১৬. একধম্মপাড়ি

(১৬) ২. একধম্মপাড়ি-দুতিযৱগ্গৱণ্ণনা

২৯৮. মিচ্ছা পস্সতি তায, সযং ৱা মিচ্ছা পস্সতি, মিচ্ছাদস্সনমেৱ ৱা তন্তি মিচ্ছাদিট্ঠি, যং কিঞ্চি ৱিপৰীতদস্সনং. তেনাহ – ‘‘দ্ৱাসট্ঠিৱিধাযা’’তিআদি. মিচ্ছাদিট্ঠি এতস্সাতি মিচ্ছাদিট্ঠিকো. তস্স মিচ্ছাদিট্ঠিকস্স.

২৯৯. সম্মা পস্সতি তায, সযং ৱা সম্মা পস্সতি, সম্মাদস্সনমত্তমেৱ ৱা তন্তি সম্মাদিট্ঠি. পঞ্চৱিধাযাতি কম্মস্সকতাঝানৱিপস্সনামগ্গফলৱসেন পঞ্চৱিধায. তত্থ ঝানচিত্তুপ্পাদপৰিযাপন্নং ঞাণং ঝানসম্মাদিট্ঠি, ৱিপস্সনাঞাণং ৱিপস্সনাসম্মাদিট্ঠি.

৩০২. পঞ্চসু খন্ধেসু ‘‘নিচ্চ’’ন্তিআদিনা পৱত্তো অনুপাযমনসিকাৰো.

৩০৩. ‘‘অনিচ্চ’’ন্তিআদিনা পৱত্তো উপাযমনসিকাৰো. যাৱ নিযামোক্কমনাতি যাৱ মিচ্ছত্তনিযামোক্কমনা. মিচ্ছত্তনিযামোক্কমননযো পন সামঞ্ঞফলসুত্তৱণ্ণনাযং তট্টীকায চ ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বো.

৩০৪. অযং তিৱিধা সগ্গাৱৰণা চেৱ হোতীতি কম্মপথপ্পত্তিযা মহাসাৱজ্জভাৱতো ৱুত্তং. সগ্গাৱৰণায হোন্তিযা মগ্গৱিবন্ধকভাৱে ৱত্তব্বমেৱ নত্থীতি ৱুত্তং – ‘‘মগ্গাৱৰণা চা’’তি. ‘‘সস্সতো লোকো’’তিআদিকা দসৱত্থুকা অন্তগ্গাহিকা মিচ্ছাদিট্ঠি. মগ্গাৱৰণাৱ হোতি ৱিপৰীতদস্সনভাৱতো, ন সগ্গাৱৰণা অকম্মপথপত্তিতোতি অধিপ্পাযো. ইদং পন ৱিধানং পটিক্খিপিত্ৱাতি ৱিপৰীতদস্সনঞ্চ ন মগ্গাৱৰণঞ্চাতি ৱিৰুদ্ধমেতং উদ্ধম্মভাৱতো. তথা হি সতি অপ্পহীনায এৱ সক্কাযদিট্ঠিযা মগ্গাধিগমেন ভৱিতব্বন্তি অধিপ্পাযেন যথাৱুত্তৱিধানং পটিক্খিপিত্ৱা. ‘‘ন সগ্গাৱৰণা’’তি সগ্গূপপত্তিযা অৱিবন্ধকত্তং ৱদন্তেহি দিট্ঠিযা সগ্গাৱহতাপি নাম অনুঞ্ঞাতা হোতীতি তং ৱাদং পটিক্খিপন্তেন ‘‘দিট্ঠি নাম সগ্গং উপনেতুং সমত্থা নাম নত্থী’’তি ৱুত্তং. কস্মা? একন্তগৰুতৰসাৱজ্জভাৱতো. তেনাহ – ‘‘একন্তং নিৰযস্মিংযেৱ নিমুজ্জাপেতী’’তিআদি.

৩০৫. ৱট্টং ৱিদ্ধংসেতীতি মগ্গসম্মাদিট্ঠি কিলেসৱট্টং কম্মৱট্টঞ্চ ৱিদ্ধংসেতি. ৱিপাকৱট্টং কা নু ৱিদ্ধংসেতি নাম. এৱং পন অত্তনো কাৰণেন ৱিদ্ধস্তভৱং ফলসম্মাদিট্ঠি পটিবাহতীতি ৱুত্তং অৱসৰদানতো. ইচ্চেতং কুসলন্তি অৰহত্তং পাপেতুং সচে সক্কোতি, এৱমেতং ৱিপস্সনায পটিসন্ধিঅনাকড্ঢনং কুসলং অনৱজ্জং. সত্ত ভৱে দেতীতি সোতাপত্তিমগ্গস্স পচ্চযভূতা ৱিপস্সনাসম্মাদিট্ঠি তস্স পুগ্গলস্স সত্ত ভৱে দেতি. এৱমযন্তি পঞ্চৱিধম্পি সম্মাদিট্ঠিং সন্ধায ৱুত্তং. তেনাহ – ‘‘লোকিযলোকুত্তৰা সম্মাদিট্ঠি কথিতা’’তি. ইমস্মিং পনত্থেতি ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামী’’তিআদিনা ৱুত্তে গতিমগ্গসঙ্খাতে অত্থে. ‘‘সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জন্তী’’তি ৱুত্তত্তা ‘‘লোকিকা ভৱনিপ্ফাদিকাৱ ৱেদিতব্বা’’তি ৱুত্তং.

