১৭. খুদ্দকৱত্থুৱিভঙ্গো
১. এককমাতিকাদিৱণ্ণনা
৮৩২. ‘‘তেত্তিংসতি তিকা’’তি ৱুত্তং, তে পন পঞ্চতিংস. তথা ‘‘পুৰিসমলাদযো অট্ঠ নৱকা’’তি ৱুত্তং, তে পন আঘাতৱত্থুআদযো নৱ. যে ‘‘দ্ৱে অট্ঠাৰসকা’’তিআদিম্হি ৱুত্তা, তে এৱ ‘‘ইতি অতীতানি ছত্তিংসা’’তিআদিনা তযো ছত্তিংসকা কতাতি আহ ‘‘ছ অট্ঠাৰসকা’’তি, দ্ৱাসট্ঠি পন দিট্ঠিগতানি অঞ্ঞত্থ ৱুত্তভাৱেনেৱ ইধ নিক্খিত্তানীতি ন গহিতানীতি দট্ঠব্বানি.
এককমাতিকাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
(১.) এককনিদ্দেসৱণ্ণনা
৮৪৩-৮৪৪. অত্থি পটিচ্চং নামাতি যথা ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চা’’তিআদীসু নিস্সযাদিপচ্চযভাৱেন পটিচ্চাতি ৱুত্তং, ন তথা ইধ খত্তিযাদিজাতীনং পৰমত্থতো অৱিজ্জমানানং নিস্সযাদিপচ্চযত্তস্স অভাৱা. যেসু পন খন্ধেসু সন্তেসু খত্তিযাদিসম্মুতি হোতি, তেসং অব্বোচ্ছিন্নতাৱ খত্তিযাদিজাতিযা অত্থিতা, সা ইধ পটিচ্চ-সদ্দেন ৱিভাৱিতাতি অত্থো. একিস্সা সেণিযাতি অসম্ভিন্নাযাতি অত্থো.
পঞ্হৱিস্সজ্জনাদিকিৰিযাসু পুৰতো কৰণং পুৰেক্খাৰো. নিক্খেপৰাসীতি নিধানৰাসি. পত্থটাকিত্তিনোতি ৱিত্থিণ্ণাকিত্তিনো. ৰত্তঞ্ঞুমদোতি পুৰাণঞ্ঞুতামদোতি ৱদন্তি. চিৰৰত্তিজাতেন, চিৰৰত্তিপব্বজিতেন ৱা জানিতব্বস্স, ৰত্তীনমেৱ ৱা জাননমদো. উপট্ঠাপকমানোতি আণাকৰণমানো. আণাকৰণঞ্হি ৱিচাৰণং ইধ ‘‘যসো’’তি ৱুত্তন্তি. পৰিমণ্ডলত্তভাৱনিস্সিতো মানো পৰিণাহমদো. সৰীৰসম্পত্তিপাৰিপূৰিযা মদো পাৰিপূৰিমদো.
৮৪৫. ৱত্থুনা ৱিনাপি ৱত্তব্বতায অৱত্থুকং, ন ৱত্থুনো অভাৱা.
৮৪৬. চিত্তস্স ৱোস্সজ্জনন্তি চিত্তস্স সতিতো মুচ্চনং, কাযদুচ্চৰিতাদীসু পক্খন্দনং ৱা ৱোস্সগ্গো. পতিট্ঠাভাৱোতি কুসলকৰণে অট্ঠানং, অনুট্ঠানন্তি অত্থো. পমাদসঙ্খাতস্স অত্থস্স কাযদুচ্চৰিতে চিত্তস্স ৱোস্সগ্গো পাণাতিপাতে মিচ্ছাদিট্ঠিযং কোধে উপনাহেতি এৱমাদিকো পৰিযাযো অপৰিযন্তো, তদত্থতপ্পৰিযাযপ্পকাসকো ৱোস্সগ্গনিস্সগ্গাদিকো ব্যঞ্জনপৰিযাযো চাতি সব্বং তং সঙ্খিপিত্ৱা এৱৰূপোতি ইদং আকাৰনিদস্সনং সব্বপৰিযাযস্স ৱত্তুং অসক্কুণেয্যত্তা কতন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘পৰিযন্তাভাৱতো’’তি. ৱিস্সট্ঠাকাৰোতি সতিযা পচ্চনীকভূতে চত্তাৰো খন্ধে দস্সেতি.
৮৪৭. চিত্তস্স থদ্ধতা তথাপৱত্তচিত্তমেৱাতি ৱদন্তি, মানৱিসেসো ৱা দট্ঠব্বো. উপসঙ্কমনে ৱন্দিতব্বং হোতীতি পৰিযন্তেনেৱ চৰতি.
৮৪৮. ‘‘আপত্তিং আপন্নোসী’’তি ৱুত্তে ‘‘আৱুসো, ত্ৱং আপন্নোসী’’তিআদিনা তেন ৱুত্তং তস্সেৱ উপৰি খিপনৱসেন ‘‘পটিপ্ফৰিত্ৱা’’তি ৱদন্তি. ‘‘তস্মিং নাম দলিদ্দে, অকুসলে ৱা ইদং কৰোন্তে অহং কস্মা ন কৰোমী’’তি এৱং ইধ পটিপ্ফৰণং যুত্তং. কৰণস্স উত্তৰকিৰিযা কৰণুত্তৰিযং. অকুসলপক্খো এসাতি সাৰম্ভোতি অধিপ্পাযো.
৮৪৯. অতিচ্চ ইচ্ছতীতি অতিচ্চিচ্ছো, তস্স ভাৱো অতিচ্চিচ্ছতাতি ৱত্তব্বে চ্চি-কাৰলোপং কত্ৱা ‘‘অতিচ্ছতা’’তি ৱুত্তং. অত্ৰিচ্ছতাতি চ সা এৱ ৱুচ্চতীতি. তত্ৰাপি নেৰুত্তিকৱিধানেন পদসিদ্ধি ৱেদিতব্বা. যথালদ্ধং ৱা অতিক্কমিত্ৱা অত্ৰ অত্ৰ ইচ্ছনং অত্ৰিচ্ছতা, সা এৱ ৰ-কাৰস্স ত-কাৰং কত্ৱা ‘‘অতিচ্ছতা’’তি ৱুত্তা.
