১৩. অপ্পমঞ্ঞাৱিভঙ্গো

১. সুত্তন্তভাজনীযৱণ্ণনা

৬৪২. দিসাদেসোধিনাতি ‘‘একং দিস’’ন্তিআদিদিসোধিনা, ৱিহাৰগামনিগমনগৰজনপদৰজ্জাদিদেসোধিনা চ. সত্তোধিনাতি ‘‘সব্বা ইত্থিযো, সব্বে পুৰিসা, অৰিযা, অনৰিযা’’তিআদিৱসপ্পৱত্তেন সত্তোধিনা. এতস্সাতি এতস্স পদস্স, পদত্থস্স ৱা. অনুৱত্তকন্তি অধিকাৰৱসেন পৱত্তকং. তং দ্ৱযন্তি তথা-সদ্দো, ইতি-সদ্দোতি উভযং. ‘‘তথা দুতিয’’ন্তি হি ৱুত্তে ‘‘তথা-সদ্দো যথা মেত্তাসহগতেন চেতসা পুৰত্থিমাদীসু একং দিসং ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি, তথা দুতিযম্পি দিসং মেত্তাসহগতেন চেতসা ফৰিত্ৱা ৱিহৰতী’’তি ইমমত্থং দীপেতি. সেসদ্ৱযেপি এসেৱ নযো. যস্মা ইতীতি অযং ইতি-সদ্দো পকাৰত্থে, এৱন্তি ৱুত্তং হোতি, তস্মা ‘‘যথা মেত্তাসহগতেন চেতসা একং, দুতিযং, ততিযং, চতুত্থং দিসং ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি, এৱং উদ্ধং, অধো, তিৰিযং মেত্তাসহগতেন চেতসা ফৰিত্ৱা ৱিহৰতী’’তি ইমমত্থং দীপেতি. তেন ৱুত্তং ‘‘মেত্তা…পে… তং দ্ৱয’’ন্তি. তস্সাতি দ্ৱযস্স. ফৰণন্তৰাদিট্ঠানন্তি ফৰণতো অঞ্ঞং ফৰণন্তৰং, তং আদি যস্স, তং ফৰণন্তৰাদি. ফৰণন্তৰঞ্হেতং মেত্তাভাৱনায, যদিদং ৱিপুলতা. আদি-সদ্দেন ভুম্মন্তৰপগুণভাৱাদি গয্হতি, তস্স ফৰণন্তৰাদিনো ঠানং ঠানভূতো ‘‘ৱিপুলেনা’’তিআদিনা ৱুচ্চমানো মেত্তাভাৱনাৱিসেসো. ৱুত্তপ্পকাৰমত্তপৰামসনস্স তস্স দ্ৱযস্স অট্ঠানং অনোকাসোতি. ইতি কত্ৱা ইমিনা কাৰণেন ন ৱুত্তং তং দ্ৱযন্তি অত্থো.

৬৪৩. ৰাগস্সাতি কামৰাগস্স. সিনেহস্সাতি পুত্তসিনেহাদিসিনেহস্স. ৱিপত্তিযাতি ৰাগসিনেহসঙ্খাতায মেত্তাভাৱনায ৱিপত্তিযা ৱিনাসস্স. অনুপ্পত্তিতো হিৰোত্তপ্পবলেন অনুপ্পজ্জনতো.

৬৪৫. অধিমুঞ্চিত্ৱাতি ভাৱনাচিত্তং আৰম্মণে সুট্ঠু ৱিস্সজ্জেত্ৱা, তং পনেত্থ অধিমুচ্চনং যস্মা ফৰণৱসেনেৱ হোতি, তস্মা ৱুত্তং ‘‘সুট্ঠু পসাৰেত্ৱা’’তি. যস্মা পন আৰম্মণে সুট্ঠু অসংসপ্পনৱসেনেৱ তং মেত্তাভাৱনায অধিমুচ্চনং হোতি, তস্মা ‘‘বলৱতা ৱা অধিমোক্খেন অধিমুচ্চিত্ৱা’’তি চ ৱুত্তং.

৬৪৮. এতেসং পদানং সব্বেন সকলেন দিসাদেসাদিভেদেন অৱধিনা. সব্বাৱধিদিসাদিফৰণাকাৰেহীতি সব্বাৱধিভূতদিসাদেসপুগ্গলফৰণপ্পকাৰেহি.

৬৫০. ৱিঘাতৱসেনাতি ৱিক্খম্ভনৱসেন.

সুত্তন্তভাজনীযৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. পঞ্হপুচ্ছকৱণ্ণনা

৬৯৯. কথিতানং কুসলাদিধম্মানং. ইমস্মিং পন অপ্পমঞ্ঞাৱিভঙ্গে কথিতা অপ্পমঞ্ঞা, তা চ সভাৱতো লোকিযা এৱ, ন খন্ধৱিভঙ্গাদীসু কথিতা খন্ধাদযো ৱিয লোকুত্তৰাপীতি একংসতো সব্বাসং অপ্পমঞ্ঞানং লোকিযভাৱমেৱ দীপেতুং অট্ঠকথাযং ‘‘ইমস্মিং পনা’’তিআদি ৱুত্তন্তি ইমমত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘ইমস্মিং পন…পে… হোতী’’তি.

পঞ্হপুচ্ছকৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

অপ্পমঞ্ঞাৱিভঙ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.