১৬. একধম্মপাড়ি
(১৬) ৩. একধম্মপাড়ি-ততিযৱগ্গৱণ্ণনা
৩০৮. ততিযস্স পঠমে অযাথাৱদিট্ঠিকোতি অনিচ্চাদিভাৱেসু ধম্মেসু নিচ্চাতিআদিনা উপ্পন্নদিট্ঠিকো. তেনাহ – ‘‘তাযেৱ মিচ্ছাদিট্ঠিযা ৱিপৰীতদস্সনো’’তি সদ্ধম্মাতি এত্থ সন্তো পসত্থো সুন্দৰো ধম্মো, যো মনুস্সধম্মোতিপি ৱুচ্চতি. ততো হি মিচ্ছাদিট্ঠিকো পৰং ৱুট্ঠাপেয্য, ন অৰিযধম্মতো. তেনাহ – ‘‘দসকুসলকম্মপথধম্মতো’’তি. এৱৰূপাতি ইমিনা পাথিকপুত্তাদিকে সঙ্গণ্হাতি.
৩০৯. সব্বঞ্ঞুবোধিসত্তোতি সব্বঞ্ঞুভাগী বোধিসত্তো. আদি-সদ্দেন পূৰিতপাৰমিকা পচ্চেকবোধিসত্তা একচ্চসাৱকবোধিসত্তা চ সঙ্গয্হন্তি.
৩১০. পৰমাতি মহাসাৱজ্জভাৱেন পৰমা, উক্কংসগতাতি অত্থো. তেসন্তি আনন্তৰিযকম্মানং. পৰিচ্ছেদোতি ৱিপাকৱসেন পৰিযোসানং. ৱট্টস্স মূলং, ততো তংসমঙ্গীপুগ্গলো ৱট্টস্স খাণূতি ৱুচ্চতি. তেনাহ – ‘‘তাযা’’তিআদি. তঞ্চে গাহং ন ৱিস্সজ্জেতি, তস্স পুনপি তব্ভাৱাৱহত্তা ৱুত্তং – ‘‘ভৱতো ৱুট্ঠানং নত্থী’’তি, ন পন সব্বসো ৱুট্ঠানস্স অভাৱতো. যাদিসে হি পচ্চযে পটিচ্চ অযং তং দস্সনং ওক্কন্তো পুন কদাচি তপ্পটিপক্খে পচ্চযে পটিচ্চ ততো সীসুক্খিপনমস্স ন হোতীতি ন ৱত্তব্বং. অকুসলঞ্হি নামেতং অবলং দুব্বলং, ন কুসলং ৱিয মহাবলং. অঞ্ঞথা সম্মত্তনিযামো ৱিয মিচ্ছত্তনিযামোপি অচ্চন্তিকো সিযা, ন চ মিচ্ছত্তনিযামো অচ্চন্তিকো. তেনেৱ পপঞ্চসূদনিযং (ম. নি. অট্ঠ. ২.১০০) –
‘‘কিং পনেস একস্মিংযেৱ অত্তভাৱে নিযতো হোতি, উদাহু অঞ্ঞস্মিম্পীতি? একস্মিংযেৱ নিযতো, আসেৱনৱসেন ভৱন্তৰেপি তং দিট্ঠিং ৰোচেতি এৱা’’তি –
ৱুত্তং. ততোযেৱ চ সুমঙ্গলৱিলাসিনিযম্পি (দী. নি. অট্ঠ. ১.১৭০-১৭২) ৱুত্তং –
‘‘যে ৱা পন তেসং লদ্ধিং গহেত্ৱা ৰত্তিট্ঠানে দিৱাট্ঠানে নিসিন্না সজ্ঝাযন্তি ৱীমংসন্তি, তেসং ‘কৰোতো ন কৰীযতি পাপং, নত্থি হেতু, নত্থি পচ্চযো, মতো উচ্ছিজ্জতী’তি তস্মিং আৰম্মণে মিচ্ছাসতি সন্তিট্ঠতি, চিত্তং একগ্গং হোতি, জৱনানি জৱন্তি. পঠমজৱনে সতেকিচ্ছা হোন্তি, তথা দুতিযাদীসু. সত্তমে বুদ্ধানম্পি অতেকিচ্ছা অনিৱত্তিনো অৰিট্ঠকণ্টকসদিসা, তত্থ কোচি একং দস্সনং ওক্কমতি, কোচি দ্ৱে, কোচি তীণিপি, একস্মিং ওক্কন্তেপি দ্ৱীসু তীসু ওক্কন্তেসুপি নিযতমিচ্ছাদিট্ঠিকোৱ হোতি. পত্তো সগ্গমগ্গাৱৰণঞ্চেৱ মোক্খমগ্গাৱৰণঞ্চ, অভব্বো তস্সত্তভাৱস্স অনন্তৰং সগ্গম্পি গন্তুং, পগেৱ মোক্খং, ৱট্টখাণু নামেস সত্তো পথৱিগোপকো, যেভুয্যেন এৱৰূপস্স ভৱতো ৱুট্ঠানং নত্থী’’তি.
