১০. উপোসথসুত্তৱণ্ণনা
৭১. দসমে তদহূতি এত্থ তস্মিং অহনীতি অত্থোতি আহ ‘‘তস্মিং অহু উপোসথে’’তি. উপৱসন্তি এত্থাতি উপোসথো, উপোসথদিৱসো. উপৱসন্তীতি চ সীলেন ৱা অনসনেন ৱা খীৰসাযনাদিৱিধিনা ৱা উপেতা হুত্ৱা ৱসন্তীতি অত্থো. উপোসথদিৱসে হি সাসনিকা সীলেন, বাহিৰকা সব্বসো আহাৰস্স অভুঞ্জনেন খীৰসাযনমধুসাযনাদিৱিধিনা ৱা উপেতা হুত্ৱা ৱিহৰন্তি. সো পনেস উপোসথদিৱসো অট্ঠমিচাতুদ্দসিপন্নৰসিভেদেন তিৱিধো, তস্মা সেসদ্ৱযনিৱাৰণত্থং ‘‘পন্নৰসিকউপোসথদিৱসে’’তি ৱুত্তং. ৱৱস্সগ্গত্থেতি ৱচসাযত্থে. দিৱসদ্দো দিৱাসদ্দো ৱিয দিৱসপৰিযাযো, তস্স ৱিসেসনভাৱেন ৱুচ্চমানো দিৱাসদ্দো সৱিসেসেন দীপেতীতি আহ ‘‘দিৱসস্স দিৱা, মজ্ঝন্হিকে কালেতি অত্থো’’তি. পটিচ্ছাপেত্ৱাতি সম্পটিচ্ছনং কাৰেত্ৱা. ৱিপাকফলেনাতি সদিসফলেন. ন মহপ্ফলো হোতি মনোদুচ্চৰিতদুস্সীল্যেন উপক্কিলিট্ঠভাৱতো. ৱিপাকানিসংসেনাতি উদ্ৰযফলেন. ৱিপাকোভাসেনাতি পটিপক্খৱিগমজনিতেন সভাৱসঙ্খাতেন ৱিপাকোভাসেন. ন মহাওভাসো অপৰিসুদ্ধভাৱতো. ৱিপাকৱিপ্ফাৰস্সাতি ৱিপাকৱেপুল্লস্স.
নাহং ক্ৱচনীতিআদিৱচনস্স মিচ্ছাভিনিৱেসৱসেন পৱত্তত্তা ‘‘ইদং তস্স মুসাৱাদস্মিং ৱদামী’’তি পাড়িযং ৱুত্তং, চতুকোটিকসুঞ্ঞতাদস্সনৱসেন পৱত্তং পন অৰিযদস্সনমেৱাতি ন তত্থ মুসাৱাদো. ৱুত্তঞ্হেতং –
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি ‘নাহং ক্ৱচনি, কস্সচি কিঞ্চনতস্মিং, ন চ মম ক্ৱচনি, কিস্মিঞ্চি কিঞ্চনতত্থী’’’তিআদি (ম. নি. ৩.৭০).
