১৪. এতদগ্গৱগ্গো
(১৪) ২. দুতিযএতদগ্গৱগ্গৱণ্ণনা
চূড়পন্থকত্থেৰৱত্থু
১৯৮-২০০. দুতিযস্স পঠমে মনেন নিব্বত্তিতন্তি অভিঞ্ঞামনেন উপ্পাদিতং. মনেন কতকাযোতি অভিঞ্ঞাচিত্তেন দেসন্তৰং পত্তকাযো. মনেন নিব্বত্তিতকাযোতি অভিঞ্ঞামনসা নিম্মিতকাযো ‘‘অঞ্ঞং কাযং অভিনিম্মিনাতী’’তিআদীসু (দী. নি. ১.২৩৬-২৩৭; পটি. ম. ৩.১৪) ৱিয. একসদিসেযেৱাতি অত্তসদিসেযেৱ. একৱিধমেৱাতি অত্তনা কতপ্পকাৰমেৱ. এতপ্পৰমো হি যেভুয্যেন সাৱকানং ইদ্ধিনিম্মানৱিধি. অগ্গো নাম জাতো একদেসেন সত্থু ইদ্ধিনিম্মানানুৱিধানতো.
লাভিতাযাতি এত্থ লাভীতি ঈকাৰো অতিসযত্থো. তেন থেৰস্স চতুন্নং ৰূপাৱচৰজ্ঝানানং অতিসযেন সৱিসেসলাভিতং দস্সেতি. অৰূপাৱচৰজ্ঝানানং লাভিতাযাতি এত্থাপি এসেৱ নযো. ন কেৱলঞ্চেতা চেতোসঞ্ঞাৱিৱট্টকুসলতা ৰূপাৰূপজ্ঝানলাভিতায এৱ, অথ খো ইমেহিপি কাৰণেহীতি দস্সেতুং – ‘‘চূড়পন্থকো চা’’তিআদি ৱুত্তং. চেতোতি চেত্থ চিত্তসীসেন সমাধি ৱুত্তো, তস্মা চেতসো সমাধিস্স ৱিৱট্টনং চেতোৱিৱট্টো, একস্মিংযেৱাৰম্মণে সমাধিচিত্তং ৱিৱট্টেত্ৱা হেট্ঠিমস্স হেট্ঠিমস্স উপৰূপৰি হাপনতো ৰূপাৱচৰজ্ঝানলাভী চেতোৱিৱট্টকুসলো নাম. ‘‘সব্বসো ৰূপসঞ্ঞান’’ন্তিআদিনা (ধ. স. ২৬৫) ৱুত্তসঞ্ঞা অতিক্কমিত্ৱা ‘‘আকাসানঞ্চাযতনসঞ্ঞাসহগতং…পে… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসঞ্ঞাসহগত’’ন্তি (ধ. স. ২৬৫-২৬৮) সঞ্ঞাসীসেন ৱুত্তজ্ঝানানং ৱিৱট্টকুসলো, তথা ইত্থিপুৰিসাদিসঞ্ঞা নিচ্চসঞ্ঞাদিতো চিত্তং ৱিৱট্টেত্ৱা কেৱলে ৰূপাৰূপধম্মমত্তে অসঙ্খতে নিব্বানে চ ৱিসেসতো ৱট্টনতো চ সুঞ্ঞতানুপস্সনাবহুলো সঞ্ঞাৱিৱট্টকুসলো. সমাধিকুসলতায চেতোৱিৱট্টকুসলতা তব্বহুলৱিহাৰিতায. তথা ৱিপস্সনাকুসলতায সঞ্ঞাৱিৱট্টকুসলতা. একোতি চূড়পন্থকত্থেৰং ৱদতি. সমাধিলক্খণেতি সৱিতক্কসৱিচাৰাদিসমাধিসভাৱে. পুন একোতি মহাপন্থকত্থেৰমাহ. ৱিপস্সনালক্খণেতি সত্তঅনুপস্সনা অট্ঠাৰসমহাৱিপস্সনাদিৱিপস্সনাসভাৱে. সমাধিগাড়্হোতি সমাধিস্মিং ওগাড়্হচিত্তো সুভাৱিতভাৱনতা. অঙ্গসংখিত্তেতি চতুৰঙ্গিকতিৱঙ্গিকাদিৱসেন ঝানঙ্গানং সঙ্খিপনে. আৰম্মণসংখিত্তেতি কসিণুগ্ঘাটিমাকাসাদিনিব্বত্তনেন কসিণাদিআৰম্মণানং সংখিপনে. অঙ্গৱৱত্থাপনেতি ৱিতক্কাদীনং ঝানঙ্গানং ৱৱত্থাপনে. আৰম্মণৱৱত্থাপনেতি পথৱীকসিণাদিজ্ঝানাৰম্মণানং ৱৱত্থাপনে.
