(২.) দুকনিদ্দেসৱণ্ণনা
৮৯১. উপনয্হতীতি বন্ধতি. অ-কাৰো অনন্তৰত্থৱাচকো, মৰিযাদৱাচকস্স ৱা আকাৰস্স ৰস্সত্তং কত্ৱা ‘‘অট্ঠপনা’’তি ৱুত্তন্তি ‘‘অনন্তৰট্ঠপনা’’তিআদিমাহ. তত্থ পঠমুপ্পন্নস্স পৱত্তাকাৰো মৰিযাদা, তং অনতিক্কমিত্ৱা তস্সেৱ দড়্হীকৰণৱসেন ঠপনা মৰিযাদট্ঠপনা. পকতিট্ঠপনামত্তমেৱ, ৱিসেসনৰহিতাতি অত্থো.
৮৯২. নিট্ঠুৰিযং খেড়পাতনং, নিট্ঠুৰিযং ৱিয নিট্ঠুৰিযং. দস্সেত্ৱাতি দন্তেহি ছিন্দিত্ৱা. তেন পন দস্সনং পড়াসোতি দস্সেতি. পড়াসস্স আযনাতি যুগগ্গাহপ্পৱত্তি. সমভাৱদহনং জযো, তস্স আহৰণতো আহাৰো. ধুৰং ন দেতীতি পামোক্খং ন দেতি.
৮৯৪. কাযেন চেতিযঙ্গণাদিৱত্তং কৰোতি ‘‘এৱং ৱত্তসম্পন্নো সদ্ধো কথং কাযদুচ্চৰিতাদীনি কৰিস্সতী’’তি পৰেসং ঞাপনত্থং. অতিচ্চাতি অচ্চযং কত্ৱা. আসৰন্তীতি আগচ্ছন্তি, পুন পটিচ্ছাদনে পৱত্তন্তীতি অত্থো. কোনামেৱং কৰোতীতি ৱোচ্ছিন্দনচ্ছাদনা ৱা ৱোচ্ছাদনা.
ন সম্মা ভাসিতাতি যো ন সম্মা ভাসতি, সো সঠোতি দস্সেতি. কুচ্ছি ৱা পিট্ঠি ৱা জানিতুং ন সক্কাতি অসন্তগুণসম্ভাৱনেনেৱ চিত্তানুৰূপকিৰিযাৱিৰহতো ‘‘এৱংচিত্তো এৱংকিৰিযো’’তি জানিতুং ন সক্কাতি অত্থো.
অজো এৱ অজামিগো. নেলকোতি তৰুণৱচ্ছো. যথা সো যক্খো তাদিসং ৰূপং দস্সেত্ৱা ‘‘অজা’’তি সঞ্ঞায আগতাগতে খাদতি, এৱমযম্পি তংতংসদিসগুণসম্ভাৱনেন তে তে ৱঞ্চেতি. তেনেতং সাঠেয্যং মাযাতো বলৱতৰা ৱঞ্চনাতি দট্ঠব্বং. তেনেৱ ‘‘পৰিক্খত্ততা’’তি ৱুত্তং.
৯০৮. সক্কাযদিট্ঠাদীনং অভাৱেপি যং সংযোজনং হোতি, তং বহিদ্ধা সংযোজনতো বহিদ্ধাসংযোজনস্স পুগ্গলস্স ৱিসেসনভূতং বহিদ্ধাসংযোজনং নাম.
দুকনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
(৩.) তিকনিদ্দেসৱণ্ণনা
৯০৯. অকুসলমূলানেৱ ৱট্টমূলানীতি তেহি কথিতেহি ৱট্টমূলসমুদাচাৰো কথিতো হোতীতি আহ ‘‘তীহি…পে… কথিতো’’তি.
৯১৯. সস্সতো লোকোতিআদিদস্সনমেৱ ব্ৰহ্মচৰিযং মোক্খসম্পাপকং উত্তমচৰিযন্তি দিট্ঠিগতিকেহি সম্মতন্তি আহ ‘‘দিট্ঠিগতিকসম্মতস্সা’’তি. ৰূপাৰূপাৱচৰৱিপাকেসু সাতিসযো ভৱৰাগোতি অধিপ্পাযেন ৱুত্তং ‘‘মহাব্ৰহ্মান’’ন্তি.
৯২০. কথংৱিধন্তি কেনাকাৰেন সণ্ঠিতন্তি অত্থোতি কত্ৱা আহ ‘‘আকাৰসণ্ঠান’’ন্তি. মানঠপনাতি সেয্যাদিৱসেন মানেন ঠপনা, মানসঙ্খাতা ৱা ঠপনা.
৯২১. চেতসো উত্ৰাসো দোমনস্সং, দোসো ৱা, তংসম্পযুত্তা ৱা চেতনাদযো.
