিযন্তং ন জানাতী’’তি (চূড়ৱ. ১৫৭) ইমস্মিং ৱত্থুস্মিং খন্ধকে অনুঞ্ঞাতো সুদ্ধন্তপৰিৱাসো নাম, সো দুৱিধো চূড়সুদ্ধন্তো মহাসুদ্ধন্তোতি, দুৱিধোপি চেস ৰত্তিপৰিচ্ছেদং সকলং ৱা একচ্চং ৱা অজানন্তস্স চ অস্সৰন্তস্স চ তত্থ ৱেমতিকস্স চ দাতব্বো. আপত্তিপৰিযন্তং পন ‘‘এত্তিকা অহং আপত্তিযো আপন্নো’’তি জানাতু ৱা, মা ৱা, অকাৰণমেতং. তস্স দানৱিধি খন্ধকে আগতো, ৱিনিচ্ছযকথা পন ৱিত্থাৰতো সমন্তপাসাদিকাযং (চূড়ৱ. অট্ঠ. ১০২) ৱুত্তা. ইতৰো পন সমোধানপৰিৱাসো নাম, সো তিৱিধো হোতি ওধানসমোধানো অগ্ঘসমোধানো মিস্সকসমোধানোতি. তত্থ ওধানসমোধানো নাম অন্তৰাপত্তিং আপজ্জিত্ৱা পটিচ্ছাদেন্তস্স পৰিৱুত্থদিৱসে ওধুনিত্ৱা মক্খেত্ৱা পুৰিমায আপত্তিযা মূলদিৱসপৰিচ্ছেদে পচ্ছা আপন্নং আপত্তিং সমোদহিত্ৱা দাতব্বপৰিৱাসো ৱুচ্চতি. অগ্ঘসমোধানো নাম সম্বহুলাসু আপত্তীসু যা একা ৱা দ্ৱে ৱা তিস্সো ৱা সম্বহুলা ৱা আপত্তিযো সব্বচিৰপ্পটিচ্ছন্নাযো, তাসং অগ্ঘেন সমোধায তাসং ৰত্তিপৰিচ্ছেদৱসেন অৱসেসানং ঊনতৰপ্পটিচ্ছন্নানং আপত্তীনং দাতব্বপৰিৱাসো ৱুচ্চতি. মিস্সকসমোধানো নাম নানাৱত্থুকাযো আপত্তিযো একতো কত্ৱা দাতব্বপৰিৱাসো ৱুচ্চতি, অযং তিৱিধেপি সমোধানপৰিৱাসে সঙ্খেপকথা, ৱিত্থাৰো পন সমন্তপাসাদিকাযং (চূড়ৱ. অট্ঠ. ১০২) ৱুত্তো, ইদং ‘‘পৰিৱত্থব্ব’’ন্তি পদস্স ৱিনিচ্ছযকথামুখং.
উত্তৰি ছাৰত্তন্তি পৰিৱাসতো উত্তৰি ছ ৰত্তিযো. ভিক্খুমানত্তাযাতি ভিক্খূনং মানভাৱায, আৰাধনত্থাযাতি ৱুত্তং হোতি. পটিপজ্জিতব্বন্তি ৱত্তিতব্বং. ভিক্খুমানত্তঞ্চ পনেতং পটিচ্ছন্নাপটিচ্ছন্নৱসেন দুৱিধং. তত্থ যস্স অপ্পটিচ্ছন্নাপত্তি হোতি, তস্স পৰিৱাসং অদত্ৱা মানত্তমেৱ দাতব্বং, ইদং অপ্পটিচ্ছন্নমানত্তং. যস্স পটিচ্ছন্না হোতি, তস্স পৰিৱাসপৰিযোসানে দাতব্বং মানত্তং পটিচ্ছন্নমানত্তন্তি ৱুচ্চতি, ইদং ইধ অধিপ্পেতং. উভিন্নম্পি পনেতেসং দানৱিধি ৱিনিচ্ছযকথা চ সমন্তপাসাদিকাযং (চূড়ৱ. অট্ঠ. ১০২) ৱুত্তনযেন ৱেদিতব্বা, অযং পনেত্থ সঙ্খেপো. সচে অযং ৱত্তং নিক্খিপিত্ৱা পচ্চূসসমযে সমাদাতুং গচ্ছতি, সব্বন্তিমেন পৰিচ্ছেদেন চতূহি ভিক্খূহি সদ্ধিং পৰিৱাসে ৱুত্তপ্পকাৰং পদেসং গন্ত্ৱা ‘‘মানত্তং সমাদিযামি, ৱত্তং সমাদিযামী’’তি সমাদিযিত্ৱা নেসং আৰোচেত্ৱা ততো তেসু গতেসু ৱা অগতেসু ৱা পুৰিমনযেন পটিপজ্জিতব্বং. যত্থ সিযা ৱীসতিগণোতি এত্থ ৱীসতিসঙ্ঘো গণো অস্সাতি ৱীসতিগণো. তত্ৰাতি যত্ৰ সব্বন্তিমেন পৰিচ্ছেদেন ৱীসতিগণো ভিক্খুসঙ্ঘো অত্থি, তত্থ. অব্ভেতব্বোতি অভিএতব্বো, সম্পটিচ্ছিতব্বো, অব্ভানকম্মৱসেন ওসাৰেতব্বোতি ৱুত্তং হোতি. অৱ্হাতব্বোতি ৱা অত্থো. অব্ভানকম্মং পন পাড়িৱসেন খন্ধকে (চূড়ৱ. ১০০ আদযো) ৱিনিচ্ছযৱসেন সমন্তপাসাদিকাযং ৱুত্তং. অনব্ভিতোতি ন অব্ভিতো অসম্পটিচ্ছিতো, অকতব্ভানকম্মোতি ৱুত্তং হোতি. অনৱ্হাতোতি ৱা অত্থো. তে চ ভিক্খূ গাৰয্হাতি যে ঊনভাৱং ঞত্ৱা অব্ভেন্তি, তে ভিক্খূ চ গৰহিতব্বা, সাতিসাৰা সদোসা দুক্কটং আপজ্জন্তীতি অত্থো. অযং তত্থ সামীচীতি অযং তত্থ অনুধম্মতা লোকুত্তৰধম্মং অনুগতা ওৱাদানুসাসনী সামীচি ধম্মতা. সেসমেত্থ ৱুত্তনযমেৱাতি.
কঙ্খাৱিতৰণিযা পাতিমোক্খৱণ্ণনায
সঙ্ঘাদিসেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.