১. এককনিদ্দেসৱণ্ণনা
৮৪৩-৪. অত্থিপটিচ্চং নামাতি অত্থিতা পটিচ্চত্থো নাম, অসতিপি সহজাতপুৰেজাতাদিভাৱে যস্মিং সতি যং হোতি, সো তস্স পচ্চযোতি কত্ৱা যথা তথা অত্থিতামত্তং ইধ পটিচ্চত্থোতি অত্থো. তং পন পটিচ্চত্থং ব্যতিৰেকমুখেন পাকটতৰং কাতুং ‘‘যথা’’তিআদিমাহ. তত্থ নিস্সযাদিপচ্চযভাৱেন পটিচ্চাতি ৱুত্তন্তি নিস্সযাদিপচ্চযভাৱতো পচ্চযভূতং চক্খাদি ‘‘পটিচ্চা’’তি ৱুত্তং. একিস্সা সেণিযাতি অট্ঠাৰসসু সেণীসু মযং অমুকায সেণিযা জাতাম্হ, ন অঞ্ঞে ৱিয অপ্পঞ্ঞাতাতি এৱমেত্থ অত্থং ৱদন্তি.
পুৰতো কৰণং পমুখভাৱকৰণং. নিধানৰাসীতি নিদহিত্ৱা ঠপিতধননিচযো. যসোতি ইস্সৰিযং. তং পন যেসু ৱত্ততি, তেসু পট্ঠাপকআণাকৰণেহি পাকটো হোতীতি ‘‘পট্ঠাপকমদো, আণাকৰণমদো’’তি চ ৱুত্তং.
৮৪৫. ৱত্থুনাতি জাতিআদিপৱত্তিহেতুনা.
৮৪৬. পতিট্ঠাভাৱোতি কুসলকম্মেসু পতিট্ঠানাভাৱো, সো পন যস্মা কুসলকিৰিযায ঠানং ন হোতি, তস্মা ‘‘কুসলকৰণে অট্ঠান’’ন্তি আহ. পমাদসঙ্খাতস্স অত্থস্স এৱমাদিকো পৰিযাযোতি যোজনা. আদি-সদ্দেন ‘‘ৱচীদুচ্চৰিতে, মনোদুচ্চৰিতে চিত্তস্স ৱোস্সগ্গো, মক্খো, পড়াসো’’তি চ এৱমাদিকস্স সঙ্গহো দট্ঠব্বো. ‘‘পমাদো পমজ্জনাদী’’তিআদিকো তদত্থপ্পকাসকো, ‘‘চিত্তস্স ৱোস্সগ্গো ৱোস্সগ্গানুপ্পাদন’’ন্তিআদিকো তপ্পৰিযাযপ্পকাসকো ব্যঞ্জনপৰিযাযো চ অপৰিযন্তোতি সম্বন্ধো. ‘‘চত্তাৰো খন্ধে দস্সেতী’’তি ইমিনা সতিৱোস্সগ্গাকাৰপ্পৱত্তা চত্তাৰো অকুসলক্খন্ধা পমাদোতি ৱদতি.
৮৪৭. অনিৱাতৱুত্তিতায হেতুভূতো চিত্তসম্পগ্গহো মানৱিসেসো.
৮৪৮. উত্তৰভাৱো উত্তৰিযং, কৰণেন উত্তৰিযং কৰণুত্তৰিযং, সাৰম্ভেন পৰস্স কিৰিযতো উত্তৰিকিৰিযা.
৮৪৯. নেৰুত্তিকৱিধানেনাতি ই-কাৰচ্চ-কাৰানঞ্চ ৰ-কাৰতাপাদনেন.
অত্তহিতং অত্তাতি উত্তৰপদলোপেন নিদ্দেসমাহ যথা ‘‘ৰূপভৱো ৰূপং, ভীমসেনো ভীমো’’তি চ. আদিন্নো, পত্তো ৱা অত্থো অত্তাতি নিৰুত্তিনযেন পদসিদ্ধি ৱেদিতব্বা.
মুদ্দিতস্সাতি অঙ্কিতস্স.
৮৫০. জানন্তস্সেৱ মহাজনস্স. উপাদানাদিপচ্চযেতি ইন্ধনুদকচীৱৰাদিকে পাৰিপূৰিহেতুকে.
৮৫১. গণ্ঠিকা সযং গণ্ঠিকৰণতো. পতিৰূপৱচনতো, অঞ্ঞেসং গণ্ঠিভেদতো চ গণ্ঠিভূতা.
৮৫২. অভেজ্জন্তৰতায সমাসেৱিততায সুট্ঠু আসেৱিততায.
৮৫৩. চিৰকালপৰিভাৱিতত্তেন তেমনকৰণং অল্লভাৱকৰণং, লোভৱসেন অৱস্সৱনন্তি অত্থো.
এৱং সন্তে কথং খীযনন্তি নিদ্দেসোতি আহ ‘‘খীযনন্তি চা’’তিআদি.
৮৫৪. চীৱৰমণ্ডনাদীনন্তি চীৱৰমণ্ডনা পত্তমণ্ডনা সেনাসনমণ্ডনাতি ইমেসং. ইদানি তং ৱিসেসনভাৱং যোজেত্ৱা দস্সেতুং ‘‘চীৱৰেন হী’’তিআদি ৱুত্তং.
৮৫৫. সভাগৰহিতো, সভাগপটিপক্খো ৱা অসভাগো, অননুকূলানং পটিক্কূলতা ৱা. তেনাহ ‘‘মানথদ্ধতা, ৱিৰোধো ৱা’’তি.
৮৫৬. সঙ্কম্পনা উক্কণ্ঠনাৱসেন অনৱট্ঠানং, অনৱধানং ৱা. তস্স তস্স আৰম্মণস্স তণ্হাযনা.