এত্থ হি চতুকোটিকসুঞ্ঞতা কথিতা. কথং? অৰিযো (ৱিসুদ্ধি. ২.৭৬০; ম. নি. অট্ঠ. ৩.৭০) হি নাহং ক্ৱচনীতি ক্ৱচি অত্তানং ন পস্সতি, কস্সচি কিঞ্চনতস্মিন্তি অত্তনো অত্তানং কস্সচি পৰস্স কিঞ্চনভাৱে উপনেতব্বং ন পস্সতি, ভাতিট্ঠানে ভাতৰং, সহাযট্ঠানে সহাযং, পৰিক্খাৰট্ঠানে পৰিক্খাৰং মঞ্ঞিত্ৱা উপনেতব্বং ন পস্সতীতি অত্থো. ন চ মম ক্ৱচনীতি এত্থ মম-সদ্দং তাৱ ঠপেত্ৱা ক্ৱচনি পৰস্স চ অত্তানং ক্ৱচি ন পস্সতীতি অযমত্থো. ইদানি মম-সদ্দং আহৰিত্ৱা ‘‘মম কিস্মিঞ্চি কিঞ্চনতত্থী’’তি সো পৰস্স অত্তানং ‘‘মম কিস্মিঞ্চি কিঞ্চনভাৱেন অত্থী’’তি ন পস্সতি, অত্তনো ভাতিকট্ঠানে ভাতৰং, সহাযট্ঠানে সহাযং, পৰিক্খাৰট্ঠানে পৰিক্খাৰন্তি কিস্মিঞ্চি ঠানে পৰস্স অত্তানং ইমিনা কিঞ্চনভাৱেন উপনেতব্বং ন পস্সতীতি অত্থো. এৱমযং যস্মা নেৱ কত্থচি অত্তানং পস্সতি, ন তং পৰস্স কিঞ্চনভাৱে উপনেতব্বং পস্সতি. ন কত্থচি পৰস্স অত্তানং পস্সতি, ন পৰস্স অত্তানং অত্তনো কিঞ্চনভাৱে উপনেতব্বং পস্সতি, তস্মা অযং সুঞ্ঞতা চতুকোটিকাতি ৱেদিতব্বা.
যস্মা পন মিচ্ছাদিট্ঠিকানং যাথাৱদস্সনস্স অসম্ভৱতো যথাৱুত্তচতুকোটিকসুঞ্ঞতাদস্সনং ন সম্ভৱতি, তস্মা ‘‘নত্থি মাতা, নত্থি পিতা’’তিআদিৱচনং (দী. নি. ১.১৭১) ৱিয মিচ্ছাগাহৱসেন ‘‘নাহং ক্ৱচনী’’তিআদি ৱুত্তন্তি যুত্তো চেত্থ মুসাৱাদসম্ভৱো. কত্থচীতি ঠানে, কালে ৱা. অথ ‘‘নিপ্ফলো’’তি কস্মা ৱুত্তং. ‘‘ন মহপ্ফলো’’তি সদ্দেন হি মহপ্ফলাভাৱোৱ জোতিতো, ন পন সব্বথা ফলাভাৱোতি আহ ‘‘ব্যঞ্জনমেৱ হি এত্থ সাৱসেস’’ন্তিআদি. সেসপদেসুপীতি ‘‘ন মহানিসংসো’’তিআদীসুপি.
অট্ঠহি কাৰণেহীতি –
‘‘অথ খো, ভন্তে, সক্কো দেৱানমিন্দো দেৱানং তাৱতিংসানং ভগৱতো অট্ঠ যথাভুচ্চে ৱণ্ণে পযিৰুদাহাসি – ‘তং কিং মঞ্ঞন্তি, ভোন্তো দেৱা তাৱতিংসা, যাৱঞ্চ সো ভগৱা বহুজনহিতায পটিপন্নো বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সানং, এৱং বহুজনহিতায পটিপন্নং বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সানং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থাৰং নেৱ অতীতংসে সমনুপস্সামি, ন পনেতৰহি অঞ্ঞত্ৰ তেন ভগৱতা’’তি –
আদিনা মহাগোৱিন্দসুত্তে (দী. নি. ২.২৯৬) ৱিত্থাৰিতেহি বহুজনহিতায পটিপন্নাদীহি বুদ্ধানুভাৱদীপকেহি অট্ঠহি কাৰণেহি. অথ ‘‘নৱহি কাৰণেহী’’তি অৱত্ৱা ‘‘অট্ঠহি কাৰণেহী’’তি কস্মা ৱুত্তন্তি আহ ‘‘এত্থ হি…পে… সব্বে লোকিযলোকুত্তৰা বুদ্ধগুণা সঙ্গহিতা’’তি. ইদং ৱুত্তং হোতি – ইমস্মিং সুত্তে ‘‘ইতিপি সো ভগৱা’’তি ইমিনা ৱচনেন অৱিসেসতো সব্বেপি লোকিযলোকুত্তৰা বুদ্ধগুণা দীপিতা, তস্মা তেন দীপিতগুণে সন্ধায ‘‘অট্ঠহি কাৰণেহী’’তি ৱুত্তন্তি. অৰহন্তিআদীহি পাটিযেক্কগুণাৱ নিদ্দিট্ঠাতি অৰহন্তিআদীহি একেকেহি পদেহি একেকে গুণাৱ নিদ্দিট্ঠাতি অত্থো.