পিট্ঠিচক্কৱাড়েতি ঝাযমানচক্কৱাড়স্স পৰতো একস্মিং ওকাসে. যং ঝাযমানানং অজ্ঝাযমানানঞ্চ চক্কৱাড়ানমন্তৰং, যত্থ লোকন্তৰিকনিৰযসমঞ্ঞা, তাদিসে একস্মিং ওকাসে. পচ্চতিযেৱাতি চক্কৱাড়ে ঝাযমানে অজ্ঝাযমানেপি অত্তনো কম্মবলেন পচ্চতিযেৱ.
৩১১. চতুত্থে ‘‘মা খলী’’তি ৱচনং উপাদায এৱংলদ্ধনামোতি তং কিৰ সকদ্দমায ভূমিযা তেলঘটং গহেত্ৱা গচ্ছন্তং, ‘‘তাত, মা খলী’’তি সামিকো আহ. সো পমাদেন খলিত্ৱা পতিত্ৱা সামিকস্স ভযেন পলাযিতুং আৰদ্ধো. সামিকো উপধাৱিত্ৱা সাটককণ্ণে অগ্গহেসি. সো সাটকং ছড্ডেত্ৱা অচেলকো হুত্ৱা পলাতো পণ্ণেন ৱা তিণেন ৱা পটিচ্ছাদেতুম্পি অজানন্তো জাতৰূপেনেৱ একং গামং পাৱিসি. মনুস্সা তং দিস্ৱা ‘‘অযং সমণো অৰহা অপ্পিচ্ছো, নত্থি ইমিনা সদিসো’’তি পূৱভত্তাদীনি গহেত্ৱা উপসঙ্কমিত্ৱা ‘‘ময্হং সাটকং অনিৱত্থভাৱেন ইদং উপ্পন্ন’’ন্তি ততো পট্ঠায সাটকং লভিত্ৱাপি ন নিৱাসেসি, তদেৱ চ পব্বজ্জং অগ্গহেসি. তস্স সন্তিকে অঞ্ঞেপি অঞ্ঞেপীতি পঞ্চসতা মনুস্সা পব্বজিংসু. তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং – ‘‘মা খলীতি ৱচনং উপাদায এৱংলদ্ধনামো তিত্থকৰো’’তি.
সমাগতট্ঠানেতি দ্ৱিন্নং নদীনং উদকপ্পৱাহস্স সন্নিপাতট্ঠানে. দ্ৱিন্নং উদকানন্তি দ্ৱিন্নং উদকপ্পৱাহানং. যথাৱুত্তট্ঠানে মচ্ছগ্গহণত্থং খিপিতব্বতো খিপ্পং, কুমিনং, তদেৱ ইধ খিপ্পন্তি ৱুত্তং. তেনাহ – ‘‘কুমিন’’ন্তি. উচ্ছূহীতি উদকউচ্ছূহি. তুচ্ছপুৰিসো অৰিযধম্মাভাৱতো. ঝানমত্তম্পি হি তস্স নত্থেৱ, কুতো অৰিযমগ্গো. মনুস্সখিপ্পং মঞ্ঞেতি মনুস্সা পতিত্ৱা ব্যসনপ্পত্তিঅত্থং ওট্টিতং কুমিনং ৱিয. তেনাহ – ‘‘মহাজনস্সা’’তিআদি.
৩১২. পঞ্চমাদীসু বাহিৰকসাসনন্তি অৱিসেসেন ৱুত্তং – তস্স সব্বস্সপি অনিয্যানিকত্তা সত্থুপটিঞ্ঞস্সপি অসব্বঞ্ঞুভাৱতো. তেনাহ – ‘‘তত্থ হী’’তিআদি. গণোতি সাৱকগণো. তথাভাৱাযাতি আচৰিযেন ৱুত্তাকাৰতায সমঙ্গিভাৱত্থং. জঙ্ঘসতন্তি বহূ অনেকে সত্তে. সমকমেৱ অকুসলং পাপুণাতীতি তেসং সব্বেসং একজ্ঝং সমাদপনেপি তেসং অকুসলেন সমকমেৱ অকুসলং পাপুণাতি একজ্ঝং বহূনং সমাদপনেপি তথা উস্সহনস্স বলৱভাৱতো. ৱিসুং ৱিসুং সমাদপনে ৱত্তব্বমেৱ নত্থি. যথা হি ধম্মচৰিযাযং সমকমেৱাতি ৱত্তব্বা কল্যাণমিত্ততা, এৱং অধম্মচৰিযাযং অকল্যাণমিত্ততাতি.
