১৪. এতদগ্গৱগ্গো

(১৪) ৫. পঞ্চমএতদগ্গৱগ্গৱণ্ণনা

মহাপজাপতিগোতমীথেৰীৱত্থু

২৩৫. থেৰিপাড়িসংৱণ্ণনায পঠমে যদিদং মহাগোতমীতি এত্থ ‘‘যদিদং মহাপজাপতি গোতমী’’তি চ পঠন্তি. তত্থ গোতমীতি গোত্তং. নামকৰণদিৱসে পনস্সা লদ্ধসক্কাৰা ব্ৰাহ্মণা লক্খণসম্পত্তিং দিস্ৱা ‘‘সচে অযং ধীতৰং লভিস্সতি, চক্কৱত্তিৰঞ্ঞো মহেসী ভৱিস্সতি. সচে পুত্তং লভিস্সতি, চক্কৱত্তিৰাজা ভৱিস্সতী’’তি উভযথাপি ‘‘মহতীযেৱস্সা পজা ভৱিস্সতী’’তি ব্যাকৰিংসু, তস্মা পুত্তপজায চেৱ ধীতুপজায চ মহন্ততায ‘‘মহাপজাপতী’’তি ৱোহৰিংসু. তদুভযং পন সংসন্দেত্ৱা ‘‘মহাপজাপতিগোতমী’’তি ৱুত্তং. ৱাৰভিক্খন্তি ৱাৰেন দাতব্বং ভিক্খং. নামং অকংসূতি গোত্তংযেৱ নামং অকংসু. মাতুচ্ছন্তি চূড়মাতৰং. মাতুভগিনী হি মাতুচ্ছাতি ৱুচ্চতি. কলহৱিৱাদসুত্তপৰিযোসানেতি ‘‘কুতোপহূতা কলহা ৱিৱাদা’’তিআদিনা সুত্তনিপাতে আগতস্স কলহৱিৱাদসুত্তস্স (সু. নি. ৮৬৮ আদযো) পৰিযোসানে. ইদঞ্চ অঙ্গুত্তৰভাণকানং কথামগ্গানুসাৰেন ৱুত্তং. অপৰে পন ‘‘তস্মিংযেৱ সুত্তনিপাতে ‘অত্তদণ্ডাভযং জাত’ন্তিআদিনা আগতস্স অত্তদণ্ডসুত্তস্স (সু. নি. ৯৪১ আদযো) পৰিযোসানে’’তি ৱদন্তি. নিক্খমিত্ৱা পব্বজিতানন্তি এত্থ এহিভিক্খুপব্বজ্জায এতে পব্বজিতাতি ৱদন্তি. তেনেৱ সুত্তনিপাতে অত্তদণ্ডসুত্তসংৱণ্ণনায (সু. নি. অট্ঠ. ২.৯৪২ আদযো) ৱুত্তং – ‘‘দেসনাপৰিযোসানে পঞ্চসতা সাকিযকুমাৰা কোড়িযকুমাৰা চ এহিভিক্খুপব্বজ্জায পব্বজিতা. তে গহেত্ৱা ভগৱা মহাৱনং পাৱিসী’’তি. সেসমেত্থ সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.

খেমাথেৰীৱত্থু

২৩৬. দুতিযে পৰপৰিযাপন্না হুত্ৱাতি পৰেসং দাসী হুত্ৱা. সুৱণ্ণৰসপিঞ্জৰো অহোসীতি সুৱণ্ণৰসপিঞ্জৰো ৱিয অহোসি.

মক্কটকোৱ জালন্তি যথা নাম মক্কটকো সুত্তজালং কত্ৱা মজ্ঝট্ঠানে নাভিমণ্ডলে নিপন্নো পৰিযন্তে পতিতং পটঙ্গং ৱা মক্খিকং ৱা ৱেগেন গন্ত্ৱা ৱিজ্ঝিত্ৱা তস্স ৰসং পিৱিত্ৱা পুনাগন্ত্ৱা তস্মিংযেৱ ঠানে নিপজ্জতি, এৱমেৱ যে সত্তা ৰাগৰত্তা দোসপদুট্ঠা মোহমূড়্হা সযংকতং তণ্হাসোতং অনুপতন্তি, তে তং সমতিক্কমিতুং ন সক্কোন্তি, এৱং দুৰতিক্কমং. এতম্পি ছেত্ৱান ৱজন্তি ধীৰাতি পণ্ডিতা এতং বন্ধনং ছিন্দিত্ৱা অনপেক্খিনো নিৰালযা হুত্ৱা অৰহত্তমগ্গেন সব্বং দুক্খং পহায ৱজন্তি গচ্ছন্তীতি অত্থো.

