(১৬) ১. একধম্মপাড়ি-পঠমৱগ্গৱণ্ণনা
২৯৬. একধম্মপাড়িৱণ্ণনাযং ইধ ধম্ম-সদ্দো সভাৱত্থো ‘‘কুসলা ধম্মা’’তিআদীসু ৱিযাতি আহ – ‘‘একসভাৱো’’তি. একন্তেনাতি একংসেন, অৱস্সন্তি অত্থো. ৱট্টেতি সংসাৰৱট্টে. নিব্বিন্দনত্থাযাতি অনভিৰমনত্থায. ৱিৰজ্জনত্থাযাতি অৰজ্জনত্থায. ৱিৰজ্জনাযাতি পলুজ্জনায. তেনেৱাহ – ‘‘ৱিগমাযা’’তি. ৰাগাদীনং নিৰোধাযাতি মগ্গঞাণেন ৰাগাদীনং নিৰোধনত্থায. মগ্গঞাণেন নিৰোধনং নাম অচ্চন্তং অপ্পৱত্তিকৰণন্তি আহ – ‘‘অপ্পৱত্তিকৰণত্থাযা’’তি. যথা খাদনীযস্স মুখে কত্ৱা খাদনং নাম যাৱদেৱ অজ্ঝোহৰণত্থং, এৱং ৰাগাদীনং নিৰোধনং ৱট্টনিৰোধনত্থমেৱাতি ৱুত্তং – ‘‘ৱট্টস্সেৱ ৱা নিৰুজ্ঝনত্থাযা’’তি. যস্মা কিলেসেসু খীণেসু ইতৰং ৱট্টদ্ৱযম্পি খীণমেৱ হোতি, তস্মা মূলমেৱ গণ্হন্তো ‘‘উপসমাযাতি কিলেসৱূপসমনত্থাযা’’তি আহ. সঙ্খতধম্মানং অভিজাননং নাম তত্থ লক্খণত্তযাৰোপনমুখেনেৱাতি আহ – ‘‘অনিচ্চাদি…পে… অভিজাননত্থাযা’’তি. সম্বুজ্ঝিতব্বানি নাম চত্তাৰি অৰিযসচ্চানি তব্বিনিমুত্তস্স ঞেয্যস্স অভাৱতো. ‘‘চতুন্নং সচ্চানং বুজ্ঝনত্থাযা’’তি ৱত্ৱা তযিদং বুজ্ঝনং যস্স ঞাণস্স ৱসেন ইজ্ঝতি, তস্স ঞাণস্স ৱসেন দস্সেতুং – ‘‘বোধি ৱুচ্চতী’’তিআদি ৱুত্তং. অপ্পচ্চযনিব্বানস্সাতি অমতধাতুযা.
উস্সাহজননত্থন্তি কম্মট্ঠানে অভিৰুচিউপ্পাদনায. ৱিসকণ্টকোতি গুড়স্স ৱাণিজসমঞ্ঞা. ‘‘কিস্মিঞ্চি দেসে দেসভাসা’’তি কেচি. উচ্ছুৰসো সমপাকপক্কো চুণ্ণাদীহি মিস্সেত্ৱা পিণ্ডীকতো গুড়ো, অপিণ্ডীকতো ফাণিতং. পাকৱিসেসেন খণ্ডখণ্ডসেদিতো খণ্ডো, মলাভাৱং আপন্নো সক্কৰা.