ঝানঙ্গেহীতি ৰূপাৱচৰজ্ঝানঙ্গেহি, ঝানঙ্গানেৱ ঝানং. পুন ঝানঙ্গেহীতি অৰূপাৱচৰজ্ঝানঙ্গেহি. ভাতাতি জেট্ঠভাতা. অস্সাতি কুটুম্বিযস্স. সুৱণ্ণপূজন্তি সোৱণ্ণমযং পুপ্ফপূজং কত্ৱা. দেৱপুৰেতি তাৱতিংসভৱনে সুদস্সনমহানগৰে. অগ্গদ্ৱাৰেনাতি তস্মিং দিৱসে অগ্গং সব্বপঠমং ৱিৱটেন নগৰদ্ৱাৰেন নিক্খমিত্ৱা.
কোকনদন্তি পদুমৱিসেসনং যথা ‘‘কোকাসক’’ন্তি. তং কিৰ বহুপত্তং ৱণ্ণসম্পন্নং অতিসুগন্ধঞ্চ হোতি. ‘‘কোকনদং নাম সেতপদুম’’ন্তিপি ৱদন্তি. পাতোতি পগেৱ. অযঞ্হেত্থ অত্থো – যথা কোকনদসঙ্খাতং পদুমং পাতো সূৰিযুগ্গমনৱেলাযং ফুল্লং ৱিকসিতং অৱীতগন্ধং সিযা ৱিৰোচমানং, এৱং সৰীৰগন্ধেন গুণগন্ধেন চ সুগন্ধং সৰদকালে অন্তলিক্খে আদিচ্চমিৱ অত্তনো তেজসা তপন্তং অঙ্গেহি নিচ্ছৰণকজুতিযা অঙ্গীৰসং সম্মাসম্বুদ্ধং পস্সাতি.
চূড়পন্থকো কিৰ কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধকালে পব্বজিত্ৱা পঞ্ঞৱা হুত্ৱা অঞ্ঞতৰস্স দন্ধভিক্খুনো উদ্দেসগহণকালে পৰিহাসকেড়িং অকাসি. সো ভিক্খু তেন পৰিহাসেন লজ্জিতো নেৱ উদ্দেসং গণ্হি, ন সজ্ঝাযমকাসি. তেন কম্মেনাযং পব্বজিত্ৱাৱ দন্ধো জাতো, তস্মা গহিতগহিতপদং উপৰিউপৰিপদং গণ্হন্তস্স নস্সতি. ইদ্ধিযা অভিসঙ্খৰিত্ৱা সুদ্ধং চোড়খণ্ডং অদাসীতি তস্স পুব্বহেতুং দিস্ৱা তদনুৰূপে কম্মট্ঠানে নিযোজেন্তো সুদ্ধং চোড়খণ্ডং অদাসি. সো কিৰ পুব্বে ৰাজা হুত্ৱা নগৰং পদক্খিণং কৰোন্তো নলাটতো সেদে মুচ্চন্তে পৰিসুদ্ধেন সাটকেন নলাটং পুঞ্ছি, সাটকো কিলিট্ঠো অহোসি. সো ‘‘ইমং সৰীৰং নিস্সায এৱৰূপো পৰিসুদ্ধসাটকো পকতিং জহিত্ৱা কিলিট্ঠো জাতো, অনিচ্চা ৱত সঙ্খাৰা’’তি অনিচ্চসঞ্ঞং পটিলভি. তেন কাৰণেনস্স ৰজোহৰণমেৱ পচ্চযো জাতো.
লোমানীতি চোড়খণ্ডতন্তগতঅংসুকে ৱদতি. ‘‘কিলিট্ঠধাতুকানী’’তি কিলিট্ঠসভাৱানি. এৱংগতিকমেৱাতি ইদং চিত্তম্পি ভৱঙ্গৱসেন পকতিযা পণ্ডৰং পৰিসুদ্ধং ৰাগাদিসম্পযুত্তধম্মৱসেন সংকিলিট্ঠং জাতন্তি দস্সেতি. নক্খত্তং সমানেত্ৱাতি নক্খত্তং সমন্নাহৰিত্ৱা, আৱজ্জেত্ৱাতি অত্থো. বিড়াৰস্সত্থাযাতি বিড়াৰস্স গোচৰত্থায. জলপথকম্মিকেনাতি সমুদ্দকম্মিকেন. চাৰিন্তি খাদিতব্বতিণং. সচ্চকাৰন্তি সচ্চভাৱাৱহং কাৰং, ‘‘অত্তনা গহিতে ভণ্ডে অঞ্ঞেসং ন দাতব্ব’’ন্তি ৱত্ৱা দাতব্বলঞ্জন্তি ৱুত্তং হোতি. ততিযেন পটিহাৰেনাতি ততিযেন সাসনেন. পত্তিকা হুত্ৱাতি সামিনো হুত্ৱা.