উপ্পলৱণ্ণাথেৰীৱত্থু

২৩৭. ততিযং উত্তানত্থমেৱ.

পটাচাৰাথেৰীৱত্থু

২৩৮. চতুত্থে পটিহাৰসতেনপীতি দ্ৱাৰসতেনপি. পটিহাৰসদ্দো হি দ্ৱাৰে দোৱাৰিকে চ দিস্সতি. কুলসভাগন্তি অত্তনো গেহসমীপং.

তাণাযাতি তাণভাৱায পতিট্ঠানত্থায. বন্ধৱাতি পুত্তে চ পিতৰো চ ঠপেত্ৱা অৱসেসা ঞাতিসুহজ্জা. অন্তকেনাধিপন্নস্সাতি মৰণেন অভিভূতস্স. পৱত্তিযঞ্হি পুত্তাদযো অন্নপানাদিদানেন চেৱ উপ্পন্নকিচ্চনিত্থৰণেন চ তাণা হুত্ৱাপি মৰণকালে কেনচি উপাযেন মৰণং পটিবাহিতুং অসমত্থতায তাণত্থায লেণত্থায ন সন্তি নাম. তেনেৱ ৱুত্তং – ‘‘নত্থি ঞাতীসু তাণতা’’তি.

এতমত্থৱসন্তি এতং তেসং অঞ্ঞমঞ্ঞস্স তাণং ভৱিতুং অসমত্থভাৱসঙ্খাতং কাৰণং জানিত্ৱা পণ্ডিতো চতুপাৰিসুদ্ধিসীলেন সংৱুতো ৰক্খিতগোপিতো হুত্ৱা নিব্বানগমনং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং সীঘং সোধেয্যাতি অত্থো.

ধম্মদিন্নাথেৰীৱত্থু

২৩৯. পঞ্চমে পৰাযত্তট্ঠানেতি পৰেসং দাসিট্ঠানে. সুজাতত্থেৰস্স অধিকাৰকম্মং কত্ৱাতি সা কিৰ অত্তনো কেসে ৱিক্কিণিত্ৱা সুজাতত্থেৰস্স নাম অগ্গসাৱকস্স দানং দত্ৱা পত্থনং অকাসি. তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. হত্থে পসাৰিতেতি তস্স হত্থাৱলম্বনত্থং পুব্বাচিণ্ণৱসেন হত্থে পসাৰিতে. সো কিৰ অনাগামী হুত্ৱা গেহং আগচ্ছন্তো যথা অঞ্ঞেসু দিৱসেসু ইতো চিতো চ ওলোকেন্তো সিতং কুৰুমানো হসমানো আগচ্ছতি, এৱং অনাগন্ত্ৱা সন্তিন্দ্ৰিযো সন্তমানসো হুত্ৱা অগমাসি. ধম্মদিন্না সীহপঞ্জৰং উগ্ঘাটেত্ৱা ৱীথিং ওলোকযমানা তস্স আগমনাকাৰং দিস্ৱা ‘‘কিং নু খো এত’’ন্তি চিন্তেত্ৱা তস্স পচ্চুগ্গমনং কুৰুমানা সোপানসীসে ঠত্ৱা ওলম্বনত্থং হত্থং পসাৰেসি. উপাসকো অত্তনো হত্থং সমিঞ্জেসি. সা ‘‘পাতৰাসভোজনকালে জানিস্সামী’’তি চিন্তেসি. উপাসকো পুব্বে তায সদ্ধিং একতো ভুঞ্জতি. তং দিৱসং পন তং অনপলোকেত্ৱা যোগাৱচৰভিক্খু ৱিয এককোৱ ভুঞ্জি. তেনাহ – ‘‘ভুঞ্জমানোপি ইমং দেথ, ইমং হৰথাতি ন ব্যাহৰী’’তি. তত্থ ইমং দেথাতি ইমং খাদনীযং ৱা ভোজনীযং ৱা দেথ. ইমং হৰথাতি ইমং খাদনীযং ৱা ভোজনীযং ৱা অপহৰথ. সন্থৱৱসেনাতি কিলেসসন্থৱৱসেন. চিৰকালপৰিভাৱিতায ঘটদীপজালায ৱিয অব্ভন্তৰে দিব্বমানায হেতুসম্পত্তিযা চোদিযমানা আহ – ‘‘এৱং সন্তে…পে… ময্হং পব্বজ্জং অনুজানাথা’’তি.