অত্ৰিচ্ছন্তি অতিচ্ছং, অত্ৰ ৱা ইচ্ছন্তো. কেন? অতিলোভেন অতিলোভমিচ্ছাসঙ্খাতেন অতিলোভমদেন চ. অত্তনো হিতং অত্তাতি ৱুত্তং. হাযতি জীৰতি, আদিণ্ণো ৱা অত্তা, পত্তো ৱা অত্তা, নং জীৰতি চন্দকিন্নৰিং পত্থযিত্ৱা অসিতাভূদেৱিযা ৱিহীনো ৱিয.
ইচ্ছাহতস্সাতি ইচ্ছায উপদ্দুতস্স, মুদ্দিতস্স ৱা.
অতিহীড়যানোতি অৱমঞ্ঞমানো. মলকন্তি এৱংনামকং জনপদং, অব্ভোকাসং ৱা. কোদণ্ডকেনাতি কুদণ্ডকেন ৰস্সদণ্ডকেন. গদ্দুলেনাতি চ ৱদন্তি. ৰুহিৰমক্খিতঙ্গোতি ৰুহিৰসিন্নগত্তো.
৮৫০. জানন্তস্সেৱ ভিয্যো ভিয্যো চোদেন্তো ৱিয সম্ভাৱেতুকামো হোতি. পচ্চযেতি উপাদানাদিপচ্চযে.
৮৫১. যে পতিৰূপেন ৱঞ্চেন্তি, তে গণ্ঠিকা, দুৰাচাৰেন ৱা গণ্ঠিভূতা. গণ্ঠিকপুত্তা নাম গণ্ঠিকা এৱ হোন্তি, তেন সদ্ধিৱিহাৰিকা গণ্ঠিকভাৱেন ‘‘থেৰো…পে… দীঘচঙ্কমে ৱিহৰতী’’তি ৱদন্তি.
ৱট্টতি ভন্তেতি অযম্পি একো পকাৰো, লাভিনা এৱ পন সক্কা ঞাতুন্তি অত্তনো সমাপত্তিলাভিতং সূচেতীতি অত্থো. পঞ্চত্তযং নাম উপৰিপণ্ণাসকে দুতিযসুত্তং (ম. নি. ৩.২১ আদযো). তস্স গম্ভীৰত্তা ৱদতি ‘‘পঞ্চত্তযং ওলোকেন্তস্সা’’তি.
৮৫২. সিঙ্গন্তি সিঙ্গাৰং. তঞ্হি কুসলস্স ৱিজ্ঝনতো সমাসেৱিততায সীসে পৰিক্খতং সুনিখতং ৱিসাণং ৱিয, থিৰত্তা চ সিঙ্গং ৱিযাতি সিঙ্গং, তং পনত্থতো ৰাগো.
৮৫৩. তেমনকৰণত্থে তিন্তিণ-সদ্দো দট্ঠব্বো. খীযনন্তি চ যেন লোভেন পৰং মমন্তি ৱদন্তং খীযতি, সো ৱুত্তো. খীযনং ভণ্ডনন্তি চ ৱদন্তি. তিন্তিণন্তি ৱা লোলুপ্পমিচ্চেৱ ৱুত্তং হোতি. সঞ্ঞা-সদ্দো হি এসো লোলুপ্পৱাচকোতি.
৮৫৪. ঊৰুপ্পমাণাপীতি এতেন মহন্তঘনভাৱেন অপূতিতং দস্সেতি. অথৱাতিআদিনা চীৱৰমণ্ডনাদীনং ৱিসেসনানি ‘‘ইমস্স ৱা পূতিকাযস্স বাহিৰানং ৱা পৰিক্খাৰানং মণ্ডনা’’তিআদীনীতি দস্সেতি. চীৱৰেন হি মণ্ডনা চীৱৰমণ্ডনা, চীৱৰস্স ৱা মণ্ডনা চীৱৰমণ্ডনা, এৱং পত্তমণ্ডনা সেনাসনমণ্ডনা চাতি অধিপ্পাযো. ঊনট্ঠানপূৰণং ছৱিৰাগসুসণ্ঠানাদিকৰণঞ্চ চীৱৰাদীসু কাযে চ যথাযোগং যোজেতব্বং. তদহুজাতদাৰকো ৱিয হোতীতি দাৰকচাপল্যং ন মুঞ্চতীতি অত্থো.
৮৫৫. সদিসা অনুৰূপা ভত্তি সভাগো, ন সভাগো অসভাগো, মানথদ্ধতা, ৱিৰোধো ৱা. তেনস্স মাতাদীসু ৱত্তনং অসভাগৱুত্তিতা. এৱংৱিধানং মানাধিকানং অকুসলানমিদং নামং.
৮৫৬. পৰিতস্সিতাতি সঙ্কম্পনা, উক্কণ্ঠিতস্স ৱা তস্স তস্স তণ্হাযনা.
৮৫৭. কুসলকৰণে কাযস্স অৱিপ্ফাৰিকতা লীনতা জাতিআলস্যং, ন ৰোগউতুভোজনাদীহি কাযগেলঞ্ঞং তন্দী নাম, অথ খো পকতিআলস্যন্তি অত্থো. কাযালসিযন্তি নামকাযস্স আলসিযং, তদেৱ ৰূপকাযস্সাপীতি দট্ঠব্বং.
৮৫৮. অচ্চসনাদীহি উপ্পন্নধাতুক্খোভনিমিত্তং আলসিযং ৱিজম্ভিতা.
৮৫৯. ভত্তনিমিত্তেন উপ্পন্নং আলস্যং ভত্তসম্মদো.
৮৬০. ইমেহি পনাতি চিত্তস্স অকল্যতাদীহি. সব্বত্থ কিলেসৱসেনাতি থিনমিদ্ধকাৰণানং ৰাগাদীনং ৱসেনাতি দট্ঠব্বং.
৮৬১. সম্মাআজীৱতো অপেতো কতোতি অপকতো. সো আজীৱুপদ্দৱেন উপদ্দুতোতি কত্ৱা আহ ‘‘উপদ্দুতস্সাতি অত্থো’’তি.
তিৱিধম্পি তং তত্থ আগতং তস্স নিস্সযভূতায ইমায পাড়িযা দস্সেতুন্তি এৱমত্থো দট্ঠব্বো.