অপ্পকেনপীতি থোকেনপি পৰিত্তেনপি. মেধাৱীতি পঞ্ঞৱা. পাভতেনাতি ভণ্ডমূলেন. ৱিচক্খণোতি ৱোহাৰকুসলো. সমুট্ঠাপেতি অত্তানন্তি মহন্তং ধনং যসঞ্চ উপ্পাদেত্ৱা তত্থ অত্তানং সণ্ঠপেতি পতিট্ঠাপেতি. যথা কিং? অণুং অগ্গিংৱ সন্ধমং, যথা পণ্ডিতো পুৰিসো পৰিত্তকং অগ্গিং অনুক্কমেন গোমযচুণ্ণাদীনি পক্খিপিত্ৱা মুখৱাতেন ধমেন্তো সমুট্ঠাপেতি ৱড্ঢেতি, মহন্তং অগ্গিক্খন্ধং কৰোতি, এৱমেৱ পণ্ডিতো থোকম্পি পাভতং লভিত্ৱা নানাউপাযেহি পযোজেত্ৱা ধনঞ্চ যসঞ্চ ৱড্ঢেতি, ৱড্ঢেত্ৱা পুন তত্থ অত্তানং পতিট্ঠাপেতি. তায এৱ ৱা পন ধনস্স মহন্ততায অত্তানং সমুট্ঠাপেতি, অভিঞ্ঞাতং পাকটং কৰোতীতি অত্থো.
সুভূতিত্থেৰৱত্থু
২০১-২০২. ততিযে ৰণাতি হি ৰাগাদযো কিলেসা ৱুচ্চন্তীতি ‘‘সৰণা ধম্মা’’তিআদীসু (ধ. স. ১০০ দুকমাতিকা) ৰাগাদযো কিলেসা ‘‘ৰণা’’তি ৱুচ্চন্তি. ৰণন্তি এতেহীতি ৰণা. যেহি অভিভূতা সত্তা নানপ্পকাৰেন কন্দন্তি পৰিদেৱন্তি, তস্মা তে ৰাগাদযো ‘‘ৰণা’’তি ৱুত্তা. দেসিতনিযামতো অনোক্কমিত্ৱাতি দেসিতানোক্কমনতো অনুপগন্ত্ৱা দেসেতি, সত্থাৰা দেসিতনিযামেনেৱ অনোদিস্সকং কত্ৱা ধম্মং দেসেতীতি ৱুত্তং হোতি. এৱন্তি এৱং মেত্তাঝানতো ৱুট্ঠায ভিক্খাগহণে সতি. ভিক্খাদাযকানং মহপ্ফলং ভৱিস্সতীতি ইদং চূড়চ্ছৰাসঙ্ঘাতসুত্তেন (অ. নি. ১.৫১ আদযো) দীপেতব্বং. অচ্ছৰাসঙ্ঘাতমত্তম্পি হি কালং মেত্তচিত্তং আসেৱন্তস্স ভিক্খুনো দিন্নদানং মহপ্ফলং হোতি মহানিসংসং, তেন চ সো অমোঘং ৰট্ঠপিণ্ডং ভুঞ্জতীতি অযমত্থো তত্থ আগতোযেৱ. নিমিত্তং গণ্হিত্ৱাতি আকাৰং সল্লক্খেত্ৱা.
খদিৰৱনিযৰেৱতত্থেৰৱত্থু
২০৩. পঞ্চমে ৱনসভাগন্তি সভাগং ৱনং, সভাগন্তি চ সপ্পাযন্তি অত্থো. যঞ্হি পকতিৱিৰুদ্ধং ব্যাধিৱিৰুদ্ধঞ্চ ন হোতি, তং ‘‘সভাগ’’ন্তি ৱুচ্চতি. উদকসভাগন্তিআদীসুপি ইমিনাৱ নযেন অত্থো ৱেদিতব্বো. কল্যাণকম্মাযূহনক্খণোতি কল্যাণকম্মূপচযস্স ওকাসো. তিণ্ণং ভাতিকানন্তি উপতিস্সো, চুন্দো, উপসেনোতি ইমেসং তিণ্ণং জেট্ঠভাতিকানং. তিস্সন্নঞ্চ ভগিনীনন্তি চালা, উপচালা, সীসুপচালাতি ইমেসং তিস্সন্নং জেট্ঠভগিনীনং. এত্থ চ সাৰিপুত্তত্থেৰো সযং পব্বজিত্ৱা চালা, উপচালা, সীসুপচালাতি তিস্সো ভগিনিযো, চুন্দো উপসেনোতি ইমে ভাতৰো পব্বাজেসি, ৰেৱতকুমাৰো একোৱ গেহে অৱসিস্সতি. তেন ৱুত্তং – ‘‘অম্হাকং…পে… পব্বাজেন্তী’’তি. মহল্লকতৰাতি ৱুদ্ধতৰা. ইদঞ্চ কুমাৰিকায চিৰজীৱিতং অভিকঙ্খমানা আহংসু. সা কিৰ তস্স অয্যিকা ৱীসতিৱস্সসতিকা খণ্ডদন্তা পলিতকেসা ৱলিত্তচা তিলকাহতগত্তা গোপানসিৱঙ্কা অহোসি. ৱিধাৱনিকন্তি ৱিধাৱনকীড়িকং. তিস্সন্নং সম্পত্তীনন্তি অনুস্সৱৱসেন মনুস্সদেৱমোক্খসম্পত্তিযো সন্ধায ৱদতি, মনুস্সদেৱব্ৰহ্মসম্পত্তিযো ৱা. সীৱলিস্স পুঞ্ঞং ৱীমংসিস্সামাতি ‘‘সীৱলিনা কতপুঞ্ঞস্স ৱিপাকদানট্ঠানমিদ’’ন্তি ঞত্ৱা এৱমাহ. সভাগট্ঠানন্তি সমং দেসং.