অযং তাৱ সেট্ঠি ঘৰমজ্ঝে ঠিতোৱ দুক্খস্সন্তং অকাসীতি সা কিৰ ‘‘ধম্মদিন্নে তুয্হং দোসো নত্থি, অহং পন অজ্জ পট্ঠায সন্থৱৱসেন…পে… কুলঘৰং গচ্ছা’’তি ৱুত্তে এৱং চিন্তেসি – ‘‘পকতিপুৰিসো এৱং ৱত্তা নাম নত্থি, অদ্ধা এতেন লোকুত্তৰধম্মো নাম পটিৱিদ্ধো’’তি. তেনস্সা অযং সঙ্কপ্পো অহোসি ‘‘অযং তাৱ সেট্ঠি ঘৰমজ্ঝে ঠিতোৱ দুক্খস্সন্তং অকাসী’’তি. মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথাযং (ম. নি. অট্ঠ. ১.৪৬০) পন ‘‘অথ কস্মা মযা সদ্ধিং যথাপকতিযা আলাপসল্লাপমত্তম্পি ন কৰোথাতি সো চিন্তেসি – ‘অযং লোকুত্তৰধম্মো নাম গৰু ভাৰিযো ন পকাসেতব্বো; সচে খো পনাহং ন কথেস্সামি, অযং হদযং ফালেত্ৱা এত্থেৱ কালং কৰেয্যা’তি তস্সা অনুগ্গহত্থায কথেসি – ‘ধম্মদিন্নে অহং সত্থু ধম্মদেসনং সুত্ৱা লোকুত্তৰধম্মং নাম অধিগতো, তং অধিগতস্স এৱৰূপা লোকিযকিৰিযা ন ৱট্টতী’’’তি ৱুত্তং.

পঞ্চক্খন্ধাদিৱসেন পঞ্হে পুচ্ছীতি ‘‘সক্কাযো সক্কাযোতি অয্যে ৱুচ্চতি, কতমো নু খো অয্যে সক্কাযো ৱুত্তো ভগৱতা’’তিআদিনা চূড়ৱেদল্লসুত্তে (ম. নি. ১.৪৬০ আদযো) আগতনযেন পুচ্ছি. পুচ্ছিতং পুচ্ছিতং ৱিস্সজ্জেসীতি ‘‘পঞ্চ খো ইমে, আৱুসো ৱিসাখ, উপাদানক্খন্ধা সক্কাযো ৱুত্তো ভগৱতা’’তিআদিনা (ম. নি. ১.৪৬০ আদযো) তত্থেৱ আগতনযেন ৱিস্সজ্জেসি. সূৰভাৱন্তি তিক্খভাৱং. অনধিগতঅৰহত্তমগ্গস্স উগ্গহেন ৱিনা তত্থ পঞ্হো ন উপট্ঠাতীতি আহ – ‘‘উগ্গহৱসেন অৰহত্তমগ্গেপি পুচ্ছী’’তি. তং নিৱত্তেন্তীতি ‘‘ৱিমুত্তিযা পনায্যে কিং পটিভাগো’’তি পুচ্ছিতে ‘‘ৱিমুত্তিযা খো, আৱুসো ৱিসাখ, নিব্বানং পটিভাগো’’তি (ম. নি. ১.৪৬৬) ৱুত্তে ‘‘নিব্বানস্স, পনায্যে, কিং পটিভাগো’’তি পুন পুচ্ছিতে তং নিৱত্তেন্তী ‘‘অচ্চসৰাৱুসো ৱিসাখা’’তিআদিমাহ. তত্থ অচ্চসৰাতি অপুচ্ছিতব্বং পুচ্ছন্তো পঞ্হং অতিক্কামিতা অহোসীতি অত্থো. নাসক্খি পঞ্হানং পৰিযন্তং গহেতুন্তি পঞ্হানং পৰিচ্ছেদপ্পমাণং গহেতুং নাসক্খি. পঞ্হানঞ্হি পৰিচ্ছেদং গহেতুং যুত্তট্ঠানে অট্ঠত্ৱা ততো পৰং পুচ্ছন্তো নাসক্খি পঞ্হানং পৰিযন্তং গহেতুং. অপ্পটিভাগধম্মস্স চ পটিভাগং পুচ্ছি. নিব্বানং নামেতং অপ্পটিভাগং, ন সক্কা নীলং ৱা পীতকং ৱাতি কেনচি ধম্মেন সদ্ধিং পটিভাগং কত্ৱা দস্সেতুং, তঞ্চ ত্ৱং ইমিনা অধিপ্পাযেন পুচ্ছসীতি অত্থো. নিব্বানোগধন্তি নিব্বানং ওগাহেত্ৱা ঠিতং, নিব্বানন্তোগধং নিব্বানং অনুপ্পৱিট্ঠন্তি অত্থো. নিব্বানপৰাযণন্তি নিব্বানং পৰং অযনমস্স পৰাগতি, ন ততো পৰং গচ্ছতীতি অত্থো. নিব্বানং পৰিযোসানং অৱসানং অস্সাতি নিব্বানপৰিযোসানং.