৯২২. দেসনাসুখতাযাতি তিণ্ণং অদ্ধানং ৱসেন ৱিচিকিচ্ছায দেসনা সুখা ‘‘কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতী’’তি, ন পন তথা মোহেনাতি অধিপ্পাযো. ৱণ্ণাদিভেদং সুত্ৱাতি কেচি কিৰ ৱদন্তি ‘‘খত্তিযজীৱো পণ্ডুৱণ্ণো. কস্মা? সো হি পুব্বণ্হে ৰমতি, পুব্বণ্হে চ ছাযা পণ্ডুৱণ্ণা. ব্ৰাহ্মণৱেস্সসুদ্দজীৱা ওদাতপীতকাড়ৱণ্ণা. তে হি মজ্ঝন্হসাযন্হৰত্তীসু ওদাতপীতকাড়ছাযা কাড়তমকালেসু ৰমন্তী’’তি তেসং ৱণ্ণভেদং, ‘‘ব্যাপী পৰিমণ্ডলো’’তিআদিনা কথেন্তানং সণ্ঠানভেদঞ্চ সুত্ৱা.
৯২৩. পুৰিসপুগ্গলোতি পদদ্ৱযং একপদং কত্ৱা জানন্তানং ৱসেনাযং সম্মুতিকথা পৱত্তা, পদন্তৰমেৱ ৱা ইদং পুগ্গলৱাচকন্তি দস্সেন্তো ‘‘অযং পনা’’তিআদিমাহ. অথ ৱা পুৰিসোতি ৱুত্তো চ পুগ্গলো এৱ, ন পুৰিসিন্দ্ৰিযযুত্তোৱাতি দস্সনত্থম্পি ‘‘পুৰিসপুগ্গলো’’তি ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. অট্ঠসু আবাধেসূতি পিত্তসেম্হৱাতসমুট্ঠানউতুৱিপৰিণামজওপক্কমিকৱিসমপৰিহাৰজসন্নিপাতজকম্মসমুট্ঠানেসু. পুব্বে কতন্তি পুৰাণতৰকম্মং ইচ্ছন্তীতি উপপজ্জৱেদনীযঞ্চ কিৰ পটিক্খিপন্তি. আণত্তিমূলকেন ৱাতি যোপি আণাপেত্ৱা ৱধবন্ধাদিদুক্খং উপ্পাদেতি, তম্পি তংমূলকং ন হোতি, ইস্সৰনিম্মানমূলমেৱাতি অধিপ্পাযো.
৯২৪. মোহস্স অনুদহনং দাহকাৰণতায ৱুত্তং, সভাৱতোপি পন অসম্পটিৱেধো সম্পটিৱেধসুখস্স পচ্চনীকভূতো দুক্খো এৱাতি অনুদহনতা ৱেদিতব্বা. এৱঞ্চ কত্ৱা ‘‘উপেক্খা ৱেদনা ঞাণসুখা অঞ্ঞাণদুক্খা’’তি (ম. নি. ১.৪৬৫) ৱুত্তা.
৯২৬. পুথুনিমিত্তাৰম্মণেসূতি সুভনিমিত্তাদিৱসেন পুথুনিমিত্তসভাৱেসু আৰম্মণেসু, পুথুসভাৱেসু ৱা সুভনিমিত্তাদিআৰম্মণেসু. কোসজ্জপমাদনিদ্দেসানং সমানত্তেপি অৱিপ্ফাৰিকতাসঙ্খাতা লীনৱুত্তিতা কোসজ্জং, সতিৱোস্সগ্গসঙ্খাতং পমজ্জনং পমাদোতি অযং ৱিসেসোতি.
৯৩১. সগৰুৱাসন্তি সওত্তপ্পৱাসমাহ, সজেট্ঠকৱাসন্তি সহিৰিৱাসং. অনাদিযনা অনদ্দা ওৱাদঅগ্গহণং, অচিত্তীকাৰোতি অত্থো. সুক্খকট্ঠস্স ৱিয অনল্লতা, অমুদুতা ৱা অনদ্দা. অসীল্যন্তি অসুখসীলতা অমুদুতা এৱ.
৯৩৪. উপাৰম্ভো দোসসম্পযুত্তচিত্তুপ্পাদো সিযা.
৯৩৬. ‘‘ইধ পাসাণং কৰোতী’’তিআদিনা ঠপনত্থেপি কৰোতি-সদ্দো যুজ্জতীতি আহ ‘‘কৰোতীতি ঠপেতী’’তি. এত্থ চাযং আৱজ্জনা অকুসলানং আসন্নকাৰণত্তা খুদ্দকৱত্থূসু ৱুত্তাতি ৱেদিতব্বা, তদনুকূলকিচ্চত্তা ৱা.
তিকনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.