তং ভূমিৰামণেয্যকন্তি কিঞ্চাপি অৰহন্তো গামন্তে কাযৱিৱেকং ন লভন্তি, চিত্তৱিৱেকং পন লভন্তেৱ. তেসঞ্হি দিব্বপ্পটিভাগানিপি আৰম্মণানি চিত্তং চালেতুং ন সক্কোন্তি, তস্মা গামো ৱা হোতু অৰঞ্ঞাদীনং ৱা অঞ্ঞতৰং, ‘যত্থ অৰহন্তো ৱিহৰন্তি, তং ভূমিৰামণেয্যকং’, সো ভূমিপ্পদেসো ৰমণীযো এৱাতি অত্থো.
কঙ্খাৰেৱতত্থেৰৱত্থু
২০৪. ছট্ঠে অকপ্পিযো, আৱুসো, গুড়োতি একদিৱসং থেৰো অন্তৰামগ্গে গুড়কৰণং ওক্কমিত্ৱা গুড়ে পিট্ঠম্পি ছাৰিকম্পি পক্খিত্তে দিস্ৱান ‘‘অকপ্পিযো গুড়ো, সামিসো ন কপ্পতি গুড়ো ৱিকালে পৰিভুঞ্জিতু’’ন্তি কুক্কুচ্চাযন্তো এৱমাহ. অকপ্পিযা মুগ্গাতি একদিৱসং অন্তৰামগ্গে ৱচ্চে মুগ্গং জাতং দিস্ৱা ‘‘অকপ্পিযা মুগ্গা, পক্কাপি মুগ্গা জাযন্তী’’তি কুক্কুচ্চাযন্তো এৱমাহ. সেসমেত্থ সব্বং উত্তানমেৱ.
সোণকোড়িৱিসত্থেৰৱত্থু
২০৫. সত্তমে হাপেতব্বমেৱ অহোসি অচ্চাৰদ্ধৱীৰিযত্তা. উদকেন সমুপব্যূড়্হেতি উদকেন থলং উস্সাৰেত্ৱা তত্থ তত্থ ৰাসিকতে. হৰিতূপলিত্তাযাতি গোমযপৰিভণ্ডকতায. তিৱিধেন উদকেন পোসেন্তীতি খীৰোদকং গন্ধোদকং কেৱলোদকন্তি এৱং তিৱিধেন উদকেন পোসেন্তি পৰিপালেন্তি. পৰিস্সাৱেত্ৱাতি পৰিসোধেত্ৱা গহিতে তণ্ডুলেতি যোজেতব্বং. দেৱো মঞ্ঞেতি দেৱো ৱিয. ৱীণোৱাদেনাতি ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, সোণ, যদা তে ৱীণায তন্তিযো অচ্চাযতা হোন্তি, অপি নু তে ৱীণা তস্মিং সমযে সৰৱতী ৱা হোতি কম্মঞ্ঞা ৱাতি? নো হেতং, ভন্তেতি. এৱমেৱ খো, সোণ, অচ্চাৰদ্ধৱীৰিযং উদ্ধচ্চায সংৱত্ততি, অতিসিথিলৱীৰিযং কোসজ্জায সংৱত্ততি. তস্মাতিহ ত্ৱং, সোণ, ৱীৰিযসমতং অধিট্ঠহ, ইন্দ্ৰিযানঞ্চ সমতং পটিৱিজ্ঝা’’তি (মহাৱ. ২৪৩) এৱং ৱীণং উপমং কত্ৱা পৱত্তিতেন ৱীণোপমোৱাদেন. ৱীৰিযসমথযোজনত্থাযাতি ৱীৰিযস্স সমথেন যোজনত্থায.