পুৰেতি অতীতেসু খন্ধেসু. পচ্ছাতি অনাগতেসু খন্ধেসু. মজ্ঝেতি পচ্চুপ্পন্নেসু খন্ধেসু. অকিঞ্চনন্তি যস্স এতেসু তীসু তণ্হাগাহসঙ্খাতং কিঞ্চনং নত্থি, তমহং ৰাগকিঞ্চনাদীহি অকিঞ্চনং কস্সচি গহণস্স অভাৱেন অনাদানং ব্ৰাহ্মণং ৱদামীতি অত্থো.

পণ্ডিতাতি ধাতুআযতনাদিকুসলতাসঙ্খাতেন পণ্ডিচ্চেন সমন্নাগতা. ৱুত্তঞ্হেতং –

‘‘কিত্তাৱতা নু খো, ভন্তে, পণ্ডিতো হোতি? যতো খো, আনন্দ, ভিক্খু ধাতুকুসলো চ হোতি আযতনকুসলো চ পটিচ্চসমুপ্পাদকুসলো চ ঠানাট্ঠানকুসলো চ, এত্তাৱতা খো, আনন্দ, ভিক্খু পণ্ডিতো হোতী’’তি.

মহাপঞ্ঞাতি মহন্তে অত্থে মহন্তে ধম্মে মহন্তা নিৰুত্তিযো মহন্তানি পটিভানানি পৰিগ্গহণে সমত্থায পঞ্ঞায সমন্নাগতা. ইমিস্সা হি থেৰিযা অসেক্খপ্পটিসম্ভিদাপ্পত্ততায পটিসম্ভিদাযো পূৰেত্ৱা ঠিততায পঞ্ঞামহত্তং. যথা তং ধম্মদিন্নাযাতি যথা ধম্মদিন্নায ভিক্খুনিযা ব্যাকতং, অহং এৱমেৱ ব্যাকৰেয্যন্তি অত্থো. তন্তি নিপাতমত্থং.

নন্দাথেৰীৱত্থু

২৪০. ছট্ঠে অঞ্ঞং মগ্গং অপস্সন্তীতি অঞ্ঞং উপাযং অপস্সন্তী. ৱিস্সত্থাতি নিৰাসঙ্কা. ইত্থিনিমিত্তন্তি ইত্থিযা সুভনিমিত্তং, সুভাকাৰন্তি ৱুত্তং হোতি. ধম্মপদে গাথং ৱত্ৱাতি –

‘‘অট্ঠীনং নগৰং কতং, মংসলোহিতলেপনং;