সহতন্তিকন্তি পাড়িধম্মসহিতং. পুৰিমনযেনেৱ যোজনা কাতব্বাতি ‘‘কিলিট্ঠস্মিঞ্হি কাযে পসাধনং পসাধেত্ৱা নক্খত্তং কীড়মানা ন সোভন্তী’’তিআদিনা নযেন যোজনা কাতব্বাতি অত্থো.
সঙ্ঘস্স অনুস্সৰণং নাম তস্স গুণানুস্সৰণমেৱাতি আহ ‘‘অট্ঠন্নং অৰিযপুগ্গলানং গুণে অনুস্সৰতী’’তি. দ্ৱে তযো ৱাৰে গাহাপিতং উসুমন্তি দ্ৱে তযো ৱাৰে উদ্ধনং আৰোপেত্ৱা সেদনৱসেন গাহাপিতং উসুমং. পুৰিমনযেনেৱ যোজনা কাতব্বাতি ‘‘কিলিট্ঠস্মিঞ্হি ৱত্থে পসাধনং পসাধেত্ৱা নক্খত্তং কীড়মানা ন সোভন্তী’’তিআদিনা নযেন যোজনা কাতব্বা.
পহীনকালতো পট্ঠায…পে… ৱিৰতাৱাতি এতেন পহানহেতুকা ইধাধিপ্পেতা ৱিৰতীতি দস্সেতি. কম্মক্খযকৰঞাণেন হি পাণাতিপাতদুস্সীল্যস্স পহীনত্তা অৰহন্তো অচ্চন্তমেৱ ততো পটিৱিৰতাতি ৱুচ্চতি সমুচ্ছেদৱসেন পহানৱিৰতীনং অধিপ্পেতত্তা. কিঞ্চাপি পহানৱিৰমণানং পুৰিমপচ্ছিমকালতা নত্থি, মগ্গধম্মানং পন সম্মাদিট্ঠিআদীনং সম্মাৱাচাদীনঞ্চ পচ্চযপচ্চযুপ্পন্নভাৱে অপেক্খিতে সহজাতানম্পি পচ্চযপচ্চযুপ্পন্নভাৱেন গহণং পুৰিমপচ্ছিমভাৱেনেৱ হোতীতি, গহণপ্পৱত্তিআকাৰৱসেন পচ্চযভূতেসু সম্মাদিট্ঠিআদীসু পহাযকধম্মেসু পহানকিৰিযায পুৰিমকালৱোহাৰো, পচ্চযুপ্পন্নাসু চ ৱিৰতীসু ৱিৰমণকিৰিযায অপৰকালৱোহাৰো চ হোতীতি পহানং ৱা সমুচ্ছেদৱসেন, ৱিৰতি পটিপ্পস্সদ্ধিৱসেন যোজেতব্বা.