সোণকুটিকণ্ণত্থেৰৱত্থু
২০৬. অট্ঠমে কুটিকণ্ণোতি ৱুচ্চতীতি ‘‘কোটিকণ্ণো’’তি ৱত্তব্বে ‘‘কুটিকণ্ণো’’তি ৱোহৰীযতি. কুলঘৰে ভৱা কুলঘৰিকা. সা কিৰ অৱন্তিৰট্ঠে কুলঘৰে মহাৱিভৱস্স সেট্ঠিস্স ভৰিযা. দসবলস্স ধম্মকথং সুত্ৱা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠায চিন্তেসীতি ইদং অঙ্গুত্তৰভাণকানং মতেন ৱুত্তং. সুত্তনিপাতট্ঠকথাযং পন ‘‘সপৰিসো ভগৱন্তং উপসঙ্কম্ম ধম্মদেসনং অস্সোসি, ন চ কঞ্চি ৱিসেসং অধিগঞ্ছি. কস্মা? সো হি ধম্মং সুণন্তো হেমৱতং অনুস্সৰিত্ৱা ‘আগতো নু খো মে সহাযকো, নো’তি দিসাদিসং ওলোকেত্ৱা তং অপস্সন্তো ‘ৱঞ্চিতো মে সহাযো, যো এৱং ৱিচিত্তপ্পটিভানং ভগৱতো দেসনং ন সুণাতী’তি ৱিক্খিত্তচিত্তো অহোসী’’তি ৱুত্তং.
যস্মা পটিসন্ধিজাতিঅভিনিক্খমনবোধিপৰিনিব্বানেস্ৱেৱ দ্ৱত্তিংস পুব্বনিমিত্তানি হুত্ৱাৱ পটিৱিগচ্ছন্তি, ন চিৰট্ঠিতিকানি হোন্তি, ধম্মচক্কপ্পৱত্তনে (সং. নি. ৫.১০৮১; পটি. ম. ২.৩০) পন তানি সৱিসেসানি হুত্ৱা চিৰতৰং ঠত্ৱা নিৰুজ্ঝন্তি, তস্মা ৱুত্তং – ‘‘তিযোজনসহস্সং হিমৱন্তং অকালপুপ্ফিতং দিস্ৱা’’তিআদি. অগ্গবলকাযাতি সব্বপুৰতো গচ্ছন্তা বলকাযা. কেন পুপ্ফিতভাৱং জানাসীতি কেন কাৰণেন হিমৱন্তস্স পুপ্ফিতভাৱং জানাসীতি, যেন কাৰণেন ইমং অকালপুপ্ফপাটিহাৰিযং জাতং, তং জানাসীতি ৱুত্তং হোতি. তস্স পৱত্তিতভাৱন্তি তস্স ধম্মচক্কস্স ভগৱতা পৱত্তিতভাৱং. সদ্দে নিমিত্তং গণ্হীতি সদ্দে আকাৰং সল্লক্খেসি. ততোতি ‘‘অহং ‘এতং অমতধম্মং তম্পি জানাপেস্সামী’তি তৱ সন্তিকং আগতোস্মী’’তি যং ৱুত্তং, তদনন্তৰন্তি অত্থো.
সাতাগিৰো হেমৱতস্স বুদ্ধুপ্পাদং কথেত্ৱা তং ভগৱতো সন্তিকং আনেতুকামো ‘‘অজ্জ পন্নৰসো’’তিআদিগাথমাহ. তত্থ (সু. নি. অট্ঠ. ১.১৫৩) অজ্জাতি অযং ৰত্তিন্দিৱো পক্খগণনতো পন্নৰসো, উপৱসিতব্বতো উপোসথো. তীসু ৱা উপোসথেসু অজ্জ পন্নৰসো উপোসথো, ন চাতুদ্দসিউপোসথো, ন সামগ্গীউপোসথো. দিৱি ভৱানি দিব্বানি, দিব্বানি এত্থ অত্থীতি দিব্বানি. কানি তানি? ৰূপানি. তঞ্হি ৰত্তিং দেৱানং দসসহস্সিলোকধাতুতো সন্নিপতিতানং সৰীৰৱত্থাভৰণৱিমানপ্পভাহি অব্ভাদিউপক্কিলেসৱিৰহিতায চন্দপ্পভায চ সকলজম্বুদীপো অলঙ্কতো অহোসীতি অতিৱিয অলঙ্কতো চ পৰিৱিসুদ্ধিদেৱস্স ভগৱতো সৰীৰপ্পভায. তেনাহ – ‘‘দিব্বা ৰত্তি উপট্ঠিতা’’তি.