যত্থ জৰা চ মচ্চু চ, মানো মক্খো চ ওহিতো’’তি. (ধ. প. ১৫০) –

ইমং গাথং ৱত্ৱা. তত্ৰাযমধিপ্পাযো – যথেৱ হি পুব্বণ্ণাপৰণ্ণাদীনং ওদহনত্থায কট্ঠানি উস্সাপেত্ৱা ৱল্লীহি বন্ধিত্ৱা মত্তিকায ৱিলিম্পিত্ৱা নগৰসঙ্খাতং বহিদ্ধা গেহং কৰোন্তি, এৱমিদং অজ্ঝত্তিকম্পি তীণি অট্ঠিসতানি উস্সাপেত্ৱা ন্হাৰুৱিনদ্ধং মংসলোহিতলেপনং তচপটিচ্ছন্নং জীৰণলক্খণায জৰায মৰণলক্খণস্স মচ্চুনো আৰোগ্যসম্পদাদীনি পটিচ্চ উপ্পজ্জনলক্খণস্স মানস্স সুকতকাৰণৱিনাসনলক্খণস্স মক্খস্স চ ওদহনত্থায নগৰং কতং. এৱৰূপো এৱ হি এত্থ কাযিকচেতসিকো আবাধো ওহিতো, ইতো উদ্ধং কিঞ্চি গয্হূপগং নত্থীতি.

সুত্তং অভাসীতি –

‘‘চৰং ৱা যদি ৱা তিট্ঠং, নিসিন্নো উদ ৱা সযং;

সমিঞ্জেতি পসাৰেতি, এসা কাযস্স ইঞ্জনা.

‘‘অট্ঠিনহাৰুসংযুত্তো, তচমংসাৱলেপনো;

ছৱিযা কাযো পটিচ্ছন্নো, যথাভূতং ন দিস্সতী’’তি. (সু. নি. ১৯৫-১৯৬) –

আদিনা সুত্তমভাসি.

সোণাথেৰীৱত্থু

২৪১. সত্তমে সব্বেপি ৱিসুং ৱিসুং ঘৰাৱাসে পতিট্ঠাপেসীতি এত্থ সব্বেপি ৱিসুং ৱিসুং ঘৰাৱাসে পতিট্ঠাপেত্ৱা ‘‘পুত্তাৱ মং পটিজগ্গিস্সন্তি, কিং মে ৱিসুং কুটুম্বেনা’’তি সব্বং সাপতেয্যম্পি ৱিভজিত্ৱা অদাসীতি ৱেদিতব্বং. তেনেৱ হি ততো পট্ঠায ‘‘অযং অম্হাকং কিং কৰিস্সতী’’তি অত্তনো সন্তিকং আগতং ‘‘মাতা’’তি সঞ্ঞম্পি ন কৰিংসু. তথা হি নং কতিপাহচ্চযেন জেট্ঠপুত্তস্স ভৰিযা ‘‘অহো অম্হাকং অযং জেট্ঠেপুত্তো মেতি দ্ৱে কোট্ঠাসে দত্ৱা ৱিয ইমমেৱ গেহং আগচ্ছতী’’তি আহ. সেসপুত্তানং ভৰিযাযোপি এৱমেৱং ৱদিংসু. জেট্ঠধীতৰং আদিং কত্ৱা তাসং গেহং গতকালে তাপি নং এৱমেৱ ৱদিংসু. সা অৱমানপ্পত্তা হুত্ৱা ‘‘কিং মে ইমেসং সন্তিকে ৱুত্থেন, ভিক্খুনী হুত্ৱা জীৱিস্সামী’’তি ভিক্খুনীউপস্সযং গন্ত্ৱা পব্বজ্জং যাচি, তা নং পব্বাজেসুং. ইমমেৱ ৱত্থুং দস্সেন্তো ‘‘বহুপুত্তিকসোণা তেসং অত্তনি অগাৰৱভাৱং ঞত্ৱা ‘ঘৰাৱাসেন কিং কৰিস্সামী’তি নিক্খমিত্ৱা পব্বজী’’তি আহ.

ৱিহাৰং গচ্ছন্তিযোতি ভিক্খুৱিহাৰং গচ্ছন্তিযো. ধম্মমুত্তমন্তি নৱৱিধলোকুত্তৰধম্মং. সো হি উত্তমধম্মো নাম যো হি তং ন পস্সতি, তস্স ৱস্সসতম্পি জীৱনতো তং ধম্মং পস্সন্তস্স পটিৱিজ্ঝন্তস্স একাহম্পি একক্খণম্পি জীৱিতং সেয্যো. আগন্তুকজনোতি ৱিহাৰগতং ভিক্খুনীজনং সন্ধায ৱদতি. অনুপধাৰেত্ৱাতি অসল্লক্খেত্ৱা.