পাপণিকানীতি আপণতো ছড্ডিতানি. নন্তকানীতি অন্তৰহিতানি, চীৰানি ৱা. গিলানস্স পচ্চযভূতা ভেসজ্জসঙ্খাতা জীৱিতপৰিক্খাৰা গিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰা. পূতিমুত্তন্তি পুৰাণস্স অপুৰাণস্স চ সব্বস্স গোমুত্তস্সেতং নামং. পূতিভাৱেন ছড্ডিতোসধন্তিপি কেচি.
অগব্ভিকা একদ্ৱাৰা দীঘসালা কিৰ উদ্দণ্ডো. কুচ্ছিতৰজভূতায পাপিচ্ছতায নিৰত্থককাযৱচীৱিপ্ফন্দনিগ্গহণং কোৰজং, তং এতস্স অত্থীতি কোৰজিকো, অতিৱিয কোৰজিকো কোৰজিককোৰজিকো. অতিপৰিসঙ্কিতোতি কেচি. মুখসম্ভাৱিতোতি কোৰজিককোৰজিকাদিভাৱেন পৱত্তৱচনেহি অত্তনো মুখমত্তেন অঞ্ঞেহি সম্ভাৱিতো. সো এৱৰূপো এৱৰূপতায এৱ অত্তানং পৰং ৱিয কত্ৱা ‘‘অযং সমণো’’তিআদিং কথেতি.
পণিধাযাতি ‘‘অৰহাতি মং জানন্তূ’’তি চিত্তং ঠপেত্ৱা, পত্থেত্ৱা ৱা. আপাথকজ্ঝাযীতি মনুস্সানং আপাথট্ঠানে সমাধিং সমাপন্নো ৱিয নিসীদন্তো আপাথকে জনস্স পাকটট্ঠানে ঝাযী.
অঞ্ঞং ৱিয কত্ৱা অত্তনো সমীপে ভণনং সামন্তজপ্পিতং. আকাৰস্স ৰস্সত্তং কত্ৱা ‘‘অঠপনা’’তি ৱুত্তং. কুহনং কুহো, তস্স অযনা পৱত্তি কুহাযনা, কুহস্স ৱা পুগ্গলস্স অযনা গতিকিৰিযা কুহাযনা.
৮৬২. পুট্ঠস্সাতি ‘‘কো তিস্সো, কো ৰাজপূজিতো’’তি পুট্ঠস্স. নহনাতি বন্ধনা পৰিৱেঠনা.
৮৬৩. নিমিত্তেন চৰন্তো জীৱন্তো নিমিত্তকাৰকো নেমিত্তিকো, তস্স ভাৱো নেমিত্তিকতা. অত্তনো ইচ্ছায পকাসনং ওভাসো. কো পন সোতি? ‘‘অজ্জ ভিক্খূনং পচ্চযা দুল্লভা জাতা’’তিআদিকা পচ্চযপটিসংযুত্তকথা. ইচ্ছিতৱত্থুস্স সমীপে কথনং সামন্তজপ্পা.
৮৬৪. বহি ছড্ডনং উক্খেপনা. পৰপিট্ঠিমংসখাদনসীলো পৰপিট্ঠিমংসিকো, তস্স ভাৱো পৰপিট্ঠিমংসিকতা.
৮৬৫. নিকত্তুং অপ্পেন লাভেন বহুকং ৱঞ্চেত্ৱা গহেতুং ইচ্ছনং নিজিগীসনং, তস্স ভাৱো নিজিগীসনতা. তস্সেৱ ইচ্ছনস্স পৱত্তিআকাৰো, তংসহজাতং ৱা গৱেসনকম্মং.
৮৬৬. ৱণ্ণসম্পন্নং পোক্খৰং ৱণ্ণপোক্খৰন্তি উত্তৰপদলোপো পুব্বপদস্স দট্ঠব্বো, ৱণ্ণপাৰিপূৰী ৱা ৱণ্ণপোক্খৰতা. ‘‘অত্থজাপিকা’’তি এত্থ ৱিয জপ-সদ্দো উপ্পত্তিৱাচকোতি আহ ‘‘পৱত্তেতী’’তি.
৮৬৭. সেয্যসদিসমানা উন্নতিৱসেন পৱত্তাতি উভযত্থাপি ‘‘মানং জপ্পেতী’’তি ৱুত্তং.
৮৬৮. হীনমানো পন ওনতিৱসেন পৱত্তিতো কেৱলেন মানসদ্দেন নিদ্দেসং নাৰহতীতি তংনিদ্দেসে ‘‘ওমানং জপ্পেতী’’তি (ৱিভ. ৮৭৪) ৱুত্তং.
৮৭২. ৰাজভোগেন ৰট্ঠভুঞ্জনকো ৰাজনিস্সিতো ৰট্ঠিযো.
৮৭৯. পুগ্গলং অনামসিত্ৱাতি যথা সেয্যস্স সেয্যমানাদিনিদ্দেসেসু ‘‘পৰেহি সেয্যং অত্তানং দহতী’’তি সেয্যাদিপুগ্গলো মানুপ্পাদকো আমট্ঠো, এৱমেতস্স সেয্যমানভাৱেপি মানুপ্পাদকপুগ্গলৱিসেসং অনামসিত্ৱা ‘‘পৰে অতিমঞ্ঞতি’’চ্চেৱ ৱুত্তন্তি অত্থো. পৰে অতিক্কমিত্ৱা মঞ্ঞনঞ্হি যস্স কস্সচি অতিমানোতি.
৮৮০. পুৰিমমানস্স উপৰিমানো মানাতিমানো, অতি-সদ্দো উপৰি-সদ্দস্স অত্থং ৱদতীতি দট্ঠব্বো. পুৰিমমানং ৱা অতিক্কন্তো মানো মানাতিমানো.
৮৮১. পক্খিজাতীসু ৱাযসো অন্তো লামকোতি কত্ৱা ‘‘কাকজাতি ৱিযা’’তি ৱুত্তং.
৮৮২. থেৰো কিৰ দোসচৰিতো অহোসি, তস্মা আদিতোৱ ‘‘তুম্হে অখীণাসৱা’’তি অৱত্ৱা উপাযেন কথেসীতি ৱদন্তি, দোসচৰিতত্তা ৱা খিপ্পং ততিযপদৱাৰে ৱিৰাগং উপ্পাদেসীতি অধিপ্পাযো.
৮৮৩. মানং অনুগতচ্ছন্দোতি মানসম্পযুত্তছন্দো, মানসভাৱং অনুগতো মানচ্ছন্দো ৱা.