এৱং ৰত্তিগুণৱণ্ণনাপদেসেনপি সহাযস্স চিত্তং পসাদং জনেন্তো বুদ্ধুপ্পাদং কথেত্ৱা আহ – ‘‘অনোমনামং সত্থাৰং, হন্দ পস্সাম গোতম’’ন্তি. তত্থ অনোমেহি অলামকেহি সব্বাকাৰপৰিপূৰেহি গুণেহি নামং অস্সাতি অনোমনামো. তথা হিস্স ‘‘বুজ্ঝিতা সচ্চানীতি বুদ্ধো, বোধেতা পজাযাতি বুদ্ধো’’তিআদিনা (মহানি. ১৯২; চূড়নি. পাৰাযনত্থুতিগাথানিদ্দেসো ৯৭; পটি. ম. ১.১৬২) নযেন বুদ্ধোতি অনোমেহি গুণেহি নামং. ‘‘ভগ্গৰাগোতি ভগৱা, ভগ্গদোসোতি ভগৱা’’তিআদিনা (মহানি. ৮৪) নযেন ভগৱাতি অনোমেহি গুণেহি নামং. এস নযো ‘‘অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নো’’তিআদীসু. দিট্ঠধম্মিকাদিঅত্থেহি দেৱমনুস্সে অনুসাসতি ‘‘ইমং পজহথ, ইমং সমাদায ৱত্তথা’’তি সত্থা. তং অনোমনামং সত্থাৰং. হন্দাতি ৱচসাযত্থে নিপাতো. পস্সামাতি তেন অত্তানং সহ সঙ্গহেত্ৱা পচ্চুপ্পন্নবহুৱচনং. গোতমন্তি গোতমগোত্তং. ইদং ৱুত্তং হোতি – ‘‘সত্থা, ন সত্থা’’তি মা ৱিমতিং অকাসি, একন্তব্যৱসিতো হুত্ৱাৱ এহি পস্সাম গোতমন্তি.
এৱং ৱুত্তে হেমৱতো ‘‘অযং সাতাগিৰো ‘অনোমনামং সত্থাৰ’ন্তি ভণন্তো তস্স সব্বঞ্ঞুতং পকাসেতি, সব্বঞ্ঞুনো চ দুল্লভা লোকে, সব্বঞ্ঞুপটিঞ্ঞেহি পূৰণাদিসদিসেহেৱ লোকো উপদ্দুতো. সো পন যদি সব্বঞ্ঞূ, অদ্ধা তাদিলক্খণং পত্তো ভৱিস্সতি, তেন এৱং গহেস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা তাদিলক্খণং পুচ্ছন্তো আহ – ‘‘কচ্চি মনো’’তিআদি. তত্থ কচ্চীতি পুচ্ছা. মনোতি চিত্তং. সুপণিহিতোতি সুট্ঠু ঠপিতো অচলো অসম্পৱেধী. সব্বেসু ভূতেসু সব্বভূতেসু. তাদিনোতি তাদিলক্খণং পত্তস্সেৱ সতো. পুচ্ছা এৱ ৱা অযং ‘‘সো তৱ সত্থা সব্বভূতেসু তাদী, উদাহু নো’’তি. ইট্ঠে অনিট্ঠেচাতি এৱৰূপে আৰম্মণে. সঙ্কপ্পাতি ৱিতক্কা. ৱসীকতাতি ৱসং গমিতা. ইদং ৱুত্তং হোতি – যং তং সত্থাৰং ৱদসি, তস্স তে সত্থুনো কচ্চি তাদিলক্খণং সম্পত্তস্স সতো সব্বভূতেসু মনো সুপণিহিতো, উদাহু যাৱ পচ্চযং ন লভতি, তাৱ সুপণিহিতো ৱিয খাযতি. সো ৱা তে সত্থা কচ্চি সব্বভূতেসু সত্তেসু তাদী, উদাহু নো, যে চ ইট্ঠানিট্ঠেসু আৰম্মণেসু ৰাগদোসৱসেন সঙ্কপ্পা উপ্পজ্জেয্যুং, ত্যাস্স কচ্চি ৱসীকতা, উদাহু কদাচি তেসম্পি ৱসেন ৱত্ততীতি.