অথ ৱা পাণো অতিপাতীযতি এতেনাতি পাণাতিপাতো, পাণঘাতহেতুভূতো ধম্মসমূহো. কো পন সো? অহিৰিকানোত্তপ্পদোসমোহৱিহিংসাদযো কিলেসা. তে হি অৰহন্তো অৰিযমগ্গেন পহায সমুগ্ঘাতেত্ৱা পাণাতিপাতদুস্সীল্যতো অচ্চন্তমেৱ পটিৱিৰতাতি ৱুচ্চন্তি, কিলেসেসু পহীনেসু কিলেসনিমিত্তস্স কম্মস্স অনুপ্পজ্জনতো. অদিন্নাদানং পহাযাতিআদীসুপি এসেৱ নযো. ৱিৰতাৱাতি অৱধাৰণেন তস্সা ৱিৰতিযা কালাদিৱসেন অপৰিযন্ততং দস্সেতি. যথা হি অঞ্ঞে সমাদিন্নৱিৰতিকাপি অনৱট্ঠিতচিত্ততায লাভজীৱিতাদিহেতু সমাদানং ভিন্দন্তি, ন এৱং অৰহন্তো, অৰহন্তো পন সব্বসো পহীনপাণাতিপাতত্তা অচ্চন্তৱিৰতা এৱাতি.
দণ্ডনসঙ্খাতস্স পৰৱিহেঠনস্স চ পৰিৱজ্জনভাৱদীপনত্থং দণ্ডসত্থানং নিক্খেপৱচনন্তি আহ ‘‘পৰূপঘাতত্থাযা’’তিআদি. লজ্জীতি এত্থ ৱুত্তলজ্জায ওত্তপ্পম্পি ৱুত্তমেৱাতি দট্ঠব্বং. ন হি পাপজিগুচ্ছনপাপুত্তাসৰহিতং, পাপভযং ৱা অলজ্জনং অত্থীতি. ধম্মগৰুতায ৱা অৰহন্তানং ধম্মস্স চ অত্তা ধীনত্তা অত্তাধিপতিভূতা লজ্জাৱ ৱুত্তা, ন পন লোকাধিপতি ওত্তপ্পং. ‘‘দযং মেত্তচিত্ততং আপন্না’’তি কস্মা ৱুত্তং, ননু দযা-সদ্দো ‘‘অদযাপন্নো’’তিআদীসু কৰুণায পৱত্ততীতি? সচ্চমেতং, অযং পন দযা-সদ্দো অনুৰক্খণত্থং অন্তোনীতং কত্ৱা পৱত্তমানো মেত্তায কৰুণায চ পৱত্ততীতি ইধ মেত্তায পৱত্তমানো ৱুত্তো. মিজ্জতি সিনিয্হতীতি মেত্তা, মেত্তা এতস্স অত্থীতি মেত্তং, মেত্তং চিত্তং এতস্সাতি মেত্তচিত্তো, তস্স ভাৱো মেত্তচিত্ততা, মেত্তাইচ্চেৱ অত্থো.
সব্বপাণভূতহিতানুকম্পীতি এতেন তস্সা ৱিৰতিযা পৱত্তৱসেন অপৰিযন্ততং দস্সেতি. পাণভূতেতি পাণজাতে. অনুকম্পকাতি কৰুণাযনকা, যস্মা পন মেত্তা কৰুণায ৱিসেসপচ্চযো হোতি, তস্মা ৱুত্তং ‘‘তায এৱ দযাপন্নতাযা’’তি. এৱং যেহি ধম্মেহি পাণাতিপাতা ৱিৰতি সম্পজ্জতি, তেহি লজ্জামেত্তাকৰুণাধম্মেহি সমঙ্গিভাৱো দস্সিতো.
পৰপৰিগ্গহিতস্স আদানন্তি পৰসন্তকস্স আদানং. থেনো ৱুচ্চতি চোৰো, তস্স ভাৱো থেয্যং, কামঞ্চেত্থ ‘‘লজ্জী দযাপন্নো’’তি ন ৱুত্তং, অধিকাৰৱসেন পন অত্থতো ৱুত্তমেৱাতি দট্ঠব্বং. যথা হি লজ্জাদযো পাণাতিপাতপ্পহানস্স ৱিসেসপচ্চযা, এৱং অদিন্নাদানপ্পহানস্সপীতি, তস্মা সাপি পাড়ি আনেত্ৱা ৱত্তব্বা. এস নযো ইতো পৰেসুপি. অথ ৱা সুচিভূতেনাতি এতেন হিৰোত্তপ্পাদীহি সমন্নাগমো, অহিৰিকাদীনঞ্চ পহানং ৱুত্তমেৱাতি ‘‘লজ্জী’’তিআদি ন ৱুত্তন্তি দট্ঠব্বং.