বকুলাথেৰীৱত্থু

২৪২. অট্ঠমং উত্তানত্থমেৱ.

কুণ্ডলকেসাথেৰীৱত্থু

২৪৩. নৱমে চতুক্কেতি ৱীথিচতুক্কে. চতুন্নং সমাহাৰো চতুক্কং. চাৰকতোতি বন্ধনাগাৰতো. উব্বট্টেত্ৱাতি উদ্ধৰিত্ৱা.

মুহুত্তমপি চিন্তযেতি মুহুত্তং তঙ্খণম্পি ঠানুপ্পত্তিকপঞ্ঞায তঙ্খণানুৰূপং অত্থং চিন্তিতুং সক্কুণেয্য. সহস্সমপি চে গাথা, অনত্থপদসংহিতাতি অযং গাথা দাৰুচীৰিযত্থেৰস্স ভগৱতা ভাসিতা, ইধাপি চ সাযেৱ গাথা দস্সিতা. থেৰিগাথাসংৱণ্ণনাযং আচৰিযধম্মপালত্থেৰেনপি কুণ্ডলকেসিত্থেৰিযা ৱত্থুম্হি অযমেৱ গাথা ৱুত্তা. ধম্মপদট্ঠকথাযং পন কুণ্ডলকেসিত্থেৰিযা ৱত্থুম্হি –

‘‘যো চ গাথাসতং ভাসে, অনত্থপদসংহিতা;

একং ধম্মপদং সেয্যো, যং সুত্ৱা উপসম্মতী’’তি. (ধ. প. অট্ঠ. ১.১০২) –

অযং গাথা আগতা. তংতংভাণকানং কথামগ্গানুসাৰেন তত্থ তত্থ তথা ৱুত্তন্তি ন ইধ আচৰিযস্স পুব্বাপৰৱিৰোধো সঙ্কিতব্বো.

ভদ্দাকাপিলানীথেৰী-ভদ্দাকচ্চানাথেৰীৱত্থু

২৪৪-২৪৫. দসমং একাদসমঞ্চ উত্তানত্থমেৱ.

কিসাগোতমীথেৰীৱত্থু

২৪৬. দ্ৱাদসমে তীহি লূখেহীতি ৱত্থলূখসুত্তলূখৰজনলূখসঙ্খাতেহি তীহি লূখেহি. সিদ্ধত্থকন্তি সাসপবীজং.

তং পুত্তপসুসম্মত্তন্তি তং ৰূপবলাদিসম্পন্নে পুত্তে চ পসূ চ লভিত্ৱা ‘‘মম পুত্তা অভিৰূপা বলসম্পন্না পণ্ডিতা সব্বকিচ্চসমত্থা, মম গোণো অৰোগো অভিৰূপো মহাভাৰৱহো, মম গাৱী বহুখীৰা’’তি এৱং পুত্তেহি চ পসূহি চ সম্মত্তং নৰং. ব্যাসত্তমনসন্তি চক্খুৱিঞ্ঞেয্যাদীসু আৰম্মণেসু হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণাদীসু পত্তচীৱৰাদীসু ৱা যং যং লদ্ধং হোতি, তত্থ তত্থেৱ লগ্গনায সত্তমানসং. সুত্তং গামন্তি নিদ্দং উপগতং সত্তকাযং. মহোঘোৱাতি যথা এৱৰূপং গামং গম্ভীৰতো ৱিত্থাৰতো চ মহন্তো মহানদিওঘো অন্তমসো সুনখম্পি অসেসেত্ৱা সব্বং আদায গচ্ছতি, এৱং ৱুত্তপ্পকাৰং নৰং মচ্চু আদায গচ্ছতীতি অত্থো. অমতং পদন্তি মৰণৰহিতং কোট্ঠাসং, অমতং মহানিব্বানন্তি অত্থো. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ.

সিঙ্গালকমাতাথেৰীৱত্থু

২৪৭. তেৰসমং উত্তানত্থমেৱ.

(পঞ্চমএতদগ্গৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.)

থেৰিপাড়িসংৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.