৮৮৪. ‘‘ৱিলম্বন’’ন্তি চ ইত্থিপুৰিসসম্মাননাদিকিৰিযাদিৱিলম্বনপটিসংযুত্তং কত্তব্বং দট্ঠব্বং. তত্থ যুত্তমুত্তসিলিট্ঠং পটিভানং ৱিলম্বনপটিভানং.
৮৮৭. অমৰৱাদপটিসংযুত্তো ৱিতক্কো, অত্তনো অমৰণত্থায দেৱভাৱত্থায ৱা ৱিতক্কো অমৰৱিতক্কো.
৮৮৮. পৰেসু অনুদ্দযা ৰাগৱসেন অনুদ্দযকৰণং এতস্সাতি পৰানুদ্দযো, তস্স ভাৱো পৰানুদ্দযতা, পৰেসু ৱা অনুদ্দযস্সেৱ সহনন্দিতাদিকস্স ভাৱো পৰানুদ্দযতা, তাদিসো ৰাগো. তত্থাতি পৰানুদ্দযতায সংসট্ঠৱিহাৰেন দস্সিতাযাতি অত্থো যুজ্জতি.
৮৯০. অনৱঞ্ঞত্তিং পত্থেন্তো অনৱঞ্ঞত্তত্থমেৱ কামগুণে চ পত্থেতীতি আহ ‘‘পঞ্চকাম…পে… নিস্সিতো হুত্ৱা’’তি.
এককনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
(২.) দুকনিদ্দেসৱণ্ণনা
৮৯১. উপনয্হতীতি বন্ধতি. অ-কাৰো অনন্তৰত্থৱাচকো, মৰিযাদৱাচকস্স ৱা আকাৰস্স ৰস্সত্তং কত্ৱা ‘‘অট্ঠপনা’’তি ৱুত্তন্তি ‘‘অনন্তৰট্ঠপনা’’তিআদিমাহ. তত্থ পঠমুপ্পন্নস্স পৱত্তাকাৰো মৰিযাদা, তং অনতিক্কমিত্ৱা তস্সেৱ দড়্হীকৰণৱসেন ঠপনা মৰিযাদট্ঠপনা. পকতিট্ঠপনামত্তমেৱ, ৱিসেসনৰহিতাতি অত্থো.
৮৯২. নিট্ঠুৰিযং খেড়পাতনং, নিট্ঠুৰিযং ৱিয নিট্ঠুৰিযং. দস্সেত্ৱাতি দন্তেহি ছিন্দিত্ৱা. তেন পন দস্সনং পড়াসোতি দস্সেতি. পড়াসস্স আযনাতি যুগগ্গাহপ্পৱত্তি. সমভাৱদহনং জযো, তস্স আহৰণতো আহাৰো. ধুৰং ন দেতীতি পামোক্খং ন দেতি.
৮৯৪. কাযেন চেতিযঙ্গণাদিৱত্তং কৰোতি ‘‘এৱং ৱত্তসম্পন্নো সদ্ধো কথং কাযদুচ্চৰিতাদীনি কৰিস্সতী’’তি পৰেসং ঞাপনত্থং. অতিচ্চাতি অচ্চযং কত্ৱা. আসৰন্তীতি আগচ্ছন্তি, পুন পটিচ্ছাদনে পৱত্তন্তীতি অত্থো. কোনামেৱং কৰোতীতি ৱোচ্ছিন্দনচ্ছাদনা ৱা ৱোচ্ছাদনা.
ন সম্মা ভাসিতাতি যো ন সম্মা ভাসতি, সো সঠোতি দস্সেতি. কুচ্ছি ৱা পিট্ঠি ৱা জানিতুং ন সক্কাতি অসন্তগুণসম্ভাৱনেনেৱ চিত্তানুৰূপকিৰিযাৱিৰহতো ‘‘এৱংচিত্তো এৱংকিৰিযো’’তি জানিতুং ন সক্কাতি অত্থো.
অজো এৱ অজামিগো. নেলকোতি তৰুণৱচ্ছো. যথা সো যক্খো তাদিসং ৰূপং দস্সেত্ৱা ‘‘অজা’’তি সঞ্ঞায আগতাগতে খাদতি, এৱমযম্পি তংতংসদিসগুণসম্ভাৱনেন তে তে ৱঞ্চেতি. তেনেতং সাঠেয্যং মাযাতো বলৱতৰা ৱঞ্চনাতি দট্ঠব্বং. তেনেৱ ‘‘পৰিক্খত্ততা’’তি ৱুত্তং.
৯০৮. সক্কাযদিট্ঠাদীনং অভাৱেপি যং সংযোজনং হোতি, তং বহিদ্ধা সংযোজনতো বহিদ্ধাসংযোজনস্স পুগ্গলস্স ৱিসেসনভূতং বহিদ্ধাসংযোজনং নাম.
দুকনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
(৩.) তিকনিদ্দেসৱণ্ণনা
৯০৯. অকুসলমূলানেৱ ৱট্টমূলানীতি তেহি কথিতেহি ৱট্টমূলসমুদাচাৰো কথিতো হোতীতি আহ ‘‘তীহি…পে… কথিতো’’তি.
৯১৯. সস্সতো লোকোতিআদিদস্সনমেৱ ব্ৰহ্মচৰিযং মোক্খসম্পাপকং উত্তমচৰিযন্তি দিট্ঠিগতিকেহি সম্মতন্তি আহ ‘‘দিট্ঠিগতিকসম্মতস্সা’’তি. ৰূপাৰূপাৱচৰৱিপাকেসু সাতিসযো ভৱৰাগোতি অধিপ্পাযেন ৱুত্তং ‘‘মহাব্ৰহ্মান’’ন্তি.
৯২০. কথংৱিধন্তি কেনাকাৰেন সণ্ঠিতন্তি অত্থোতি কত্ৱা আহ ‘‘আকাৰসণ্ঠান’’ন্তি. মানঠপনাতি সেয্যাদিৱসেন মানেন ঠপনা, মানসঙ্খাতা ৱা ঠপনা.
৯২১. চেতসো উত্ৰাসো দোমনস্সং, দোসো ৱা, তংসম্পযুত্তা ৱা চেতনাদযো.