অসেট্ঠচৰিযন্তি অসেট্ঠানং হীনানং, অসেট্ঠং ৱা লামকং চৰিযং, নিহীনৱুত্তিং মেথুনন্তি অত্থো. ব্ৰহ্মং সেট্ঠং আচাৰন্তি মেথুনৱিৰতিমাহ. আৰাচাৰী মেথুনাতি এতেন – ‘‘ইধেকচ্চো ন হেৱ খো মাতুগামেন সদ্ধিং দ্ৱযংদ্ৱযসমাপত্তিং সমাপজ্জতি, অপিচ খো মাতুগামস্স উচ্ছাদনপৰিমদ্দনন্হাপনসম্বাহনং সাদিযতি, সো তং অস্সাদেতি, তং নিকামেতি, তেন চ ৱিত্তিং আপজ্জতী’’তিআদিনা (অ. নি. ৭.৫০) ৱুত্তা সত্তৱিধমেথুনসংযোগাপি পটিৱিৰতি দস্সিতাতি দট্ঠব্বং.
‘‘সচ্চতো থেততো’’তিআদীসু (ম. নি. ১.১৯) ৱিয থেত-সদ্দো থিৰপৰিযাযো, থিৰভাৱো চ সচ্চৱাদিতায ঠিতকথত্তা কথাৱসেন ৱেদিতব্বোতি আহ ‘‘ঠিতকথাতি অত্থো’’তি. ন ঠিতকথোতি যথা হলিদ্দিৰাগাদযো অনৱট্ঠিতসভাৱতায ন ঠিতা, এৱং ন ঠিতা কথা যস্স সো ন ঠিতকথোতি হলিদ্দিৰাগাদযো যথা কথায উপমা হোন্তি, এৱং যোজেতব্বং. এস নযো ‘‘পাসাণলেখা ৱিযা’’তিআদীসুপি. সদ্ধা অযতি পৱত্ততি এত্থাতি সদ্ধাযা, সদ্ধাযা এৱ সদ্ধাযিকা যথা ৱেনযিকা. সদ্ধায ৱা অযিতব্বা সদ্ধাযিকা, সদ্ধেয্যাতি অত্থো. ৱত্তব্বতং আপজ্জতি ৱিসংৱাদনতোতি অধিপ্পাযো.
একং ভত্তং একভত্তং, তং এতেসমত্থীতি একভত্তিকা, একস্মিং দিৱসে একৱাৰমেৱ ভুঞ্জনকা. তযিদং ৰত্তিভোজনেনপি সিযাতি আহ ‘‘ৰত্তূপৰতা’’তি. এৱম্পি সাযন্হভোজনেনপি সিযুং একভত্তিকাতি তদাসঙ্কানিৱত্তনত্থং ‘‘ৱিৰতা ৱিকালভোজনা’’তি ৱুত্তং. অৰুণুগ্গমনতো পট্ঠায যাৱ মজ্ঝন্হিকা অযং বুদ্ধানং অৰিযানং আচিণ্ণসমাচিণ্ণো ভোজনস্স কালো নাম, তদঞ্ঞো ৱিকালো. অট্ঠকথাযং পন দুতিযপদেন ৰত্তিভোজনস্স পটিক্খিত্তত্তা অপৰণ্হো ‘‘ৱিকালো’’তি ৱুত্তো.