৩০৬. যথাদিট্ঠীতি অত্থব্যাপনিচ্ছাযং যথা-সদ্দো, তেন উত্তৰপদত্থপ্পধানো সমাসোতি আহ – ‘‘যা যা দিট্ঠী’’তি. তস্সা তস্সা অনুৰূপন্তি তংতংদিট্ঠিঅনুৰূপন্তি অত্থো. সমত্তন্তি অনৱসেসং. তেনাহ – ‘‘পৰিপুণ্ণ’’ন্তি. সমাদিন্নন্তি আদিমজ্ঝপৰিযোসানেসু সমং একসদিসং কত্ৱা আদিন্নং গহিতং অনিস্সট্ঠং. তদেতন্তি যদেতং ‘‘যঞ্চেৱ কাযকম্ম’’ন্তিআদিনা ৱুত্তং, তদেতং কাযকম্মং. যথাদিট্ঠিযং ঠিতকাযকম্মন্তি যা পন দিট্ঠি ‘‘নত্থি ততোনিদানং পাপ’’ন্তিআদিনা পৱত্তা, তস্সং দিট্ঠিযং ঠিতকস্স ঠিতমত্তস্স অনিস্সট্ঠস্স তংদিট্ঠিকস্স কাযকম্মং. দিট্ঠিসহজাতং কাযকম্মন্তি তস্স যথাদিট্ঠিকস্স পৰেসং হত্থমুদ্দাদিনা ৱিঞ্ঞাপনকালে তায দিট্ঠিযা সহজাতং কাযকম্মং. ন চেত্থ ৱচীকম্মাসঙ্কা উপ্পাদেতব্বা পাণঘাতাদীনংযেৱ অধিপ্পেতত্তা. দিট্ঠানুলোমিকং কাযকম্মন্তি যথা পৰেসং পাকটং হোতি, এৱং দিট্ঠিযা অনুলোমিকং কত্ৱা পৱত্তিতং কাযকম্মং. তেনাহ – ‘‘সমাদিন্নং গহিতং পৰামট্ঠ’’ন্তি. তত্থাতিআদি সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ. এসেৱ নযোতি ইমিনা যথাৱুত্তায দিট্ঠিযা ঠিতৱচীকম্মং, দিট্ঠিসহজাতং ৱচীকম্মং, দিট্ঠানুলোমিকং ৱচীকম্মন্তি তিৱিধং হোতীতি এৱমাদি অতিদিসতি. মিচ্ছাদিট্ঠিকস্সাতি কম্মপথপ্পত্তায মিচ্ছাদিট্ঠিযা মিচ্ছাদিট্ঠিকস্স. ‘‘যায কাযচি মিচ্ছাদিট্ঠিযা মিচ্ছাদিট্ঠিকস্স সতো’’তি অপৰে.

দিট্ঠিসহজাতাতি যথাৱুত্তায দিট্ঠিযা সহজাতা চেতনা. এস নযো সেসপদেসুপি. পত্থনাতি ‘‘ইদং নাম কৰেয্য’’ন্তি তণ্হাপত্থনা. চেতনাপত্থনানং ৱসেনাতি যথাৱুত্তদিট্ঠিগতনিস্সিতচেতসিকনিকামনানং ৱসেন. চিত্তট্ঠপনাতি চিত্তস্স পণিদহনা. ফস্সাদযোতি চেতনাদিট্ঠিতণ্হাদিৱিনিমুত্তা ফস্সাদিধম্মা. যস্মা দিট্ঠি পাপিকা, তস্মা তস্স পুগ্গলস্স সব্বে তে ধম্মা অনিট্ঠায…পে… সংৱত্তন্তীতি যোজনা. পুৰিমস্সেৱাতি তিত্তকপদস্সেৱ. তিত্তকং কটুকন্তি চ উভযং ইধ অনিট্ঠপৰিযাযং দট্ঠব্বং ‘‘পচ্ছা তে কটুকং ভৱিস্সতী’’তিআদীসু ৱিয.

অম্বোযন্তি অম্বো অযং. তমেৱ পূজন্তি তমেৱ পুব্বে লদ্ধপৰিসিঞ্চনদানাদিপূজং. নিৱেসৰেতি পৱিসিংসু. অসাতসন্নিৱাসেনাতি অমধুৰনিম্বমূলসংসগ্গেন.

তং পন পটিক্খিপিত্ৱা…পে… ৱুত্তন্তি সব্বাপি মিচ্ছাদিট্ঠি একন্তসাৱজ্জত্তা অনিট্ঠায দুক্খায সংৱত্ততীতি অধিপ্পাযেন ৱুত্তং. অনন্তৰসুত্তেতি দসমসুত্তে. যোজেত্ৱা ৱেদিতব্বানীতি নৱমসুত্তে ৱিয যোজেত্ৱা ৱেদিতব্বানি. চিত্তট্ঠপনাৱ পত্থনাতি এত্থ পণিধি চাতি ৱত্তব্বং.

দুতিযৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.