৯২২. দেসনাসুখতাযাতি তিণ্ণং অদ্ধানং ৱসেন ৱিচিকিচ্ছায দেসনা সুখা ‘‘কঙ্খতি ৱিচিকিচ্ছতী’’তি, ন পন তথা মোহেনাতি অধিপ্পাযো. ৱণ্ণাদিভেদং সুত্ৱাতি কেচি কিৰ ৱদন্তি ‘‘খত্তিযজীৱো পণ্ডুৱণ্ণো. কস্মা? সো হি পুব্বণ্হে ৰমতি, পুব্বণ্হে চ ছাযা পণ্ডুৱণ্ণা. ব্ৰাহ্মণৱেস্সসুদ্দজীৱা ওদাতপীতকাড়ৱণ্ণা. তে হি মজ্ঝন্হসাযন্হৰত্তীসু ওদাতপীতকাড়ছাযা কাড়তমকালেসু ৰমন্তী’’তি তেসং ৱণ্ণভেদং, ‘‘ব্যাপী পৰিমণ্ডলো’’তিআদিনা কথেন্তানং সণ্ঠানভেদঞ্চ সুত্ৱা.
৯২৩. পুৰিসপুগ্গলোতি পদদ্ৱযং একপদং কত্ৱা জানন্তানং ৱসেনাযং সম্মুতিকথা পৱত্তা, পদন্তৰমেৱ ৱা ইদং পুগ্গলৱাচকন্তি দস্সেন্তো ‘‘অযং পনা’’তিআদিমাহ. অথ ৱা পুৰিসোতি ৱুত্তো চ পুগ্গলো এৱ, ন পুৰিসিন্দ্ৰিযযুত্তোৱাতি দস্সনত্থম্পি ‘‘পুৰিসপুগ্গলো’’তি ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. অট্ঠসু আবাধেসূতি পিত্তসেম্হৱাতসমুট্ঠানউতুৱিপৰিণামজওপক্কমিকৱিসমপৰিহাৰজসন্নিপাতজকম্মসমুট্ঠানেসু. পুব্বে কতন্তি পুৰাণতৰকম্মং ইচ্ছন্তীতি উপপজ্জৱেদনীযঞ্চ কিৰ পটিক্খিপন্তি. আণত্তিমূলকেন ৱাতি যোপি আণাপেত্ৱা ৱধবন্ধাদিদুক্খং উপ্পাদেতি, তম্পি তংমূলকং ন হোতি, ইস্সৰনিম্মানমূলমেৱাতি অধিপ্পাযো.
৯২৪. মোহস্স অনুদহনং দাহকাৰণতায ৱুত্তং, সভাৱতোপি পন অসম্পটিৱেধো সম্পটিৱেধসুখস্স পচ্চনীকভূতো দুক্খো এৱাতি অনুদহনতা ৱেদিতব্বা. এৱঞ্চ কত্ৱা ‘‘উপেক্খা ৱেদনা ঞাণসুখা অঞ্ঞাণদুক্খা’’তি (ম. নি. ১.৪৬৫) ৱুত্তা.
৯২৬. পুথুনিমিত্তাৰম্মণেসূতি সুভনিমিত্তাদিৱসেন পুথুনিমিত্তসভাৱেসু আৰম্মণেসু, পুথুসভাৱেসু ৱা সুভনিমিত্তাদিআৰম্মণেসু. কোসজ্জপমাদনিদ্দেসানং সমানত্তেপি অৱিপ্ফাৰিকতাসঙ্খাতা লীনৱুত্তিতা কোসজ্জং, সতিৱোস্সগ্গসঙ্খাতং পমজ্জনং পমাদোতি অযং ৱিসেসোতি.
৯৩১. সগৰুৱাসন্তি সওত্তপ্পৱাসমাহ, সজেট্ঠকৱাসন্তি সহিৰিৱাসং. অনাদিযনা অনদ্দা ওৱাদঅগ্গহণং, অচিত্তীকাৰোতি অত্থো. সুক্খকট্ঠস্স ৱিয অনল্লতা, অমুদুতা ৱা অনদ্দা. অসীল্যন্তি অসুখসীলতা অমুদুতা এৱ.
৯৩৪. উপাৰম্ভো দোসসম্পযুত্তচিত্তুপ্পাদো সিযা.
৯৩৬. ‘‘ইধ পাসাণং কৰোতী’’তিআদিনা ঠপনত্থেপি কৰোতি-সদ্দো যুজ্জতীতি আহ ‘‘কৰোতীতি ঠপেতী’’তি. এত্থ চাযং আৱজ্জনা অকুসলানং আসন্নকাৰণত্তা খুদ্দকৱত্থূসু ৱুত্তাতি ৱেদিতব্বা, তদনুকূলকিচ্চত্তা ৱা.
তিকনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
(৪.) চতুক্কনিদ্দেসৱণ্ণনা
৯৩৯. ইতীতি নিদস্সনে নিপাতোতি এৱং-সদ্দেন সমানত্থোতি দস্সেতি. ভৱাভৱহেতূতিপীতি এত্থ ভৱন্তি জাযন্তি এতেনাতি ভৱো, সপ্পিআদিভেসজ্জং. ভৱো এৱ পণীততৰো অভিৱুদ্ধো অভৱো. ভাৱনাৰামতাঅৰিযৱংসপ্পহেয্যত্তা ৱা পুৰিমতণ্হাত্তযৱজ্জা সব্বা তণ্হা ‘‘ভৱাভৱহেতু উপ্পজ্জতী’’তি ৱুত্তাতি ৱেদিতব্বা.
এতাযাতি ছন্দাদিঅগতিযা. ন গচ্ছন্তীতি ন পৱত্তন্তি, তং তং কিৰিযং ন কৰোন্তীতি অত্থো. ইমিনাতি ছন্দাদিনা অগতিগমনেন. ছন্দাদীসু যেন নিন্নো, তেন গমনং যথানিন্নগমনং.
‘‘ৰাজা’’তিআদিনা ৰাজাদিনিমিত্তো ৱিয ঊমিআদিনিমিত্তো চিত্তুত্ৰাসো ঊমিআদিভযং, ‘‘ঊমিভযন্তি খো, ভিক্খৱে, কোধুপাযাসস্সেতং অধিৱচন’’ন্তিআদিৱচনতো (ম. নি. ২.১৬২; অ. নি. ৪.১২২; ইতিৱু. ১০৯) কোধুপাযাসওদৰিকত্তপঞ্চকামগুণমাতুগামা ৱা. তত্থ পঞ্চকামগুণমাতুগামগ্গহণেন তন্নিস্সিতছন্দৰাগগ্গহণং ৱেদিতব্বং, ওদৰিকত্তঞ্চ লোভোৱ. উক্খেপনীযাদিকম্মং ৱিনযদণ্ডং.