সৰতীতি সতি. অনু অনু সৰতীতি অনুস্সতি, অনু অনুৰূপা সতীতিপি অনুস্সতি. দুৱিধং হোতীতি পযোজনৱসেন দুৱিধং হোতি. চিত্তসম্পহংসনত্থন্তি পসাদনীযৱত্থুস্মিং পসাদুপ্পাদনেন ভাৱনাচিত্তস্স পৰিতোসনত্থং. ৱিপস্সনত্থন্তি ৱিপস্সনাসুখত্থং. উপচাৰসমাধিনা হি চিত্তে সমাহিতে ৱিপস্সনাসুখেন ইজ্ঝতি. চিত্তুপ্পাদোতি ভাৱনাৱসেন পৱত্তো চিত্তুপ্পাদো. উপহঞ্ঞতি পতিহঞ্ঞতি পটিকূলত্তা আৰম্মণস্স. ততো এৱ উক্কণ্ঠতি, কম্মট্ঠানং ৰিঞ্চতি, নিৰস্সাদো হোতি ভাৱনস্সাদস্স অলব্ভনতো. পসীদতি বুদ্ধগুণানং পসাদনীযত্তা. তথা চ কঙ্খাদিচেতোখিলাভাৱেন ৱিনীৱৰণো হোতি. দমেত্ৱাতি নীৱৰণনিৰাকৰণেন নিব্বিসেৱনং কত্ৱা. এৱং কম্মট্ঠানন্তৰানুযুঞ্জনেন চিত্তপৰিদমনস্স উপমং দস্সেন্তো, ‘‘কথ’’ন্তিআদিমাহ.
কো অযং…পে… অনুস্সৰীতি কো অযং মম অব্ভন্তৰে ঠত্ৱা অনুস্সৰি. পৰিগ্গণ্হন্তোতি বাহিৰকপৰিকপ্পিতস্স অনুস্সৰকস্স সব্বসো অভাৱদস্সনমেতং. তেনাহ – ‘‘ন অঞ্ঞো কোচী’’তি. দিস্ৱাতি পৰিযেসননযেন ৱুত্তপ্পকাৰং চিত্তমেৱ অনুস্সৰীতি দিস্ৱা সব্বম্পেতন্তি এতং হদযৱত্থুআদিপ্পভেদং সব্বম্পি. ইদঞ্চ ৰূপং পুৰিমঞ্চ অৰূপন্তি ইদং ৰুপ্পনসভাৱত্তা ৰূপং, পুৰিমং অতংসভাৱত্তা অৰূপন্তি সঙ্খেপতো ৰূপাৰূপং ৱৱত্থপেত্ৱা. পঞ্চক্খন্ধে ৱৱত্থপেত্ৱাতি যোজনা. সম্ভাৱিকাতি সমুট্ঠাপিকা. তস্সাতি সমুদযসচ্চস্স. নিৰোধোতি নিৰোধনিমিত্তং. অপ্পনাৱাৰোতি যথাৰদ্ধায দেসনায নিগমনৱাৰো.
২৯৭. এসেৱ নযোতি ইমিনা য্ৱাযং ‘‘তং পনেত’’ন্তিআদিনা অত্থনযো বুদ্ধানুস্সতিযং ৱিভাৱিতোতি অতিদিসতি, স্ৱাযং অতিদেসো পযোজনৱসেন নৱসুপি অনুস্সতীসু সাধাৰণৱসেন ৱুত্তোপি আনাপানস্সতিআদীসু তীসু ৱিপস্সনত্থানেৱ হোন্তীতি ইমিনা অপৱাদেন নিৱত্তিতোতি তাসং একপ্পযোজনতাৱ দট্ঠব্বা. ধম্মে অনুস্সতি ধম্মানুস্সতীতি সমাসপদৱিভাগদস্সনম্পি ৱচনত্থদস্সনপক্খিকমেৱাতি আহ – ‘‘অযং পনেত্থ ৱচনত্থো’’তি. ধম্মং আৰব্ভাতি হি ধম্মস্স অনুস্সতিযা ৱিসযভাৱদস্সনমেতং. এস নযো সেসেসুপি. সীলং আৰব্ভাতি অত্তনো পাৰিসুদ্ধিসীলং আৰব্ভ. চাগং আৰব্ভাতি অত্তনো চাগগুণং আৰব্ভ. দেৱতা আৰব্ভাতি এত্থ দেৱতাগুণসদিসতায অত্তনো সদ্ধাসীলসুতচাগপঞ্ঞাসু দেৱতাসমঞ্ঞা. ভৱতি হি তংসদিসেপি তব্বোহাৰো যথা ‘‘তানি ওসধানি, এস ব্ৰহ্মদত্তো’’তি চ. তেনাহ – ‘‘দেৱতা সক্খিট্ঠানে ঠপেত্ৱা’’তিআদি. তত্থ দেৱতা সক্খিট্ঠানে ঠপেত্ৱাতি ‘‘যথাৰূপায সদ্ধায সমন্নাগতা তা দেৱতা ইতো চুতা তত্থ উপপন্না, ময্হম্পি তথাৰূপা সদ্ধা সংৱিজ্জতি. যথাৰূপেন সীলেন, যথাৰূপেন সুতেন, যথাৰূপেন চাগেন, যথাৰূপায পঞ্ঞায সমন্নাগতা তা দেৱতা ইতো চুতা তত্থ উপপন্না, ময্হম্পি তথাৰূপা পঞ্ঞা সংৱিজ্জতী’’তি এৱং দেৱতা সক্খিট্ঠানে ঠপেত্ৱা. অস্সাসপস্সাসনিমিত্তং নাম তত্থ লদ্ধব্বপ্পটিভাগনিমিত্তং. গতাতি আৰম্মণকৰণৱসেন উপগতা পৱত্তা.