সঙ্খেপতো ‘‘সব্বপাপস্স অকৰণ’’ন্তিআদিনযপ্পৱত্তং (দী. নি. ২.৯০; ধ. প. ১৮৩) ভগৱতো সাসনং সচ্ছন্দৰাগপ্পৱত্তিতো নচ্চাদীনং দস্সনং ন অনুলোমেতীতি আহ ‘‘সাসনস্স অননুলোমত্তা’’তি. অত্তনা পযোজিযমানং পৰেহি পযোজাপীযমানঞ্চ নচ্চং নচ্চভাৱসামঞ্ঞতো পাড়িযং একেনেৱ নচ্চসদ্দেন গহিতং, তথা গীতৱাদিতসদ্দা চাতি আহ ‘‘নচ্চননচ্চাপনাদিৱসেনা’’তি. আদি-সদ্দেন গাযনগাযাপনৱাদনৱাদাপনানি সঙ্গণ্হাতি. দস্সনেন চেত্থ সৱনম্পি সঙ্গহিতং ৱিৰূপেকসেসনযেন. আলোচনসভাৱতায ৱা পঞ্চন্নং ৱিঞ্ঞাণানং সৱনকিৰিযাযপি দস্সনসঙ্খেপসব্ভাৱতো দস্সনাইচ্চেৱ ৱুত্তং. অৱিসূকভূতস্স গীতস্স সৱনং কদাচি ৱট্টতীতি আহ ‘‘ৱিসূকভূতং দস্সন’’ন্তি. তথা হি ৱুত্তং পৰমত্থজোতিকায খুদ্দকপাঠট্ঠকথায ‘‘ধম্মূপসংহিতং গীতং ৱট্টতি, গীতূপসংহিতো ধম্মো ন ৱট্টতী’’তি.
যং কিঞ্চীতি গন্থিতং ৱা অগন্থিতং ৱা যং কিঞ্চি পুপ্ফং. গন্ধজাতন্তি গন্ধজাতিযং. তস্সাপি ‘‘যং কিঞ্চী’’তি ৱচনতো ধূপিতস্সপি অধূপিতস্সপি যস্স কস্সচি ৱিলেপনাদি ন ৱট্টতীতি দস্সেতি. উচ্চাতি উচ্চসদ্দেন সমানত্থং একং সদ্দন্তৰং. সেতি এত্থাতি সযনং. উচ্চাসযনং মহাসযনঞ্চ সমণসাৰুপ্পৰহিতং অধিপ্পেতন্তি আহ ‘‘পমাণাতিক্কন্তং অকপ্পিযত্থৰণ’’ন্তি, আসন্দাদিআসনঞ্চেত্থ সযনেন সঙ্গহিতন্তি দট্ঠব্বং. যস্মা পন আধাৰে পটিক্খিত্তে তদাধাৰকিৰিযা পটিক্খিত্তাৱ হোতি, তস্মা ‘‘উচ্চাসযনমহাসযনা’’ইচ্চেৱ ৱুত্তং. অত্থতো পন তদুপভোগভূতনিসজ্জানিপজ্জনেহি ৱিৰতি দস্সিতাতি দট্ঠব্বা. অথ ৱা ‘‘উচ্চাসযনাসনমহাসযনাসনা’’তি, এতস্মিং অত্থে একসেসনযেন অযং নিদ্দেসো কতো যথা ‘‘নামৰূপপচ্চযা সড়াযতন’’ন্তি. (ম. নি. ৩.১২৬; সং. নি. ২.১) আসনকিৰিযাপুব্বকত্তা ৱা সযনকিৰিযায সযনগ্গহণেনেৱ আসনম্পি সঙ্গহিতন্তি ৱেদিতব্বং.