‘‘অথ খো তিম্বৰুকো পৰিব্বাজকো যেন ভগৱা…পে… এতদৱোচ ‘কিং নু খো, ভো গোতম, সযংকতং সুখদুক্খ’ন্তি? মা হেৱং তিম্বৰুকাতি ভগৱা অৱোচা’’তিআদিনা নিদানৱগ্গে (সং. নি. ২.১৮) আগতত্তা ‘‘তিম্বৰুকদিট্ঠী’’তি ৱুত্তা.
চতুক্কনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
(৫.) পঞ্চকনিদ্দেসৱণ্ণনা
৯৪০. আগন্তুং পন ন দেন্তীতি আগমনস্স পচ্চযা ন হোন্তীতি অত্থো দট্ঠব্বো.
৯৪১. অৱদেহনতোতি পূৰণেন মংসূপচযহেতুতায চ উপচযনতো. গিম্হকালে ভুঞ্জিত্ৱা সযন্তস্স সুখং হোতীতি তং উতুসুখং ‘‘সেয্যসুখ’’ন্তি ৱুত্তং, সযনিৰিযাপথসুখন্তি অত্থো. ৱতন্তি ধুতঙ্গানি. তপোতি খন্ধকৱত্তানি, ৱীৰিযং ৱা. সীলগ্গহণেন খন্ধকৱত্তমেথুনৱিৰতীনং গহিতত্তা তপব্ৰহ্মচৰিযগ্গহণং ন কত্তব্বন্তি চে? ন, অঞ্ঞসীলতো ৱিসেসেত্ৱা তপব্ৰহ্মচৰিযানং দেৱত্তকাৰণত্তগ্গহণস্স দস্সনতো, বাহিৰানঞ্চস্স ৱিনিবন্ধস্স পৱত্তিদস্সনতো ৱা. তেসঞ্হি অৱিহিংসাদিগোৱতাদিদুক্কৰকাৰিকামেথুনৱিৰতিযো যথাক্কমং সীলাদীনি, তানি চ তে দেৱনিকাযং পণিধায চৰন্তীতি. অঞ্ঞথা চ সদ্ধাৰুচিআদীহি ‘‘যতো খো ভো অযং অত্তা ৰূপী চাতুমহাভূতিকো মাতাপেত্তিকসম্ভৱো কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জতী’’তিআদিনা (দী. নি. ১.৮৫) ৱিকপ্পেত্ৱা.
৯৪২. ব্যসনেসু ঞাতিভোগৰোগব্যসনগ্গহণেন তংনিমিত্তা সোকাদযো গহিতাতি দট্ঠব্বা. দস্সনসৱনেসু পটিকূলতা দস্সনসৱনপটিকূলতা. এত্থ চ আদীনৱেহি পঞ্চহি তেসং কাৰণভূতা অক্খন্তিযেৱ ভিন্দিত্ৱা কথিতাতি ৱেদিতব্বা, অক্খন্তিমূলকা ৱা অপ্পিযতাদিহেতুভূতা দুক্কটদুব্ভাসিততাদিদোসা.
মিচ্ছাজীৱনিমিত্তং মৰণকালে উপ্পন্নভযং ‘‘আজীৱকভয’’ন্তি ৱুত্তং. ‘‘আজীৱিকাভয’’ন্তি পন পাঠে পচ্চযানুপ্পত্তিং পস্সতো আজীৱিকনিমিত্তো চিত্তুত্ৰাসোতি অত্থো দট্ঠব্বো. কিত্তিসদ্দো সিলোকন্তি তপ্পটিপক্খা অসিলোকং অকিত্তি. তেনাহ ‘‘গৰহভয’’ন্তি.
৯৪৩. উপ্পিলাৱিতন্তি উদগ্গতাসঙ্খাতো অৱূপসমভাৱো, অৱূপসমহেতুভূতো ৱা পীতিযা আকাৰো.
পঞ্চকনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
(৬.) ছক্কনিদ্দেসৱণ্ণনা
৯৪৪. ‘‘কোধনো হোতি উপনাহী’’তিআদিনা কোধাদিহেতুকা উপনাহাদযো কোধাদীনং সহাযকাৰণভাৱেন সুত্তন্তে ৱুত্তাতি কোধাদযো এৱ ৱিৱাদমূলানি, তেনেত্থ তে এৱ ৱুত্তা. সন্দিট্ঠিপৰামসিতা অত্তনো দিট্ঠিযং অভিনিৱিট্ঠতা.
৯৪৫. অপ্পতিস্সযোতি পতিস্সযভূতেহি গৰূহি ৱিৰহিতো. অপ্পমাদলক্খণন্তি সতিঅৱিপ্পৱাসং কুসলানুযোগসাতচ্চং ৱা.
যুত্তপযুত্ততাতি তন্নিন্নতাৱসেন সুট্ঠু যুত্ততা. গণসঙ্গণিকা কিলেসৱসেন পৱত্তা সঙ্গণিকা. ইত্থিপটিসংযুত্তকথাসৱনে ইত্থিসদ্দসৱনে চ অস্সাদো সৱনসংসগ্গো. ইত্থিযা কস্সচি দানগ্গহণস্সাদো পৰিভোগসংসগ্গো.
৯৪৬. সোমনস্সেন সদ্ধিং উপৱিচৰন্তীতি সোমনস্সুপৱিচাৰাতি অকুসলসোমনস্সসহগতা ৰূপৱিচাৰাদযো ইধাধিপ্পেতাতি ৱেদিতব্বা, তথা উপেক্খুপৱিচাৰা চ. তংসম্পযুত্তো ৱাতি এতেন ৱিচাৰগ্গহণেন ৱিতক্কোপি গহিতোতি ৱিতক্কপ্পৱত্তনেন ‘‘উপৱিতক্কেতী’’তি ইদম্পি ৱুত্তং হোতীতি দস্সেতি.
৯৪৭. অঞ্ঞাণসম্পযুত্তাতি ৱিচিকিচ্ছুদ্ধচ্চসহগতচিত্তেসু উপেক্খা মোহোতি ৱদন্তি, লোভসম্পযুত্তুপেক্খাপি পন গেহস্সিতা ন ন হোতি.