উপসম্মতি এত্থ দুক্খন্তি উপসমো, নিব্বানং. অচ্চন্তমেৱ এত্থ উপসম্মতি ৱট্টত্তযন্তি অচ্চন্তূপসমো, নিব্বানমেৱ. খিণোতি খেপেতি কিলেসেতি খযো, অৰিযমগ্গো. তে এৱ উপসমেতীতি উপসমো, অৰিযমগ্গো এৱ. খযো চ সো উপসমো চাতি খযূপসমো. তত্ৰচাযং উপসমো ধম্মো এৱাতি ধম্মানুস্সতিযা উপসমানুস্সতি একসঙ্গহোতি? সচ্চং একসঙ্গহো ধম্মভাৱসামঞ্ঞে অধিপ্পেতে, সঙ্খতধম্মতো পন অসঙ্খতধম্মো সাতিসযো উড়াৰতমপণীততমভাৱতোতি দীপেতুং ৱিসুং নীহৰিত্ৱা ৱুত্তং. ইমমেৱ হি ৱিসেসং সন্ধায ভগৱা – ‘‘ধম্মানুস্সতী’’তি ৱত্ৱাপি উপসমানুস্সতিং অৱোচ অনুস্সৰন্তস্স সৱিসেসং সন্তপণীতভাৱেন উপট্ঠানতো. এৱঞ্চ কত্ৱা ইধ খযূপসমগ্গহণম্পি সমত্থিতন্তি দট্ঠব্বং. যথেৱ হি সমানেপি লোকুত্তৰধম্মভাৱে ‘‘যাৱতা, ভিক্খৱে, ধম্মা সঙ্খতা ৱা অসঙ্খতা ৱা, ৱিৰাগো তেসং অগ্গমক্খাযতী’’তিআদিৱচনতো (ইতিৱু. ৯০) মগ্গফলধম্মেহি নিব্বানধম্মো সাতিসযো, এৱং ফলধম্মতো মগ্গধম্মো কিলেসপ্পহানেন অচ্ছৰিযধম্মভাৱতো, তস্মা অচ্চন্তূপসমেন সদ্ধিং খযূপসমোপি গহিতোতি দট্ঠব্বং. ৱিপস্সনত্থানেৱ হোন্তীতি কস্মা ৱুত্তন্তি? ‘‘একন্তনিব্বিদাযাতিআদিৱচনতো’’তি কেচি, তং অকাৰণং বুদ্ধানুস্সতিআদীসুপি তথা দেসনায আগতত্তা. যথা পন বুদ্ধানুস্সতিআদীনি কম্মট্ঠানানি ৱিপস্সনত্থানি হোন্তি, নিমিত্তসম্পহংসনত্থানিপি হোন্তি, ন এৱমেতানি, এতানি পন ৱিপস্সনত্থানেৱাতি তথা ৱুত্তং.
পঠমৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.