‘‘কীৱা’’তি অযং নিপাতো. ‘‘কিত্তক’’ন্তি ইমস্স অত্থং বোধেতীতি আহ ‘‘কীৱমহপ্ফলোতি কিত্তকং মহপ্ফলো’’তি. সেসপদেসূতি ‘‘কীৱমহানিসংসো’’তিআদীসু. ৰত্ত-সদ্দো ৰতনপৰিযাযোতি আহ ‘‘পহূতৰত্তৰতনানন্তি পহূতেন ৰত্তসঙ্খাতেন ৰতনেন সমন্নাগতান’’ন্তি. পাড়িযং পন ‘‘পহূতসত্তৰতনান’’ন্তিপি পাঠো দিস্সতি. ভেৰিতলসদিসং কত্ৱাতি ভেৰিতলং ৱিয সমং কত্ৱা. ততো একং ভাগং ন অগ্ঘতীতি যথাৱুত্তং চক্কৱত্তিৰজ্জং ততো সোড়সভাগতো একং ভাগং ন অগ্ঘতি. ততো বহুতৰং হোতীতি চক্কৱত্তিৰজ্জসিৰিতো বহুতৰং হোতি.
চাতুমহাৰাজীকানন্তিআদীসু চাতুমহাৰাজিকা নাম সিনেৰুপব্বতস্স ৱেমজ্ঝে হোন্তি, তেসু বহূ পব্বতট্ঠাপি আকাসট্ঠাপি, তেসং পৰম্পৰা চক্কৱাড়পব্বতং পত্তা, খিড্ডাপদোসিকা, মনোপদোসিকা, সীতৱলাহকা, উণ্হৱলাহকা, চন্দিমা, দেৱপুত্তো, সূৰিযো, দেৱপুত্তোতি এতে সব্বে চাতুমহাৰাজিকদেৱলোকট্ঠকা এৱ. তেত্তিংস জনা তত্থ উপ্পন্নাতি তাৱতিংসা. অপিচ তাৱতিংসাতি তেসং দেৱানং নামমেৱাতি ৱুত্তং. তেপি অত্থি পব্বতট্ঠকা, অত্থি আকাসট্ঠকা, তেসং পৰম্পৰা চক্কৱাড়পব্বতং পত্তা, তথা যামাদীনং. একদেৱলোকেপি হি দেৱানং পৰম্পৰা চক্কৱাড়পব্বতং অপ্পত্তা নাম নত্থি. তত্থ দিব্বসুখং যাতা পযাতা সম্পত্তাতি যামা. তুট্ঠা পহট্ঠাতি তুসিতা. পকতিপটিযত্তাৰম্মণতো অতিৰেকেন ৰমিতুকামকালে যথাৰুচিতে ভোগে নিম্মিনিত্ৱা নিম্মিনিত্ৱা ৰমন্তীতি নিম্মানৰতি. চিত্তাচাৰং ঞত্ৱা পৰেহি নিম্মিতেসু ভোগেসু ৱসং ৱত্তেন্তীতি পৰনিম্মিতৱসৱত্তী.
তত্থ চাতুমহাৰাজিকানং দেৱানং মনুস্সগণনায নৱুতিৱস্সসতসহস্সানি আযুপ্পমাণং. তাৱতিংসানং দেৱানং তিস্সো চ ৱস্সকোটিযো সট্ঠি চ ৱস্সসতসহস্সানি. যামানং দেৱানং চুদ্দস চ ৱস্সকোটিযো চত্তাৰি চ ৱস্সসতসহস্সানি. তুসিতানং দেৱানং সত্তপঞ্ঞাস চ ৱস্সকোটিযো সট্ঠি চ ৱস্সসতসহস্সানি. নিম্মানৰতীনং দেৱানং দ্ৱে চ ৱস্সকোটিসতানি তিস্সো চ ৱস্সকোটিযো চত্তাৰি চ ৱস্সসতসহস্সানি. পৰনিম্মিতৱসৱত্তীনং দেৱানং নৱ চ ৱস্সকোটিসতানি একৱীস কোটিযো চ সট্ঠি চ ৱস্সসতসহস্সানি.