তীণি ৱস্সানীতি সোণস্স পব্বজিতদিৱসতো পট্ঠায তীণি ৱস্সানি. তদা কিৰ ভিক্খূ যেভুয্যেন মজ্ঝিমদেসেযেৱ ৱসিংসু, তস্মা তত্থ কতিপযা এৱ অহেসুং. তে চ একস্মিং নিগমে একো দ্ৱেতি এৱং ৱিসুং ৱিসুং ৱসিংসু, থেৰানঞ্চ কতিপযে ভিক্খূ আনেত্ৱা অঞ্ঞেসু আনীযমানেসু পুব্বং আনীতা কেনচিদেৱ কৰণীযেন পক্কমিংসু, কঞ্চি কালং আগমেত্ৱা পুন তেসু আনীযমানেসু ইতৰে পক্কমিংসু, এৱং পুনপ্পুনং আনযনেন সন্নিপাতো চিৰেনেৱ অহোসি, থেৰো চ তদা একৱিহাৰী অহোসি. তেন ৱুত্তং – ‘‘তীণি ৱস্সানি গণং পৰিযেসিত্ৱা’’তি. তীণি ৱস্সানীতি চ অচ্চন্তসংযোগে উপযোগৱচনং. সত্থু অধিপ্পাযং ঞত্ৱাতি অত্তনো আণাপনেনেৱ ‘‘ইমিনা সদ্ধিং একগন্ধকুটিযং ৱসিতুকামো ভগৱা’’তি সত্থু অধিপ্পাযং জানিত্ৱা. ভগৱা কিৰ যেন সদ্ধিং একগন্ধকুটিযং ৱসিতুকামো, তস্স সেনাসনপঞ্ঞত্তিযং আনন্দত্থেৰং আণাপেতি.
অজ্ঝোকাসে ৱীতিনামেত্ৱাতি অজ্ঝোকাসে নিসজ্জায ৱীতিনামেত্ৱা. যস্মা ভগৱা আযস্মতো সোণস্স সমাপত্তিসমাপজ্জনেন পটিসন্থাৰং কৰোন্তো সাৱকসাধাৰণা সব্বা সমাপত্তিযো অনুলোমপ্পটিলোমং সমাপজ্জন্তো বহুদেৱ ৰত্তিং অজ্ঝোকাসে নিসজ্জায ৱীতিনামেত্ৱা পাদে পক্খালেত্ৱা ৱিহাৰং পাৱিসি, তস্মা আযস্মাপি সোণো ভগৱতো অধিপ্পাযং ঞত্ৱা তদনুৰূপং সব্বা তা সমাপত্তিযো সমাপজ্জন্তো বহুদেৱ ৰত্তিং অজ্ঝোকাসে নিসজ্জায ৱীতিনামেত্ৱা পাদে পক্খালেত্ৱা ৱিহাৰং পাৱিসীতি ৱদন্তি. পৱিসিত্ৱা চ ভগৱতা অনুঞ্ঞাতো চীৱৰতিৰোকৰণিযং কত্ৱা ভগৱতো পাদপস্সে নিসজ্জায ৱীতিনামেসি. অজ্ঝেসীতি আণাপেসি. পটিভাতু তং ভিক্খু ধম্মো ভাসিতুন্তি ভিক্খু তুয্হং ধম্মো ভাসিতুং উপট্ঠাতু, ঞাণমুখং আগচ্ছতু, যথাসুতং যথাপৰিযত্তং ধম্মং ভণাহীতি অত্থো. অট্ঠকৱগ্গিযানীতি অট্ঠকৱগ্গভূতানি কামসুত্তাদিসোড়সসুত্তানি (মহানি. ১). সুগ্গহিতোতি সম্মা উগ্গহিতো. সব্বে ৱৰে যাচীতি ৱিনযধৰপঞ্চমেন গণেন উপসম্পদা ধুৱন্হানং চম্মত্থৰণং গণঙ্গণূপাহনং চীৱৰৱিপ্পৱাসোতি ইমে পঞ্চ ৱৰে যাচি. সুত্তে আগতমেৱাতি উদানপাড়িযং আগতসুত্তং সন্ধায ৱদতি.
