১. সোণসুত্তৱণ্ণনা

৫৫. ছট্ঠস্স পঠমে নিসীদি ভগৱা পঞ্ঞত্তে আসনেতি এত্থ কিং তং আসনং পঠমমেৱ পঞ্ঞত্তং, উদাহু ভগৱন্তং দিস্ৱা পঞ্ঞত্তন্তি চে? ভগৱতো ধৰমানকালে পধানিকভিক্খূনং ৱত্তমেতং, যদিদং অত্তনো ৱসনট্ঠানে বুদ্ধাসনং পঞ্ঞপেত্ৱাৱ নিসীদনন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘পধানিকভিক্খূ’’তিআদি. বুদ্ধকালে কিৰ যত্থ যত্থ একোপি ভিক্খু ৱিহৰতি, সব্বত্থ বুদ্ধাসনং পঞ্ঞত্তমেৱ হোতি. কস্মা? ভগৱা হি অত্তনো সন্তিকে কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা ফাসুকট্ঠানে ৱিহৰন্তে মনসি কৰোতি – ‘‘অসুকো ময্হং সন্তিকে কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা গতো, অসক্খি নু খো ৱিসেসং নিব্বত্তেতুং, নো’’তি. অথ নং পস্সতি কম্মট্ঠানং ৱিস্সজ্জেত্ৱা অকুসলৱিতক্কং ৱিতক্কযমানং, ততো ‘‘কথঞ্হি নাম মাদিসস্স সত্থু সন্তিকে কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা ৱিহৰন্তং ইমং কুলপুত্তং অকুসলৱিতক্কা অধিভৱিত্ৱা অনমতগ্গে ৱট্টদুক্খে সংসাৰেস্সন্তী’’তি তস্স অনুগ্গহত্থং তত্থেৱ অত্তানং দস্সেত্ৱা তং কুলপুত্তং ওৱদিত্ৱা আকাসং উপ্পতিত্ৱা পুন অত্তনো ৱসনট্ঠানমেৱ গচ্ছতি. অথেৱং ওৱদিযমানা তে ভিক্খূ চিন্তযিংসু ‘‘সত্থা অম্হাকং মনং জানিত্ৱা আগন্ত্ৱা অম্হাকং সমীপে ঠিতংযেৱ অত্তানং দস্সেতি. তস্মিং খণে, ‘ভন্তে, ইধ নিসীদথ নিসীদথা’তি আসনপৰিযেসনং নাম ভাৰো’’তি. তে আসনং পঞ্ঞপেত্ৱাৱ ৱিহৰন্তি. যস্স পীঠং অত্থি, সো তং পঞ্ঞপেতি. যস্স নত্থি, সো মঞ্চং ৱা ফলকং ৱা পাসাণং ৱা ৱালিকাপুঞ্জং ৱা পঞ্ঞপেতি. তং অলভমানা পুৰাণপণ্ণানিপি সংকড্ঢিত্ৱা তত্থ পংসুকূলং পত্থৰিত্ৱা ঠপেন্তি.

সত্ত সৰাতি – ছজ্জো, উসভো, গন্ধাৰো, মজ্ঝিমো, পঞ্চমো, ধেৱতো, নিসাদোতি এতে সত্ত সৰা. তযো গামাতি – ছজ্জগামো, মজ্ঝিমগামো, সাধাৰণগামোতি তযো গামা, সমূহাতি অত্থো. মনুস্সলোকে ৱীণাৱাদনা একেকস্স সৰস্স ৱসেন তযো তযো মুচ্ছনাতি কত্ৱা একৱীসতি মুচ্ছনা. দেৱলোকে ৱীণাৱাদনা পন সমপঞ্ঞাস মুচ্ছনাতি ৱদন্তি. তত্থ হি একেকস্স সৰস্স ৱসেন সত্ত সত্ত মুচ্ছনা, অন্তৰস্স সৰস্স চ একাতি সমপঞ্ঞাস মুচ্ছনা. তেনেৱ সক্কপঞ্হসুত্তসংৱণ্ণনাযং (দী. নি. অট্ঠ. ২.৩৪৫) ‘‘সমপঞ্ঞাস মুচ্ছনা মুচ্ছেত্ৱা’’তি পঞ্চসিখস্স ৱীণাৱাদনং দস্সেন্তেন ৱুত্তং. ঠানা একূনপঞ্ঞাসাতি একেকস্সেৱ সৰস্স সত্ত সত্ত ঠানভেদা, যতো সৰস্স মণ্ডলতাৱৱত্থানং হোতি. একূনপঞ্ঞাসট্ঠানৱিসেসো তিস্সো দুৱে চতস্সো চতস্সো তিস্সো দুৱে চতস্সোতি দ্ৱাৱীসতি সুতিভেদা চ ইচ্ছিতা.

অতিগাড়্হং আৰদ্ধন্তি থিনমিদ্ধছম্ভিতত্তানং ৱূপসমত্থং অতিৱিয আৰদ্ধং. সব্বত্থ নিযুত্তা সব্বত্থিকা. সব্বেন ৱা লীনুদ্ধচ্চপক্খিযেন অত্থেতব্বা সব্বত্থিকা. সমথোযেৱ সমথনিমিত্তং. এৱং সেসেসুপি. খযা ৰাগস্স ৱীতৰাগত্তাতি এত্থ যস্মা বাহিৰকো কামেসু ৱীতৰাগো ন খযা ৰাগস্স ৱীতৰাগো সব্বসো অৱিপ্পহীনৰাগত্তা. ৱিক্খম্ভিতৰাগো হি সো. অৰহা পন খযা এৱ, তস্মা ৱুত্তং ‘‘খযা ৰাগস্স ৱীতৰাগত্তা’’তি. এস নযো দোসমোহেসুপি.

লাভসক্কাৰসিলোকং নিকামযমানোতি এত্থ লব্ভতি পাপুণীযতীতি লাভো, চতুন্নং পচ্চযানমেতং অধিৱচনং. সক্কচ্চং কাতব্বোতি সক্কাৰো. পচ্চযা এৱ হি পণীতপণীতা সুন্দৰসুন্দৰা অভিসঙ্খৰিত্ৱা কতা ‘‘সক্কাৰো’’তি ৱুচ্চতি, যা চ পৰেহি অত্তনো গাৰৱকিৰিযা, পুপ্ফাদীহি ৱা পূজা. সিলোকোতি ৱণ্ণভণনং. তং লাভঞ্চ, সক্কাৰঞ্চ, সিলোকঞ্চ, নিকামযমানো, পৱত্তযমানোতি অত্থো. তেনেৱাহ ‘‘চতুপচ্চযলাভঞ্চ…পে… পত্থযমানো’’তি.

থূণন্তি পসূনং বন্ধনত্থায নিখাতত্থম্ভসঙ্খাতং থূণং. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.

সোণসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.