মুট্ঠিহত্থপাদকেতি পাদতলতো যাৱ অটনিযা হেট্ঠিমন্তো, তাৱ মুট্ঠিৰতনপ্পমাণপাদকে. তঞ্চ খো মজ্ঝিমস্স পুৰিসস্স হত্থেন, যস্সিদানি ৱড্ঢকীহত্থোতি সমঞ্ঞা. সীলসমাদানতো পট্ঠায অঞ্ঞং কিঞ্চি অকত্ৱা ধম্মস্সৱনেন ৱা কম্মট্ঠানমনসিকাৰেন ৱা ৱীতিনামেতব্বন্তি আহ ‘‘তং পন উপৱসন্তেন…পে… ৱিচাৰেতব্ব’’ন্তি.
ৱাচং ভিন্দিত্ৱা উপোসথঙ্গানি সমাদাতব্বানীতি ‘‘ইমঞ্চ ৰত্তিং ইমঞ্চ দিৱস’’ন্তি কালপৰিচ্ছেদং কত্ৱা ‘‘উপোসথঙ্গৱসেন অট্ঠ সিক্খাপদানি সমাদিযামী’’তি একতো কত্ৱা পুন পচ্চেকং ‘‘পাণাতিপাতা ৱেৰমণিসিক্খাপদং সমাদিযামি…পে… উচ্চাসযনমহাসযনা ৱেৰমণিসিক্খাপদং সমাদিযামী’’তি এৱং ৱচীভেদং কত্ৱা যথাপাড়ি সমাদাতব্বানি. পাড়িং অজানন্তেন পন অত্তনো ভাসায পচ্চেকং ৱা ‘‘বুদ্ধপঞ্ঞত্তং উপোসথং অধিট্ঠামী’’তি একতো অধিট্ঠানৱসেন ৱা সমাদাতব্বানি, অঞ্ঞং অলভন্তেন অধিট্ঠাতব্বানি. উপাসকসীলঞ্হি অত্তনা সমাদিযন্তেনপি সমাদিন্নং পৰসন্তিকে সমাদিযন্তেনপি, একজ্ঝং সমাদিন্নম্পি সমাদিন্নমেৱ হোতি পচ্চেকং সমাদিন্নম্পি. তং পন একজ্ঝং সমাদিযতো একাযেৱ ৱিৰতি একা চেতনা হোতি. সা পন সব্বৱিৰতিচেতনানং কিচ্চকাৰীতি তেনপি সব্বসিক্খাপদানি সমাদিন্নানেৱ. পচ্চেকং সমাদিযতো পন নানাৱিৰতিচেতনাযো যথাসকং কিচ্চৱসেন উপ্পজ্জন্তি, সব্বসমাদানে পন ৱচীভেদো কাতব্বোযেৱ. পৰূপৰোধপটিসংযুত্তা পৰৱিহিংসাসংযুত্তা.
ননু চ ‘‘মণি’’ন্তি ৱুত্তে ৱেড়ুৰিযম্পি সঙ্গহিতমেৱ, কিমত্থং পন ৱেড়ুৰিযন্তি আহ ‘‘ৱেড়ুৰিযন্তি…পে… দস্সেতী’’তি. ‘‘মণি’’ন্তি ৱত্ৱাৱ ‘‘ৱেড়ুৰিয’’ন্তি ইমিনা জাতিমণিভাৱং দস্সেতীতি যোজেতব্বং. একৱস্সিকৱেড়ুৱণ্ণন্তি জাতিতো একৱস্সাতিক্কন্তৱেড়ুৱণ্ণং. লদ্ধকন্তি সুন্দৰং. চন্দপ্পভা তাৰগণাৱ সব্বেতি যথা চন্দপ্পভায কলং সব্বে তাৰাগণা নানুভৱন্তীতি অযমেত্থ অত্থোতি আহ ‘‘চন্দপ্পভাতি সামিঅত্থে পচ্চত্ত’’ন্তি.
উপোসথসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
মহাৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.