৮৫৭. কাযস্সাতি নামকাযস্স. তস্মিঞ্হি অৱিপ্ফাৰিকে ৰূপকাযোপি অৱিপ্ফাৰিকো হোতি.
৮৬০. ৰাগাদীনন্তি ৰাগমোহঅহিৰিকানোত্তপ্পৱিচিকিচ্ছাদীনং.
৮৬১. তিৱিধম্পি কুহনৱত্থুং দস্সেতুন্তি সম্বন্ধো. তত্থাতি মহানিদ্দেসে. ‘‘তত্থ কতমা কুহনা লাভসক্কাৰসিলোকসন্নিস্সিতস্সা’’তিআদিনা (ৱিভ. ৮৬১) ইধ খুদ্দকৱিভঙ্গে আগতং দেসনানযং নিস্সায মহানিদ্দেসদেসনা পৱত্তাতি আহ ‘‘নিস্সযভূতায ইমায পাড়িযা’’তি.
অন্তৰহিতানীতি অন্তৱিকলানি ছিন্দন্তানি.
লাভসক্কাৰসিলোকহেতু সম্ভাৱনাধিপ্পাযেন সংযতাকাৰদস্সনং কোহঞ্ঞন্তি আহ ‘‘পাপিচ্ছতায নিৰত্থককাযৱচীৱিপ্ফন্দনিগ্গহণং কোৰজ’’ন্তি. যো সংৱেগবহুলো কুক্কুচ্চকো পুব্বেনাপৰং অত্তনোপি কিৰিযং পৰিসঙ্কন্তো পচ্চৱেক্খমানো তিট্ঠতি, তাদিসং ৱিয অত্তানং দস্সেন্তো ‘‘অতিপৰিসঙ্কিতো’’তি ৱুত্তো.
৮৬৪. পসংসামুখেন নিন্দনন্তি পসংসাৱত্থুতো খিপনং বহি ছড্ডনং যথা ‘‘অদাযকং অহো দানপতী’’তি.
৮৬৫. গৱেসনকম্মন্তি অপ্পকেন লাভেন মহন্তস্স পৰিযেসনকব্যাপাৰো.
৮৬৬. পোক্খৰং ৱুচ্চতি সুন্দৰং, ৱণ্ণস্স সুন্দৰভাৱো ৱণ্ণপাৰিপূৰী হোতীতি আহ ‘‘ৱণ্ণপাৰিপূৰী ৱা ৱণ্ণপোক্খৰতা’’তি.
৮৭৯. সেয্যমানাদিনিদ্দেসেসূতি ‘‘তত্থ কতমো সেয্যস্স ‘সেয্যোহমস্মী’তি মানো’’তিআদিনা (ৱিভ. ৮৬৯) নিদ্দিট্ঠেসু নৱসু মাননিদ্দেসেসু. ‘‘সেয্যাদিপুগ্গলো’’তি ইদং তত্থ পাড়িযং সেয্যাদীনং নৱন্নং পুগ্গলানং আমট্ঠত্তা ৱুত্তং. ইধ পন পুগ্গলামসনে সতি সেয্যপুগ্গলো চ আমসিতব্বো সিযা. তেনেৱাহ ‘‘সেয্যমানভাৱেপী’’তি. সেয্যমানভাৱেপীতি পি-সদ্দো আকড্ঢকো অসেয্যমাননিদ্দেসেপি পুগ্গলামসনস্স কতত্তা. যস্স কস্সচীতি সেয্যাদীসু যস্স কস্সচি পুগ্গলস্স.
৮৮০. পুৰিমমানস্সাতি পুব্বে পৱত্তস্স সদিসমানস্স, হীনমানস্স ৱা, সদিসমানৱসেনেৱ পন পাড়ি আগতা.
৮৮১. ‘‘মিগানং কোত্থুকো অন্তো, পক্খীনং পন ৱাযসো’’তি (জা. ১.৩.১৩৫) ৱচনতো আহ ‘‘পক্খিজাতীসু ৱাযসো অন্তো লামকো’’তি.
৮৮২. ৱিৰাগন্তি অৰহত্তং.
৮৮৩. মানসম্পযুত্তচ্ছন্দো তণ্হাছন্দো. মানসভাৱং অনুগতো সেয্যাদিতো সম্পগ্গণ্হনৱসেন পৱত্তো মানসম্পযুত্তকত্তুকম্যতাছন্দো ৱা মানচ্ছন্দো.
৮৮৪. তত্থাতি তস্মিং ৱিলম্বনে নিপ্ফাদেতব্বে. যুত্তং অনুচ্ছৱিকং. মুত্তং ৱিস্সট্ঠং. সিলিট্ঠং সহিতং, অত্থদ্ৱযৱিভাৱকং ৱা.
৮৮৮. অনুদ্দযস্সেৱাতি মেত্তাযন্তস্স ৱিয অনুকম্পন্তস্স ৱিয ৱিকপ্পনাতি আহ ‘‘সহনন্দিতাদিকস্সা’’তি, মেত্তাদিপতিৰূপেন পৱত্তগেহসিতসিনেহস্সাতি অত্থো. তেনাহ ‘‘তাদিসো ৰাগো’’তি. অত্থো যুজ্জতীতি এৱম্পি ‘‘তত্থা’’তি পাড়িপদস্স অত্থো যুজ্জতি. পৰানুদ্দযতাহেতুকো হি পৰানুদ্দযতাসহিতো সো ৱিতক্কোতি.
৮৯০. কামগুণপাৰিপূৰিযা যেভুয্যেন লোকো সম্ভাৱেতীতি আহ ‘‘অনৱঞ্ঞত্তত্থমেৱ কামগুণে চ পত্থেতী’’তি.
এককনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.