৯৪৮. অধিচ্চসমুপ্পন্নিকো ‘‘অধিচ্চ সমুপ্পন্নো অত্তা উপ্পন্নো ভৱিস্সতী’’তি গণ্হন্তো সস্সতদিট্ঠিকো হোতীতি এৱৰূপস্স দিট্ঠি ৱিযাতি দস্সেন্তো ‘‘অধিচ্চসমুপ্পন্নিকস্সেৱা’’তি আহ. ন সো জাতোতি এত্থ ‘‘জাতূ’’তি অযং নিপাতো উ-কাৰস্স ও-কাৰং কত্ৱা জাতোতি ৱুত্তো, তেন ৱা সমানত্থং নিপাতন্তৰং এতং দট্ঠব্বং. সব্বাসৱদিট্ঠীতি সব্বাসৱপৰিযাযেন আগতা দিট্ঠি.
ছক্কনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
(৭.) সত্তকনিদ্দেসৱণ্ণনা
৯৫১. দ্ৱাসট্ঠিযা দিট্ঠীসু সত্তকস্স অঞ্ঞস্স অভাৱা সত্ত উচ্ছেদৱাদা এৱ ইধ তথা অৱত্ৱা ‘‘সত্ত দিট্ঠী’’তি ৱুত্তা.
সত্তকনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
(৮.) অট্ঠকনিদ্দেসৱণ্ণনা
৯৫২. ‘‘কম্মং খো মে কত্তব্বং ভৱিস্সতী’’তিআদিনা ওসীদনাকাৰেন পৱত্তচিত্তুপ্পাদা কোসজ্জকাৰণানি, কোসজ্জমেৱ ৱা কোসজ্জন্তৰকাৰণতায কোসজ্জকাৰণানীতি দট্ঠব্বানি. মাসাচিতং মঞ্ঞেতি এত্থ আচিত-সদ্দো তিন্ত-সদ্দস্স, মঞ্ঞে-সদ্দো চ ৱিয-সদ্দস্স অত্থং ৱদতীতি অধিপ্পাযেন ‘‘তিন্তমাসো ৱিযা’’তি অযমত্থো ৱিভাৱিতো, মাসচযো ৱিযাতি ৱা অত্থো.
৯৫৭. ফৰতীতি ফুসতি, ঘট্টেতীতি অত্থো. অঞ্ঞেন কাৰণেনাতি ‘‘অজ্জ তযা ৱিকালে ভুত্তং, তেন ত্ৱং আপত্তিং আপন্নোসী’’তি ৱুত্তো ‘‘হিয্যো মযা কালে ভুত্তং, তেনাহং অনাপন্নো’’তিআদিনা অঞ্ঞেন অযুত্তেন কাৰণেন অঞ্ঞং যুত্তং কাৰণং পটিচ্ছাদেতীতি অত্থো. পুচ্ছিতত্থতো বহিদ্ধা যথা তং ন অল্লীযতি, তথা কথায অপনযনং ৱিক্খিপনং বহিদ্ধা অপনামনা.
৯৫৮. অসঞ্ঞীৱাদাতি পুগ্গলেহি দিট্ঠিযো দস্সেতি. যেহি ৱা অভিনিৱেসেহি অসঞ্ঞী অত্তানং ৱদন্তি, তে অসঞ্ঞীৱাদা. অৰূপসমাপত্তিনিমিত্তন্তি আকাসাদিং.
অট্ঠকনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
(৯.) নৱকনিদ্দেসৱণ্ণনা
৯৬০. দসমস্স অৱুত্তত্তা ‘‘সত্তেসু উপ্পত্তিৱসেনেৱ কথিতানী’’তি ৱুত্তং.
৯৬৩. সুখৱিনিচ্ছযন্তি সেৱিতব্বাসেৱিতব্বসুখসন্নিট্ঠানন্তি অত্থো. অজ্ঝত্তং সুখন্তি সেৱিতব্বং নেক্খম্মসুখং. ৱিনিচ্ছযাতি দ্ৱে ৱিনিচ্ছযাতি ইদং –
‘‘সাতং অসাতন্তি যমাহু লোকে,
তমূপনিস্সায পহোতি ছন্দো;
ৰূপেসু দিস্ৱা ৱিভৱং ভৱঞ্চ,
ৱিনিচ্ছযং কুব্বতি জন্তু লোকে’’তি. (সু. নি. ৮৭৩; মহানি. ১০২) –
এতস্স নিদ্দেসে ৱুত্তং.
ইধ ৱিনিচ্ছযোতি ৱুত্তোতি ইমিস্সা ৱিভঙ্গপাড়িযা যো ছন্দৰাগস্স পচ্চযসভাৱেন ৱিনিচ্ছয-সদ্দেন ৱুত্তো, সক্কপঞ্হেপি (দী. নি. ২.৩৫৭) ছন্দস্স নিদানভাৱেন ৱিতক্ক-সদ্দেন সো এৱ আগতোতি এৱং ৱিতক্কস্স ৱিনিচ্ছযভাৱং তস্সেৱ ইধ গহিততঞ্চ দস্সেতি. বলৱসন্নিট্ঠানন্তি বলৱতিযা তণ্হায আৰম্মণস্স নিট্ঠপেত্ৱা গহণং.
৯৬৪. সতিপি অঞ্ঞেসঞ্চ সঙ্খতভাৱে অহন্তি অস্মীতি চ সাতিসযা মানস্স সঙ্খততাতি কত্ৱা ‘‘সঙ্খত’’ন্তি মানো ৱুত্তো. সেয্যাদিৱসেন ‘‘অহমস্মী’’তি অত্তনো সঙ্খৰণং ৱা সঙ্খতং. এত্থ ‘‘ভৱিস্সন্তী’’তিআদিকা পৱত্তি তণ্হাদিট্ঠীনং ৱিসেসৱতীতি তাসম্পি ইঞ্জিতাদিভাৱো ৱুত্তো.
নৱকনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
(১০.) দসকনিদ্দেসৱণ্ণনা
৯৭০. জালক্খিপসংৱিধানাদিকুসলতাসঙ্কপ্পনং উপাযচিন্তা, তস্সা মিচ্ছাভাৱপটিচ্ছাদনভাৱেন পৱত্তো তদাকাৰো মোহো উপাযচিন্তাৱসেন উপ্পন্নোতি দট্ঠব্বো. যথাকতে পন পাপে অনাদীনৱদস্সনৱসেন পৱত্তা সঞ্ঞা, সঙ্কপ্পো ৱা পচ্চৱেক্খণা, তস্সাপি মিচ্ছাভাৱপটিচ্ছাদকং তদাকাৰং, অনাদীনৱদস্সনং ৱা পচ্চৱেক্খণাকাৰেন উপ্পন্নো মোহোতি. ৱিমুত্তসঞ্ঞিতাতি অধিমানসম্পযুত্তং, তিত্থিযানং ৱা অত্তনো দিট্ঠিযা ৱিমুত্ততাসঞ্জাননং. ‘‘ৱিমুত্তোম্হী’’তি এৱং পৱত্তো অকুসলচিত্তুপ্পাদো মিচ্ছাৱিমুত্তীতি কেচি ৱদন্তি. ফলং ৱিয ৱিমুত্তন্তি গহিতে পন দিট্ঠিসম্পযুত্তচিত্তে দিট্ঠি মিচ্ছাঞাণং, সমাধি চ মিচ্ছাৱিমুত্তীতি যুত্তং সিযা.
দসকনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
তণ্হাৱিচৰিতনিদ্দেসৱণ্ণনা
৯৭৩. সমূহগাহতোতি তণ্হামানদিট্ঠীনং সাধাৰণগ্গহণতোতি ৱদন্তি. ‘‘ইত্থং এৱং অঞ্ঞথা’’তি পন ৱিসেসং অকত্ৱা গহণং সমূহগাহোতি দট্ঠব্বো. অঞ্ঞং আকাৰন্তি পৰসন্তানগতং আকাৰং. অত্থীতি সদা সংৱিজ্জতীতি অত্থো. সীদতীতি ৱিনস্সতি. সংসযপৰিৱিতক্কৱসেনাতি ‘‘কিং নু খো অহং সিযং, ন সিয’’ন্তি এৱং পৰিৱিতক্কৱসেন. পত্থনাকপ্পনৱসেনাতি ‘‘অপি নাম সাধু পনাহং সিয’’ন্তি এৱং পত্থনায কপ্পনৱসেন.
সুদ্ধসীসাতি তণ্হামানদিট্ঠীনং সাধাৰণসীসা ৱিসেসস্স অনিস্সিতত্তা ‘‘সুদ্ধসীসা’’তি ৱুত্তা. তত্থ দিট্ঠিসীসেহি দিট্ঠিযা তণ্হা দস্সিতা, সীসসীসমূলকেহি মানদিট্ঠীহি সযমেৱ চাতি আহ ‘‘এৱমেতে…পে… তণ্হা ৱিচৰিতধম্মা ৱেদিতব্বা’’তি. দিট্ঠিমানেসুপি ‘‘তণ্হাৱিচৰিতানী’’তি ৱচনঞ্চ অঞ্ঞমঞ্ঞং ৱিপ্পযোগীনং দিট্ঠিমানানং তণ্হায অৱিপ্পযোগীনং তংমূলকত্তাৱ তপ্পধানতায কতন্তি ৱেদিতব্বং.
৯৭৪. অৱক্কৰীতি নিপাতো নানাভাৱে ৱত্ততীতি অনানাকৰণং অনৱক্কৰি, তং কত্ৱা, অৱক্কৰি ৱা অকত্ৱা অনৱক্কৰি কত্ৱাতি এৱং দস্সেন্তো আহ ‘‘অৱিনিব্ভোগং কত্ৱা’’তি. ‘‘অনৱকাৰিং কৰিত্ৱা’’তি ৱা পাঠো, তত্থ অৱকিৰণং ৱিক্খেপনং সমূহস্স একদেসানং ৱিনিব্ভুজ্জনং অৱকাৰি, তং অৱকাৰিং ৱিনিব্ভোগং অকত্ৱা, পঞ্চপি খন্ধে সমূহতো একত্তেনেৱ গহেত্ৱা অত্ততো অৱিনিব্ভুজ্জিত্ৱা অস্মীতি ছন্দমানদিট্ঠিযো পটিলভতীতি অত্থো. অসিতব্যাভঙ্গিতাযাতি দাত্তেন কাজেন চাতি এতেন পৰিক্খাৰেন, অসিতব্যাভঙ্গীহি লৱনৱহনকিৰিযা ৱা ‘‘অসিতব্যাভঙ্গী’’তি ৱুত্তা.
৯৭৬. অৱকাৰিং কৰিত্ৱাতি ৰূপাদীনি অত্ততো ৱিনিব্ভুজ্জিত্ৱা ইমিনা ৰূপেন…পে… ইমিনা ৱিঞ্ঞাণেন অস্মীতি ছন্দং পটিলভতীতি এৱং সব্বত্থ ইমিনাতি এতস্স অত্ততো অৱিনিব্ভুত্তেন ৰূপাদিনাতি অত্থো দট্ঠব্বো. অত্ততো হি অৱিনিব্ভুত্তানি অবহিকতানি অহমিচ্চেৱ গহিতানি ৰূপাদীনি উপাদায উপগন্ত্ৱা পৱত্তা তণ্হা ‘‘অজ্ঝত্তিকস্স উপাদাযা’’তি ৱুত্তা, অত্ততো চ ৱিনিব্ভুত্তানি বহিকতানি উপগন্ত্ৱা পৱত্তা ‘‘বাহিৰস্স উপাদাযা’’তি. খগ্গেন ৱা ছত্তেন ৱা অহং নিচ্চোতি অভিমঙ্গলসম্মতেন খগ্গাদিনা মম ৱিনাসো নত্থীতি মঞ্ঞতীতি অত্থো. একেকস্সাতি ইদং অনাদিম্হি অনন্তে চ সংসাৰে একেকস্স অতীতানাগতেসু ছত্তিংসাযপি সম্ভৱদস্সনত্থং ৱুত্তং, একেকস্স ৱা পুগ্গলস্স যথালাভৱসেনাতি ইদম্পি অনিস্সিততণ্হামানদিট্ঠিং কত্ৱা পুথুজ্জনস্স অদ্ধাপচ্চুপ্পন্নে কস্সচি সম্ভৱদস্সনত্থং.
তণ্হাৱিচৰিতনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
খুদ্দকৱত্থুৱিভঙ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.