সীৱলিত্থেৰৱত্থু
২০৭. নৱমে সাকচ্ছিত্ৱা সাকচ্ছিত্ৱাতি ৰঞ্ঞা সদ্ধিং পটিৱিৰুজ্ঝনৱসেন পুনপ্পুনং সাকচ্ছং কত্ৱা. গুড়দধিন্তি পত্থিন্নং গুড়সদিসং কঠিনদধিং. অতিঅঞ্ছিতুন্তি অতিৱিয আকড্ঢিতুং. কঞ্জিযং ৱাহেত্ৱাতি দধিমত্থুং পৱাহেত্ৱা, পৰিস্সাৱেত্ৱাতি অত্থো. ‘‘দধিতো কঞ্জিযং গহেত্ৱা’’তিপি পাঠো. নন্তি সুপ্পৱাসং. বীজপচ্ছিং ফুসাপেন্তীতি ইমিনা সম্বন্ধো. যাৱ ন উক্কড্ঢন্তীতি যাৱ দানে ন উক্কড্ঢন্তি, দাতুকামাৱ হোন্তীতি অধিপ্পাযো মহাদুক্খং অনুভোসীতি পসৱনিবন্ধনং মহন্তং দুক্খং অনুভোসি. সামিকং আমন্তেত্ৱাতি সত্তাহং মূড়্হগব্ভা তিব্বাহি খৰাহি দুক্খৱেদনাহি ফুট্ঠা ‘‘সম্মাসম্বুদ্ধো ৱত সো ভগৱা, যো ইমস্স এৱৰূপস্স দুক্খস্স পহানায ধম্মং দেসেতি. সুপ্পটিপন্নো ৱত তস্স ভগৱতো সাৱকসঙ্ঘো, যো ইমস্স এৱৰূপস্স দুক্খস্স পহানায পটিপন্নো. সুসুখং ৱত নিব্বানং, যত্থিদং এৱৰূপং দুক্খং ন সংৱিজ্জতী’’তি (উদা. ১৮) ইমেহি তীহি ৱিতক্কেহি তং দুক্খং অধিৱাসেন্তী সত্থু সন্তিকং পেসেতুকামতায সামিকং আমন্তেত্ৱা. পুৰে মৰণাতি মৰণতো পুৰেতৰমেৱ. ইঙ্গিতন্তি আকাৰং. জীৱিতভত্তন্তি জীৱিতসংসযে দাতব্বভত্তং. সব্বকম্মক্খমো অহোসীতি সত্তৱস্সিকেহি দাৰকেহি কাতব্বং যং কিঞ্চি কম্মং কাতুং সমত্থতায সব্বস্স কম্মস্স খমো অহোসি. তেনেৱ সো সত্তাহং মহাদানে দীযমানে জাতদিৱসতো পট্ঠায ধম্মকৰণং আদায সঙ্ঘস্স উদকং পৰিস্সাৱেত্ৱা অদাসি.
যোমন্তিআদিগাথায ‘‘যো ভিক্খু ইমং ৰাগপলিপথঞ্চেৱ কিলেসদুগ্গঞ্চ সংসাৰৱট্টঞ্চ চতুন্নং সচ্চানং অপ্পটিৱিজ্ঝনকমোহঞ্চ অতীতো চত্তাৰো ওঘে তিণ্ণো হুত্ৱা পাৰং অনুপ্পত্তো, দুৱিধেন ঝানেন ঝাযী, তণ্হায অভাৱেন অনেজো, কথংকথায অভাৱেন অকথংকথী, উপাদানানং অভাৱেন অনুপাদিযিত্ৱা কিলেসনিব্বানেন নিব্বুতো, তমহং ব্ৰাহ্মণং ৱদামী’’তি অত্থো.
সব্বেসংযেৱ পন কেসানং ওৰোপনঞ্চ অৰহত্তসচ্ছিকিৰিযা চ অপচ্ছাঅপুৰিমা অহোসীতি ইমিনা থেৰস্স খুৰগ্গেযেৱ অৰহত্তুপ্পত্তি দীপিতা. একচ্চে পন আচৰিযা এৱং ৱদন্তি ‘‘হেট্ঠা ৱুত্তনযেন ধম্মসেনাপতিনা ওৱাদে দিন্নে ‘যং মযা কাতুং সক্কা, তমহং জানিস্সামী’তি পব্বজিত্ৱা ৱিপস্সনাকম্মট্ঠানং গহেত্ৱা তং দিৱসংযেৱ অঞ্ঞতৰং ৱিচিত্তং কুটিকং দিস্ৱা পৱিসিত্ৱা মাতুকুচ্ছিযং সত্ত ৱস্সানি অত্তনা অনুভূতদুক্খং অনুস্সৰিত্ৱা তদনুসাৰেন অতীতানাগতে ঞাণং নেন্তস্স আদিত্তা ৱিয তযো ভৱা উপট্ঠহিংসু. ঞাণস্স পৰিপাকং গতত্তা ৱিপস্সনাৱীথিং ওতৰিত্ৱা তাৱদেৱ মগ্গপ্পটিপাটিযা সব্বেপি আসৱে খেপেন্তো অৰহত্তং পাপুণী’’তি. উভযথাপি থেৰস্স অৰহত্তুপ্পত্তিযেৱ পকাসিতা, থেৰো পন পভিন্নপ্পটিসম্ভিদো ছড়ভিঞ্ঞো অহোসি.
ৱক্কলিত্থেৰৱত্থু
২০৮. দসমে আহাৰকৰণৱেলন্তি ভোজনকিচ্চৱেলং. অধিগচ্ছে পদং সন্তন্তি সঙ্খাৰূপসমং সুখন্তি লদ্ধনামং সন্তং পদং নিব্বানং অধিগচ্ছেয্য. পঠমপাদেন পব্বতে ঠিতোযেৱাতি পঠমেন পাদেন গিজ্ঝকূটে পব্বতে ঠিতোযেৱ. সেসমেত্থ সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.
দুতিযএতদগ্গৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.