৩১৩. সুট্ঠু অক্খাতেতি একন্ততো নিয্যানিকভাৱেন অক্খাতে. সত্থা চ সব্বঞ্ঞূ হোতীতি অসব্বঞ্ঞুনো নিয্যানিকভাৱেন কথেতুং অসক্কুণেয্যত্তা. ধম্মো চ স্ৱাক্খাতো সম্মাসম্বুদ্ধপ্পৱেদিতত্তা. গণো চ সুপ্পটিপন্নো সত্থাৰা সুৱিনীতত্তা. সমাদপকো হীতিআদি সুপ্পটিপত্তিযা নিদস্সনং দট্ঠব্বং.
৩১৪. পমাণং জানিতব্বন্তি ‘‘অযং এত্তকেন যাপেতি, ইমস্স এত্তকং দাতুং যুত্ত’’ন্তি এৱং পমাণং জানিতব্বং. অতিৰেকে…পে… নিব্বানসম্পত্তি ৱা নত্থি দুৰক্খাতত্তা ধম্মস্স. তস্সাতি পটিগ্গাহকস্স. অপ্পিচ্ছপটিপদা নাম নত্থি দুৰক্খাতে ধম্মৱিনযেতি অধিপ্পাযো.
৩১৫. দাযকস্স ৱসো নাম উড়াৰুড়াৰতাভেদো অজ্ঝাসযো. দেয্যধম্মস্স পন থোকবহুতাৱ দেয্যধম্মস্স ৱসো নাম. অত্তনো থামোতি যাপনপ্পমাণং. যদি হীতিআদি ‘‘কথ’’ন্তিআদিনা সঙ্খেপতো ৱুত্তস্স অত্থস্স ৱিৱৰণং. অনুপ্পন্নস্সাতি অনুপ্পন্নো অস্স পুগ্গলস্স. চক্খুভূতো হোতীতি মহাজনস্স চক্খু ৱিয হোতি. সাসনং চিৰট্ঠিতিতং কৰোতীতি অনুপ্পন্নলাভুপ্পাদনেন মহাজনস্স পসাদুপ্পাদনেন চ চিৰট্ঠিতিকং কৰোতি.
কুটুম্বৰিযৱিহাৰেতি কুটুম্বৰিযগামসন্নিস্সিতৱিহাৰে. ভুঞ্জনত্থাযাতি তস্মিংযেৱ গেহে নিসীদিত্ৱা ভুঞ্জনত্থায. গহেত্ৱা গমনত্থাযাতি গেহতো বহি গহেত্ৱা গমনত্থায. ধুৰভত্তানীতি নিচ্চভত্তানি. চূড়ুপট্ঠাকন্তি ৱেয্যাৱচ্চকৰং. ৱীমংসিত্ৱাতি যথা উদ্দিস্স কতং ন হোতি, এৱং ৱীমংসিত্ৱা. মহাজনো অপ্পিচ্ছো ভৱিতুং মঞ্ঞতীতি মহাজনো সযং অপ্পিচ্ছো ভৱিতুং মঞ্ঞতি দিট্ঠানুগতিং আপজ্জনেন. মহাজনস্সাতি বহুজনস্স. অৱত্থৰিত্ৱাতি ৱিত্থাৰিকং কত্ৱা.
৩১৬. পঞ্চাতপতপ্পনং চতূসু পস্সেসু অগ্গিসন্তাপস্স উপৰি সূৰিযসন্তাপস্স চ তপ্পনং, তঞ্চ খো গিম্হকালে. ছিন্নপ্পপাতপব্বতসিখৰতো পতনং মৰুপ্পপাতপতনং. পুব্বণ্হাদীসু আদিচ্চাভিমুখাৱট্টনং আদিচ্চানুপৰিৱত্তনং.
৩১৭. অযম্পীতি স্ৱাক্খাতে ধম্মৱিনযে কুসীতোপি. সামঞ্ঞন্তি তপচৰণং. দুপ্পৰামট্ঠন্তি মিচ্ছাচৰিতং সংকিলিট্ঠং. নিৰযাযুপকড্ঢতীতি নিৰযদুক্খায নং কড্ঢতি.
৩১৮. ৱুত্তপ্পকাৰেতি পঞ্চাতপতপ্পনাদিকে ৱুত্তপ্পকাৰে.
৩১৯. এৱন্তি ৱুত্তপ্পকাৰায চিত্তপ্পসাদৱ্হযসুপ্পটিপত্তিযা. তেন সমণধম্মকৰণসুখঞ্চ সঙ্গণ্হাতি.
৩২০. নৱকনিপাতেতি ইমস্মিংযেৱ অঙ্গুত্তৰনিকাযে ৱক্খমানং নৱকনিপাতং সন্ধাযাহ. নৱ পুগ্গলাতি সত্তক্খত্তুপৰমকোলংকোলাদযো নৱ পুগ্গলা. সব্বত্থাতি ইমস্মিং সুত্তে ৱুত্তাৱসিট্ঠেসু সব্বেসু সুত্তেসু.
ততিযৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.